You are on page 1of 7

vragen over

je pensioen
Zullen we, eens
op pensioen, nog Tot wanneer zal ik
Is het moeten werken?
waardig en goed
pensioenbedrag in
kunnen leven? En wat als ik een
België voldoende
om van te leven? zwaar beroep
uitoefen?
Wat bij een
onvoorziene
gebeurtenis?

En jongeren en
vrouwen?

Al die vragen, dat hoeft eigenlijk niet. Want dit gaat allemaal over keuzes.
Wij kiezen voor solidariteit. Ontdek in deze pensioenkrant waarom en hoe.
vragen over je pensioen
Volstaat het wettelijke pensioen
om van te
leven? jongeren
Waarom belangt pensioen ook
aan?
“Begin al maar te sparen. Als het zo voortgaat, krijg je straks geen pensioen en
werk je tot je 70ste”. Al enkele jaren probeert men ons wijs te maken dat jongeren
hun pensioen kunnen vergeten. Dat ze langer moeten werken en andere oplos-

Neen.
singen moeten vinden, want de wettelijke pensioenen zijn gedoemd te verdwij-
In België volstaat het wettelijke pensioen
nen. Ze moeten tevreden zijn met jobs waar weinig of geen sociale bijdragen
meestal niet voor een zorgeloze toekomst. Dit
mee gemoeid gaan. Ze moeten aanvaarden om langer en harder te werken. En ze
kan je zelf nagaan op mypension.be. Je ont-
moeten slikken dat miljarden naar fiscale paradijzen stromen.
dekt er hoe ‘hoog’ je pensioen zal zijn volgens de huidige regels.

Sommigen laten uitschijnen dat de financiering van de pen-


Pensioensparen, de oplossing?
Waarom zijn Volstaat sioenen van een ‘kas’ afhangt, die stilaan leeg raakt naar-
mate de werknemers met pensioen gaan. Die ‘kas’ zou dus De privéverzekeraars van hun kant hebben wel begrepen dat
onze pensioenen zo laag? het minimumpensioen? uitgeput zijn tegen dat jongeren van vandaag straks met pen- de pensioenen ook een zaak van de jongeren zijn. Ze ver-
Het is duidelijk, de lage pensioenen zijn het gevolg van de Neen. Wat is het minimumpensioen? Na sioen gaan. Onzin! De pensioenen worden niet gefinancierd spreiden allerlei verleidelijke reclame en profiteren van de
berekeningswijze. Voor elk gewerkt jaar wordt er een bereke- 30 jaar loopbaan open je een recht op een via een ‘kas’ die op één bepaald moment gevuld is en die nu onheilspellende berichten over de toekomst van het wette-
ning gemaakt: 60% van het brutoloon gedeeld door 45. Dat is wettelijk minimumpensioen. Het bedrag dat leegloopt, maar door de herverdeling van de rijkdom die ie- lijk pensioen om hun producten aan te bieden. De overheid
jouw pensioenopbrengst. 45 jaar loopbaan is nodig voor een je krijgt, hangt af van het aantal jaren loopbaan. der jaar wordt geproduceerd. moedigt dit soort beleggingen fiscaal aan.
volledig pensioen. In veel buurlanden volstaat een loopbaan Heb je geen 45 jaar loopbaan, dan ontvang je niet
van 40 of 42 jaar voor een volledig pensioen. het (minimum)pensioen dat vandaag 1.220 euro bedraagt, In tegenstelling tot wat sommigen beweren, is het pensioen Puur boerenbedrog! Enerzijds kosten die beleggingen een
maar een fractie ervan. Iemand die 36 jaar loopbaan heeft, geen zaak van ouderen alleen, maar van alle werknemers pak geld (de verzekeraar moet immers winst maken), ze zijn De regels die men vandaag
Het gemiddelde pensioen van
Een andere oorzaak: de inkomensgrenzen voor de bere-
kening van het pensioen zijn laag (55.657,47 euro bruto in
krijgt zo een minimumpensioen van slechts 970 euro. zonder uitzondering. Vandaag strijden voor een beter pen-
sioen voor de mensen die straks met pensioen gaan, is ook
vaak niet-transparant – je weet immers zelden waarin het
geld belegd wordt – en ook niet veilig (de kans op een faillis-
vastlegt, zullen gelden voor
de nieuwe gepensioneerden bedraagt:
2017). Wat je eventueel meer verdient, telt niet mee voor je Een laatste sociaal vangnet, voor wie geen minimum-pensi- opkomen voor je eigen rechten. De regels die men vandaag sement van het pensioenfonds is reëel). alle werknemers en
pensioen. oen heeft, is er een inkomensgarantie voor ouderen (IGO). 1.181 euro voor een man en vastlegt, zullen gelden voor alle werknemers en alle werk-
alle werkneemsters in
Die uitkering bedraagt 1.083 euro voor een alleenstaande of 882 euro voor een vrouw. neemsters in de toekomst.
de toekomst.

