Вы находитесь на странице: 1из 5

ԱՀԿ-ն կոչ է անում երկրներին արգելել կապարային ներկերի օգտագործումը

անդամ

երկրների ուշադրությունը հրավիրում է ներկերում կապարի օգտագործման արգելման վերաբերյալ ազգային օրենսդրության մշակման անհրաժեշտության վրա:

Կազմակերպությունը նշում է, որ ներկայումս գոյություն չունի կապարի ազդեցության

անվտանգ չափաքանակ: ԱՀԿ-ն հիշեցնում է, որ 2016 թ.-ին կապարի ազդեցության հետևանքով արձանագրվել է 540.000 մահվան դեպք և հաշմանդամության կամ վաղաժամ մահվան պատճառով կյանքի 13.9 մլն կորսված տարի (DALYs):

Առողջապահության

համաշխարհային

կազմակերպությունը

(ԱՀԿ)

կազմակերպությունը ( ԱՀԿ ) Կապարը բնության մեջ հանդիպող

Կապարը բնության մեջ հանդիպող թունունակ մետաղ է, որը չափազանց վնասակար է մարդու առողջության, հատկապես` երեխաների համար: ԱՀԿ-ն նշում է, որ կապարը հանրային առողջապահության ոլորտում մեծ անհանգստություն պատճառող տասը քիմիական նյութերից մեկն է, որն անդամ պետություններից պահանջում է գործողություններ` աշխատողների, երեխաների և վերարտադրողական տարիքի կանանց առողջությունը պաշտպանելու համար:

Մարդու առողջության համար կապարի բացասական ազդեցությունները

Մարդու առողջության համար կապարի բացասական ազդեցությունները հայտնի են և շատ երկրներ ձեռնարկում են համապատասխան միջոցներ:

Այս մետաղի ազդեցությունը երեխաների օրգանիզմի, մասնավորապես նրանց մտավոր զարգացման վրա, ամբողջ աշխարհում շարունակում է մնալ լուրջ առողջապահական խնդիր: Կենցաղում շատերի, հատկապես` երեխաների վրա կապարի ազդեցության աղբյուր են համարվում մեծ քանակությամբ կապար պարունակող ներկերը, որոնք շատ երկրներում լայնորեն օգտագործվում են դեկորատիվ նպատակներով, չնայած այդպիսի ներկերի համար գոյություն ունեն կապար չպարունակող այլընտրանքներ:

Կապարի չափազանց բարձր պարունակությամբ ներկերն առաջվա պես

Կապարի չափազանց բարձր պարունակությամբ ներկերն առաջվա պես հասանելի են այն զարգացող երկրների մեծ մասում, որտեղ կապարային ներկերի վերացման հարցերով Գլոբալ դաշինքի շրջանակում իրականացվել են հետազոտություններ: Երկրների մեծ մասում, որտեղ կիրառվում են կապարային ներկեր, գոյություն ունեն նաև ներկերի այլընտրանքներ, որոնք կապար չեն պարունակում, ինչը վկայում է այն մասին, որ արտադրողների համար գոյություն ունեն կապարային ներկերի մատչելի այլընտրանքներ: Իրավիճակի բարելավման կարելի է հասնել միայն աշխարհի երկրների միջև կապարի ազդեցության կանխարգելման ոլորտում սերտ համագործակցության շնորհիվ: Այդպիսի գործողությունները ներառում են ինչպես կապարային դեկորատիվ ներկերի օգտագործման կանխարգելման նպատակով ստանդարտների և ընթացակարգերի ընդունումը, այնպես և հասարակության իրազեկումը բնակելի շենքերի վերանորոգման հարցերի շուրջ` կապված նման աշխատանքներում կապարային ներկերի հնարավոր օգտագործման հետ: Հարկ է նշել, որ համապատասխան նորմատիվ իրավական փաստաթղթեր արդեն ընդունվել են աշխարհի 64 երկրում:

Հայաստանը կապարային ներկեր ներմուծում է 34 երկրից: Ներկերում կապարի պարունակության նկատմամբ համապատասխան հետազոտություն իրականացրել է «Հայ կանայք հանուն առողջության և առողջ շրջակա միջավայրի» ՀԿ-ն: Հետազոտվել է յոթ երկրում արտադրվող չորս գույնի և 20 տարբեր ապրանքանիշի պատկանող ներկերի 49 փորձանմուշ, ընդ որում 11 նմուշում

