Вы находитесь на странице: 1из 945

«…Бигзор ин фарҳанги љомеъ ҳамчун мероси азизи

гузаштагони мо дастраси ҳар хонадони тољик ва китоби


рўимизии ҳар фарди бонангу номуси миллат бошад».
Эмомалї Рањмон

‫ ﺑﮕﺬار اﻳﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺟﺎﻣﻊ ﻫﻤﭽﻮن ﻣﻴﺮاث ﻋﺰﻳـﺰ ﮔﺬﺷـﺘﮕﺎن ﻣـﺎ دﺳـﺘﺮس ﻫـﺮ‬...»
«‫ﺧﺎﻧﺪان ﺗﺎﺟﻴﻚ و ﻛﺘﺎب روي ﻣﻴﺰي ﻫﺮ ﻓﺮد ﺑﺎ ﻧﻨﮓ و ﻧﺎﻣﻮس ﻣﻠﺖ ﺑﺎﺷﺪ‬
‫اﻣﺎم ﻋﻠﻲ رﺣﻤﺎن‬
‫اﻛﺪﻳﻤﻴﺔ ﻋﻠﻢﻫﺎي ﺟﻤﻬﻮري ﺗﺎﺟﻴﻜﺴﺘﺎن‬
‫ﭘﮋوﻫﺸﮕﺎه زﺑﺎن و ادﺑﻴﺎت ﺑﻪ ﻧﺎم رودﻛﻲ‬

‫ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺗﻔﺴﻴﺮي زﺑﺎن ﺗﺎﺟﻴﻜﻲ‬


‫ﺟﻠﺪ(‬ ‫)ﻋﺒﺎرت از ‪2‬‬
‫ﺟﻠﺪ ‪2‬‬
‫) آ – ي‪( ‬‬

‫زﻳﺮ ﺗﺤﺮﻳﺮ‬
‫ﺳﻴﻒ اﻟﺪﻳﻦ ﻧﻈﺮزاده )رﺋﻴﺲ(‪ ،‬اﺣﻤﺪﺟﺎن ﺳﻨﮕﻴﻦاف‪،‬‬
‫ﺳﻴﺪ ﻛﺮﻳﻢاف‪ ،‬ﻣﻴﺮزاﺣﺴﻦ ﺳﻠﻄﺎن‬

‫دوﺷﻨﺒﻪ ‪2008 -‬‬


АКАДЕМИЯИ ИЛМЊОИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН
ПАЖЎЊИШГОЊИ ЗАБОН ВА АДАБИЁТИ БА НОМИ РЎДАКЇ

ФАРЊАНГИ
ТАФСИРИИ ЗАБОНИ ТОЉИКЇ
(иборат аз 2 љилд)
ЉИЛДИ 2
(О-Я)
Зери тањрири
Сайфиддин Назарзода (раис), Ањмадљон Сангинов,
Саид Каримов, Мирзо Њасани Султон

Душанбе – 2008
– 4–
ББК92 Я2+81.2 Тољик – 4 +81.2 Форс – 4
Ф-41
Тартибдињандагон:
С. Назарзода, А. Сангинов, Р. Њошим, Њ. Рауфзода
Иштирокдорони тањрир ва такмили аввал:
С. Назарзода, С.Сабзаев
М.-Њ. Султон, О. Ќосимов, С. Матробов,
М. Музафаршоев, О.Саидљаъфаров, Ќ.Тўрањасанов.
Иштирокдорони тањрири нињої:
С. Назарзода, С. Каримов, М.-Њ. Султон, А. Сангинов
Њамгунсозї ва коркарди фарњангнигорї: С. Холматова, С. Каримов
Тањрири назоратї: Ѓ. Ќодиров, С. Холматова

Фарњанги тафсирии забони тољикї беш аз 80 њазор вожаву ибора ва таркибњои забони
тољикиро фаро гирифта, аз лињози сохтор калимаву таркиб ва истилоњоти њам давраи классикии
инкишофи забон ва њам давраи муосири рушди онро дар бар гирифтааст.
Дар охири фарњанг мифтоњи арабї замима шудааст.
Фарњанг барои истифодаи доираи васеи хонандагон пешбинї мешавад.

Тасњењот: И. Мискинов, Ч. Назаршоева,


С. Некбахтшоева, Г. Усмонова, О. Мирзоева
Чопи компютерї:
а) бо хати кириллиасос: Ч. Назаршоева, Н. Ашўрова, О. Мирзоева,
С. Некбахтшоева, Г. Усмонова, М. Раљабова, Ш. Назарзода, М. Носирова, А.
Шералиева;
б) бо хати арабиасос: И. Мискинов, Г. Усмонова, О. Ќосимов, М.
Музофиршоев, С. Матробов.
ISBN 978-99947-715-5-4 (љ.2)
ISBN 978-99947-715-7-8

©Пажўњишгоњи забон ва адабиёти Рўдакї, 2008


О
О I њарфи нуздањуми алифбои њозираи тољикї; равон кардан; обро буридан а) љараёни обро
дар алифбои арабиасоси тољикї дар аввали ка- ќатъ кардан, пеши обро гирифтан; б) ба бар
лима ба шакли алифи мамдуда (‫ )آ‬омада, дар ва ба муќобили љараёни об шино карда гу-
миёна ва охири калима ба шакли алиф (‫ )ا‬на- заштан; об сар додан ба љое об кушодан, об
вишта мешавад; дар њисоби абљад ба адади 1 љорї сохтан ба љое, обёрї кардан заминеро;
баробар аст; дар навишти имрўзии калимањои об хўрдан а) об нўшидан (одам); б) сероб шу-
арабиасл ба воситаи таркиби айн (‫ )ع‬ва алиф дан (замин); аз давлати шолї кирмак њам об
(‫)ا‬ифода мегардад: обид – ‫ﻋﺎﺑﺪ‬, маонї – ‫ﻣﻌﺎﻧﻲ‬, мехўрад (зарб.). 2. дарё, рўд; оби шўх дарёе,
муддао –‫ﻣﺪﻋﺎ‬. ки бо шўру ѓалаён равон аст. 3. сиришк, ашк;
оби чашм, оби дида; оби чашм кардан (рех-
О II ‫ آ‬нидо эй!, њон!. тан) гиристан, ба гиря омадан; об чарх задан
(дар чашм) ашк пайдо шудан дар чашм,
О (Й) (‫ آ)ي‬асоси замони њозира аз омадан. њолати гиря рўй додан. 4. нутфа, манӣ, оби
пушт. 5. кит. бавл, шоша, пешоб. 6.
ОБ І ‫ آب‬1. моеи шаффофи беранг, ки дар мустароҳ, мабраз, обхона. 7. маљ. тароват,
њолати софї ва беолоишї аз омезиши хи- тозагї; равнаќ. 8. обрў, эътибор, ҷоҳу
миявии як унсури оксиген ва ду унсури манзалат. 9. тоб, тавон. 10. симоб, ҷева,
њидроген иборат аст; оби маъдан обе, ки дар зайбақ. 11. шарму ҳаё: оби ангур шираи
таркиби худ маъдан дорад; оби гарм муќоб. ангур, шароб; оби бинї луобе, ки аз димоѓи
оби сард; оби равон оби љорї: муќоб. оби ис- кас мебарояд; оби дандон як нав ширавор,
тода; оби хом оби нољўш, обе, ки онро чаќ-чаќи дандон: оби дарё обе, ки дар дарё
наљўшондаанд; оби ширгарм оби нимгарм; љорист, обе, ки аз дарё гирифта шудааст; оби
оби ширин оби софи нўшокї; оби шифо оби дањон моеи луобдоре, ки аз ѓуддањои дањон
шифобахш, оби табобатӣ; оби ях яхи обшу- мебарояд; оби зери коњ киноя аз касе ки
да, оби хеле сард; оби љўш обе, ки дар њоли худро дар зоњир сода, некўкор нишон
наздик ба љўшидан аст; оби љўшонда, обе, ки медињаду дар ботин фитнаангез ва маккор
љўшонда шудааст; оби ѓўра усорае, ки аз аст; оби зиндагї а) мувофиќи ривоёт чашмае,
ѓўраи ангур тайёр мекунанд; ба об мондан ки нўшандаи оби он гўё зиндагии абадї
(чорпоро) ба обхўрї сар додани чорпо, об меёфтааст; б) оби дарёе, ки ба заминњо
додан, об хўрондан; об андохтан (ба зарфе) таровату ободї мебахшад; оби набот а)
об пур кардан, об рехтан (аз зарфе ба зарфе); ќиёме, ки баъд аз шўша бастани набот дар
об додан а) об нўшондан; б) обёрї кардан; об деги наботпазї тањнишин мешавад; б) навъе
задан об пошидан, об афшондан (ба замин), аз њалво, ки аз орду шакар мепазанд; оби
обпошї кардан; об зер кардан љоеро туѓён никоњ д. обе, ки ваќти хондани хутбаи никоњ
карда замин ё киштеро пахш кардани оби дар зарфе пеши мулло мегузоранд ва баъд
дарё; об кардан а) ба моеъ гардондан, ба об онро љавонон бо нияти нек меошоманд; оби
табдил кардан, гудохтан (филизотро); б) чи- явѓон хўроки обакии бегўшт; оби Хизр кит.,
зеро махфиёна фурўхта пулашро ба киса за- ниг. оби зиндагї; оби њаёт//оби њайвон ниг.
дан; в) касеро мафтун кардан; об кашидан а) оби зиндагї; оби љав пиво; обу оташ ду чизи
об баровардан аз чоњ; б) обро љаббида ба худ сахт ба њамдигар зид, ду чизи оштинопазир;
гирифтани чизе; об кашондан аз љое ба љое обу ранг зебої, њусн, латофат; обу ранги
бурдани об бо чалак, машк ва ѓ.; об пошидан сухан бадеият дар сухан, љозиба ва асари
ниг. об задан; об рехтан (ба дасти касе) барои сухан; обу таом хўрок, хўрданї; обу тоб љило,
дастшўии касе аз офтоба ё зарфи дигаре об сафо, дурахшонї, тароват; обу тоб ёфтан
ОБ –6–
нашъу намо кардан, пухта шудан, обдида такфин кардан мурдаро шустан ва ба кафан
шудан (мас., пўлод); обу њаво маљмўи печондан; ба дасти касе об рехта
њодисањои атмосферї (хунукї, гармї, фишори натавонистан а) лаёќати хизмати касеро
њаво ва ѓ.); шароити иќлими љое; об аз сар надоштан; б) дар коре ба касе баробар шуда
гузашт аз њадди чораю тадбир гузаштани натавонистан, дар њунар, кор ва њоказо аз
кор; об, ки аз сар гузашт, чи як ваљаб, чи сад замин то осмон фарќ доштани ду кас; ба рўи
ваљаб (зарб.); об аз сар лой будан а) гилолуд об баровардан чизеро фош кардан, равшану
ва тира будани об аз саргањи он; б) киноя аз бармало намудан; ба дањон об гирифтан
ноќису нодуруст будани коре аз ибтидо ва хомўш истодан, гап назадан, сукут кардан;
оѓози он; ◊ обашон ба як љўй намеравад бо дар обу араќ ѓўтидан а) сахт араќ кардан,
њамдигар созиш надоштани ду чиз ё ду кас, аракшор шудан; б) сахт дар њиљолат мондан,
бо њам созгорї надоштани ду чиз ё ду кас; ◊ шармсор шудан; даст ба об (хок) кардан
об ба лаби љўй баробар шудан ба њоли ќазои њољат кардан; дањон об кушодан њавас
пештарааш даромадани коре; об баровардан рафтан ба чизе, раѓбат ва иштиёќи аз њад
(ба љое) љорї сохтани об ба љои собиќан зиёд пайдо шудан дар кас ба чизе, дил гум
беоб; об аз љигар бахшидан чизе ато кардан, задан ба чизе; дили (љигари) касеро об кардан
чизе бахшидан ба касе; об дар љигар а) сахт мутаассир кардан; б) ѓамгин ва
надоштан сахт мӯҳтоҷу фақир будан; ◊ об мањзун гардонидан; дил об хўрдан ба касе
аз даст начакидан касеро сахт хасису мумсик эътимод доштан ба касе, мавриди боварї
будан; об бар оташи касе рехтан хашми ќарор гирифтан ба касе; думчаи касе об
касеро фурӯ нишондан; об ба ҳован кўфтан гирифтан касеро; а) ќувватнок шудан, љон
кори беҳуда ва абас кардан; об гирифтан гирифтан; б) њавобаланд шудан; зери обу
обдору ширадор шудан (дар бораи мева); об араќ мондан а) араќ кардан; б) аз њиљолат ва
гузаштан (аз либос ба тан, аз пойафзор ба по) шарм сахт араќрез шудан; майна об кардан
тар шудан; оби чизе гурехтан (аз чизе, мевае ё (дар бораи чизе) фикри амиқ кардан, сахт
гуле) таровати худро гум кардан, тару фикр кардан; худро ба обу оташ задан барои
тозагии худро аз даст додан, хушк ва расидан ба маќсаде аз њељ кори душвору
фарсуда шудан; об давидан ба устухони касе хатарнок сар напечидан; оби дари хона ќадр
нашуънамо ёфтан, калонљуссаву тануманд надорад (зарб.) чизи дастрас беќадр аст.
шудан; об карда хўрдан чизеро наѓз
донистан, чизеро пурра аз худ кардан; об ОБ II ‫ آب‬кит. моњи ёздањуми румї, ки ба моњи
шудан а) ба об мубаддал шудани ягон љисми август баробар меояд.
сахт (ях, филиз); б) лоѓар ва хароб шудан, аз
гўшт фуромадан; в) мафтун, мутањаййир ОБАК ‫ آﺑﻚ‬1. шакли тасѓири об. 2. симоб. 3.
шудан дар асари чизе; оби дањан рафтан ниг. тиб. обила.
дањан об кушодан; оби рафта ба љўй боз
омадан боз ба даст даромадани давлат, ба ОБАКЇ ‫ آﺑﻜﻲ‬он чи монанди об аст, моеъ,
бахту иќбол аз нав расидан; оби тањорат тунук; муќоб. ѓализ ва ѓафсоб.
додан а) ба касе барои тањорат об додан; б)
дар мавриди ба мењмонї даъват кардан аз ОБАКОН ‫ آﺑﻜﺎن‬тиб. касалии бачагонае, ки бар
рўи хоксорї гуфта мешавад; об рехтан ба асари он дар бадан доначањои майда
сари чизе (касе) сарф кардан, нобуд кардан, мебарояд.
сабаби нобудшавии чизе ё касе гардидан;
обро лой кардан а) оби зулолу софро тира ОБАНБОР ‫ آب اﻧﺒﺎر‬махзани об, њавз ё кўли
сохтан; б) миёни мардум шўру фитна сунъие, ки дар он обро љамъ ва аз он љо
ангехтан; в) кореро ќасдан чигилу сарбаста таќсим мекунанд.
кардан (барои пинњон доштани сирри худ); ОБАНБОШТ ‫ آب اﻧﺒﺎﺷﺖ‬кит. 1. захира ва пур
обро надида мўза кашидан а) нафањмидаву кардани об дар махзанњои бузурги рўиза-
насанљида ба коре сар кардан, бемулоњиза минї ва зеризаминї барои истифодаи мин-
коре кардан; б) дар иљрои коре шитоб баъда, обанбор. 2. иншооти махсус барои за-
кардан; обро пуф карда хўрдан хеле боэњтиёт хира кардани оби обёрї ва кам кардани хав-
рафтор кардан, эњтиёткор будан; обу адо фи селобњо.
шудан а) азоб кашидан; б) дар ѓам ва њасрати
касе сўхтан ва лоѓару нотавон шудан; обу ОБАНДОЗ ‫ آباﻧﺪاز‬обпош, асбоби обандозї.
лой кардан (чизеро) чизеро (мас., моли
дуздиро) љобаљо ва пинњон кардан ё пинњонї ОБАНДОЗЇ ‫ آباﻧﺪازي‬об андохтан ба зарф ё чи-
фурўхта пул кардан; обу равѓан кардан зи дигар; љамъоварии об дар њавзу
(ошро) зирбаки ошро тайёр кардан; обу обанборњо барои истифодаи минбаъда.
–7– ОБГ
ОБАНДОМ ‫ آباﻧﺪام‬маљ. обпайкар, нозукан- ОБВАРЗ ‫ آب ورز‬обдон, оббоз, шиновар.
дом, латифбадан.
ОБВАРЗЇ ‫ آب ورزي‬оббозї, шиноварї.
ОБАФКАН ‫ آباﻓﻜﻦ‬муњаррики обафкан, даст-
гоњи обпошї. ОБГАЗ ‫ آبﮔﺰ‬осебдида ва зарардида бар асари
муддати зиёд зери об мондан.
ОБАНЉИР ‫ آب اﻧﺠﻴﺮ‬обе, ки дар он анљири ќоќ
ва хушкро мељӯшонанд ва он хусусияти ОБГАРДИШ ‫ آب ﮔﺮدش‬1. хамгашт (-и дарё). 2.
табобатї дорад. гирдоб. 3. таѓйири мусбат ва ё манфии таб-
дили иќлим ба саломатї; нотобї бар асари
ОББАДАЛ ‫ آب ﺑﺪل‬муовизаи об, табдили об. табдили иќлим. 4. кит. тезрафтор, хушраф-
тор.
ОББАНД ‫ آب ﺑﻨﺪ‬1. он ки дар пеши об банд ё
дарѓот месозад. 2. банд, дарѓот. ОБГАРДОН ‫ آبﮔﺮدان‬обгираки калони даста-
дор, ки бо он аз зарфњо об мегиранд, дўлчаи
ОББАР ‫ آب ﺑﺮ‬1. он ки об мебарад, обкаш, маш- дастадор, чойкаш: обгардон кардан бо об
коб. 2. маљ. маъшуќ, ки тавассути њуснаш чайќондани чизеро (мас. пиёла, либос ва ѓ.).
обрўи ошиќи худро зери хавфи коҳиш
мегузорад. 3. тех. облўла, лўлаи обрасонї, ОБГАРДОНЧА ‫آبﮔﺮداﻧﭽﻪ‬ обгардони хурд,
ќубури обгузар. чумча.
ОББАРДОР ‫ آبﺑﺮدار‬1. обро ба худ гиранда, он ОБГАРЇ ‫ آبﮔﺮي‬кит. об додани теѓ, ханљар ва
чи зиёд об талаб мекунад, обталаб; биринљи ѓ.
оббардор. 2. ниг. обчинак.
ОБГАРМКУН(АК) ‫آبﮔﺮﻣﻜﻨﻚ‬//‫ آبﮔﺮﻣﻜﻦ‬асбо-
ОББАРДОРЇ ‫ آبﺑﺮداري‬1. обкашї, машкобї. 2. би махсусе, ки бо ќувваи барќ ва ғ. обро гарм
об бардоштани чизе (мас., биринљ). мекунад.
ОББАРДОШТА ‫ آب ﺑﺮداﺷﺘﻪ‬рахнае, ки бо фишор ОБГАРМКУНАНДА ‫ﮔﺮﻣﻜﻨﻨﺪه‬ ‫ آب‬он ки ва ё он
ё љараёни об ба амал омадааст, оббурда, об- чи обро гарм мекунад.
шуста (мас., дар банди об ё замин).
ОБГАРОЇ ‫ آبﮔﺮاﺋﻲ‬гароиш ба сўи об, майли об
ОББАРО ‫ آب ﺑﺮا‬љои баромади об, љое, ки об аз кардан (мас., решаи гиёњњои обдўст).
он љорї мешавад.
ОБГИНА ‫ آﺑﮕﻴﻨﻪ‬1. шиша; булўр. 2. суроҳї ва
ОББАЊО ‫ آب ﺑﻬﺎ‬кит. музди об, пули об. пиёлаи булӯрин. 3. оина. 4. маљ. шароб, май,
бода; ◊ обгина шикастан оби дида рехтан.
ОББО ‫ﺎ‬‫ آﺑ‬нидо, лањљ. изњори тааљљуб ва афсўс.
ОБГИНАГАР ‫ آﺑﮕﻴﻨﻪ ﮔﺮ‬шишагар, устои шиша-
ОББОЗ ‫ آب ﺑﺎز‬шиновар, ѓаввос, обдон, оббур. рез.
ОББОЗИДОРЇ ‫آب ﺑﺎزيداري‬оббозї доштан ОБГИНАГУЊАР ‫ آﺑﮕﻴﻨﻪﮔﻬﺮ‬1. аз шиша сохташу-
(мас., кўдакро, беморро ва ѓ.) да, булўрин. 2. маљ. шахси дорои асолати
хонаводагї ва нажодї.
ОББОЗЇ ‫ آبﺑﺎزي‬шиноварї, оббурї; оббозї кар-
дан ба об даромадан ва шустушў кардан, ОБГИНАРАНГ ‫ آﺑﮕﻴﻨﻪرﻧﮓ‬шишамонанд; ◊ фа-
шино кардан. лаки обгинаранг осмони кабуд.
ОББУР ‫ آب ﺑﺮ‬1. ниг. оббоз. 2. бахши пеши поя- ОБГИНАХОНА ‫ آﺑﮕﻴﻨﻪﺧﺎﻧﻪ‬хонаи шишагї ё
њои пулу купрукњо муќобили љараёни об, ки булўрї; ◊ (ин) обгинахонаи гардун осмон.
нўгтез буда, мављњои обро таќсим карда,
фишори обро бар сутуни пояњо суст мекунад. ОБГИНАЊИСОР ‫ آﺑﮕﻴﻨﻪﺣﺼﺎر‬1. ќалъаи шишагї.
2. маљ. паноњгоњи ноустувор ва зуд вайрон-
ОББУРДА ‫ آب ﺑﺮده‬1. љои рахна карда хокро шаванда.
шуста бурдаи об, љои обшустаи дарѓот. 2.
љар, љарї, сой. ОБГИР ‫ آﺑﮕﻴﺮ‬1. љои махсус дар сари чашма ва
рўдњо барои об гирифтан, истахр, кўл. 2.
ОББУРЇ ‫ﺑﺮي‬ ‫آب‬ обро бурида гузаштан, зарф барои об гирифтан аз љое. 3. зарфи гу-
шиноварї. лоб, атрдон.
ОБГ –8–
ОБГИРАК ‫ آﺑﮕﻴﺮك‬ниг. обгир 2. анор, ки дона надорад, анори бедона. 4.
њалвои бисёр латиф ва хушхўр. 5. маљ. нарм,
ОБГИРЇ ‫ آﺑﮕﻴﺮي‬гирифтани об
аз љое; љумаки мулоим. 6. маљ. њарифи гўл, содалавњ, зуд
обгирї љумак, кран барои об гирифтан аз маѓлубшаванда (дар ќимор).
лўлаи об ва ѓ.
ОБДАРМОНЇ ‫ آﺑﺪرﻣﺎﻧﻲ‬нав., тиб. табобат ва
ОБГОЊ ‫ آﺑﮕﺎه‬1. љои об, љои гирифтан ё муолиљаи баъзе беморињо
нўшидани об, обишхўр. 2. холигоњ, тињигоњ.
3. биол. мезакдон, масона, пешобдон. ОБДАРО ‫ آﺑﺪرا‬љои љорї шуда даромадани об,
гузаргоњи об, обмўрї.
ОБГУЗАР ‫ آﺑﮕﺬر‬1. гузаргоњ љои гузаштан ва
љорї шудани об, маљро, роњи дарё. 2. љое, ки ОБДАСТ ‫ آﺑﺪﺳﺖ‬1. обе, ки бо он дасту рўй
обро ба воситае ба тарафе мегузаронанд: мешўянд. 2. шустушўй, тањорат, вузу. 3.
наќби обгузар. 3. он чи аз худ об мегузаро- тањорат, тардастї, чобукї.
над, таршаванда (либос, кафш).
ОБДАСТА ‫ آﺑﺪﺳﺘﻪ‬ниг. офтоба.
ОБГУЗАРОНЇ ‫آﺑﮕﺬراﻧﻲ‬1. об гузарондан аз љое
ба љое. 2. ќобилияти обро ба воситаи худ гу- ОБДАСТАГАРДОН ‫ آﺑﺪﺳﺘﻪ ﮔﺮدان‬:обдастагардон
зарондан (мас., хок). кунондан яке аз тарзњои ёфтани дузд бо роњи
таъсир ба њиссиёти тарси одаме, ки мавриди
ОБГУЗАШТА ‫ آﺑﮕﺬﺷﺘﻪ‬сифати феълии замони бадгумонї воќеъ гардидааст.
гузашта аз об гузаштан; 1. љое ё ашёе, ки аз
он об гузаштааст, намнок, тар: девори обгу- ОБДАСТЇ ‫ آﺑﺪﺳﺘﻲ‬кит. чобукї, моњирї, устої.
зашта. 2. он ки аз об гузаштааст.
ОБДАСТОН ‫ آﺑﺪﺳﺘﺎن‬кит. офтоба, обдон, ибриќ.
ОБГУН ‫ آبﮔﻮن‬1. ба монанди ранги об, обранг;
кабудтоб, кабуд; сабз. 2. тобон, барроќ; ОБДИДА ‫ آﺑﺪﻳﺪه‬љавњардода, обдода, љилодода.
љилодор.
ОБДИЊЇ ‫آﺑﺪﻫﻲ‬ об додан, таъмини об,
ОБГУРЕЗ ‫ آﺑﮕﺮﻳﺰ‬1. нова, тарнов, љой барои обрасонї.
љорї шудани об; ќубур, лўла. 2. њавз ва
чуќурињое, ки дар гузашта махсусан барои аз ОБДОЃ ‫ آﺑﺪاغ‬чаманзори соњили дарё, ки баъзан
њар сў љорї шуда рехтани оби барфу борон аз маљрои об боло мемонад.
месохтанд.
ОБДОДА I ‫ آب داده‬обутобёфта, обутоб дода-
ОБГУРЕЗДОР ‫ آﺑﻜﺮﻳﺰدار‬мањал ва роњњое, ки шуда (пўлод), љавњардор, тез.
обгурез доранд.
ОБДОДА II ‫ آب داده‬обёришуда, шодобшуда (за-
ОБГУРЕЗЇ ‫ آبﮔﺮﻳﺰي‬вазъ ва њолати обгурез 2. мин).