882
Bovendien houdt men voor de berekening van het werkne- 722 euro voor een samenwonende.
merspensioen rekening met de lonen over de hele loopbaan.
En een loon van 40 jaar geleden is niet hetzelfde waard als De verhoging van de minimumpensioenen in de laatste ja-
een loon vandaag. Er is dus een mechanisme nodig om de ren, is vooral het gevolg van sociaal overleg (werkgevers en In België bedraagt de
vroegere lonen te herwaarderen. Dit mechanisme bestond, vakbonden). Een wet van 2005 voorziet namelijk een strikt gemiddelde maandprijs in een
maar werd in 1997 afgeschaft in het kader van besparingen. budget om de uitkeringen te verhogen. Dit is de zogenaam-
woonzorgcentrum
Kortom, er komen geen toverkunsten bij te pas: het niveau de welvaartsenveloppe. Werkgevers en vakbonden kozen
van de pensioenen hangt af van de manier waarop die bere- er voor om de minimumuitkeringen met 2% te verhogen. 1.562 euro
Waarom zijn vrouwen
grootste dupe?
kend worden en dat moet beter. In 2017 verlaagde de federale regering het budget van de
welvaartsenveloppe met 40% waardoor de sociale partners
Wij willen: slechts een verhoging van 1,7% konden toekennen.
• Een correcte herwaardering van de vroegere lonen. Een op de drie gepensioneerden leeft
• Een verhoging van de inkomensgrens voor de berekening
van het pensioen.
Pas recent deed de regering zelf een extra inspanning om de
minimumpensioenen te verhogen. Het minimumpensioen
onder de armoedegrens.
• Geen pensioenverlies bij tegenslagen in het leven (werk- steeg begin dit jaar met 0,7%, maar enkel en alleen voor
loosheid, ziekte, invaliditeit). werknemers met een loopbaan van 45 jaar. Dat is discri- Bronnen: socialistische mutualiteit, kenniscentrum pensioenen, enéo
882 euro, dat is het gemiddelde pensioen van een werkneemster in
minerend als je weet dat de gemiddelde loopbaan van een België. Hun pensioenen blijven veel lager dan die van de werknemers.
vrouw 36,6 jaar bedraagt en die van een man 42 jaar.
Hiervoor zijn verschillende oorzaken.

Onze pensioenen: wat moet je weten?


Het loonverschil tussen mannen en vrouwen bedraagt jaar. Volgens het Planbureau bestaan de gelijkge-
20%. Vrouwen hebben gemiddeld kortere loopbanen stelde periodes in de loopbaan van een vrouw voor
en werken vaker dan mannen in sector waar deeltijds 42% uit werkloosheidsperiodes. Vrouwen worden
Onze pensioenen behoren De levensverwachting in goede gezondheid Pensioenuitgaven werk de norm lijkt te worden. Vandaag loopt het ver- dus door die maatregel massaal getroffen.
tot de laagste van Europa is lager dan de wettelijke pensioenleeftijd uitgedrukt in percentage van het BBP schil tussen pensioenen van werknemers en werk- • De verhoging van de leeftijd voor het overlevings-
neemsters op tot 26%. pensioen naar 55 jaar tegen 2030.
• De verhoging van het minimumpensioen, maar en-
Wat werd gedaan om het kel voor de effectief volledige loopbanen. Doordat
pensioen van vrouwen te
10,6% 13,8% 13,2% 10,2% verbeteren?
slechts 41 procent van de vrouwen die voorwaarde
vervult, zullen de meeste vrouwen met een mini-
1.181
euro/maand*
882
euro/maand*
64,4jaar*
64jaar*
mumpensioen niet genieten van deze maatregel.
Niets, wel integendeel. Een aantal maatregelen tref- • De beperking van het meetellen van bepaalde peri-
Dit is een armoederisico, Met de pensioenleeftijd op 67 jaar, Duitsland Frankrijk Oostenrijk België fen vrouwen in het bijzonder: odes van onderbreking van de loopbaan in de pen-
want de armoededrempel ligt besliste de regering om mensen langer te doen • Minder pensioen voor werkloosheid langer dan één sioenberekening.
op 1.157 euro/maand werken dan ze gezond zijn
Bron: Pensioenenpanorama van de OESO 2015
*gemiddeld wettelijk pensioen werknemer alleenstaande *Levensverwachting in goede gezondheid op moment van geboorte
Bron : Kenniscentrum pensioenen, 2014 Bron : Eurostat