կապարի պարունակությունը գերազանցել է սահմանային թույլատրելի խտությունը (5000 ppm):

Կապարի ազդեցությանն առնչվող հիմնահարցի լուծման նպատակով, կազմակերպությունը Հայաստանի կառավարությանն առաջարկում է թույլատրել միայն կապարի ցածր պարունակությամբ ներկերի ներկրումը, ինչպես նաև վերանայել ազգային օրենսդրությունը` տվյալ մետաղի սահմանային թույլատրելի խտության առումով: Մասնավորապես, անհրաժեշտ է փոփոխություններ կատարել ՀՀ առողջապահության նախարարի 2014 թվականի սեպտեմբերի 11-ի թիվ 59-Ն «Կենցաղային քիմիայի ապրանքներին և լաքաներկերին ներկայացվող սանիտարա- համաճարակաբանական և հիգիենիկ պահանջներ» N21.7.018-14 սանիտարական կանոններ և նորմերը հաստատելու մասին հրամանում: Նորմատիվ ակտի դրույթների համաձայն, առաջին դասի վտանգավորության մետաղների պարունակությունը, որոնց պատկանում է կապաը, չպետք է գերազանցի 0,5%-ը:

Ներկայումս մտահոգիչ է այն փաստը, որ Եվրասիական տնտեսական միությունում քիմիական նյութերի անվտանգության վերաբերյալ տեխնիկական կանոնակարգը դեռևս չի ընդունվել: Միության անդամ երկրների կողմից այդ փաստաթղթի մշակումը թույլ կտա ԵԱՏՄ երկրներում ներկեր և լաքեր արտադրողներին լուծել մի շարք հարցեր: Քիմիական արդյունաբերության ոլորտի ներկայացուցիչները խոսում են հետևյալ բաղադրիչների` ապրանքները ԵԱՏՄ շուկա դուրս բերելու հասանելիության կարգի, որակի համապատասխանության չափորոշիչների, ազգային վերահսկողության մարմինների համար ապրանքները վատորակ կամ կեղծված համարելու հիմքերի ներդրման մասին: Ներկերի և լաքերի անվտանգության նոր չափորոշիչները թույլ կտան կազմակերպել արտադրությունն այնպես, որ բացառվի վտանգավորությունը մարդկանց առողջության և շրջակա միջավայրի համար: Օրինակ, Եվրամիությունում ցնդող օրգանական նյութերի նկատմամբ պահանջների խստացումը թույլ տվեց արագորեն զարգացնել ջրային հիմքով լաքաներկերի արտադրությունը, ինչպես նաև նվազեցնել մթնոլորտում վնասակար նյութերի արտանետումները:

ՄԱԿ-ի Շրջակա միջավայրի ծրագրի (ՄԱՇՄԾ) և ԱՀԿ-ի (որոնք համատեղ

համակարգում են Գլոբալ դաշինքի աշխատանքը) անցկացրած հարցումը ցույց է տվել, որ 2018 թվականի հունիսի 30-ի դրությամբ միայն 69 կառավարություններ են հաստատել, որ իրենց երկրներում գործում են կապար պարունակող ներկերի օգտագործման վերահսկողության իրավաբանորեն պարտավորեցնող նորմեր:

Ակնհայտ է, որ այս խնդրին լուծում տալու համար դեռ բավական ժամանակ կպահանջվի, և կապարից թունավորման կանխարգելման միջազգային շաբաթը միտված է համախմբել հանրային և քաղաքական կամքը` հետագա առաջընթացն ապահովելու համար։

Կապար պարունակող ներկերի օգտագործումից հրաժարումը կնպաստի կայուն զարգացման նպատակների իրականացմանը, մասնավորապես` մինչև 2030 թվականը վտանգավոր քիմիական նյութերի և օդի, ջրի և հողի աղտոտման և թունավորման հետևանքով մահերի և հիվանդությունների թվի էական կրճատմանը։

տնտեսական

իրենց

Ելնելով

զարգացման

վերոշարադրյալից`

և

դիմել

ենք

ՀՀ

առողջապահության

որպեսզի

և

ներդրումների

նախարարություններին,

նրանք

ներդրումն ունենան ներկերում կապարի օգտագործումը բացառելու վերաբերյալ ազգային օրենսդրության մշակմանը։

բացառելու վերաբերյալ ազգային օրենսդրության մշակմանը։ 5