ОБГЎШТ ‫ آﺑﮕﻮﺷﺖ‬1. обе, ки дар он гўшт пухта ОБДОН I ‫ آﺑﺪان‬1. зарфи об, митњара 2. обхўра
шудааст. 2. як навъ хўрок, ки аз гўшт, кар- барои мурѓон, ки ба ќафас гузоранд.
тошка, нахўд ва ѓ. тањия мешавад, як навъи
шўрбо. ОБДОН II ‫ آﺑﺪان‬шиногар, оббур; касе ки
гузаргоњи дарёро медонад.
ОБГЎШТЇ ‫ آﺑﮕﻮﺷﺘﻲ‬1. мансуб ва марбут ба
обгўшт. 2. муносиб барои тањияи обгўшт. ОБДОР I ‫ آﺑﺪار‬1. обомехта: барфи обдор. 2.
сершира, шодоб, хушоб: харбузаи обдор, себи
ОБЃАЛТ ‫ آﺑﻐﻠﺖ‬хамгашти оби дар љараён. обдор. 3. фасењ, равон, пуртаъсир, маънидор:
шеъри обдор, сухани обдор, садои обдор. 4. об
ОБДАВ ‫ آﺑﺪو‬нишебї ё пастхамие, ки об аз он додашуда, љавњардор, тез, буранда: шамше-
љорї мегардад, љўйча; обдави бом тарзи со- ри обдор, теѓи обдор. 5. базарба, сахт, каши-
хтани сатњи бом, ки оби барфу борон аз њама даву кушода, задашуда: тарсакии обдор, то-
тараф ба новадон равон мешавад. зиёнаи обдор. 6. дурахшон, соф, беѓубор: ал-
моси обдор, дурри обдор. 7. сахт, нешдор:
ОБДАВАК ‫ آﺑﺪوك‬зоол. канаи обї, канае, ки рў- дашноми обдор; чашми обдор чашми зинда,
рўи об шино мекунад. љаззоб, мењрангез.
ОБДАНДОН ‫ آﺑﺪﻧﺪان‬кит. 1. як навъ ширинї. 2. ОБДОР II ‫آﺑﺪار‬ мутасаддии обёрии кишт, об-
як навъ амруди ширини обдор. 3. навъе аз мон.
–9– ОБИ
ОБДОРЇ ‫ آﺑﺪاري‬1. об додан ба кишт, об мон- ОБИКОРЇ ‫ آﺑﻲ ﻛﺎري‬кишти обї, зироаткорӣ дар
дан, обёрї; обдорї кардан об мондан ба замини обёришаванда.
кишт. 2. хушобї, тарутозагї.
ОБИЛА ‫ آﺑﻠﻪ‬1. варами обгирифта ва ќубла-
ОБДУЗД ‫ آﺑﺪدزد‬1. он ки бе риояти навбат, задаи пўст аз сўхтагї, судашавї, ќубла; оби-
пинњонї обро ба кишти худ љорї мекунад; ла кардан варами обдор баровардан, ќубла
обдузд гирифтан киноя аз кори ношоями ка- задани даст, по ва ѓ. 2. тиб. бемории сироят-
серо кашф кардан. 2. рахнаи ноаёни кунанда, ки дар бадан доначањои риму фа-
зеризаминї, ки об ба он фурў меравад. соддор пайдо мешаванд, наѓзак, чечак.
ОБДУЗДАК ‫ آﺑﺪزدك‬1. олат барои об кашидан, ОБИЛАГУЗАРОНЇ ‫ آﺑﻠﻪﮔﺬراﻧﻲ‬дору задан барои
тулумбаи дастї. 2. тиб. сўзандору. 3. ниг. об- пешгирї аз обила, наѓзак задан, обилакўбї.
чинак.
ОБИЛАДОР ‫ آﺑﻠﻪدار‬1. он чи обила (ќубла) до-
ОБДУЗДЇ ‫ آﺑﺪزدي‬кори обдузд, бе навбат љорї рад: дасти обиладор. 2. он ки дар рўяш осори
кардани об ба кишти худ. обила њаст, парзадарўй.
ОБДЎЃ ‫ آﺑﺪوغ‬дўѓ, мости беравѓан, дўѓоб. ОБИЛАДОРЇ ‫آﺑﻠﻪداري‬ обила доштан, наѓзак
доштан.
ОБДЎСТ ‫ آﺑﺪوﺳﺖ‬1. вижагии маводе, ки љињати
њал шудан ба об тамоюли зиёд дорад. 2. чизе ОБИЛАЗАДА ‫ آﺑﻠﻪ زده‬обиладор, ќубладор: дасти
ё касе ки обро зиёд дўст медорад (мас., обилазада.
биринљ, ѓаввас).
ОБИЛАЗОР ‫ آﺑﻠﻪ زار‬пуробила, серобила, бада-
ОБДЎСТЇ ‫ آب دوﺳﺘﻲ‬обдўст будан. не, ки обилаву наѓзаки зиёд дорад.
ОБЁР ‫ آﺑﻴﺎر‬1. оброн, обёрикунанда,обљо- ОБИЛАКЎБЇ ‫ آﺑﻠﻪﻛﻮﺑﻲ‬ниг. обилагузаронї.
рикунанда ба кишт; обёр шудан об хўрдан,
сероб шудан (замин). ОБИЛАПО ‫ آﺑﻠﻪﭘﺎ‬он ки аз бисёр роњ гаштан по-
яш обила кардааст.
ОБЁРИКУНАНДА ‫ آﺑﻴﺎريﻛﻨﻨﺪه‬ниг. обёр.
ОБИЛАРЕЗ ‫ آﺑﻠﻪ رﻳﺰ‬пуробила, серобила.
ОБЁРИШАВАНДА ‫ آﺑﻴﺎريﺷﻮﻧﺪه‬сифати феълии
замони њозира аз обёрї шудан, замин ва ОБИЛАРЎ(Й) (‫آﺑﻠﻪرو)ي‬ парзадарўй, доѓи
мањалли мавриди обёрї. наѓзакдор.
ОБЁРЇ ‫ آﺑﻴﺎري‬1. об додан ба кишт; обдињї. 2. ОБИЛАФАРСО ‫آﺑﻠﻪﻓﺮﺳﺎ‬ кит. обиладор, обила-
обёришаванда; низоми обёрї; обёрї кардан нок.
об додан, бо об таъмин кардан, сероб кар-
дан; обёрї шудан об хўрдан, сероб шудан, об ОБИНАБОТ ‫ آﺑﻨﺒﺎت‬1. номи њалво. 2. навъе аз
гирифтан (аз љўйборе, нањре). харбуза; харбузаи обинабот навъи хеле ши-
рини харбуза.
ОБЗАН ‫ آﺑﺰن‬1. он ки љоеро об (мас., бо маќсади
хомўш кардани оташ). 2. маљ. таскиндињанда, ОБИРАНГ//ОБРАНГ ‫آﺑﺮﻧﮓ‬//‫آﺑﻲرﻧﮓ‬ ба ранги
тасаллибахш. 3. таѓораи калони баробари об, маљ. кабудранг.
ќади одам, ки беморонро дар он бо оби гар-
ми дорунок шустушўй ва муолиља мекар- ОБИС I а. ‫ﻋﺎﺑﺚ‬ кит. абаскор, бењудакор,
данд. 4. њавзча. њарзакор.

ОБЗО ‫ آﺑﺰا‬књн. њидроген. ОБИС II а. ‫ ﻋﺎﺑﺲ‬кит. туршрўй.

ОБИД I а. ‫ﻋﺎﺑﺪ‬ д. ибодаткунанда, худољўй, ОБИСТАН ‫ آﺑﺴﺘﻦ‬тиб., књн. њомила,мезанад,


зоњид. обпош бордор, дуљон.

ОБИД II а. ‫ آﺑﺪ‬вањшї, даранда (њайвон). ОБИСТАНЇ ‫ آﺑﺴﺘﻨﻲ‬књн. давраи њомилагї,