2 3
vragen over je pensioen
langer werken?
Is het logisch dat we

De stijging van het aantal


gepensioneerden is een

Neen.
voorspelbaar en bovendien
De regering trok de
tijdelijk fenomeen dat
pensioenleeftijd op
in goede banen kan
tot 66 jaar in 2025
en tot 67 jaar in 2030. Ze komt met twee argu-
worden geleid.
menten: de financiering van de pensioenen en
de stijgende levensverwachting.  Maar zij houdt
geen rekening met de realiteit op de werkvloer
en geeft drogredenen over de financiering van De pensioenhervorming
en ’eindeloopbaanregeling’ 
onze pensioenen.
van de federale regering
• Optrekken van de pensioenleeftijd naar 66 jaar in
2025 en 67 jaar in 2030.
• Optrekken van het vervroegd pensioen van 62
naar 63 jaar vanaf januari 2019.    
• Van 40 naar 42 jaar: het vereiste aantal loop-
baanjaren voor vervroegd pensioen vanaf janu-
Waar komt ari 2019 (41 jaar in 2017 en 2018).
vandaag het geld • Optrekken van de brugpensioenleeftijd tot 62 jaar
voor de pensioenen vandaan? sedert 1 januari 2015.
• Van 56 naar 60 jaar voor de bijzondere brugpen-
In België worden de werknemerspensioenen hoofdzakelijk sioenstelsels sedert 1 januari 2018 (niet voor alle
gefinancierd door de sociale bijdragen die de werknemers bijzondere brugpensioenstelsels en niet als er
en werkgevers storten aan de sociale zekerheid. een sector-cao wordt gesloten).
• Van 55 naar 60 jaar om een landingsbaan te
De huidige bijdragen dienen dus om de huidige pensioenen nemen vanaf 1 januari 2015.
te betalen. Ook een deel van de btw-inkomsten en van de
roerende voorheffing wordt gebruikt om de pensioenen te
financieren. De daling van de pensioenen
in cijfers
Wat telt is de gecreëerde rijkdom in het land en de mate
waarin men deze rechtvaardig verdeelt en voldoende belast. • Afschaffen pensioenbonus in 2015: verlies van
En waaraan we dat geld besteden. De wettelijke pensioenen draagt gemiddeld 64 jaar in België. De verschillen tussen Het is nochtans eenvoudig om in te spelen op de bevol- Waarom pas met pensioen blik dat je met pensioen gaat, een kapitaal of een rente krijgt. 83 tot 250 euro per maand.
financieren is dus een maatschappelijke keuze. Welk deel werknemers zijn heel erg groot. Zo heeft een universitair 10 kingsevolutie in ons land. De stijging van het aantal gepen- 62% van de werknemers heeft een aanvullend pensioen, maar • Minder pensioen na ontslag of brugpensioen:
van onze rijkdom willen we daaraan besteden? jaar meer gezonde jaren in het vooruitzicht dan iemand zon- sioneerden is een voorspelbaar en bovendien tijdelijk feno-
op 67 jaar? het bedrag dat ze ontvangen is beperkt. Het tijdens de loop- verlies van gemiddeld 40 euro per maand.
der diploma’s. Deze realiteit is niet te verwaarlozen. meen dat in goede banen kan worden geleid. De overheid Omdat de regering de middelen voor de sociale zekerheid baan opgebouwde kapitaal bedraagt gemiddeld iets meer • Minder pensioen voor wie vroeg begon te wer-
Langer leven betekent moet dus keuzes maken op het vlak van de financiering van niet wil verhogen en kiest om in te grijpen op de uitgaven. dan 15.000 euro. Het is dus een illusie te denken dat het aan- ken (brugpensioen of landingsbaan): verlies van
Bovendien beginnen veel werknemers al te sukkelen met de pensioenen waarbij alle werknemers een waardig pensi- Met andere woorden: als er meer gepensioneerden zijn, vullend pensioen de levensstandaard van gepensioneerden 113 euro per maand.
dus langer werken? hun gezondheid voor ze met pensioen gaan. Als we langer oen krijgen. De vakbonden zijn bereid om hieraan te werken. moet er volgens de regering langer worden gewerkt of moe- zal verbeteren. • Meer belastingen betalen: de regering besloot
Neen. Het klopt dat het aantal ouderen toeneemt. Deze aan de slag blijven, zal het aantal invaliden, langdurig zieken ten er lagere pensioenen worden uitgekeerd. Uiteraard ver- om het belastingkrediet niet te verhogen voor
trend zien we in de meeste Europese landen. De levensver- of oudere werklozen toenemen. bloemt de regering de vermindering van het pensioenbedrag gepensioneerden. Dat is het bedrag waarop een
wachting steeg de jongste 50 jaar dankzij betere levensom- en beweert ze “de link tussen arbeid en pensioenbedrag” te gepensioneerde geen belastingen betaalt.
standigheden: medische vooruitgang, vermindering van En we moeten ook rekening houden met de situatie op de ar- De levensverwachting willen versterken. • Verhoging minimumpensioen enkel voor wie
ongelijkheid, ontwikkeling van de sociale zekerheid, betere beidsmarkt, waar ondernemingen oudere werknemers aan in goede gezondheid 45 jaar loopbaan heeft: verlies voor iedereen met
arbeidsvoorwaarden, betere gezondheidszorg … de kant schuiven, bijv. in het geval van herstructureringen. kortere loopbanen.
(het aantal jaar dat iemand Brengt het aanvullend • Verlagen van het voorziene budget voor betere
Is dat een goede reden waarover we langer zouden moeten Stuk voor stuk elementen die kosten met zich meebrengen in goede gezondheid leeft), pensioen de redding? sociale uitkeringen in 2017.
werken? Niet noodzakelijk. voor de sociale zekerheid. Deze situatie kan leiden tot het
fenomeen van ‘communicerende vaten’: wat niet wordt gefi-
bedraagt gemiddeld 64 jaar Neen. Het aanvullend pensioen of de groepsverzekering is een
• Indexsprong: verlies van 30 euro voor pensioe-
nen van 1.500 euro.
De zogenaamde levensverwachting in goede gezondheid nancierd door het pensioenstelsel komt ten laste van andere in België. extralegaal voordeel. De werkgever, en soms ook de werknemer,
(het aantal jaar dat iemand in goede gezondheid leeft), be- takken van de sociale zekerheid (invaliditeit, werkloosheid). stort maandelijks een bedrag in een fonds zodat je op het ogen-

4 5
vragen over je pensioen
meetellen
Waarom niet-gewerkte periodes
Werkloosheid
na 1 jaar
minder
Brugpensioen = pensioen
voor je pensioen?
algemeen of na
een lange loopbaan

Tijdens je loopbaan kan je ziek worden, een arbeidsongeval hebben, ontslagen


worden, werkloos zijn of met brugpensioen gaan. Dit zijn ‘sociale risico’s’, het over-
komt iedereen vroeg of laat. Daarom worden deze niet-gewerkte periodes bij de Wat vinden de werknemers ervan?
berekening van het pensioen beschouwd alsof ze gepresteerd zijn. Deze zo-
Michel, 58 jaar:
genaamde gelijkgestelde periodes zijn essentieel aangezien je aan 45 jaar
moet komen om een volledige loopbaan te hebben en een volledig pensi- “Het is een contractbreuk.”
oen. Gemiddeld bestaat een derde van de loopbaan van een werknemer uit Michel is met brugpensioen na 40 jaar zwaar werk te
hebben verricht in de bouw. Resultaat: 100 euro bruto
gelijkgestelde periodes (30% voor mannen en 37% voor vrouwen). minder pensioen per maand “Het is echt schandalig. Ik
ben beginnen werken op 15 jaar en heb 42 jaar gewerkt,
De regering heeft beslist om bepaalde niet-gewerkte periodes in de toe- waarvan 40 in de bouwsector. Het is zwaar werk. Het
gaat om contactbreuk. Ik ben het er absoluut niet mee
komst minder te laten meetellen voor het pensioen. Het pensioenbe- eens en ik kan er niets tegen ondernemen. De mensen
drag voor deze periodes wordt voortaan berekend op basis van een die dergelijke beslissingen nemen zouden eens op een
fictief loon en niet op basis van je laatst ontvangen loon. werf moeten gaan werken. Ze zouden verbaasd staan
van wat dat betekent.”
Het gevolg hiervan? Lagere pensioenen!

Dubbel gestraft: een eerste Wat betekent Hoe komt dat? Veel werknemers met een loopbaan langer dubbel gestraft wordt, een eerste keer wanneer je Fernand, 61 jaar:

keer wanneer je je baan ‘eenheid van loopbaan’? dan 45 jaar, eindigen als oudere werkloze of bruggepensio- je baan verliest en een tweede keer door minder “Ik ben beginnen werken
neerde. Vaak zijn het mensen die een zwaar beroep hebben pensioen.
op 16 jaar.”
verliest en een tweede keer Normaal gezien is een volledige loopbaan 45 jaar (14.040 da- uitgeoefend in de industrie, de bouw, de gezondheidszorg-
gen). Als je loopbaan toch langer was omdat je bijvoorbeeld of de schoonmaaksector. En dat voor een laag loon, vooral in Op 61 jaar heeft hij een volledige loopbaan bereikt en
door minder pensioen. op 17 jaar begon te werken, wordt rekening gehouden met je het begin van de loopbaan.
En bruggepensioneerden? gaat hij met brugpensioen ‘zwaar beroep tot 65 jaar’.
45 beste jaren om je pensioen te berekenen. Een rechtvaar- Hetzelfde geldt voor bruggepensioneerde werkne- Op die leeftijd kan hij zijn wettelijk pensioen opnemen.
dige maatregel voor wie vroeg begon te werken en zijn loop- Hun pensioen wordt vanaf nu berekend op de eerste 45 ja- mers. Brugpensioenen werden ingevoerd om ‘het Het zijn nu de 45 best verloonde jaren (waaronder de
baan vaak moet eindigen in brugpensioen. ren van hun loopbaan, dus de jaren met de laagste lonen, personeelsbeheer’, kortom het ontslag van oudere laatste, met inbegrip van die in brugpensioen) waarop
in plaats van op de 45 meest gunstige jaren zoals voorheen. werknemers, te vergemakkelijken. De brugpensioe- zijn pensioen berekend wordt. Door de maatregel van
Deze regering heeft echter besloten dit principe af te schaf- Deze regering vermindert dus het pensioen van mensen die nen zijn dus voornamelijk een instrument in handen de minister van pensioenen zijn het de 45 eerste jaren,
fen, maar alleen bij effectieve prestaties. Anders gezegd: er doorgaans zijn beginnen werken tussen 14 en 20 jaar en die van werkgevers. De werknemers zijn niet verantwoor- en dus de minst verloonde, die in aanmerking zullen
wordt, voor wie na een loopbaan van 45 jaar blijft doorwer- op het einde van hun loopbaan werkloos of bruggepensio- delijk voor de keuzes die buiten hen om zijn gemaakt. genomen worden. Fernand zal dus niet het pensioe-
ken, rekening gehouden met alle gewerkte jaren en niet al- neerd zijn. nen ontvangen waarop hij had gerekend.
leen met de 45 beste jaren. Als we een verminderde gelijkstelling van de periodes
Heeft wie meer werkt dan van werkloosheid en brugpensioen aanvaarden, wat
is dan nog de rem om dit morgen uit te breiden naar
Maar! een beter pensioen ? periodes van ziekte, van een arbeidsongeval enz.?
Deze maatregel klinkt misschien wel goed, toch is er een Dit soort vergelijkingen is gevaarlijk en vertrekt van de Nathalie, 58 jaar:
dikke vette MAAR bij te plaatsen. Voor een pak werknemers veronderstelling dat niet-gewerkte periodes zoals werk- De gewerkte periodes “Deze regering heeft
heeft deze zogezegde rechtvaardige maatregel serieuze ne- loosheid, vrijwillige keuzes zijn. Of het oude liedje dat een
gatieve gevolgen, in de vorm van minder pensioen. werkloze niet wil werken en dus gestraft moet worden. Met
echt valoriseren? geen voeling met de realiteit.”
die redenering zou je kunnen besluiten dat de werknemers Krijgt iemand met een loopbaan zonder gelijkgestel- Nathalie is haar loopbaan gestart op 18 jaar in de
zelf verantwoordelijk zijn voor de werkloosheid en dat er de periode door de regeringsmaatregelen een hoger grootdistributie. “Op 58 jaar, na 40 jaar loopbaan, ben
werkloosheid is omdat … er werklozen zijn! Een wel heel pensioenbedrag? Dat is absoluut niet het geval. Want ik op brugpensioen lange loopbaan gegaan. Anders
Zal iedere gepensioneerde droog brood moeten eten? simplistische opvatting. Niemand kiest er voor om werk- die beperking van de gelijkgestelde periodes, heeft zou ik waarschijnlijk ziek zijn gevallen. Ik had moeite
loos te worden. Achter werkloosheid gaat een collectieve geen enkele weerslag op het pensioen van iemand met de glijdende uurroosters en had continue last van
Nee, gelukkig niet! verantwoordelijkheid schuil, iedereen moet zijn deel van de zonder gelijkgestelde periodes. stress.” Nathalie zal in 2024 de pensioenleeftijd (65) be-
Na protest van de vakbonden werden er uitzonderingen ingevoerd voor de besparingen op gelijkstellingen: verantwoordelijkheid opnemen. Het is redelijk eenvoudig: reiken, ze zal in het totaal een loopbaan hebben van 47
voor werknemers ontslagen na de leeftijd vanaf 50 jaar, voor werknemers die met brugpensioen zijn gegaan om een werkloosheidsuitkering te ontvangen, moet je vol- Dus met andere woorden, de ene wordt uitgekleed, jaar. “Door de hervorming van minister Bacquelaine zal
vóór 1 januari 2017 en voor diegenen die een zwaar beroep hebben, die gewerkt hebben in de bouw of die op doen aan een reeks verplichtingen. Je moet ingeschreven maar dit zonder de andere meer kleren te geven. Het ik 183 euro bruto pensioen per maand verliezen. Dat is
brugpensioen zijn om medische redenen of omdat hun onderneming in herstructurering/moeilijkheden is. zijn als werkzoekende. Je moet actief een baan zoeken. Je gaat om een pure besparingsmaatregel vermits de niet eerlijk. Ik neem het de regering echt kwalijk. Ze lijkt
Voor deze categorieën van werknemers wordt het pensioen nog altijd berekend op basis van het laatste loon. zoekgedrag naar werk wordt streng gecontroleerd. Ont- vrijgekomen sommen niet aangewend worden om de geen voeling te hebben met de realiteit”.
vang je als werkloze een uitkering, dan betekent dit dat je pensioenen te verbeteren.
jouw verplichtingen nakomt. En is het onrechtvaardig dat je