бордорї, дуљонї.
ОБИДА а. ‫ آﺑﺪه‬њайкали ёдгорї.
ОБИШТАНГОЊ ‫آﺑﺸﺘﻨﮕﺎه‬ обхона, мабраз,
ОБИДФИРЕБ ‫ ﻋﺎﺑﺪﻓﺮﻳﺐ‬кит. фиребандаи обиду халољо.
зоњид, зоњидфиреб.
ОБИ – 10 –
ОБИШХЎР//ОБИШХАР//ОБИШХОР //‫آﺑﺸﺨﻮر‬ ОБКАШ ‫ آﺑﻜﺶ‬1. обкашон, машкоб. 2. даст-
‫ آﺑﺸﺨﻮار‬1. љои обхўрї ё обгирї дар лаби гоњи махсус барои об баровардан аз чоњ, кўл
њавзу нањр, обхўра. 2. љои истиќомат, макон, ва ѓ. 3. љабандаи оби чизе; коѓази обкаш
манзил. 3. маљ. ќисмат, насиб; рўзї, ризќ. коѓаз ё пахтае, ки обро љаббида ба худ меги-
рад; биринљи обкаш.
ОБИЉЎШФУРЎШЇ//ОБЉЎШФУРЎШЇ
‫آبﺟﻮشﻓﺮوﺷﻲ‬//‫آﺑﺠﻮشﻓﺮوﺷﻲ‬ об љўшонда ОБКАШАК ‫ آﺑﻜﺸﻚ‬1. чўби камоншакли ду
фурўхтан дар бозорњо ва дар сари роњњо нўгаш чангакдор барои обкашонї. 2. насос
љињати эњтиёљоти гуногун. барои об баровардан. 3. ниг. обчинак.
ОБЇ I ‫آﺑﻲ‬1. мансуб ба об. 2. замини обёриша- ОБКАШИДА ‫ آﺑﻜﺸﻴﺪه‬намгирифта, тар.
ванда; муќоб. лалмї; шавад, обї, нашавад,
лалмї (зарб.). 3. дар об зиндагї кунанда ё ОБКАШЇ ‫ آﺑﻜﺸﻲ‬1. обкашонї. 2. об баровар-
дар об рўянда; муќоб. хокї; парандаи обї, дан ба љое ба воситаи тулумба: насоси
савсани обї; наќлиёти обї васоили обкашї.
мусофирбарї ва боркашонї ба воситаи об,
киштї, ва ѓ.; роњи обї дарё, ба воситаи нањр, ОБКАШОНЇ ‫آﺑﻜﺸﺎﻧﻲ‬ обкашї кардан, машк-
бањр, уќёнус њамчун василаи рафтуой ва обї.
боркашонї. 4. кабуд, осмонї (ранг).
ОБКИШТ ‫ آﺑﻜﺸﺖ‬кишов. сабзондан ва рўёндани
‫ آﺑﻲ‬кит. бињї.
ОБЇ II гиёњњо дар мањлулњои обии ѓизодор ба љои
хок.
ОБЙЕКТ ‫ آﺑﺌﻴﻜﺖ‬1. фалс. он чи дар хориљ аз мо
ва берун аз ихтиёри мо вуљуд дорад, олами ОБКОМА ‫ آﺑﻜﺎﻣﻪ‬нонхўриш, ки аз љурѓот, шир,
берунї, олами њастї. 2. њодиса ва ашёе, ки тухми сипанд, хамири хушк ва сирко тањия
фаъолияти инсонњо ба он нигаронда шуда- мегардад.
аст. 3. мавзўи мавриди бањс. 4. муассиса,
корхона, сохтмон ва ѓ., ки мањалли фаъолият ОБКОР ‫ آﺑﻜﺎر‬1. обкаш, саќќо, машкоб. 2.
ва кори одамон аст. шаробхўр, майнўш. 3. майфурўш, бода-
фурўш.
ОБЙЕКТИВ ‫ آﺑﺌﻴﻜﺘﻴﻮ‬физ. шишаи (ё якчанд ши-
шаи) пешин дар дастгоњњои оптикї ОБКОСТ ‫ آﺑﻜﺎﺳﺖ‬камобї, кам шудани об, кос-
(дастгоњи аккосї, заррабин ва ѓ.); чашми тагии об.
дастгоњи аккосї ва ѓ.
ОБКУРТА ‫ آﺑﻜﺮﺗﻪ‬боронї, нимтана, камзўл.
ОБЙЕКТИВИЗМ ‫ آﺑﺌﻴﻜﺘﻴﻮﻳﺰم‬фалс. обйективия-
ти мафњум, назарияи хилофи моддагирої, ки ОБКЎР ‫ آﺑﻜﻮر‬1. он ки мардум аз нону намаки ў
мувофиќи он њодисањои воќеї гўё зарурати бањравар намешавад. 2. намакношинос,
таърихї буда, ѓайри ќобили таъсир мебо- кўрнамак.
шанд.
ОБЌАНД ‫ آب ﻗﻨﺪ‬обе, ки дар он ќандро ҳал кар-
ОБЙЕКТИВЇ ‫ آﺑﺌﻴﻜﺘﻴﻮي‬1. фалс. он чи хориљ аз да менўшанд, ќандоб.
мо ва иродаи мо мављуд аст: воќеияти
обйективї; сабаби обйективї. 2. мунсифона, ОБЛУЉ//ОБИЛУЉ ‫ آﺑﻠﻮج‬ќанд, набот; калаќанд.
беѓаразона, бетарафона 3. холисї, беѓаразї ОБМОН ‫ آﺑﻤﺎن‬обёрикунандаи кишт, он ки ба
дар бањо додан ба чизе ё муњокима рондан кишт об сар медињад.
дар бораи чизе.
ОБЙЕКТИВОНА ‫ آﺑﺌﻴﻜﺘﻴﻮاﻧﻪ‬холисона, беѓара- ОБМОНЇ ‫ آﺑﻤﺎﻧﻲ‬обёрї, об додан ба кишт.
зона, бетарафона. ОБМЎРЇ ‫ آﺑﻤﻮري‬равзанаи обгузарон, љои гуза-
ОБКАДУ ‫ آبﻛﺪو‬кадуи калони дарунхолї барои риши об: обмўрї аз об калон (маќ.).
обгирї ва обнигањдорї. ОБНАБОТ ‫ آب ﻧﺒﺎت‬навъи ширинї, ки булўр-
ОБКАНД ‫ آﺑﻜﻨﺪ‬ниг. обканда. шакл буда аз шакари обшуда ва маводи
иловагї тањия мешавад.
ОБКАНДА ‫ آﺑﻜﻨﺪه‬замине, ки об онро канда ОБНАМАК ‫ آب ﻧﻤﻚ‬обе, ки дар он намак хо-
чуќур кардааст, љои оббурда, селроња; маѓок, бонда шудаст, оби намак.
љарї.
– 11 – ОБР
ОБНАМО ‫ آب ﻧﻤﺎ‬нав. њавзњои на он ќадар ОБОДКУНЇ ‫ آﺑﺎد ﻛﻨﻲ‬исми амал аз обод кардан.
чуќури зинатї дар назди иншоот ва биноњо.
ОБОДНИШИН ‫ آﺑﺎدﻧﺸﻴﻦ‬он ки дар ободї сокин
ОБНАРАСИДА//ОБНОРАСИДА //‫آﺑﻨﺮﺳﻴﺪه‬ шудааст, сокини љои обод.
‫ آﺑﻨﺎرﺳﻴﺪه‬1. хушк, тарнашуда; кўзаи обнараси-
да кўзаи нави обногирифта. 2. маљ. тару тоза, ОБОДОН ‫ آﺑﺎدان‬ниг. обод.
нав, хабари обнарасида хабари тоза, хабари
кас ношунида, хабари шоеънашуда. ОБОДОНИДАН ‫ آﺑﺎداﻧﻴﺪن‬обод кардан.
ОБНИГОРЇ ‫ آب ﻧﮕﺎري‬љуѓр. илм дар бораи ан- ОБОДОНЇ ‫ آﺑﺎداﻧﻲ‬1. ободї, маъмурї, ободшу-
дозагирї ва тавсифи хусусиятњои оби дан. 2. љои иморатдору ањолинишин, љойњои
обанборњо, дарёву рўдњо ва назорату пажу- иборат аз дењоту ќишлоќњо.
њиши онњо.
ОБОДСОЗЇ ‫آﺑﺎدﺳﺎزي‬ обод кардан, созандагї,
ОБНОБАРДОР ‫ آب ﻧﺎﺑﺮدار‬:биринљи обнобардор ободкорї.
биринље, ки њангоми палавпазї обро кам ме-
кашад; муќоб. биринљи оббардор. ОБОЇ ‫ آﺑﺎﺋﻲ‬падарї, аљдодї, авлодї.