6 7
vragen over je pensioen
Moeten alle werknemers
werken tot 67?
Neen, maar … Toen de regering de pensioen-
leeftijd verhoogde en het vervroegd pensioen verstrengde,
verzekerde de pensioenminister dat er een stelsel zou zijn
voor werknemers met een zwaar beroep.

Wat is een zwaar beroep? minister het dossier weer naar zich toe getrokken.
Hij wil dat bij de erkenning als zwaar werk, een jaar
De discussies tussen werkgevers en werknemers voordeliger zou worden meegeteld voor de pensi-
hebben geleid tot het vastleggen van 4 categorieën oenberekening of dat er een bonus zou worden ge-
collectieve criteria. geven in het pensioen. Stoppen voor de leeftijd van
60 jaar wordt sowieso onmogelijk, zwaar werk of
Categorieën zijn één ding, ze moeten ook nog inge- niet. Als de werknemer blijft doorwerken, zal de bo-
vuld worden. Op basis van de bestaande wetgeving nus omgezet worden in een lijfrente. Die zal toege-
inzake welzijn op het werk en wetenschappelijk kend worden in functie van de levensverwachting.
onderzoek in België en in Europa, hebben de vak- Bij stijgende levensverwachting wordt de bonus
bonden een concreet voorstel uitgewerkt dat ob- verlaagd. Wanneer je een zwaar beroep uitoefent
jectief, meetbaar en coherent is. De verschillende en ziek bent, in zwangerschapsrust bent of afwezig
opgelijste risicofactoren vormden een vertrekbasis door een arbeidsongeval, zullen die periodes niet

Zal het systeem met punten voor overleg en discussie. meetellen voor je pensioenrechten.

onze pensioenen
redden?
Jammer genoeg hebben de werkgevers daar geen Er werd door de regering een budget vastgelegd
rekening mee gehouden en is de hele discussie voor de zware beroepen. Dat budget is schrome-
rond zware beroepen nog steeds aan de gang. Ook lijk onvoldoende om de verschillende criteria te
de regering heeft al te kennen gegeven dat zij met dekken. In het besef dat de levensverwachting in
de voorstellen van de vakbonden geen rekening goede gezondheid gemiddeld op 64 jaar ligt, is het
zullen houden. nochtans zeer belangrijk dit dossier ernstig aan te
Het puntensysteem wordt zo pakken. Rekening houden met de zwaarte van een

een ‘puttensysteem’. Wat zal er nu gebeuren? beroep, is oog hebben voor de realiteit van werkne-
mers en blijk geven van een moderne visie op werk.
Door de onmogelijkheid om tot een akkoord te ko-
men tussen werkgevers en werknemers heeft de

4 categorieën van zware beroepen

Neen. Het pensioen met punten – zoals dat momenteel voorligt sentieel voor je pensioenbedrag. Momenteel ligt die op 45 Dit klopt, en we zien ook niet goed in hoe dat
jaar. Als dat verlengd wordt, vermindert je pensioen. Met anders zou kunnen. Maar ze vergeten erbij te
- zou van kracht worden in 2025 en van toepassing zijn op andere woorden, als een regering beslist om die 45 jaar op vermelden dat die waarde jaar na jaar bepaald

2 1
al wie vanaf dat jaar met pensioen gaat. Het principe gaat te trekken, dan ben je verplicht om langer te blijven werken, wordt. Anders gezegd, er wordt elk jaar een BELASTENDE
zo: elke werknemer beschikt over een rekening die opgevuld wordt met punten in de anders heb je een lager pensioen. nieuwe waarde aan dat punt toegekend. Dus is
ARBEIDSOMSTANDIGHEDEN
er elk jaar een nieuwe onzekerheid.
loop van zijn/haar loopbaan. Verdien je in een bepaald jaar het gemiddeld inkomen, De waarde van een punt wordt vervolgens vermenigvuldigd BELASTENDE
OM FYSIEKE REDENEN

dan krijg je 1 punt. Op het einde van je loopbaan heb je dan een aantal punten ver- met het aantal opgespaarde punten. De regering kan met terugwerkende kracht wij- WERKORGANISATIE
zigen hoeveel punten je krijgt voor de tijd dat je
zameld op die rekening, waar een pensioen tegenover staat. Als het budget voor het
Het bedrag dat we op die manier verkrijgen, wordt tenslotte niet kan werken door ziekte, ongeval, tijdskre-
puntenpensioen onvoldoende blijkt, zal het aantal jaar dat je moet werken om van vermenigvuldigd met de omzettingscoëfficiënt die afhangt diet of werkloosheid.
een volledig pensioen te kunnen genieten, worden opgetrokken. van je leeftijd en van de lengte van je loopbaan. De werk-
nemer die vroeger met pensioen moet gaan omdat hij het Eens je met pensioen bent, kan de regering je

4
werk niet meer aankan, wordt dus gestraft. pensioen gedurende jaren bevriezen om de
Hoe wordt de waarde staatsbegroting op orde te krijgen. Het punten-

van het punt vastgelegd? En als de regering beslist systeem wordt zo een ‘puttensysteem’.

Om de waarde van een punt te berekenen, zou de volgende


formule worden toegepast:
om de waarde van een punt te
veranderen?
De enige zekerheid die het puntensysteem biedt, is dat je
Het systeem creëert dus zeer veel onzekerheid.
Voor de regering is het bovendien een middel
om de pensioenstelsels van werknemers, amb-
EMOTIONELE OF MENTALE
WERKBELASTING 3 VERHOOGDE
VEILIGHEIDSRISICO’S

langer zal moeten werken. De toegangsvoorwaarden worden tenaren en zelfstandigen ‘neerwaarts te harmo-
vervangingsratio x gemiddeld loon automatisch verhoogd als er een budgettair, economisch of niseren’. Dit betekent minder pensioen voor de
referentieloopbaan demografisch onevenwicht is. Pas een paar jaar op voorhand postbode, de leerkracht, de brandweerman … Moet emotionele of mentale belasting erkend worden
ken je het moment waarop je met pensioen kan. maar geen beter pensioen voor de andere werk-
Opgepast! Het gemiddelde loon waarvan hier sprake is, is nemers in dit land.
als criterium voor een zwaar beroep?
niet het gemiddelde loon van een werknemer over zijn hele Je weet hoeveel punten je hebt, maar je blijft in het ongewisse Voor de werkgevers kan emotionele of mentale belasting op zich niet meetellen om te beoordelen
loopbaan genomen, maar wel het gemiddelde loon van alle over jouw pensioenbedrag. Pas in het jaar voor je met pensi- Het pensioen met punten is een tombola: het of een job zwaar is. Onderzoek toont nochtans aan dat dit de meest belastende factoren zijn. Het
werknemers in elk stelsel (loontrekkenden, ambtenaren, oen gaat, wordt bepaald hoeveel pensioen elk punt waard is. pensioenbedrag wordt de inzet van 1 grote lo- arbeidsritme stijgt stelselmatig en van de werknemers wordt steeds meer flexibiliteit gevraagd en
zelfstandigen). Start jouw pensioen wanneer het economisch slechter gaat of terij. Want hoe hoog dat pensioen zal zijn en dat weegt door op de gezondheid. Er is ook bewezen dat er een verband bestaat tussen ziekte of
de begroting in het rood staat? Brute pech: je zal dan minder onder welke voorwaarden je met pensioen zal invaliditeit en stress en de werkomstandigheden. De stijging van het aantal langdurig zieken om
De vervangingsratio (percentage van dat gemiddelde loon) waar voor je punten krijgen. Welkom in de loterij! kunnen gaan? Dat zal je vooraf niet weten. psychische redenen is een feit. We mogen dit niet zomaar negeren.
is van cruciaal belang om de waarde van een punt te be-
rekenen. De referentieloopbaan (aantal jaar dat je moet Wat nu de waarde van zo’n punt betreft: sommigen bewe-
presteren om een volledig pensioen te hebben) is ook es- ren dat die waarde, eenmaal vastgelegd, niet meer wijzigt.