ОБНОГИР ‫ آب ﻧﺎﮔﻴﺮ‬ниг. обногузар. ОБОЛУД ‫ آبآﻟﻮد‬тар, нам, обдор, мартуб: лойи


оболуд.
ОБНОГУЗАР ‫ آب ﻧﺎﮔﺬر‬он чи ки аз ќабати он об
намегузарад, он чи ки об ба он нуфуз карда ОБОН ‫ آﺑﺎن‬моњи њаштуми соли шамсї, ки
наметавонад; мўзаи обногузар. мутобиќ бо моњи дуюми тирамоњ (аз 23 ок-
тябр то 21 ноябр) аст.
ОБНОК ‫ آﺑﻨﺎك‬1. обомехта. 2. ниг. обдор 2.
ОБОНМОЊ ‫ آﺑﺎن ﻣﺎه‬ниг. обон.
ОБНЎС ‫ آﺑﻨﻮس‬1. дарахте, ки дар мамлакатњои
гарм мерўяд ва чўби гаронбањои сиёњ ва сах- ОБОШНО ‫ آبآﺷﻨﺎ‬киноя аз шиновар; оббоз, об-
ту вазнин дорад. 2. киноя аз њар чизи тира ва бур.
сиёњ; пардаи обнус торикии шаб.
ОБПАЗ ‫ آب ﭘﺰ‬тавассути об ва бухори он (биду-
ОБНЎСЇ ‫ آﺑﻨﻮﺳﻲ‬1. аз чўби дарахти обнўс со- ни равѓан пухтани чизе).
хташуда. 2. маљ. сиёњ, сиёњчурда.
ОБПАЙКАР ‫ آب ﭘﻴﻜﺮ‬ниг. обандом.
ОБНЎСРАНГ ‫ آﺑﻨﻮس رﻧﮓ‬маљ. сиёњранг.
ОБПАР ‫ آب ﭘﺮ‬љои обфаро, обшор, шаршара.
ОБО а ‫ آﺑﺎ‬љ. аб; падар, падарон, аљдод, гузашта-
гон; обову аљдод падарон ва бобоён. ОБПАРТО(В) (‫ آب ﭘﺮﺗﺎ)و‬1. хандаќ ё чуќурии
махсус барои љорї сохтани обњои ифлос,
ОБОВАРД ‫ آب آورد‬он чи онро об овардааст, зањкаш. 2. љўй барои љорї сохтани обњои но-
хасу хошоке, ки љўй ё селоб бо худ оварда- даркору зиёдатї, сохтмони махсус дар
аст. бандњо ва махзанњои об барои љорї кар-
дани оби зиёдатї.
ОБОД ‫ آﺑﺎد‬1. маъмур, ободон, иморатшуда;
муќоб. вайрон, хароб. 2. киштшуда, зироат- ОБПОШ ‫ آب ﭘﺎش‬обпошанда, он ки ва он чи ба
шуда: водии обод, замини обод; обод кардан замин, боѓча ё кўча об мепошад: мошини об-
маъмур кардан, корам кардан, шукуфон кар- пош.
дан; обод гардидан (шудан) маъмуру иморат-
дору серањолї шудани љое; кишт ва корам ОБПОШАК ‫ آب ﭘﺎﺷﻚ‬олати тунукагии дастадо-
шудани замине. 3. басомон, батартиб, хуш- ри нўлдароз, ки бо он ба боѓча ва гулзор об
намуд, зебо. 4. ба охири номњо илова шуда, мепошанд.
маконро ифода мекунад: Зафаробод,
Тољикобод. ОБПОШАКБОЗЇ ‫ آب ﭘﺎﺷﻚ ﺑﺎزي‬бозии бачагона
бо об.
ОБОДГАР ‫آﺑﺎدﮔﺮ‬он ки љоеро обод мекунад,
ободкунанда. ОБПОШЇ ‫ آب ﭘﺎﺷﻲ‬исми амал аз об пошидан;
пошидани об бо обпошак, бел, мошина ва ѓ.
ОБОДЇ ‫ آﺑﺎدي‬1. ободонї; муќоб. вайронї,
харобї. 2. љои обод, ањолинишин (мас., дењ, ОБРАВ ‫ آﺑﺮو‬1. гузаргоњи об, роњи љоришудани
шањр). об. 2. тиб. як навъ бемории чашм, ки чашми
ОБР – 12 –
мубталои он варам карда, сурх шуда, аз он рам, шарафманд.
мудом об мерезад; чашми обрав ё обравак.
ОБРЎМАНДЇ ‫آﺑﺮوﻣﻨﺪي‬ боиззатї, боќадрї,
ОБРАЗ р. ‫ آﺑﺮز‬1. адш. шакл, тимсол, инъикоси боэњтиромї.
умумият додашудаи воќеият, ки дар шакли
бадеї тасвир ёфтааст; сурат, симо, ќиёфа. ОБРЎНОК ‫ آﺑﺮوﻧﺎك‬ниг. обрўманд.
ОБРАЗНОК ‫ آﺑﺮزﻧﺎك‬бо тимсолњо тасвиршуда, ОБСАБЗ(А) (‫ آﺑﺴﺒﺰ)ه‬бот. растанињое, ки дар об
дорои обуранги бадеї, бадеъ. мерўянд.
ОБРАЗОФАРЇ ‫ آﺑﺮز آﻓﺮي‬образ офаридан, ба ОБСАНЉ ‫ آﺑﺴﻨﺞ‬тех. абзор барои паймоиш ва
воситаи образ тасвир кардан. санљидани баландии сатњи об ва миќдор.
ОБРАНГ ‫ آﺑﺮﻧﮓ‬ранги обї, кабудранг. ОБСОЛ ‫ آﺑﺴﺎل‬кит. боѓ.
ОБРАСИДА ‫ آﺑﺮﺳﻴﺪه‬тар, намнок, мартуб. ОБСОФКУНАК ‫ آﺑﺼﺎﻓﻜﻨﻚ‬софї, обполо.
ОБРАСОНЇ ‫ آﺑﺮﺳﺎﻧﻲ‬аз як љо ба љое бурдан ва ОБТАЌСИМКУНАК ‫ آبﺗﻘﺴﻴﻤﻜﻨﻚ‬љуѓр. балан-
интиќол додани об. дї ё кўње, ки њавзањои якчанд дарёро аз њам
људо мекунад.
ОБРАФТОР ‫ آﺑﺮﻓﺘﺎر‬тундрав, тездав, он ки ва он
чї дар тезравї ба об монанд аст. ОБТАЛАБ ‫ آب ﻃﻠﺐ‬ба обёрї мўњтољ, талабгори
об, обхоњ; обталаб шудан обхоњ шудани
ОБРАЊА ‫ آﺑﺮﻫﻪ‬роњи об, маљрои об, гузаргоњи кишт.
об, роњи селрав, селроња.
ОБТАЛОШЇ ‫ آب ﺗﻼﺷﻲ‬љангу љанљол барои ги-
ОБРЕЗ ‫ آﺑﺮﻳﺰ‬1. чоњ, чуќурї барои партофтану рифтани навбати об.
рехтани обњои партов (оби љомашўї ва ѓ.). 2.
љои рехтан ва резиши об. 3. кит. обдаста, ОБТАРОЗУ ‫ آب ﺗﺮازو‬олат барои санљиши вазъи
офтоба. уфуќи хат дар њамворї, ки дар бинокорї ва
дуредгарї ба кор бурда мешавад.
ОБРЕЗАК ‫ اﺑﺮﻳﺰك‬ниг. обпошак.
ОБТОЗА ‫ آﺑﺘﺎزه‬он чи оби ба дарунаш буда тоза
ОБРОН ‫ آﺑﺮان‬назораткунандаи таќсимоти об; аст; чилими обтоза; обтоза кардан либоси
обёрикунандаи кишт, миршаб. шусташударо дар охир бо оби тоза чай-
ќондан; покоб кардан.
ОБРОНЇ ‫ آﺑﺮاﻧﻲ‬1. таќсими об, назорати таќ-
сими об, обёрї кардани кишт. 2. об кушода ОБУНА фр. ‫ آﺑﻮﻧﻪ‬пули яксола (ё нимсола)-и
љорї кардан ба љое. рўзнома ё маљаллаеро пешакї пардохтан ба-
рои бо мудовимат гирифтани онњо.
ОБРОЊА ‫ آﺑﺮاﻫﻪ‬ниг. обрања.
ОБУНАВЇ ‫ آﺑﻮﻧﻮي‬мансуб ба обуна.
ОБРЎ(Й) (‫ آﺑﺮو)ي‬эътибор, иззат, шараф,
некномї; номус; обрўи касеро бардоштан ОБУНАШАВЇ ‫ آﺑﻮﻧﻪ ﺷﻮي‬ниг. обуна.
боиси обрўмандї, ќадру эътибори касе шу-
дан, касеро иззатманд кардан; обрўи касеро ОБУРАНГ ‫ آبورﻧﮓ‬зебої, тароват, њусн: обу-
бурдан ниг. обрўи касеро рехтан; обрў доштан ранги бадеї; муболиѓа.
соњиби ќадру эътибор будан; обрў ёфтан из-
зат ёфтан, баќадру баэътибор шудан; обрўи ОБУТОБ ‫ آبوﺗﺎب‬тобоварї, бо машќу варзиш
касе оби љўй шудан бадном шудан, шарманда пухтагардонї; баданро обутоб додан,
шудан, хеле беќадр ва беэътибор шудан; таќвияти бадан бо машқ ва таъсири сармову
обрўи касеро рехтан касеро беобрў ва бадном гармо.
кардан.
ОБУТОБДИЊЇ ‫ آب وﺗﺎﺑﺪﻫﻲ‬ниг. обутоб.
ОБРЎБА(К) ‫آﺑﺮوﺑﻚ‬//‫ آﺑﺮوﺑﻪ‬хасу хошоке, ки об
рўфта дар љое љамъ кунад. ОБУТОБЁФТА ‫ آبوﺗﺎﺑﻴﺎﻓﺘﻪ‬каси алоќаманд ва
роѓиби обутобдињї, солим, бардам.
ОБРЎДОР ‫ آﺑﺮو دار‬ниг. обрўманд.
ОБУЊАВОСАНЉЇ ‫وﻫﻮاﺳﻨﺠﻲ‬ ‫ آب‬илми пешгўии
ОБРЎМАНД ‫ آﺑﺮوﻣﻨﺪ‬боиззат, мўњтарам, мукар- обу њаво, њавошиносї.
– 13 – ОБШ
ОБФИШОР//ОБАФШОР‫آباﻓﺸﺎر‬//‫آبﻓﺸﺎر‬ бо ОБХЎРДА ‫ آﺑﺨﻮرده‬1. он ки об хўрдааст, ташна-
роњи фишор ба баландї баровардани об: ма- гишкаста. 2. ниг. обутобёфта, обдода I; обра-
нораи обфишор. сида, обдида; пўлоди обхўрда, теѓи обхўрда.
ОБФУРЎШ ‫آبﻓﺮوش‬ он ки оби нўшокї ОБХЎРЇ ‫ آﺑﺨﻮري‬1. шуѓлу амали обшинос. 2.
мефурўшад. илме, ки ба омўзишу пажўњиши об машѓул
аст. 3. љои обхўрии чорпо, љои муайян дар
ОБФУРЎШЇ ‫ آب ﻓﺮوﺷﻲ‬касбу шуѓли обфурўш. канори рўд ва кўлњо барои об хўрондан ба
чорпо.
ОБХАСТ // ОБХУСТ ‫آﺑﺨﻮﺳﺖ‬//‫ آﺑﺨﺴﺖ‬1. хуш-
кие, ки дар миёни об воќеъ аст, љазира. 2. ме- ОБЧА ‫ آﺑﭽﻪ‬кишти растанињои полизї, полиз;
ваи дар об табоњшуда, меваи обгазид. обча коридан сабзавот коридан (аз ќабили
сабзї, пиёз ва ѓ.).
ОБХЕЗ ‫ آﺑﺨﻴﺰ‬туѓёни об дар натиљаи об шудани
барфу ях. ОБЧАКОР ‫ آﺑﭽﻪﻛﺎر‬дењќоне, ки сабзавот меко-
рад, он ки ба кишти полезї машѓул аст.
ОБХЕЗЇ ‫ آﺑﺨﻴﺰي‬дар натиљаи афзоиши оби
дарёњо дар бањорон дамидан ва туѓён карда- ОБЧАКОРЇ ‫آﺑﭽﻪﻛﺎري‬ сабзавоткорї, кишти
ни онњо. полизї.
ОБХОК ‫ آبﺧﺎك‬њам дар обу њам дар хок ба ОБЧИН ‫آﺑﭽﻴﻦ‬порчае, ки бадани мурдаро баъди
зиндагї ќобилият ва масуният пайдо кардан. шустан бо он хушк мекунанд.
ОБХОКЇ ‫ﻲ‬‫ آبﺧﺎﻛ‬зоол. намояндаи обхокињо, ба ОБЧИНАК ‫ آﺑﭽﻴﻨﻚ‬коѓази хеле тунук, коѓази
шароити обу хок мусоидшуда. папирос; коѓази обчинак коѓази љаббандаи
об, коѓаз барои хушк кардани сиёњї.
ОБХОНА ‫ آبﺧﺎﻧﻪ‬таър. 1. номи зиндоне дар
арки Бухоро дар давраи амирон. 2. гуфт. ОБЧЎБ ‫ آب ﭼﻮب‬чўби зери об, чўби тар.
халољо мабраз, мустароњ.
ОБЉАББАК ‫ اﺑﺠﺒﻚ‬он чи (коѓаз, порча ва ѓ.), ки
ОБХОР ‫ آﺑﺨﻮار‬ниг. обхўр. обро љаббида ба худ мекашад.
ОБХОРА ‫ آﺑﺨﻮاره‬ниг. обхўрї. ОБЉАВ//ОБИЉАВ ‫ آﺑﺠﻮ‬нўшобае, ки аз афшур-
даи љав омода мегардад, пиво.
ОБЊАРОС ‫ آب ﻫﺮاس‬он ки аз об мењаросад, об-
тарс. ОБЉАЊЇ ‫ آﺑﺠﻬﻲ‬варз. љањиш ба об.
ОБЊАРОСЇ ‫ آبﻫﺮاﺳﻲ‬нав. 1. тиб. як навъ бе- ОБЉУВОЗ ‫ آب ﺟﻮا ز‬дастгоњи равѓанкашї, ки бо
морие, ки гирифтори он аз об метарсад, об кор мекунад.
обтарсї.
ОБЉЎ(Й)(‫ آﺑﺠﻮ)ي‬кит. обталаб, ташна, обхоњ.
ОБХОЊ ‫ آبﺧﻮاه‬кит.он ки ё он чи талабгор ва
хоњишманди об шудааст, дархосткунандаи ОБЉЎШ ‫ آﺑﺠﻮش‬оби љўшонидашуда, оби љўшон;
об. мавизи обљўш мавизи сурхчатобе, ки дар оби
ишќордор љўшонда хушконида шудааст.
ОБХЎР ‫ آﺑﺨﻮر‬1. он ки об менўшад, обнўш. 2.
књн. он ки рўзгори худро бо оби машкоб ОБЉЎШОН ‫ آﺑﺠﻮﺷﺎن‬зарфе, ки тавассути нерўи
таъмин мекард. 3. љамоае, ки аз як љўйбор ё барќ бад-он об мељўшонанд, тефал.
њавз об мегирифтанд; заминњое, ки аз як
љўйбор обёрї мешуданд. ОБЉЎШОНАК ‫آﺑﺠﻮﺷﺎﻧﻚ‬ зарфе, ки дар он об
мељўшонанд.
ОБХЎРА ‫آﺑﺨﻮره‬1. љои махсус барои обхўрии
чорпо. 2. тиб. беморие, ки бар асари он дар ОБШАВАНДА ‫ آﺑﺸﻮﻧﺪه‬он чи ки ќобили тањлил
бофтањои бадан об љамъ мешавад; истисќо. ва гудозиш аст.
ОБХЎРАК ‫ آﺑﺨﻮرك‬1. зарф (обдон) барои ОБШАВЇ ‫آﺑﺸﻮي‬њолати тањлил ва гудозиш.
обхўрии мурѓон. 2. беморие, ки бар асари он
дар бофтањои бадан об љамъ мешавад; ОБШЕБ ‫ آب ﺷﻴﺐ‬кит. 1. љараёни об ба нишебии
истисќо. зиёд, љараёни тези об. 2. обшори борик ва
камиртифоъ.
ОБШ – 14 –
ОБШИНОС ‫ آﺑﺸﻨﺎس‬1. кит. роњбалади киштї, овар ‫ آور‬1. асоси замони њозира аз овардан. 2.
ки пастию баландии зери обро медонад; ши- љузъи пасини калимањои мураккаб ба маънои
ногар, ѓаввос. 2. шахсе, ки замини обнокро оваранда: шавќовар, боровар, хандаовар…
аз беоб фарќ мекунад (њангоми кандани чоњ
ва корез). 3. маљ. ќоидадон, таомулдон, рас- ОВАР І ‫ آور‬кит. бовар, эътиќод, яќин; яќинан,
мшинос. 4. нав. он ки ба омўзишу пажўњиши батањќиќ; њатман, албатта.
об машѓул аст.
ОВАР ІІ ‫آور‬ кит. бадќиёфа, баднамо; карењ,
ОБШИНОСЇ ‫ آﺑﺸﻨﺎﺳﻲ‬1. шуѓлу амали обшинос. бад.
2. илме, ки ба омўзиши пажўњиши об машѓул
аст. ОВАРАНДА ‫آورﻧﺪه‬он ки чизе меоварад; натиљаи
чизе ё коре.
ОБШИРИНКУН(АК) ‫آبﺷﻴﺮﻳﻦﻛﻨﻚ‬//‫آبﺷﻴﺮﻳﻦﻛﻦ‬
дастгоњи махсус љињати софу беѓаш ва ОВАРД ‫ آورد‬кит. љанг, корзор, љидол, пайкор.
ќобили ошомидан гардондани об.
ОВАРДА ‫ آورده‬1. сифати феълии замони гузаш-
ОБШИША ‫ آب ﺷﻴﺸﻪ‬мањлули ѓализе, ки бештар та аз овардан. 2. адш. шеъре, ки бе илњом ва
ба сифати ширеш истифода мешавад. иљборан навишта шудааст; муќоб. омада 3.
ОБШОР ‫ آﺑﺸﺎر‬1. оби љўйбор ё дарёе, ки аз
баландї бо шиддат ба поён фурў мерезад, ОВАРДАН ‫ آوردن‬1. чизеро ё касеро аз љое ба љое
шаршара. 2. сероб, фаровон бо об; замини наќл ё њамл кардан, касеро ба љое расондан,
обшор. њозир кардан; муќоб. бурдан. 2. феъли
ёридињанда дар феълњои таркибии номї ба
ОБШОРКУНЇ ‫آﺑﺸﺎرﻛﻨﻲ‬ сероб гардонидан (за- маънои кардан (њуљум овардан, тоќат овар-
минро). дан); нињодан (рў овардан, дар миён овардан);
нишон додан (далел овардан); расондан (ба
ОБШУСТА ‫ آﺑﺸﺴﺘﻪ‬1. бисёр ва борњо шусташу- ёд овардан); сабаб шудан (рашки касеро
да, обдида; кўњна (либос). 2. маљ. аз дањан аф- овардан, ба хашм овардан) ва ѓ.; ба амал (ба
тода, забонзада: мазмуни обшуста. љо) овардан иљро кардан, амалї сохтан; ба
забон овардан а) гуфтан, зикр кардан; б) ка-
ОБШУШ ‫ آب ﺷﺶ‬кит. андоми нафасгирии серо ба гуфтан водор сохтан; ба назм овардан
моњиён ва дигар љонварони обї, ки нафасро а) ба назм даровардан, ба риштаи назм ка-
ба воситаи об мекашанд. шидан; б) ба тартиб овардан ба њуш (худ)
овардан касеро аз њолати бењушї ва бехудї
ОБШЎЙ ‫ آﺑﺸﻮي‬1. либоси бо собун шуста- хориљ сохтан.
шударо дар охир бо оби тоза шустан, обгар-
дон кардан, бо оби соф шустан (умуман); ОВАРДАШУДА ‫ آورده ﺷﺪه‬ниг. оварда (1).
обшўй кардан шустан, обгардон кардан бо
оби тоза. 2. намакшўй, шўрашўй; обшўй ОВАРДГАЊ ‫ آوردﮔﻪ‬ниг. овардгоњ.
кардани заминњои шўр об љорї кардан ба за-
мини шўр, то ки аз шўра пок ва ќабили кишт ОВАРДГОЊ ‫ آوردﮔﺎه‬1. майдони мубориза, май-
гардад. дони љанг, мањалли муњориба, љанггоњ;
овардгоњ нињодан љанг кардан. 2. чарогоњ.
ОВАНГ ‫ آوﻧﮓ‬1. ресмон, канаб, лух ва чўбе, ки
ангур ва дигар мевањоро ба он меовезанд. 2. ОВАРДХОЊ ‫ آوردﺧﻮاه‬кит. он ки хоњони љанг
њар чизи овехта, овезон. 3. роњњои овезон дар аст, овардљўй.
кўњсор; рафак. 4. физ. љисми сангине, ки ба
танобе овезон мекунанд ва дар ду тарафи ОВАРДЉЎЙ ‫آوردﺟﻮي‬ниг. овардхоњ.
нуќтаи овез ларзишу навасон ба вуљуд мео-
рад. ОВАРОНИДАН ‫ آوراﻧﻴﺪن‬феъли бавосита аз
овардан; ба воситаи чизе ё касе ба љое расон-
ОВАНД ‫ آوﻧﺪ‬1. кит. лўлаи борике дар соњаи дан.
гиёњон, ки ба воситаи он обу маводи ѓизої
ба баргу қисмҳои дигари растанї мерасад. 2. ОВАРИДАН ‫ آورﻳﺪن‬ниг. овардан.
кит. зарф.
ОВАРЇ ‫ آوري‬1. кит. яќин, аниќ, ба дурустї. 2.
ОВАНДЇ ‫ آوﻧﺪي‬мансуб ба ованд; дорои ованд. эътимоднок, боварнок.
ОВАСТО ‫ آوﺳﺘﺎ‬ниг. Авасто.
– 15 – ОВО
ОВАХ ‫ آوخ‬оњ, дареѓ, афсўс. аслаш; овози марѓуладор овози мављнок
(мас., њангоми сурудан); овоз баровардан садо
ОВАЊ ‫ آوه‬ниг. овах. додан, будани худро ба воситаи садобарорї
маълум кардан, гап задан; овоз баромадан
овез ‫ آوﻳﺰ‬1. асоси замони њозира аз овехтан. 2. садо шунида шудан, садо ба гўш расидан,
љузъи пасини калимањои мураккаб ба маънои садо баланд гардидан; овоз додан а) садо
овезанда: диловез, гўшовез… кардан, фарёд задан, нидо кардан (касеро); б)
эълон кардан, огоњонидан, хабар кардан; в)
ОВЕЗ I ‫ آوﻳﺰ‬овеза. раъй додан (ба тарафдорї ё бар зидди касе ё
масъалае дар ваќти раъйгирї); аз овоз мондан
ОВЕЗ II ‫ آوﻳﺰ‬кит. љанг, пайкор, љидол. садо набаровардан, гап зада натавонистан;
ба овоз мондан раъй гирифтан (дар бораи
ОВЕЗА ‫ آوﻳﺰه‬1. он чи аз саќф, дарахт ё љое овех- масъалае ё интихоби касе); овоз кардан садо
та шудааст, ашёи зинатии овезон (аз ќабили кардан, даъват намудан, фарёд кардан; овозе
шилшилањои булўрин дар ќандилњо). 2. нашуд садое набаромад, касе садо надод;
гўшвора, њалќа. овози худро сар додан бо тамоми садо гап за-
ОВЕЗОН ‫ آو ﻳﺰان‬феъли њол аз овехтан; дар њоли дан, фарёд кардан ё суруд хондан, бо ављи
овехтагї; овезон кардан овехтан; овезон шу- боло суруд хондан; овозатро гир! гуфт. хо-
дан (аз дунболи касе) маљ. рафтан аз паи касе, муш бош!, хап шав!
кашол шуда рафтан; бо ќавоќи овезон маљ. ОВОЗА ‫ آوازه‬1. хабари ба њама љо пароканда-
туршрўёна, норозиёна; лунљи касе овезон шуда (рост ё дурўѓ); шоеа; њангома. 2.
шудан маљ. табъи касе хира шудан, димоѓ шўњрат, номварї; овоза бардоштан шўњрат
сўхтан. пайдо кардан, дар коре (њунаре) ном баро-
ОВЕЗОНГЎШ ‫ آوﻳﺰان ﮔﻮش‬1. маљ. бечора, ночор, вардан; овоза доштан шўњрат доштан,
дар њайратуфтода. 2. маљ. гўшдароз. машњур будан, дар коре номовар будан; ово-
за кардан гаперо ба њама љо пањн ва њангома
ОВЕХТА ‫ آوﻳﺨﺘﻪ‬ниг. овезон. кардан; овозаву дарвоза кардан гаперо дар
њама љо гуфта воњима кардан, шоеа пањн
ОВЕХТАН ‫ آوﻳﺨﺘﻦ‬1. овезон кардан аз чизе ё аз кардан; овоз пањн кардан хабареро (бештар
љое; бузро ба пои худаш меовезанд, гўсфандро бе асос) ба њама љо маълум сохтан; овоза шу-
ба пои худаш (маќ.). 2. њамоил кардан (ягон дан машњур шудан, шоеъ гардидан, вирди
асбоби зиннатиро аз гардан). 3. ба дор каши- забонњо гардидан.
дан, ба дор кардан (касеро), куштан; дарњам
овехтан маљ. ба њамдигар ба љанг даромадан, ОВОЗААНГЕЗ ‫ آوازهاﻧﮕﻴﺰ‬он чи боиси овоза ме-
ба њамдигар часпидан; часпу дарафт кардан, шавад, шўњратангез.
даст ба гиребон шудан. ОВОЗАГЎ(Й) (‫ آوازهﮔﻮ)ي‬он ки шўњрату ном ба-
ОВЕША ‫ آوﻳﺸﻪ‬кит. пудинаи кўњї, њулба. роварданро мехоњад, овозаталаб,
шўњратталаб.
ОВЕШАН ‫ آوﻳﺸﻦ‬ниг. овеша.
ОВОЗАДОР ‫ آوازهدار‬машњур, шўњратманд, ном-
ОВО ‫ آوا‬1. шакли кўтоњшудаи овоз; ово додан бароварда.
садо баровардан; хониш кардан; ово кардан
фарёд кардан, мурољиат кардан; ово каши- ОВОЗАНДОЗ ‫آوازاﻧﺪاز‬ он ки овоз меандозад,
дан бо садои баланд фарёд кашидан, фарёд навњагар.
кардан; овои нарм киноя аз сухани мулоим, ОВОЗАНДОЗЇ ‫آوازاﻧﺪازي‬ овоз андохтан,
гуфтори форам, овои сард киноя аз гуфтори навњагарї.
зишт, гапи даѓал. 2. збш. овоз.
ОВОЗ ‫ آواز‬1. садо, савт, бонг, нидо. 2. суруд, ОВОЗАНОК ‫ آوازه ﻧﺎك‬ниг. овозадор.
оњанг; овоз андохтан нолаву фиѓон кардан, ОВОЗГИР ‫ آوازﮔﻴﺮ‬он ки овозаш гирифтааст,
бо садои баланд гиристан, навњасаро шудан хиррї; овозгир шудан хиррї шудан, ба хубї
(дар мотам ё ѓами касе). 3. раъй, њамфикрї; барнаомадани садо аз гулў.
бо як овоз бо аксарияти раъй, муттафиќан,
бо иттифоќи тамом (мас., ваќти раъйдињї); ОВОЗГИРИФТА ‫ آوازﮔﺮﻓﺘﻪ‬ниг. овозгир.
овози пой шарфаи пой; овози гирифта садои
хиррї, овозе, ки аз гулў пурра барнамеояд; ОВОЗГУЗАРОНАНДА ‫ آوازﮔﺬراﻧﻨﺪه‬ноќили садо,
овози дупўста овози таѓйирёфта нисбат ба
ОВO – 16 –
он чи садо аз байни он гузашта метавонад. дан; овора будан бо коре машѓул шудан, ан-
дармон будан, гирифтор будан; овора кардан
ОВОЗЃАФС ‫ آوازﻏﻔﺲ‬он ки овози дурушти даѓал саргардон кардан, сарсон кардан; овора шу-
дорад. дан а) саргардон шудан, дарбадар гаштан,
сарсон шудан; б) андармон шудан, банд бу-
ОВОЗДИЊАНДА ‫ آوازدﻫﻨﺪه‬1. он ки овозаш шу- дан; овораи ду дунё сарсону саргардон дар
нида мешавад, њотиф. 2. он ки дар овоздињї байни ду чиз, аз ин љо монда, аз он љо ронда.
иштирок дорад, раъйдињанда. 3. ниг. овор. 4. њисоб, шумор; дафтари њисоб.
ОВОЗДИЊЇ ‫ آوازدﻫﻲ‬раъйдињї, баёни фикр ва ОВОРАГАРД ‫ آوارهﮔﺮد‬саргардон, бехонумон,
аќида дар њалли масъала ё дар интихоби ка- бељою бекор, бекасукўй; дайду.
се.
ОВОРАГАРДЇ ‫آوارهﮔﺮدي‬ бехонумонї, сарсонї,
ОВОЗДОР ‫ آوازدار‬садодор, садодињанда: филми саргардонї.
овоздор филми дорои овоз.
ОВОРАГЇ ‫ آوارﮔﻲ‬дурафтодагї аз хонаву љой,
ОВОЗДОРАК ‫ آوازدارك‬тех. дастгоњи садогир. саргардонї, бехонумонї.
ОВОЗЇ ‫ آوازي‬мансуб ба овоз; боовоз: мусиќии ОВРИНГ ‫ آورﻳﻨﮓ‬пайрањаи танги кўњї.
овозї.
ОВУЛ т. ‫ آول‬гуфт. љои нигоњубини мавсимии
ОВОЗНАВИСЇ ‫آوازﻧﻮﻳﺴﻲ‬ сабти садо, сабти чорпо, одатан дар мавзеъњои серобу алаф.
овоз.
ОВУЛНИШИН ‫ آولﻧﺸﻴﻦ‬он ки дар овул ба
ОВОЗНОК ‫ آوازﻧﺎك‬ниг. овоздор. нигоњубини чорпо машѓул аст.
ОВОЗРАС ‫ آوازرس‬масофае, ки овоз то он мера- ОВУЛЉО ‫ آوﻟﺠﺎ‬гуфт., ниг. овул.
сад, масофаи шунидани садо.
ОГАНА//ОКАНА ‫آﻛﻨﻪ‬//‫ آﮔﻨﻪ‬он чи миёни абраву
ОВОЗХОН ‫ آوازﺧﻮان‬сароянда, сурудхон. астар мегузоранд (аз ќабили пашм, пахта ва
ѓ.)
ОВОЗХОНЇ ‫ آوازﺧﻮاﻧﻲ‬пешаи овозхон.
ОГАНДА//ОКАНДА ‫آﻛﻨﺪه‬//‫ آﮔﻨﺪه‬1. сифати феъ-
ОВОЇ ‫ آواﺋﻲ‬мансуб ба овоз 2. лии замони гузашта аз огандан. оганда кар-
дан а) пур кардан (мас., пашм ва пахтаро ба
ОВОН ‫ آوان‬айём, ваќт, замон, даврон, њангом; кўрпа); б) маљ. гўрондан, дафн кардан. 2. пур,
дар овони... дар айёми..., дар рўзгори..., анбошта. 3. фарбењ, сергўшт. 4. варамнок,
ваќти...; овони љавонї айёми љавонї. омосдор.
ОВОНАВИСЇ ‫ آواﻧﻮﻳﺴﻲ‬збш. навишти овоз, ОГАНДАГЇ//ОКАНДАГЇ ‫آﻛﻨﺪﮔﻲ‬//‫آﮔﻨﺪﮔﻲ‬ 1.
ифодаи хатии овоз. пурї, анбуњї. 2. маљ. љамъият, якљоягї.
ОВОНИГОР ‫ آواﻧﮕﺎر‬нав., збш. 1. он ки ба тањ- ОГАНДАГЎШ ‫ آﮔﻨﺪهﮔﻮس‬1. он ки гўшаш вазнин
ќиќ ва пажўњиши овонигорї ва овошиносї аст, кар. 2. маљ. гапношунав.
машѓул аст. 2. дастгоње, ки ба он ташхиси
ової гузаронида мешавад. ОГАНДАН//ОКАНДАН ‫آﻛﻨﺪن‬//‫ آﮔﻨﺪن‬кит. пур
кардан (даруни чизеро бо чизе, мас., кўрпаро
ОВОНИГОРЇ ‫ آواﻧﮕﺎري‬збш. навиштан ва сабти бо пахта).
калимањо ба шакли ової ва бо хатти ово-
нигорї. ОГАНДАНЇ//ОКАНДАНЇ ‫آﻛﻨﺪﻧﻲ‬//‫ آﮔﻨﺪﻧﻲ‬1. си-
фати феълии замони оянда аз огандан. 2. маљ.
ОВОР ‫ آوار‬кит. 1. дурафтода аз ватан, ѓариб, асбобу љињози хона.
саргардон. 2. хароб, вайрон. 3. ѓорат, яѓмо,
торољ. 4. гард, хок, ѓубор. 5. њисоб, шумор; ОГАНДАПАР//ОКАНДАПАР ‫آﻛﻨﺪهﭘﺮ‬//‫آﮔﻨﺪهﭘﺮ‬
овор доштан њисоб доштан. 6. соз, мувофиќ; пурпар, серпар, парнок.
овор омадан мувофиќ будан, созгор будан.
ОГАНДАПАЊЛУ ‫ آﮔﻨﺪهﭘﻬﻠﻮ‬бисёр фарбењ, тану-
ОВОРА ‫ آواره‬1. ниг. овор 1. 2. саргардон, ан- манд, чорпањлу.
дармон, гирифтор, машѓул, банд; овора бу-
дан саргардон будан, сарсону дарбадар бу- ОГАНИШ//ОКАНИШ ‫آﻛﻨﺶ‬//‫ آﮔﻨﺶ‬1. пур кар-
– 17 – ОҒО
дан, анбоштан; пурї, пуршавї. 2. он чи бо он ОГОЊОНИДАН ‫ آﮔﺎﻫﺎﻧﻴﺪن‬огоњ кардан, хабар-
даруни чизеро пур мекунанд. 3. чаѓбут, пах- дор намудан, воќиф намудан, дар иттиллоъ
таи кўњна; латтакўњна; афганда. мондан.
ОГАНЉ ‫ آﮔﻨﺞ‬кит. њасиб; гипо. ОГУР ‫ آﮔﻮر‬кит. хишти пухта, ољур.
ОГАРД ‫ آﮔﺮد‬љўя, љўяк; огард кардан љўяк каши- ОГЎШ ‫ آﮔﻮش‬књн., ниг. оѓўш.
дан.
ОГЎШИДАН ‫ آﮔﻮﺷﻴﺪن‬кит. оѓўшидан, дар оѓўш
ОГАРДКАШ ‫آﮔﺮدﻛﺶ‬ љўяккаш, барзкор, дењ- гирифтан, ба баѓал кашидан.
ќон.
ОЃАР ‫ آﮔﺮ‬кит. селроњаи хушкида, ки баъд аз
ОГАРДКАШАК ‫ آﮔﺮدﻛﺸﻚ‬василаи љўяккашї. гузаштани сел љо-љо оби кўлмак боќї монда-
аст.
ОГАРДКАШЇ ‫ آﮔﺮدﻛﺸﻲ‬исми амал аз огард ка-
шидан; љўяк кашидан. ОЃАРДА ‫ آﻏﺮده‬таршуда, намкашида.
ОГАФТ ‫ آﮔﻔﺖ‬кит. ранљ, озор; офат, бало. ОЃАШТА//ОЃИШТА//ОЃУШТА ‫ آﻏﺸﺘﻪ‬олуда,
омехта, таршуда; ба хун оѓишта.
ОГАЊ ‫ آﮔﻪ‬ниг. огоњ.
ОЃАШТАН//ОЃИШТАН//ОЃУШТАН ‫ آﻏﺸﺘﻦ‬1.
ОГАЊЇ ‫ آﮔﻬﻲ‬ниг. огоњї. олуда кардан, тар кардан. 2. олуда шудан,
омехта шудан.
ОГАЊОНИДАН//ОГОЊОНИДАН //‫آﮔﻬﺎﻧﻴﺪن‬
‫ آﮔﺎﻫﺎﻧﻴﺪن‬хабар додан, хабардор кардан. ОЃИЛ I ‫ آﻏﻞ‬молхона, говхона, сутургоњ.
ОГИН ‫آﮔﻴﻦ‬ кит. пур, анбошта, мамлў, моло- ОЃИЛ II ‫ آﻏﻞ‬аз рўи хашм ба гўшаи чашм нига-
мол. ристан.
ОГОЊ ‫ آﮔﺎه‬бохабар, хабардор, воќиф; огоњ бу- ОЃИЛХОНА ‫ آﻏﻞ ﺧﺎﻧﻪ‬ниг. оѓил I.
дан хабар доштан, воќиф будан, иттиллоъ
доштан; огоњ кардан (намудан) хабардор ОЃО//ОЌО т. ‫آﻗﺎ‬//‫ آﻏﺎ‬калимаи эњтиромї љаноб,
кардан, воќиф намудан, фањмондан; огоњ соњиб.
шудан бохабар шудан, хабар ёфтан, хабар-
дор гардидан. ОЃОЗ ‫ آﻏﺎز‬ибтидо, аввали њар чиз, шурўъ; оѓози
кор; оѓоз кардан (намудан) сар кардан, шурўъ
ОГОЊДИЛ ‫آﮔﺎهدل‬ бохабар, доно, дилогоњ, намудан.
соњибдил.
ОЃОЗИДАН ‫ آﻏﺎزﻳﺪن‬сар кардан, шурўъ наму-
ОГОЊИДАН ‫ آﮔﺎﻫﻴﺪن‬кит. огоњ кардан, хабар дан, бунёд намудан.
кардан; огоњ шудан.
ОЃОЗИН ‫ آﻏﺎزﻳﻦ‬аввалин, нахустин; муќ. охирин.
ОГОЊИНОМА ‫ آﮔﺎﻫﻲ ﻧﺎﻣﻪ‬нома (коѓаз)-и махсус
ва марсум барои огоњонидани касе, љињати ‫ آﻏﺎل‬асоси замони њозира аз оѓолидан.
оѓол
дуввумбора такрор накардани амали нораво
дар идора ва корхонањо; навъе аз њуљљат. ОЃОЛ I ‫ آﻏﺎل‬кит. фитнагарї, шўрангезї.
ОГОЊЇ ‫ آﮔﺎﻫﻲ‬1. хабар, иттиллоъ. 2. хабардорї, ОЃОЛ II ‫ آﻏﺎل‬ниг.оѓил 1. 2. кит. хонаи занбўр,
воќифї, огоњї доштан аз чизе, донистан чи- занбўрхона.
зеро; огоњї ёфтан хабардор шудан, фањ-
мидан. ОЃОЛИДАН ‫ آﻏﺎﻟﻴﺪن‬кит. ба якдигар шўро-
нидан, кина ва хусумат афкандан миёни ду
ОГОЊМАНД ‫ آﮔﺎﻫﻤﻨﺪ‬кит. хабардор; бохабар. нафар.
ОГОЊОНА ‫ آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ‬бохабарона, дониставу фањ- ОЃОЛИЌ т. ‫ آﻏﺎﻟﻴﻖ‬таър. яке аз мансабњои
мида, бо вуќуф ва иттиллоъ (аз пайи чизе ё маъмурї дар аморати Бухоро.
коре амал кардан).
ОЃОЛИШ ‫ آﻏﺎﻟﺶ‬кит. фитнагарї, шўрангезї,
ОГОЊОНАНДА ‫ آﮔﺎﻫﺎﻧﻨﺪه‬огоњкунанда, хабарку- иѓвогарї.
нанда, эъломдор.
ОЃО – 18 –
ОЃОЛОНИДАН ‫ آﻏﺎﻻﻧﻴﺪن‬шакли бавоситаи ОДАМВОР ‫ آدم وار‬чун одам, ба мисли одам,
оѓолидан; ангехтан, тањрик кардан. чунонки ба одам шоиста аст.
ОЃОР ‫ آﻏﺎر‬кит. нам, зањ. ОДАМ(Ї)ГАРЇ ‫آدﻣﻲﮔﺮي‬//‫ آدمﮔﺮي‬1. одамият,
одам будан, инсон будан. 2. муносибат ва
ОЃОРИДАН ‫ آﻏﺎرﻳﺪن‬1. кит. нам кардан, тар рафтори нек, одоб, мењмондорї,
кардан. 2. зањидан, таровидан. мењмоннавозї; одамгарї кардан дар њаќќи
касе иззату эњтиром кардан (касеро).
оѓушт ‫ آﻏﺸﺖ‬асоси замони гузаштаи аз оѓуштан.
ОДАМГИЁЊ ‫ آدمﮔﻴﺎه‬гиёњи машњур, мењргиёњ,
ОЃУШТА ‫ آﻏﺸﺘﻪ‬1. омехта. 2. таршуда; олуда: мардумгиёњ.
ба хун оѓушта.
ОДАМГУРЕЗ ‫ آدمﮔﺮﻳﺰ‬узлатпараст, канорагир,
ОЃУШТАГЇ ‫ آﻏﺸﺘﮕﻲ‬оѓушта будан; вазъ ва улфатнопазир.
њолати оѓушта.
ОДАМГУРЕЗЇ ‫ آدمﮔﺮﻳﺰي‬канорагирї, узлатпа-
ОЃУШТАН ‫ آﻏﺸﺘﻦ‬1. омехтан. 2. тар кардан. растї, улфатнопазирї.
ОЃЎШ ‫ آﻏﻮش‬1. баѓал, бар, канор; бо оѓўши боз ОДАМДИДА ‫ آدم دﻳﺪه‬1. он ки бо одамон нишас-
бо мењрубонї, бо мењру навозиш. 2. маљ. ту бархост кардааст ва одоби муоширатро
миёни, байни, дар ќаър; дар оѓўши дар бай- медонад. 2. маљ. таљрибадор, таљриба-
ни, дар ќаъри; дар оѓўши биёбон; ба оѓўш ги- андўхта.
рифтан (кашидан) а) дар бар гирифтан, дар
баѓал гирифтан; б) ба њимояи худ гирифтан; ОДАМДУЗД ‫ آدمدزد‬он ки ба дуздї ва
оѓўш кардан ба баѓал гирифтан. одамфурўшї (махсусан дуздидани кўдакон)
машѓул аст.
ОЃЎШКАШЇ ‫ آﻏﻮشﻛﺸﻲ‬1. дар канор гирифтан.
2. маљ. оштї кардан, сулњ овардан. ОДАМДУЗДЇ ‫ آدمدزدي‬њуќ. амали одамдузд,
одам дуздидан.
ОД а. ‫ ﻋﺎد‬1. ќабилаи афсонавие аз авлоди Одини
Нўњи пайѓамбар, ки пайѓамбар буд ба ОДАМДЎСТ ‫ آدم دوﺳﺖ‬он ки ба одамизод мењру
рисолати онон омада буд ва барои нофар- муњаббат дорад, инсонгаро.
монї бо тўфони бод њалок гаштанд. 2. маљ.
њар чизи ќадимиву бостонї. ОДАМДЎСТЇ ‫ آدمدوﺳﺘﻲ‬инсондўстї, инсон-
гарої, башардўстї.
ОДА ‫ آده‬књн. чўбе, ки барои нишастани
кабўтарон ва парандагони дигар ба болои ду ОДАМИЁНА ‫ آدﻣﻴﺎﻧﻪ‬мувофиќ ва муносиби
чўби рост устувор карда шудааст. одам, инсонвор, он чи лоиќи инсон аст.
ОДАМ I ‫ آدم‬исми машњури асотирї ва динї, на- ОДАМИЗОД(А) (‫آدﻣﻲزاد)ه‬ зодаи одам, инсон,
хустинсон, абулбашар, њазрати Одам (а), башар.
ҷуфти Ҳавво.
ОДАМИНАМО ‫ آدﻣﻲﻧﻤﺎ‬ба одам монанд, дар
ОДАМ II ‫ آدم‬1.одамизод, инсон, башар; кас, зоњир монанд ба одам; ◊ гургони одаминамо
шахс; хона ба палосу одам ба либос (маќ.). 2. гургтинатони одамшакл.
хизматгор, навкар. 3. халоиќ, мардум; одам
шудан соњиби маърифат шудан, ба камол ра- ОДАМИХОР ‫ آدﻣﻲﺧﻮار‬одамхўр, вањшї, хунхор.
сидан.
ОДАМИЯТ а. ‫ آدﻣﻴﺖ‬одам будан, инсон будан,
ОДАМ III ‫آدم‬ гандумгун, сиёњранг, сиёњчурда, доро будан ба хислатњои неку шоистаи
асмар. одамї, одамгарї.
ОДАМБАДБИН ‫ آدمﺑﺪﺑﻴﻦ‬одамгурез, каси ба ОДАМЇ ‫ آدﻣﻲ‬ниг. одамият.
љамъият бегона.
ОДАМКАШОНЇ ‫ آدمﻛﺸﺎﻧﻲ‬бурдан ва наќл кар-
ОДАМБАДБИНЇ ‫ آدم ﺑﺪﺑﻴﻨﻲ‬бад дидани мардум, дани одамон аз љое ба љое.
кароњият нисбат ба мардум.
ОДАМКОРФАРМОЇ ‫ آدمﻛﺎرﻓﺮﻣﺎﺋﻲ‬ба кор водо-
ОДАМБЕЗОР ‫ آدم ﺑﻴﺰار‬он ки ба одамон кинаву штани одамон.
нафрат мепарварад; одамгурез.
– 19 – ОДO

ОДАМКУШ ‫ آدمﻛﺶ‬кушандаи одам, ќотил. ОДАТ а. ‫ ﻋﺎدت‬1. хулќ, хў, хислат. 2. расм, ќоида,
таомул; урфу одат расму таомул; аз одат бе-
ОДАМКУШЇ ‫ آدمﻛﺸﻲ‬ќотилї, кушандагї. рун а) бар хилофи одат; б) берун аз њадди
муќаррарї, аз њад зиёд; аз рўи одат а) аз рўи
ОДАММУРЇ ‫ آدم ﻣﺮي‬марг, маргу мири одамон. хулќу хислат; б) аз рўи расму таомул,
мувофиќи ќоида; одат кардан хў гирифтан,
ОДАМНАДИДА ‫ آدم ﻧﺪﻳﺪه‬маљ. он ки аз одоби омўхта шудан (ба коре, чизе); одат доштан
муошират, нишасту бархост ва одамгарї, омўхта шудан, омўхта будан ба коре; одати
рафторњои иљтимої дур аст, вањшї. худро партофтан тарки одат кардан; одат ку-
нондан омўхта кардан; одат шудан а) ба
ОДАМНАМО ‫ آدمﻧﻤﺎ‬монанди одам, шабењи њукми одат даромадани коре дар касе; б)
одам, он чи зоњиран монанди одам аст. расм шудан, таомул гардидани урфе.
ОДАМНИШИН ‫ آدمﻧﺸﻴﻦ‬љое, ки дар он одам ОДАТАН ً‫ ﻋﺎدﺗﺎ‬аз рўи одат, мувофиќи одат;
имкони нишастан ё сукунатро дорад. ќоидатан, аз рўи таомул, маъмулан.
ОДАМНОГУЗАР ‫ آدمﻧﺎﮔﺬر‬гузаргоњи ѓайри ОДАТЇ ‫ ﻋﺎدﺗﻲ‬одатшуда, муќаррарї.
ќобили убур, роњи мўњлик.
ОДАМНОШИНОС ‫ آدمﻧﺎﺷﻨﺎس‬бегона бо одамон, ОДИЛ а. ‫ ﻋﺎدل‬адолатнок, боадолат, боинсоф;
неку бади одамро нашиносанда. муќоб. золим.

ОДАМОНА ‫آدﻣﺎﻧﻪ‬ одамвор, инсонвор; ниг. ода- ОДИЛОНА ‫ ﻋﺎدﻻﻧﻪ‬аз рўи адлу инсоф, боинсо-
миёна. фона, боадолатона.