8 9
vragen over je pensioen
toekomst
Overheidspensioenen
op de
helling
Ons land telt 814.000 ambtenaren. Mannen en vrouwen
Welke
voor onze pensioenen?
die elke dag in de weer zijn in dienst van het algemeen
belang. Het gaat om leerkrachten, politie, brandweer, Voor de vakbonden is het hoog tijd dat de pensioenafbraak stopt. De overheid moet
Onze pensioenen zijn betaalbaar!
mensen in de administraties, postbodes, cipiers, alle werkneemsters en werknemers een waardig pensioen garanderen. Een woonst,
Maak een einde aan de besparingen op de sociale
militairen, spoorpersoneel, verpleegkundigen voeding en zorg zijn basisrechten waarop geen enkele gepensioneerde zou moeten 
zekerheid.
of mensen in de zorg… Zij moeten de continuï- besparen. Het pensioen is in de eerste plaats een sociaal contract tussen de genera-
teit van de openbare diensten kunnen verze- ties. Iedereen heeft recht op een pensioen dat betrouwbaar, voorspelbaar, solidair en Bestrijd belastingfraude. Jaarlijks ontsnapt 24 tot

36 miljard euro ongestraft naar belastingparadijzen.
keren en hun opdracht vervullen zonder druk correct gefinancierd is. Daarom is het absoluut noodzakelijk om ons pensioenstelsel
of intimidatie. te verbeteren. Zodat we de gepensioneerden van vandaag én die van morgen in staat Strijd tegen belastingontwijking. In 2016 bleef 221

te stellen op een waardige manier oud te worden. miljard onder de belastingradar, in alle legaliteit via
‘fiscale optimalisatie’ (cijfers van de administratie
van Financiën).
Het overheidspensioen is een uitgesteld loon. Het vormt een
hoeksteen van de arbeidsvoorwaarden van elke ambtenaar. Waardig ouder worden, het kan! De zwaarte van het werk daadwerkelijk in aanmerking

Stel meer fiscale rechtvaardigheid in. Vandaag de

Een uitgesteld loon betekent dat het overheidspensioen bere- nemen zodat werknemers niet eindigen als totaal uitge-
Er bestaan geloofwaardige alternatieven voor de pensioen- putte en kapotgewerkte gepensioneerden. dag zijn niet alle Belgen gelijk voor de fiscus. In te-
kend wordt op basis van de wedde op het einde van de loop-
afbraak. Die alternatieven komen neer op een politieke keu- Een hoger minimumpensioen om te vermijden dat ge-
 genstelling tot de meeste OESO-landen, heeft België
baan en het is dus ook belangrijk dat de pensioenen worden
ze vanwege de overheden en van de maatschappij in haar pensioneerden in de armoede belanden. beslist om de meerwaarde op aandelen en op on-
gekoppeld aan de evolutie van de lonen (perekwatie).
geheel. Die alternatieven stoelen op een maatschappijvisie Rekening houden met periodes van tegenslag bij de be-
 roerende goederen niet te belasten. Het is hoog tijd
die solidariteit en zekerheid als centrale waarden voorop- rekening van het pensioen (werkloosheid, loopbaanon- om de fiscale rechtvaardigheid te herstellen. Het is
Deze regering beschouwt het overheidsstelsel liever niet als
stelt. derbreking, thematisch verlof, enz.) net alsof het gepres- tijd dat alle inkomens hun bijdrage leveren.
richtinggevend, maar voert daarentegen de zwaarste bespa-
ringen in het overheidsstelsel door. De pensioenleeftijd werd teerde werkperiodes waren.
Een pensioen vanaf 65 jaar.
 Een veilig en betrouwbaar pensioensysteem dat werkne-
 Trek de werkgeversbijdragen op. De voortdurende

opgetrokken tot 67 jaar. Vervroegd pensioen wordt door
Geen verlenging van de loopbaanvoorwaarden.
 mers het recht op een waardig pensioen garandeert. Het vermindering van werkgeversbijdragen heeft onze
de verstrenging van de loopbaanvoorwaarden veel minder
Een sterk wettelijk pensioen voor een waardige oude dag.
 pensioen mag in geen geval een economische, demogra- sociale zekerheid sterk verzwakt. Het is nochtans
toegankelijk. Een derde van de mannelijke ambtenaren en
Het wettelijke pensioen in de privésector geleidelijk op-
 fische en budgettaire speelbal worden. essentieel dat ook werkgevers hun bijdrage leveren.
goed de helft van de vrouwelijke ambtenaren zullen moeten
trekken tot het niveau van het pensioen in de openbare De gewerkte periodes meer valoriseren door het inko-
 Als de werkgeversbijdragen met 1% worden ver-
doorwerken tot ze de pensioenleeftijd bereiken. Gemiddeld
sector. mensplafond dat in aanmerking wordt genomen, op te hoogd, levert deze bijzondere pensioenbijdrage elk
zullen ambtenaren in 2040 tot 4 jaar langer moeten werken.
jaar 1,3 miljard op.
De afschaffing van de pensioenbonus alleen al, verlaagt pland, stoppen met werken. Er werd afgesproken om zware Hoe worden de overheidspensioe- trekken.
het gemiddeld overheidspensioen tot 5 procent in 2020. beroepen te definiëren aan de hand vier criteria: fysiek nen vandaag berekend? Beperk de fiscale cadeaus. De regering heeft foute