ОДАМПАРВАР ‫ آدم ﭘﺮور‬ниг. инсонпарвар. ОДИНА ‫ آدﻳﻨﻪ‬књн. рўзи љумъа. масљиди одина
масљиде, ки дар он намози љумъа хонда ме-
ОДАМРАБО ‫ آدم رﺑﺎ‬њуќ., ниг. одамдузд. шавад.
ОДАМРАБОЇ ‫ آدم رﺑﺎﻳﻲ‬њуќ., ниг. одамдуздї. ОДИЯНДА ‫ آدﻳﻨﺪه‬кит. тиру камон, ќавси ќузањ,
рангинкамон, ки агар њангоми борон офтоб
ОДАМСАНЉИДА ‫آدمﺳﻨﺠﻴﺪه‬ ниг. одамдида; барояд, дар осмон намоён мешавад, тирожа.
одамшинос.
ОДИЁНА ‫ ﻋﺎدﻳﺎﻧﻪ‬гуфт. 1. либоси тираранг, ки
ОДАМСАР ‫ آدم ﺳﺮ‬тоссар, кал, бемўй. одатан ваќти азодорї ва умуман занњои со-
лманд пўшанд (ѓайри сурх). 2. либоси на хубу
ОДАМСУРАТ ‫ آدم ﺻﻮرت‬ба шакли одам, монанд на бад, либоси миёна.
ба одам: шайтони одамсурат.
ОДЇ ‫ ﻋﺎدي‬муќаррарї, сода; коргари одї коргари
ОДАМХОР//ОДАМХЎР ‫آدمﺧﻮر‬//‫ آدمﺧﻮار‬маљ. ќаторї, коргари бетахассус; либоси одї ли-
хунхўр, бадкор, золим; гурги одамхўр а) гур- боси муќаррарї, бе ягон љињати фарќнок аз
ги хунхор б) маљ. одами золими хунрез. дигарњо, бекарру фар.
ОДАМХЎРЇ ‫ آدمﺧﻮري‬1. хўрдани гўшти одам. 2. ОДОБ а. ‫ آداب‬1. љ. адаб. 2. рафтор ва кирдори
маљ. золимї, берањмї. неку писандида дар зиндагї, муомилаи
эњтиромкорона, боназокат ва аз рўи одоб;
ОДАМШАВАНДА ‫آدمﺷﻮﻧﺪه‬ одами шоёни шарти одоб таќозои рафтори эњтиромкорона
эњтиром. ва боназокат дар муомила бо одамон; одоби
муошират тарзи муомилаи некў дар
ОДАМШАКЛ ‫ آدم ﺷﻜﻞ‬ниг. одамсурат. муносибат бо одамон.
ОДАМШИКОР ‫ آدمﺷﻜﺎر‬:сайёди одамшикор касе ОДОБДОН ‫آدابدان‬он ки аз одоби муошират,
ки ќасди љони одамонро дорад, бадкор, бад- расму анъана ва меъёрњои ахлоќї огоњ аст.
ният.
ОДОБДОНЇ ‫ آدابداﻧﻲ‬донистани одоби муоши-
ОДАМШИНОС ‫ آدمﺷﻨﺎس‬он ки ва он чи будани рат, шину хез ва расму русум.
касеро аз атвор ва рафтори вай муайян ме-
кунад. ОДРАМ ‫ آدرم‬ниг. одарм.
ОДАРМ ‫ آدرم‬кит. намади зери зини асп, намад- ОДОЃ ‫ آداغ‬мухаффафи обдоѓ; ду соњили дарё, ки
зин. аз маљрои он болотар љойгир шуда аз об бе-
..
ОЕ – 20 –
насиб мемонанд. ОЗАРГОН ‫ آذرﮔﺎن‬кит. љашн дар Эрони бостон,
ки дар рўзи нӯњуми озармоњ ба муносибати
ОЁ ‫ آﻳﺎ‬њиссачаи саволї, ки тааљљубро низ ифода як шудани номи рўз бо номи моњ барпо ме-
мекунад; магар, наход. шудааст.
ОЁН ‫ آﻳﺎن‬феъли њол аз масдари омадан. ОЗАРГУН(А) ‫آذرﮔﻮﻧﻪ‬//‫ آذرﮔﻮن‬1. ба ранги оташ,
монанди оташ. 2. гули лола.
ОЁНЇ ‫ آﻳﺎﻧﻲ‬кит. 1. хушояндагї. 2. осонї.
ОЗАРГУШАСБ ‫ آذرﮔﺸﺴﺐ‬1. номи оташкадае аз
‫آﻳﺎت‬љ. оят//оя.
ОЁТ а. чор оташкадаи асосии зардуштиён. 2. маљ.
барќ. 3. номи фариштаест муваккал бар
ОЖАДА ‫ آژده‬кит. 1. сифати феълии замони гу- оташ, ки пайваста бар оташ мақом дорад ва
зашта аз ожадан 1. 2. рангкарда; музайян. 3. маънии таркибии он оташи љањанда аст.
дўхта, бахя кардашуда. 4. сўрох кардашуда.
ОЗАРЇ I ‫ آذري‬1. мансуб ба оташ; оташранг,
ОЖАДАН//ОЖИДАН//ОЉИДАН //‫آژﻳﺪن‬//‫آژدن‬ сурхранг.
‫ آﺟﻴﺪن‬кит. 1. халондан; сўрох кардан (мас.,
бо тир, сўзан ва ѓ.), хастан. 2. сўњон кардан, ОЗАРЇ II ‫ آذري‬бошандаи Озарбойљон, озар-
њамвор намудан. 3. киноя. аз бахя кардан, бойљонї.
дўхтан.
ОЗАРКАДА ‫ آذرﻛﺪه‬ниг. оташкада.
ОЖАНГ ‫ آژﻧﮓ‬чине, ки ба сабаби пирї ё хашму
ѓазаб дар љабин пайдо мешавад, чин, ољинг. ОЗАРКЕШ ‫آذرﻛﻴﺶ‬ниг. оташпараст.
ОЖАНГДОР ‫ آژﻧﮓ دار‬чиндор; он ки бар асари ОЗАРМ ‫ آزرم‬1. шарм, њаё. 2. иззат, њурмат;
пирї дар љабинаш чин пайдо мешавад. эътибор, бузургї. 3. рањм, мењр, шафќат;
нармї, нармдилї.
ОЖАНГЧЕЊР ‫ﭼﻬﺮ‬ ‫آژﻧﮓ‬ он ки рўяш пурожанг
аст, ожангрў. ОЗАРМОЊ ‫ آذرﻣﺎح‬ниг. озар II.
ОЖИДА ‫ آژﻳﺪه‬ниг. ожада. ОЗАРМЉЎ(Й) (‫ آزرم ﺟﻮ)ي‬1. баинсоф, боадо-
лат; адлпеша. 2. шафиќ. рањмдил.
ОЖИДАН ‫ آژﻳﺪن‬ниг. ожадан.
ОЗАРПАРАСТ ‫ آزرﭘﺮﺳﺖ‬ниг. оташпараст.
ОЖИР ‫ آژﻳﺮ‬кит. 1. омода, муњайё, тайёр: њу-
шёр, хабардор. 2. зиёд, бисёр, фаровон. ОЗАХ ‫ آزخ‬донаи сахти гўштї ба ќадри мош ва ё
нахўд, ки бештар дар дасту пои инсон ва дар
ОЗ ‫ آز‬тамаъ, њирс, тангчашмї. бадани баъзе њайвонот мебарояд; севол.
ОЗАР I ‫ آذر‬оташ. ОЗАХДОР ‫ آزخ دار‬он ки дар даст, по ё љои дига-
ри бадан озах дорад.
ОЗАР II ‫ آذر‬номи моњи нўњуми солшумории
шамсї (22 ноябр-21 декабр). ОЗВАР//ОЗУР‫ آزور‬кит. њарис, тамаъкор; он ки
оз дорад.
ОЗАР III ‫ آذر‬шакли кўтоњшудаи Озарбойљон.
ОЗДОР ‫ آزدار‬ниг. озвар.
ОЗАР IV ‫ آذر‬шакли дигари озор II.
ОЗИЛ а. ‫ ﻋﺎزل‬кит. маломатгар; таъназананда,
ОЗАРАНГ//ОДАРАНГ ‫آدرﻧﮓ‬//‫[ آذرﻧﮓ‬мухаф- накўњишкунанда.
фаф аз озарранг], ба ранги шўъла, оташранг,
зардранги ба сурхї моил; тобон. ОЗИМ а. ‫ ﻋﺎزم‬кит. 1. он ки ба иљрои коре ќасд
ва ирода кардааст; ќасдкунанда. 2. равона,
ОЗАРАФРЎЗ ‫ آذراﻓﺮوز‬ниг. оташафрўз. рањї.
ОЗАРАХШ//ОДАРАХШ ‫آدرﺧﺶ‬//‫آذرﺧﺶ‬ кит. ОЗИН ‫ آذﻳﻦ‬1. ороиши шањр ва роњњо, хавоза,
барќ, соиќа. чодиру хайма, чорчўба, тоќи зафар,
нишемангоњ, зебу зинат ва ороиш, ки дар
ОЗАРБОЙЉОНЇ ‫آذرﺑﺎﻳﺠﺎﻧﻲ‬ мансуб ба рўзњои ид ва гоњи омадани подшоњон дар
Озарбойљон. 2. ањли Озарбойљон. кўчаву роњњо месохтанд; шањророї; зебу зи-
нат, ороиш; озин бастан зинат додан, оро
– 21 – ОЗО
додан, оростан; озин кардан зинат додан, оро ОЗМУНЇ ‫ آزﻣﻮﻧﻲ‬ниг. озмоишї.
додан. 2. олате, ки бо он равѓанро аз дуѓ
људо мекунанд, ширзана, гуппї. ОЗОД ‫ آزاد‬1. рањошуда, рањида, новобаста,
номуќайяд, фориѓ, вораста. 2. он ки бандї ва
ОЗИНБАНДЇ ‫ آذﻳﻦﺑﻨﺪي‬оинабандї, озин бастан, асир нест. 3. таър. он ки ѓулом нест,
ороиш додан. мустаќил. 4. тамом, пурра, комил; рўзи озод
тамоми рўз. 5. бемалол, бедушворї, баосонї.
ОЗЇ ‫ آزي‬ниг. озвар. 6. фориѓболона, бемонеа; сарви озод а) сарви
росту баланд; б) ќомати росту мавзуни зебо;
ОЗМАНД ‫ آزﻣﻨﺪ‬њарис, тамаъкор. озод будан а) вобаста набудан, дар ќайду
банд набудан; б) маоф будан (аз адои ё пар-
ОЗМАНДЇ ‫ آزﻣﻨﺪي‬њирс, тамаъ; пурхоњї. дохти чизе); озод кардан а) рањо намудан, ба
сари худ вогузоштан, халос намудан,
ОЗМАНДОНА ‫آزﻣﻨﺪاﻧﻪ‬ њарисона, тамаъкорона, рањонидан; б) љавоб додан; озод шудан а)
томеона. рањої ёфтан аз банд ва вобастагї, халос гар-
дидан; б) фориѓ гаштан (аз кор, аз дарс).
ОЗМОИДАН ‫ آزﻣﺎﺋﻴﺪن‬ниг. озмудан.
ОЗОДА ‫ آزاده‬1. тоза, покиза, ороставу пероста.
ОЗМОИШ ‫ آزﻣﺎﻳﺶ‬санљиш, имтињон: аз озмоиш 2. таър. асил ва наљиб, љавонмард; озодагон
гузаштан. кит. эрониёни ќадим, яке аз номњои
ОЗМОИШГАР ‫ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺮ‬озмоянда, таљриба- тољикон.
кунанда, имтињонкунанда. ОЗОДАГАРДЇ ‫آزادهﮔﺮدي‬ рафтори озодона ва
ОЗМОИШГОЊ ‫ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه‬макони озмоиш, беќайду баст.
мањалли таљрибаву имтињон. ОЗОДАГЇ ‫ آزاد ﮔﻲ‬тозагї, покизагї.
ОЗМОИШГОЊЇ ‫ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ‬марбут ба оз- ОЗОДАМАРД//ОЗОДМАРД ‫آزادﻣﺮد‬//‫آزادهﻣﺮد‬
моишгоњ; пажўњишгоњи озмоишгоњї: махсус марди дорои хислатњои нек, асил, шариф,
барои озмоишгоњ. наљиб; љавонмард.
ОЗМОИШЇ ‫ آزﻣﺎﻳﺸﻲ‬мансуб ба озмоиш. ОЗОДАНДЕШ ‫آزاد اﻧﺪﻳﺶ‬он ки афкору андешаи
ОЗМОИШКОР ‫ آزﻣﺎﻳﺸﻜﺎر‬ниг. озмоишгар. озоду мустаќил дорад, озодфикр.

ОЗМОЯНДА ‫ آزﻣﺎﻳﻨﺪه‬санљанда, имтињонкунан- ОЗОДАНДЕШЇ ‫ آزاداﻧﺪﻳﺸﻲ‬ниг. озодфикрї.


да, он ки чизеро таљриба мекунад. ОЗОДВОР ‫ آزادوار‬1. њакимона, донишмандона,
ОЗМУДА ‫ آزﻣﻮده‬1. сифати феълии замони гу- оќилона. 2. мус. номи навое аз оњангњои
зашта аз озмудан; озмудашуда. 2. маљ. кор- ќадимї.
дон, таљрибанок. ОЗОДЗИСТЇ ‫ آزادزﻳﺴﺘﻲ‬ба таври озод ва бо
ОЗМУДАКОР ‫آزﻣﻮدهﻛﺎر‬ ботаљриба, кордида, роњату осоиш зиндагї кардан, осуда зиндагї
кордон. кардан.

ОЗМУДАН ‫ آزﻣﻮدن‬санљидан, санљида дидан, ОЗОДИБАХШ ‫آزاديﺑﺨﺶ‬озодкунанда, озодио-


имтињон кардан, таљриба кардан. вар.

ОЗМУДАНЇ ‫ آزﻣﻮدﻧﻲ‬:озмуданї шудан санљидан ОЗОДИДЎСТ ‫ آزاديدوﺳﺖ‬1. он ки озод будан


хостан (касеро). мехоњад, толиб ва хоњони озодї. 2. он ки аф-
кору андешањои озоду мустаќил дорад,
ОЗМУДАШУДА ‫ آزﻣﻮده ﺷﺪه‬ниг. озмуда. озодфикр.

ОЗМУН ‫ آزﻣﻮن‬озмоиш, имтињон, таљриба; оз- ОЗОДИДЎСТЇ ‫آزاديدوﺳﺘﻲ‬ шуѓлу амали озоди-
мун кардан санљидан, санљида дидан, дўст.
имтињон кардан, аз таљриба гузарондан. ОЗОДИДЎСТДОР ‫ آزادي دوﺳﺖ دار‬ниг. озодидўст.
ОЗМУНА нав. ‫ آزﻣﻮﻧﻪ‬1. њар яке аз саволњо ва ОЗОДИНОМА ‫ آزاديﻧﺎﻣﻪ‬таър. њуљљат дар бораи
маљмўи пурсишњо, ки яке аз онњо дуруст ме- озодии касе аз ќайду бандагї, хати озодї.
бошад, тест. 2. имтињон, санљиш.
ОЗО – 22 –
ОЗОДИПАРАСТ ‫ آزادي ﭘﺮﺳﺖ‬ниг. озодидўст. ОЗОДШАВЇ ‫آزادﺷﻮي‬аз ќайду банд ростан; озод
шудан.
ОЗОДИТАЛАБ ‫ آزادي ﻃﻠﺐ‬ниг. озодихоњ.
ОЗОДШУДА ‫آزادﺷﺪه‬ ба озодї расида, озоди-
ОЗОДИТАЛАБЇ ‫ آزادي ﻃﻠﺒﻲ‬ниг. озодихоњї. ёфта, озод.
ОЗОДИХОЊ ‫ آزاديﺧﻮاه‬1. он ки озодї мехоњад: озор ‫ آزار‬асоси замони њозира аз озурдан.
озодиталаб. 2. таър. гурўњ, њизб ё созмоне,
ки бад-ин ном аст. ОЗОР І а. ‫ آذار‬моњи чоруми солшумории румї,
ки ба моњи март баробар меояд.
ОЗОДИХОЊЇ ‫ آزاديﺧﻮاﻫﻲ‬озодиталабї, истиќ-
лолталабї, кўшиш бањри ба даст овардани ОЗОР ІІ ‫ آزار‬ранљ, азоб, азият; озор додан (ра-
озодї ва истиќлолият. сондан) ранљондан, боиси ранљу малоли касе
гардидан, азоб додан; озор дидан озурда шу-
ОЗОДИХОЊОНА ‫آزاديﺧﻮاﻫﺎﻧﻪ‬ њаракати дан, дар ранљу азоб будан; озор ёфтан озурда
озодихоњона муборизаи озодихоњї. шудан, ранљ дидан, осеб дидан.
ОЗОДЇ ‫آزادي‬ 1. халосї, рањої, наљот. 2. њур- ОЗОРДАН ‫ آزاردن‬ранљондан, озор додан.
рият.
ОЗОРДЕЊ ‫آزارده‬ озордињанда, ранљдењ, ситам-
ОЗОДКАРД ‫ آزادﻛﺮد‬озод кардан. кор.
ОЗОДКУНЇ ‫ آزادﻛﻨﻲ‬ниг. озодкард. ОЗОРДИДА ‫آزاردﻳﺪه‬ он ки озору ранљ дидааст,
ранљур.
ОЗОДМАНИШ ‫ آزادﻣﻨﺶ‬ниг. озодандеш.
ОЗОРДИЊАНДА ‫ آزاردﻫﻨﺪه‬ниг. озордењ.
ОЗОДМАНИШЇ ‫آزادﻣﻨﺸﻲ‬ниг. озодандешї.
ОЗОРДИЊЇ ‫ آزاردﻫﻲ‬амали озордењ; ранљдињї.
ОЗОДМАРД ‫ آزادﻣﺮد‬ниг. озодамард.
ОЗОРИШ ‫ آزارش‬кит. озор, ранљ, азоб, азият.
ОЗОДМОЊЇ ‫ آزاد ﻣﺎﻫﻲ‬моњии хўрданї, ки даро-
зиаш то як метр мерасад ва гўшти хуштаъми ОЗОРЇ I ‫ آزاري‬мансуб ба озор I; абри озорї абри
сурхтоб дорад. бањорї; боди озорї насими бањорон.
ОЗОДОНА ‫ آزاداﻧﻪ‬1. ба озодї, бидуни вобас- ОЗОРЇ II ‫ آزاري‬1. озоранда, озурдакунанда,
тагї, ба ихтиёри худ, ба сари худ.2. ниг. озод озордињанда. 2. ранљ, азият.
V.
ОЗОРДОДА ‫ آزارداده‬1. озоркашида, ранљур. 2.
ОЗОДНОМА ‫ آزادﻧﺎﻣﻪ‬кит. номае, ки барои озо- озордењ, ранљдињанда.
дии касе аз ѓуломиву бандагї медоданд.
ОЗОРДОР ‫ آزاردار‬дардманд, ранљур.
ОЗОДСАЙР ‫ آزادﺳﻴﺮ‬кит. озода, озодаманиш,
озодарафтор. ОЗОРМАНД ‫ آزارﻣﻨﺪ‬ниг. озордењ; ранљур, хаста.
ОЗОДСАРВ ‫آزادﺳﺮو‬адш., маљ. сарви озод, сарви ОЗОРПАРАСТ ‫ آزارﭘﺮﺳﺖ‬ниг. озордењ; он ки
рост ва озод аз ќайди шоху барг; ишора бар озори дигаронро хоњад.
маъшуќ љињати болобаландї ва мавзунии ў.
ОЗПАРАСТ ‫آزﭘﺮﺳﺖ‬ тамаъкор, њарис, гурусна-
ОЗОДСОЗЇ ‫ آزادﺳﺎزي‬аз мањдудият, ќайд, чашм.
мањбас, юѓ ва ѓ. озод кардани касе ё чизе.
ОЗПАРАСТЇ ‫آزﭘﺮﺳﺘﻲ‬ тамаъкорї, њарисї,
ОЗОДТАБЪ ‫ آزادﻃﺒﻊ‬озодтабиат; ниг. озодандеш. гурусначашмї.
ОЗОДФИКР ‫ آزادﻓﻜﺮ‬ниг. озодандеш. ОЗПИСАНД ‫ آزﭘﺴﻨﺪ‬ниг. озвар.
ОЗОДФИКРЇ ‫ آزادﻓﻜﺮي‬ниг. озодандешї. ОЗУЌ//ОЗУЌА т. ‫آزوﻗﻪ‬//‫ آزوق‬хўрокворї, хўрок,
хўрданињо.
ОЗОДЧЕЊР ‫آزادﭼﻬﺮ‬ кушодарў; хушхулќ, хуш-
феъл. ОЗУЌАВЇ ‫ آزوﻗﻮي‬мансуб ба озуќа; хўрокворї.
– 23 – ОИН
ОЗУЌАВОРЇ‫ آزوﻗﻪ واري‬ниг. озуќа. ОИЛАВАЙРОН ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪوﻳﺮان‬он ки оилааш људо
шудаст, хонавайрон.
ОЗУЌАФУРЎШ ‫ آزوﻗﻪ ﻓﺮوش‬он ки хўрокворї
мефурўшад. ОИЛАВЇ ‫ ﻋﺎﺋﻠﻮي‬мансуб ба оила; шабнишинии
оилавї нишасте, ки ањли оила гирди њам
ОЗУЌАФУРЎШЇ ‫ آزوﻗﻪ ﻓﺮوﺷﻲ‬1. кори озу- љамъ омада бошанд.
ќафурўш, фурўши озуќа. 2. љое, ки озуќа
мефурўшанд. ОИЛАДОР ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪدار‬он ки зану фарзанд дорад,
зандор; соњиби хонавода; аёлдор, аёлманд,
ОЗУРАХШ ‫ آزرﺧﺶ‬ниг. озарахш. муаййил.
ОЗУРДА ‫ آزرده‬1. ранљдида, озордида, осебдида. ОИЛАДОРЇ ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪ داري‬хонадорї, фарзанддорї.
2. ранљидахотир, димоѓсўхта; озурда будан
ранљур будан, аз ягон чиз ранљидагї доштан; ОИЛАДЎСТ ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪ دوﺳﺘﻲ‬марди ба хонаводааш
озурда шудан ранљидан, малол шудан. алоќаманд, дилбаста ба хонавода.
ОЗУРДАГЇ ‫آزردﮔﻲ‬ ранљиш, димоѓсўхтагї, ОИЛАДЎСТДОР ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪ دوﺳﺘﺪار‬ниг. оиладўст.
ранљидагї.
ОИЛАДЎСТЇ ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪ دوﺳﺘﻲ‬дўст доштани оилаву
ОЗУРДАДИЛ ‫ آزردهدل‬ранљида, ранљидахотир, хонавода; майл бар оила ва таоњул.
озурдахотир.
ОИЛАНОК ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪ ﻧﺎك‬ниг. оиладор.
ОЗУРДАДИЛЇ ‫آزردهدﻟﻲ‬ ранљурхотирї, озурда-
хотирї. ОИН I ‫ آﺋﻴﻦ‬1. расм, урф, одат, тарзу тариќ,
ќоида; оини вафо расму тарзу ќоидаи
ОЗУРДАН ‫آزردن‬ ранљондан, озор додан, хафа вафодорї; оини падарон оини ниёгон; расму
кардан. одатњое, ки гузаштагон ба он пайравї ме-
кардаанд. 2. шариат, мазњаб, кеш, дин,
ОЗУРДАХОТИР‫ آزرده ﺧﺎﻃﺮ‬ниг. озурдадил. суннат, тариќат. 3. ҷашн, сур. 4. шева, оҳанг.
ОЗУРДАХОТИРЇ ‫ آزرده ﺧﺎﻃﺮي‬ниг. озурдадилї. ОИН ІІ ‫ آﺋﻴﻦ‬ороиш, зинат; оин бастан оростан,
зинат додан (мас., љоеро ба муносибати
ОЗУРДАЉОН ‫ﺟﺎن‬ ‫آزرده‬ ранљур, дардманд, бе- љашне).
мор, касалманд.
ОИН ІІІ ‫ آﺋﻴﻦ‬асбобе, ки бо он мост ва равѓанро
ОЗФАНДОК ‫ آزﻓﻨﺪاك‬ниг. рангинкамон. аз ҳам ҷудо мекунанд, ширзана.
ОИД а. ‫ ﻋﺎﺋﺪ‬1. рољеъ, дар бораи..., оид ба...; до- ОИНА I ‫ آﺋﻴﻨﻪ‬1. шишаи пушташ сирдавонда, ки
ир ба...; оид будан мансуб будан, дахл дош- сурати чизњоро дар худ акс мекунад, миръот.
тан; оид кардан (намудан) бурда расондан; 2. гуфт. шиша. 3. гуфт. тиреза. 4. адш., маљ.
оид шудан (гаштан) анљомидан, рафта раси- дил, ќалб. 5. адш., маљ. дили соф; ◊ оинаи
дан. 2. аёдаткунанда, зиёраткунанда. гетинамой асот. оинаи Искандарї, оинаи
љањоннамо; оинаи ёд киноя аз хотира; оинаи
ОИДА а. ‫ ﻋﺎﺋﺪه‬суд, фоида, даромад, мадохил. нилгун телевизор; оинаи огоњї киноя аз аќлу
шуур; оинаи ховар киноя аз хуршед.
ОИДОТ а. ‫ ﻋﺎﺋﺪات‬љ. оид; манфиат, суд; даромад.
ОИНА II ‫ آﺋﻴﻨﻪ‬пораҳои оҳан, ки ҷанговарон ба
ОИДОТЇ а. ‫ ﻋﺎﺋﺪاﺗﻲ‬мансуб ба оидот. мақсади дифоъ дар пушт, сари сина ва ронҳо
насб мекарданд ва онро чоройна низ
ОИЌ а. ‫ ﻋﺎﺋﻖ‬кит. монеъ, боздоранда. меномиданд.
ОИЛ а. ‫ ﻋﺎﺋﻞ‬ниёзманд; аёлманд. ОИНА III ‫ ﻋﺎﻳﻨﻪ‬њол, сурат, маврид; њар оина ба
ОИЛА а. ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪ‬хонавода, зану фарзанд; хешу та- њар њол, дар њар сурат.
бор; оила барпо кардан (сохтан) хонавода ОИНАБАНД ‫ آﺋﻴﻨﻪ ﺑﻨﺪ‬1. шишакорї; оинабанд
ташкил кардан; оила доштан соњиби зану кардан тирезадор кардан, шиша шинондан
фарзанд ва хешу табор будан. (ба пеш ё атрофи љое). 2. шахси шишакор ва
ОИЛАБЕЗОР ‫ ﻋﺎﺋﻠﻪﺑﻴﺰار‬он ки ба хонаводааш шишабанд. 3. киноя аз муљалло ва музайян
дилбастагї надорад. кардан.
ОИН – 24 –
ОИНАБАНДЇ ‫ آﺋﻴﻨﻪ ﺑﻨﺪي‬амали оинабанд; оина- сибатњои мутаќобилаи онњоро бо созмону
дорї: айвони калони оинабандї. шањрвандони дигар танзим менамоянд.
ОИНАБАНДОН ‫ آﺋﻴﻨﻪ ﺑﻨﺪان‬бо оина зинат додани ОИННОМАВЇ ‫ آﺋﻴﻦ ﻧﺎﻣﻮي‬мансуб ба оиннома.
дару девори хона, айвон ва ѓ.
ОИНПАРАСТ ‫ آﺋﻴﻦ ﭘﺮﺳﺖ‬1. урфпараст, анъана-
ОИНАБИН ‫ آﺋﻴﻨﻪ ﺑﻴﻦ‬он ки бо роњи ба оина хоњ, расмпараст. 2. кўњнапараст.
нигоњ кардан гўё љои шахс ва чизи гум-
шударо нишон медињад. ОИС а. ‫ آﻳﺲ‬кит. ноумед, маъюс.
ОИНАБОЗЇ ‫ آﺋﻴﻨﻪ ﺑﺎزي‬ба таври пайваста ва ой‫ آي‬асоси замони њозира аз омадан, биё.
доимї ба оина нигоњ кардан ва худро ороиш
додан. ОЙ ‫ آي‬нидо њой!, эй!
ОИНАВОР ‫ آﺋﻴﻨﻪوار‬чун оина, шаффоф ва ОКАСА ‫ آﻛﺴﻪ‬кит. даровехта, чангзада, овезон.
дурахшон.
ОКАЉ ‫ آﻛﺞ‬књн. чангаки оњанине, ки бо он ях ва
ОИНАГАР ‫ آﺋﻴﻨﻪﮔﺮ‬оинабанд, оинакор, ши- киштиро мекашанд, яхгир; ќуллоб.
шагар, усто ва косиби кори оинаву шиша.
ОКИЛ а. ‫ آﻛﻞ‬хўранда, хўрокхўр.
ОИНАГАРЇ ‫ آﺋﻴﻨﻪﮔﺮي‬ниг. оинасозї, оинабандї.
ОКИЛА а. ‫ آﻛﻠﻪ‬тиб. бемории хўра, хўрабод.
ОИНАГУН ‫ آﺋﻴﻨﻪﮔﻮن‬1. шаффоф, љилодор чун
оина. 2. маљ. соф, дурахшон, муљалло: осмони ОКИФ а. ‫ ﻋﺎﻛﻒ‬кит. 1. бо љидду љањд маш-
оинагун, ќалби оинагун. ѓулшаванда ба коре; риёзаткаш. 2. муќим,
муваттин, иќоматкунанда дар љое. 3. дар
ОИНАДОН ‫ آﺋﻴﻨﻪ دان‬љилди оина, ѓилофи оина. масљид барои ибодат нишаста, гўшанишин,
хилватгузин, мўътакиф.
ОИНАДОР ‫ آﺋﻴﻨﻪ دار‬1. он кас ё он љое, ки оина
дорад. 2. он ки дар пеши касе оина нигоњ ОКСИГЕН ю. ‫آﻛﺴﮕﻴﻦ‬ унсури химиявї, тур-
медорад. шизо.
ОИНАДЎЗЇ ‫ آﺋﻴﻨﻪدوزي‬бо оинањои хурд-хурд ОКСИДЊО ‫آﻛﺴﺪﻫﺎ‬ хим. омезиши унсурњо бо
ороиш додани либосњо. оксиген.
ОИНАКИРДОР ‫ آﺋﻴﻨﻪﻛﺮدار‬ниг. оинагун. ОКТЯБР ю. ‫ آﻛﺘﻴﺒﺮ‬1. моњи дањуми солшумории
мелодї. 2. таър. инќилоби Октябр.
ОИНАКОРЇ ‫ آﺋﻴﻨﻪﻛﺎري‬1. оинабандї, шиша-
бандї. 2. маљ. музайянкорї. ОКТЯБРЇ ‫ آﻛﺘﻴﺒﺮي‬мансуб ба октябр; он чи дар
моњи октябр рўй додааст.
ОИНАЌАДЇ ‫ آﺋﻴﻨﻪﻗﺪي‬оинае, ки дар он тамоми
бадан дида мешавад, оинаи ќаднамо. ОЌ а. ‫ ﻋﺎق‬фарзанде, ки аз фармуди падару мо-
дар баромадааст ва эшон аз ў рў тофтаанд;
ОИНАРУХСОР ‫آﺋﻴﻨﻪرﺧﺴﺎر‬ маљ. зебо, хушрў, ба лаънати падару модар гирифторшуда;
нозанин. фарзанди саркаш, нофармон; оќи ватан мар-
дуди ватан; оќи падар лаънаткардаи падар;
ОИНАРЎ(Й) (‫ آﺋﻴﻨﻪ رو)ي‬ниг. оинарухсор. оќ кардан лаънат кардан (падар писарро, ус-
тод шогирдро), рад кардан, мардуд кардан.
ОИНАСОЗ ‫ آﺋﻴﻨﻪ ﺳﺎز‬ниг. оинагар.
ОЌИБ ‫ ﻋﺎ ﻗﺐ‬шакли гуфтугўии аќиб.
ОИНАСОЗЇ ‫آﺋﻴﻨﻪ ﺳﺎزي‬оинагарї, оинабандї.
ОЌИБАНДОЗ ‫ ﻋﺎﻗﺐ اﻧﺪاز‬гуфт. захира, пасандоз,
ОИНАСОН ‫ آﺋﻴﻨﻪﺳﺎن‬1. чун оина, шаффоф. 2. андўхта; оќибандоз кардан пасандоз кардан,
маљ. муљалло ва музайян. захира кардан, андўхта мондан (чизеро барои
рўзи мабодо).
ОИНАТОБ ‫ آﺋﻴﻨﻪﺗﺎب‬маљ. чун оина, тобанда,
рахшанда. ОЌИБАТ а. ‫ ﻋﺎﻗﺒﺖ‬1. охир, дар охир, нињоят. 2.
саранљом, натиља; оќибати кор анљоми кор;
ОИННОМА ‫ آﺋﻴﻦﻧﺎﻣﻪ‬маљмўи ќоидањое, ки фаъо- оќибаташ ба хайр шавад! ба некї анљомад
лияти созмон, њизб, муассиса ва муно- (орзуи некї).
– 25 – ОЛА
ОЌИБАТАНДЕШ ‫ ﻋﺎﻗﺒﺖ اﻧﺪﻳﺶ‬1. он ки анљоми ОЛАВХОНА ‫ آﻟﻮ ﺧﺎﻧﻪ‬гуфт., ниг. аловхона; љое,
кореро андеша мекунад. 2. маљ. дурбин, ки оташ гиронда мешавад, оташдони дегњои
мулоњизакор. бухорї.
ОЌИБАТАНДЕШЇ ‫ ﻋﺎﻗﺒﺖ اﻧﺪﻳﺸﻲ‬мулоњиза кар- ОЛАК ‫ آﻟﻚ‬1. сурхча; кафши олак. 2. гуфт. бад,
дан, охир ва натиљаи кореро андешидан. ганда.
ОЌИБАТУЛАМР а. ‫ﻋﺎﻗﺒﺖ اﻻﻣﺮ‬ саранљом, ин- ОЛАМ а. ‫ ﻋﺎﻟﻢ‬1. љањон, дунё. 2. муњит, вазъият,
тињои кор. шароит; њолат; дар олами бехудї дар ша-
роити (њолати) бехудї; олами ислом киш-
ОЌИЛ а. ‫ ﻋﺎﻗﻞ‬боаќл, хирадманд, доно, бофањму варњое, ки пайравони дини ислом он љо
идрок. зиндагї мекунанд: олами наботот, олами
њайвонот ; дар олами худ ба фикри худ, дар
ОЌИЛЇ ‫ ﻋﺎﻗﻠﻲ‬боаќлї, хирадмандї. хаёли худ, ба таври худ; рўи олам гирду ат-
роф, гўшаю канор; як олам, олам-олам хеле
ОЌИЛОНА ‫ ﻋﺎﻗﻼﻧﻪ‬хирадмандона, аз рўи аќл ва бисёр; аз олам бехабар нодон, љоњил, ноогоњ;
фаросат: кори оќилона, тадбири оќилона. оламу одам дидан љањондида будан,
таљрибакор будан, аз њама чиз воќиф будан;
ОЌИЛТАРОШ ‫ ﻋﺎﻗﻞ ﺗﺮاش‬маљ. он ки худро доно аз олам гузаштан мурдан, фавт кардан; ◊
мешуморад ва худро оќил ба ќалам медињад. олам гулистон њама чиз хуб, њама кор ба љо;
олами њодис дунёи модї, моддиёт, дорулфа-
ОЌИЛТАРОШЇ ‫ ﻋﺎﻗﻞ ﺗﺮاﺷﻲ‬амали оќилтарош; но.
худро оќил вонамудан.
ОЛАМАФРЎЗ ‫ ﻋﺎﻟﻢ اﻓﺮوز‬маљ. Офтоб, Хуршед,
ОЌИПАДАР ‫ ﻋﺎق ﭘﺪر‬ниг. оќ. Мењр (сифати Офтоб).
ОЌО т. ‫ آﻗﺎ‬ниг. оѓо. ОЛАМБИН ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﺑﻴﻦ‬:маљ. чашми оламбин чашми
ОЌСАЌОЛ//ОЌСАЌЌОЛ т. ‫ ﻋﺎﻗﺴﻘﺎل‬1. ришса- бисёр бино (сифати одами мулоњизакор, ду-
фед, пирмарди соњибэњтиром; калонтари дењ, рандеш).
сардор. 2. таър. сардор, сардори мањалла, ОЛАМГАРД ‫ﮔﺮد‬ ‫ ﻋﺎﻟﻢ‬љањонгард, сайру сафарку-
дења ё сардори як гурўњ косиб ва нанда, сайёњ.
њунарпешагон (яке аз мансабњои хурди
маъмурї дар гузашта). ОЛАМГИР ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﮔﻴﺮ‬1. он чи тамоми оламро
фаро мегирад; шўњратёфта, хеле машњур;
ОЌСАЌЌОЛЇ т. ‫ ﻋﺎﻗﺴﻘﺎﻟﻲ‬1. кор ва мансаби оламгир шудан њама љоро фаро гирифтан,
оќсаќќол, он чї мансуб ба оќсаќол аст. 2. машњуру маъруф гардидан (дар коре). 2.
маљ. маѓрурї: оќсаќќолї кардан дањанкалонї љањонгир.
кардан.
ОЛАМДИДА ‫ ﻋﺎﻟﻢ دﻳﺪه‬ниг. љањондида.
ОЌУБАТ ‫ ﻋﺎﻗﺒﺖ‬шакли гуфтугўии оќибат.
ОЛАМИЁН ‫ ﻋﺎﻟﻤﻴﺎن‬1. ањли олам, мардумон. 2.
ОЌШУДА ‫ ﻋﺎق ﺷﺪه‬сифати феълии замони гу- таър. яке аз мансабњои рўњониён дар Бухо-
зашта аз оќ шудан; ниг. оќ. рои давраи амирї.
ОЛ І ‫ آل‬сурхча, гулгун; ашки ол ашки сурх, му- ОЛАМНАМО ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻤﺎ‬ниг. љањоннамо.
род аз гиряи сахти пурсўзу гудоз.
ОЛАМОРО(Й) (‫ ﻋﺎﻟﻢ آرا)ي‬1. маљ. њар кас ва њар
ОЛ ІІ ‫ آل‬фарзандон, авлод, хонавода; оли Со- чиз, ки бар зебоии олам сањм дорад. 2. маљ.
мон авлоди Сомон, Сомониён. офтоб: офтоби оламоро.
ОЛ ІІІ ‫ آل‬1. мӯњри подшоњї, сикка, имзо. 2. ОЛАМОШЎБ ‫ ﻋﺎﻟﻢ آﺷﻮب‬шўрангез.
таър. мӯњри подшоњони муѓул ва элхонон,
ки бо ранги сурх зада мешуд . ОЛАМПАНОЊ ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﭘﻨﺎه‬маљ. 1. хуб, наѓз, аъло;
зебо. 2. мурољиат ба подшоњону амирону
ОЛАВ ‫ آﻟﻮ‬гуфт., ниг. алов. султонон.
ОЛАВМОН ‫ آﻟﻮ ﻣﺎن‬гуфт., ниг. оташмон. ОЛАМПИСАНД ‫ﻋﺎﻟﻢ ﭘﺴﻨﺪ‬ маљ. маќбули њама;
ОЛАВМОНЇ ‫ آﻟﻮﻣﺎﻧﻲ‬гуфт., ниг. оташмонї. зебо, хуб, наѓз.
ОЛА – 26 –
ОЛАМСЎЗ ‫ﺳﻮز‬ ‫ﻋﺎﻟﻢ‬ маљ. шўрангез, пуршўр, ОЛИМПЇ ‫آﻟﻴﻤﭙﻲ‬мансуб ба олимпиада; бозињои
њасратангез. олимпї мусобиќањои байналхалќї дар тамо-
ми навъњои асосии варзиш.
ОЛАМТОБ ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﺗﺎب‬нурбахш, фурўѓафкан ба
њама (сифати Офтоб ва Моњ). ОЛИМТАРОШ ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﺗﺮاش‬ниг. олимнамо.
ОЛАМФУРЎЗ ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﻗﺮوز‬ниг. оламафрўз. ОЛИМШАВАНДА ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻮﻧﺬه‬он ки дар роњи
олим шудан мекўшад, он ки аз вай умеди
ОЛАМШУМУЛ а. ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﺷﻤﻮل‬он чи ба тамоми олим шудан њаст.
олам шомил аст, он чи ањамияти љањонї до-
рад, умумиљањонї. ОЛИНАЖОД ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﻧﮋاد‬он ки нажоди олї дорад,
он ки ба хонадони олї нисбат дорад; асилзо-
ОЛАТ а. ‫ آﻟﺖ‬1. асбоб, анљом. 2. маљ. восита; да, озоданажод, шарафманд.
олат шудан (дар дасти касе) бозичаи дасти
касе гардидан. 3. узв, андом; узви таносул. ОЛИНАСАБ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﻧﺴﺐ‬ниг. олинажод.
ОЛАШ т. ‫ آﻟﺶ‬бот. як навъ дарахти шам- ОЛИРУТБА ‫ ﻋﺎﻟﻲ رﺗﺒﻪ‬ниг .олимартаба.
шодмонанд, бук.
ОЛИСИФАТ ‫ﺻﻔﺖ‬ ‫ﻋﺎﻟﻲ‬ дорои сифат ва хислати
ОЛАШЗОР ‫ آﻟﺶ زار‬љои анбўњи дарахти олаш. некў ва баланд.
ОЛБОЛУ ‫ آﻟﺒﺎﻟﻮ‬ниг. олуболу. ОЛИТАБИАТ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﻃﺒﻴﻌﺖ‬он ки дорои сифатњои
нек мебошад, наљиб.
ОЛЃУНА ‫ آﻟﻐﻮﻧﻪ‬кит. сурхї, ки занон ба рўй ме-
моланд, ѓоза, гулгуна. ОЛИТАБОР ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﺗﺒﺎر‬ниг. олинажод.
ОЛИДАРАЉА ‫ ﻋﺎﻟﻲ درﺟﻪ‬он ки маќом ва дараљаи ОЛИЊА а. ‫ آﻟﻬﻪ‬1. асот. он чи дар љоњилият па-
баланд дорад; он чи сифат ва ќурби воло до- растиш мекарданд, санам, бут. 2. маљ. зебо,
рад. љамил; ◊ олињаи њусн, зебосанам.
ОЛИЌАДР ‫ﻗﺪر‬ ‫ﻋﺎﻟﻲ‬ баландмартаба, баландпоя, ОЛИЊАЗРАТ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﺣﻀﺮت‬баландмартаба, оли-
мўњтарам. љоњ (лаќаби подшоњон).
ОЛИМ а. ‫ ﻋﺎﻟﻢ‬соњиби илм, донишманд, донанда; ОЛИЊАШАМ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﺣﺸﻢ‬он ки њашамат ва даб-
олими беамал он ки мувофиќи дониши худ дабаи баланд дорад.
кордорї намекунад, касе, ки илм дораду
амал надорад. ОЛИЊИММАТ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﻫﻤﺖ‬сахї, њимматбаланд.
ОЛИМАЌОМ ‫ﻣﻘﺎم‬ ‫ﻋﺎﻟﻲ‬ олидараља, баландпоя ОЛИЊИММАТЇ ‫ﻋﺎﻟﻲ ﻫﻤﺘﻲ‬ њимматбаландї, са-
(дар мансаб). ховат.
ОЛИМАНСАБ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﻣﻨﺼﺐ‬он ки мансаб ва ма- ОЛИЊИММАТОНА ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﻫﻤﺘﺎﻧﻪ‬босаховат, са-
ќоми баланд дорад. хиёна, назарбаландона, бузургворона.
ОЛИМАРТАБА ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﻣﺮﺗﺒﻪ‬1. ниг. олидараља. 2. ОЛИЉАНОБ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﺟﻨﺎب‬1. баландќадр, арљманд.
унвони эњтиромии мансабдорони баланд- 2. олињиммат, назарбаланд. 3. гуфт. хуб,
мартаба. наѓз, сазовори тањсин ва таќдир: филми
олиљаноб, асари олиљаноб.
ОЛИМЇ ‫ ﻋﺎﻟﻤﻲ‬донишмандї, донандагї, вуќуфи
зиёд дошта дар соњае. ОЛИЉАНОБЇ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﺟﻨﺎﺑﻲ‬1. бузургї. 2. баланд-
њимматї.
ОЛИМНАМО ‫ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻤﺎ‬он ки худро олим мета-
рошад, он ки олими њаќиќї нест. ОЛИЉАНОБОНА ‫ﺟﻨﺎﺑﺎﻧﻪ‬ ‫ ﻋﺎﻟﻲ‬1. бузургворона.
2. баландњимматона.
ОЛИМОНА ‫ ﻋﺎﻟﻤﺎﻧﻪ‬олимвор, монанди олим: му-
нозираи олимона. ОЛИЉОЊ ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﺟﺎه‬ниг. олимартаба.
ОЛИМПИАДА ю. ‫ آﻟﻴﻤﭙﻴﺌﺪه‬мусобиќањои вар- ОЛИШАЪН ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﺷﺄن‬1. дорои шаън ва мартабаи
зишї; мусобиќањои мактабиён: олимпиадаи олї, бисёр наҷиб. 2. яке аз унвонҳои ашхоси
байналхалќї. олитабор.
– 27 – ОЛУ