De afschaffing van de diplomabonificatie en het gemengd zware arbeid, belastende werkorganisatie, veiligheidsrisco’s
keuzes gemaakt die niets opleveren. De cadeaus die
pensioen zorgen voor een bijkomende vermindering van de en psychologische of emotionele belasting.  Wanneer er • Het gaat om een wettelijke regeling. Het pensioen gaat in
de federale regering schonk aan de bedrijven, via de
overheidspensioenen. Als de regering haar plannen verder verschillende criteria van toepassing zijn op een brede be- vanaf de pensioenleeftijd of vervroegd onder voorwaar- maatregel kost verminderingen van sociale bijdragen, hebben de
doorvoert, komt daar het puntensysteem nog bij voor wie roepscategorie, zal dit een impact hebben op de berekening den vanaf 60 jaar.
Pensioen aan 75% van het gemiddelde loon (in plaats van 60% vandaag). 4,9 miljard burgers jaarlijks bijna 6 miljard gekost. Daarbij ko-
vanaf 2025 met pensioen gaat. Dat puntensysteem is de ul- van het aantal loopbaanjaren dat nodig is om met pensi- • Voor een volledig pensioen is een loopbaan nodig van 45
men nog alle extralegale voordelen die een put van
tieme afbouwoperatie van de overheidspensioenen. Het so- oen te kunnen gaan. Deze jaren zullen dus zwaarder ‘door- jaar. Een minimumpensioen waarvan je waardig kan leven. 1,6 miljard 4 tot 6 miljard euro slaan in de overheidsinkomsten
ciaal contract tussen de overheid en haar personeel wordt wegen’ waardoor je vroeger met pensioen kan gaan. Het is • De berekening gebeurt in zestigsten; met uitzonderingen
Totaal 6,5 miljard (en dat bedrag neemt nog toe). Wij pleiten voor min-
daarmee verbroken. belangrijk (onder andere voor leerkrachten) dat de psycho- voor zware beroepen zodat een vroeger pensioen met
der fiscale cadeaus voor de meest vermogenden en
logische en emotionele belasting wordt erkend als criterium hetzelfde bedrag mogelijk is.
voor meer solidariteit.
De regering heeft nog andere plannen zoals de afschaffing voor een zwaar beroep om vroeger met pensioen te kunnen • Een berekening op de wedden van de laatste tien jaar van
van het ziektepensioen voor langdurig zieke ambtenaren. gaan. de loopbaan.
Ambtenaren die met pensioen werden gestuurd wegens li- • Een minimum dat de laagste pensioenen optrekt.
chamelijke ongeschiktheid zullen hierdoor serieus moeten • Een beperking van gelijkgestelde periodes.
inleveren.

Erkenning van zwaar werk We vragen dat het stelsel voor de zware beroepen
de volgende garanties biedt:
Er is nood aan een goede regeling voor de zware beroepen,
want door de moeilijke arbeidsomstandigheden van heel • Opstelling van een lijst met concrete situaties die erkend worden als zwaar beroep.
wat overheidspersoneel moeten ze vaak vroeger dan ge- • Garantie dat er voldoende middelen worden vrijgemaakt. 
• Voor wie tot nu toe nog geen preferentiële tantièmes geniet moeten er overgangsmaatregelen worden genomen
voor vorige arbeidsprestaties die werden uitgeoefend in zware arbeidsomstandigheden.
• Garantie op het behoud van de bestaande regelgeving op het vlak van vervroegd pensioen op basis van vorige
Het sociaal contract tussen sectorale akkoorden.
de overheid en haar • Garantie dat contractuelen op dezelfde manier worden behandeld als statutairen.
• Garantie dat de oude regeling behouden blijft zolang er geen nieuw, werkzaam systeem is ingevoerd.
personeel wordt daarmee
verbroken. Deze eisen zijn niet buitensporig. Ze bieden ambtenaren met een zwaar beroep de mogelijkheid om hun loopbaan
hoopvol tegemoet te zien en hun hoofdopdracht zo goed mogelijk uit te oefenen: ten dienste staan van de burger.

10 11
betere
pensioenen
Verantwoordelijke uitgevers: Marc Leemans – ACV – Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel / Rudy De Leeuw – ABVV - Hoogstraat 42, 1000 Brussel / Mario Coppens – ACLVB – Boudewijnlaan 8, 1000 Brussel. Verboden op de openbare weg te gooien.

dat is onze keuze!

Waarom deze pensioenkrant?


Het is een gezamenlijk initiatief van de drie vakbonden: Samen moeten we onze schouders zetten onder een
het ABVV, het ACV en de ACLVB. Hiermee bieden we een ambitieuze toekomst voor onze pensioenen. Een toe-
antwoord op de talrijke vragen die leven naar aanlei- komst die stoelt op solidariteit onder de verschillende
ding van de opeenvolgende pensioenhervormingen. generaties. Door vandaag op te komen voor de wet-
We maken je wegwijs in de wettelijke pensioenen, de telijke pensioenen verzetten we ons tegen egoïsme en
financiering ervan, de zogenaamde gelijkgestelde pe- reiken we verder dan de situatie van de gepensioneer-
riodes, de plannen voor een pensioen met punten, de den.
erkenning van zware beroepen, de bedreigingen voor We vragen je om dit krantje te delen met vrienden en
de openbare diensten. Kortom, we proberen orde te familie. En om je stem te laten horen. De toekomst van
scheppen in de chaos. de pensioenen is immers jouw toekomst.

Ook voorstellen?
www.facebook.com/groups/MyfairpensionNL/