ОЛИШОН ‫ ﻋﺎﻟﻲ ﺷﺎن‬ниг. олишаън. ОЛУЃУНДОР ‫ آﻟﻮﻏﻮﻧﺪار‬ниг. олучин.


ОЛИШУКЎЊ ‫ﺷﻜﻮه‬ ‫ﻋﺎﻟﻲ‬ дорои шукўњ ва дабда- ОЛУД ‫ آﻟﻮد‬мухаффафи олуда, ки њамчун љузъи
баи баланд. пасини калимањои мураккаб ба маънои олуда
меояд; ашколуд, зањролуд, хунолуд...
ОЛЇ а. ‫ ﻋﺎﻟﻲ‬баланд, бузург; мактаби олї, маъ-
лумоти олї, Маљлиси Олї; Љаноби Олї, ОЛУДА ‫ آﻟﻮده‬сифати феълии замони гузашта аз
љазои олї љазои аз њама баландтар. олудан; он чи ба чизи нопок оѓишта шудааст.
ОЛИЯ а. ‫ ﻋﺎﻟﻴﻪ‬1. муаннаси олї. 2. чизи баланд, ОЛУДАГЇ ‫ آﻟﻮدﮔﻲ‬олоиш, оѓуштагї ба нопокї.
олї; хислати олї.
ОЛУДАДОМАН ‫آﻟﻮده داﻣﻦ‬ маљ. бадном, тардо-
ОЛЛОЊ а. ‫ آﷲ‬ниг. Аллоњ; Худо. ман.
ОЛМОНЇ ‫ آﻟﻤﺎﻧﻲ‬мансуб ба Олмон (Германия); ОЛУДАДОМОН ‫ آﻟﻮده داﻣﺎن‬ниг. олудадоман.
забони олмонї.
ОЛУДАДОМОНЇ ‫آﻟﻮده داﻣﺎﻧﻲ‬ олудадомон бу-
ОЛОИДАН ‫ آﻻﻳﺪن‬ниг. олудан. дан.
ОЛОИШ ‫آﻻﻳﺶ‬ 1. нопокї, олудагї. 2. фисќу ОЛУДАКОРЇ ‫ آﻟﻮده ﻛﺎري‬кит. анљом додани ко-
фањш. ри зишту ѓайриахлоќї, зишткорї, бадах-
лоќї.
ОЛОЛА ‫ آﻻﻟﻪ‬1. кит., бот. гуле бо рангњои зард,
сафед ё ќирмиз, ки дорои навъњои гуногун ва ОЛУДАКУНАНДА ‫ آﻟﻮده ﻛﻨﻨﺪه‬он чи ё он ки му-
хусусияти зинатї мебошад. 2. хонаводаи ин њити зист ва њар унсури моддї ё маънавиро
гиёњон, алолагон; шаќоиќ. олуда мекунад.
ОЛОН(И)ДАН ‫آﻻﻧﻴﺪن‬//‫ آﻻﻧﺪن‬олуда кардан, ба ОЛУДАН ‫ آﻟﻮدن‬олуда кардан, чиркин кардан (ё
чизњои нопок оѓушта кардан, олудан. шудан), ба нопокї оѓушта кардан чизеро ё
оѓушта шудани чизе; муќоб. полудан.
ОЛОТ а. ‫ آﻻت‬љ. олат; олоти истењсол воситањои
истењсол; олоти њарбї яроќу аслиња. ОЛУДАСОЗ ‫ آﻟﻮده ﺳﺎز‬он ки ё он чи муњити ат-
роф ё чизи дигарро олуда месозад.
ОЛОЯНДА ‫ آﻻﻳﻨﺪه‬олудакунанда, олоишгар.
ОЛУЗОР ‫ آﻟﻮزار‬љои анбўњи дарахтони олу, боѓи
ОЛПАЙКАР ‫ آﻟﭙﻴﻜﺮ‬кит. сурхтан, сурхранг. олу.
ОЛПЎШ ‫ آﻟﭙﻮش‬кит. сурхпўш, он ки либоси ОЛУЌ т. ‫ آﻟﻮق‬таър. маблаѓе, ки амалдорони
сурх ба тан дорад. амир њар моњ ба дарбор мебурданд.
ОЛТИНГЎГИРД ‫آﻟﺘﻴﻦ ﮔﻮﮔﺮد‬ ниг. гўгирд, киб- ОЛУЌОЌ ‫آﻟﻮﻗﺎق‬ гуфт. хушкида ва хушккардаи
рит. олу.
ОЛУ ‫ آﻟﻮ‬меваест обдори ширин ба ранги сиёњ ё ОЛУС ‫ آﻟﻮس‬кољ, ањвал, каљбин.
сурхтоб.
ОЛУФТА ‫ آﻟﻔﺘﻪ‬1. ринд, бебок, шўрида. 2. худ-
ОЛУБОЛУ ‫ آﻟﻮﺑﺎﻟﻮ‬меваест сурхранги туршмаза оро, худпардоз.
аз љинси гелос.
ОЛУФТАБОЗ ‫ آﻟﻔﺘﻪ ﺑﺎز‬он ки бо олуфтањо (1) са-
ОЛУБОЛУГЇ ‫ آﻟﻮﺑﺎﻟﻮﮔﻲ‬мансуб ба олуболу; му- рукор дорад, олуфтаписанд.
раббои олуболугї.
ОЛУФТАВОР ‫ آﻟﻔﺘﻪ وار‬кирдор ва рафтори чун
ОЛУБОЛУЌОЌ ‫ آﻟﻮﺑﺎﻟﻮﻗﺎق‬гуфт. олуболуи хуш- олуфтагон, риндона, бебокона.
кида ё хушконидашуда.
ОЛУФТАГЇ ‫ آﻟﻔﺘﮕﻲ‬амал ва кирдори олуфта,
ОЛУБОЛУРАНГ ‫ آﻟﻮﺑﺎﻟﻮرﻧﮓ‬1. ба ранги олубо- олуфтагарї.
лу. 2. маљ. сурхранг ва љигариранг.
ОЛУФТАНАМО ‫ آﻟﻔﺘﻪﻧﻤﺎ‬олуфтамонанд, зоњиран
ОЛУЃДА ‫آﻟﻐﺪه‬ кит. ќањролуд, хашмгин; љан- чун олуфтањо; олуфтатарош.
гара.
ОЛУ – 28 –
ОЛУФТАСАТАНГ ‫ آﻟﻔﺘﻪ ﺳﺘﻨﮓ‬бисёр олуфта. дан; ба ёд омадан ба хотир расидан; аз даст
омадан ќудрати иљрои кореро доштан, таво-
ОЛУФТАТАРОШ ‫ آﻟﻔﺘﻪ ﺗﺮاش‬ниг. олуфтанамо. нистан, ќодир будан; ба љўш омадан ѓалаён
кардан (об); хуш омадан иборае, ки ваќти
ОЛУЧА ‫ آﻟﻮﭼﻪ‬як навъ олуи хурди турш аз хона- ќабули мењмон мегўянд.
водаи олу.
ОМАДУРАФТ ‫ آﻣﺪورﻓﺖ‬рафтуой, алоќа; омаду
ОЛУЧАБАНДАК ‫ آﻟﻮﭼﻪ ﺑﻨﺪك‬як навъи олуча аз рафт кардан муносибат, муомила кардан.
хонаводаи олу.
ОМАДУРАФТКУНАНДА ‫ آﻣﺪورﻓﺖ ﻛﻨﻨﺪه‬сифати
ОМ(М) а. ‫ ﻋﺎم‬1. њамаро фарогиранда, њамагонї, феълии замони њозира аз омадурафт кардан,
оммавї: ќатли ом, њуљуми ом. 2. мардум, он ки ба љое доимо омаду рафт дорад.
авом.
ОМАДУШУД ‫ آﻣﺪ وﺷﺪ‬ниг. омадурафт.
‫ آﻣﺪ‬асоси замони гузашта аз омадан.
омад
ОМЕЃ ‫ آﻣﻴﻎ‬кит. омезиш, ихтиллот, омехтан ба
ОМАД ‫ آﻣﺪ‬1. омадан; омади об рафти об, сўи чизе ё ба касе.
љараёни оби равон; омади шамол самти ва-
зиши бод, тарафе, ки бод аз он мевазад; дар ОМЕЗ ‫ آﻣﻴﺰ‬1. асоси замони њозира аз омехтан;
омади гап дар рафти гап, дар аснои сухан, омез додан омехтан, махлут кардан. 2. љузъи
зимнан; омаду рафт рафтуой; омаду рафт пасини калимањои мураккаб ба маънои дар
кардан. 2. барор, пешрафт, равнаќу ривољ; бар доштани чизе: хандаомез, маслињатомез,
омади кор пешравии кор, барор гирифтани гилаомез...
кор; омад кардан барор гирифтан, рў ба
пешрафт кардани коре; омад-омад гуфт. дар ОМЕЗА ‫آﻣﻴﺰه‬ омехта, махлут, имтизољ, ихтил-
аснои омадан, пешопеши омадан, дар ара- лот.
фаи омадан.
ОМЕЗГОР ‫ آﻣﻴﺰﮔﺎر‬омезанда, унсгиранда, хўги-
ОМАДА ‫ آﻣﺪه‬1. сифати феълии замони гузашта ранда, улфат; хоҳони муошират; шарик,
аз омадан. 2. пешомад, он чи рўй додааст; аз њамнишин.
омада бояд хушнуд буд; омада-омада гуфт.
акнун, њоло; то ин ваќт дуруст буду акнун ОМЕЗГОРЇ ‫ آﻣﻴﺰﮔﺎري‬унсгирандагї, улфатї;
дигар шуд. хушмуомилагї.
ОМАДАН ‫ آﻣﺪن‬1. ба љое ворид шудан, ба љое ОМЕЗИШ ‫ آﻣﻴﺰش‬грам. исми феълї аз омез I; ба
расидан; муќоб. рафтан. 2. расидан. 3. фаро њамомехтан, омехта шудан, таркиб, имтизољ
расидан. 4. шудан; лозим омадан, наздик ёфтан тамоман омехта шудан, дар чизи
омадан, дучор омадан, љамъ омадан. 5. бо омехта њал шуда рафтан.
исмњои маънї омада, воќеъ шудани њолате ё
њодисаеро мефањмонад; гиря омадан, ханда ОМЕЗИШЁБЇ ‫ آﻣﻴﺰﺷﻴﺎﺑﻲ‬ниг. омезиш.
омадан, рањм омадан, ќањр омадан; рост ома-
дан а) дучор шудан, вохўрдан (бо касе); б) ОМЕХТА ‫ آﻣﻴﺨﺘﻪ‬1. шакли дигари сифати феъ-
мувофиќ омадан, муносиб воќеъ шудан; ши- лии замони гузаштаи омехта. 2. ихтиллотёф-
нам омадан ба ќаду басти касе зебидан, та, бо њам омезишёфта, махлут: омехтаи сур-
мувофиќ омадани либосе; ба миён омадан бу ќалъагї; омехта шудан ба њам омехтани
пайдо шудан, сар шудан; ба кор омадан дар- ду ё чанд чиз, ихтиллот.
кор шудан, мавриди истифода ќарор гириф-
тан; ба дунё омадан таваллуд ёфтан, зоида ОМЕХТАГЇ ‫ آﻣﻴﺨﺘﮕﻲ‬1. сифати феълии замони
шудан, пайдо шудан, ба вуљуд омадан; ба об гузашта аз омехтан. 2. ниг. омезиш.
омадан обталаб шудан; барф омадан ба бо-
риш сар кардани барф; ба њам омадан пайва- ОМЕХТАН ‫ آﻣﻴﺨﺘﻦ‬омезиш додан, махлут кар-
стан, пайваст ёфтан, сињат шудани ягон дан, ихтиллот додан.
љароњат; хуш омадан (-и коре, чизе) писанд ОМИЁНА ‫ آﻣﻴﺎﻧﻪ‬авомона, мардумї.
будан, форидан; хоб омадан майли хоб пайдо
шудан; ба забон омадан гап задан, ба гапзанї ОМИЛ а. ‫ ﻋﺎﻣﻞ‬1. амалкунанда, иљрокунандаи
сар кардан, гап мезадагї шудан; ба худ ома- коре. 2. таър. њоким, волї, раис. 3. таър. ан-
дан њушёр шудан, аз бењолї хориљ шудан; ба дозгир, хирољгир, њисобдор; коргузор. 4. до-
љон омадан дар тангї мондан, танг шудан, нанда, воќиф; омил будан моњир будан дар
љон бар лаб расида; ба сар омадан воќеъ шу- кор, кардан; омил шудан воќиф гаштан,
– 29 – ОМО
мањорат пайдо кардан дар коре; омил кардан ОМОДА ‫ آﻣﺎده‬муњайё, тайёр; омода кардан тайёр
касеро ба коре моњир кардан, ба иљрои коре кардан, муњайё намудан, фароњам сохтан;
касеро вогузоштан. 5. сабаб, боис. омода гардидан (шудан) тайёр шудан (ба
иљрои коре).
ОМИН I а. ‫ آﻣﻴﻦ‬д. ќабул кун, бипазир (калима-
ест, ки дар охири дуо гуфта мешавад); омин ОМОДАБОШ ‫ آﻣﺎده ﺑﺎش‬дар њолати тайёрї, дар
гуфтан (кардан) ќабул бод гуфтан (дар охири њолати омодагї, тайёршавї.
дуо ва фотиња).
ОМОДАГЇ ‫ آﻣﺎدﮔﻲ‬ниг. омодабош.
ОМИН II а.‫ آﻣﻴﻦ‬бебим, бетарс, бехавф, эмин.
ОМОДАГОЊ ‫ آﻣﺎده ﮔﺎه‬љои тайёрї, љои тадору-
ОМИНА ‫ آﻣﻴﻨﻪ‬1. муаннаси омин II. 2. номи мо- кот, мањали омодабош.
дари Муњаммад пайѓамбар.
ОМОДАСОЗЇ ‫ آﻣﺎده ﺳﺎزي‬кор ва амали тайёр
ОМИНГЎЇ ‫ آﻣﻴﻦ ﮔﻮﻳﻲ‬фотиња кардан, омин гуф- кардани касе ё чизе барои иљрои ягон амал.
тан, дуову фотиња кардан.
ОМОДАШАВЇ ‫آﻣﺎده ﺷﻮي‬ омода шудан, тайёр
ОМИНГЎЙ ‫ آﻣﻴﻦ ﮔﻮي‬омингўянда, даст ба фо- шудан.
тиња бардоранда.
ОМОЛ а. ‫ آﻣﺎل‬љ. амал; уммеду орзу.
ОМИР I а. ‫ آﻣﺮ‬амркунанда, фармондењ, њоким,
њукмрон. ОМОНИМ ‫ آﻣﺎﻧﻴﻢ‬збш. калимањои шаклан бо
њам монанд. њамгун (збш.); таљнис (адш.).
ОМИР II а. ‫ ﻋﺎﻣﺮ‬1. таъмиркунанда, ободкунан-
да; зинатдињанда. 2. зиёраткунанда. 3. ОМОР ‫ آﻣﺎر‬шумор, њисоб, њисобу китоб.
иќоматкунанда дар маҳалли маъмур.
ОМОРГАР ‫ آﻣﺎرﮔﺮ‬он ки њисоби оморро
ОМИР III а. ‫ ﻋﺎﻣﺮ‬номи яке аз ќабилањои араб, љамъоварї, гурўњбандї ва баррасї мекунад,
ки Маљнун ба он мансуб буд. оморгир, бањисобгиранда.
ОМИРОНА ‫ آﻣﺮاﻧﻪ‬ба оњанги амр, њокимона, ОМОРГИР ‫ آﻣﺎرﮔﻴﺮ‬он ки ба љамъоварии омор
њукмронона. машѓул аст.
ОМЇ а. ‫ ﻋﺎﻣﻲ‬1. авом, мардумї. 2. маљ. бесавод, ОМОРГИРЇ ‫ آﻣﺎرﮔﻴﺮي‬амали љамъоварии омор.
нодон.
ОМОРИДАН ‫ آﻣﺎرﻳﺪن‬1. шуморидан, њисоб
ОММА ‫ ﻋﺎﻣﻪ‬1. мардум, тўдаи мардум, умуми кардан. 2. маљ. ањамият додан, ба назар ги-
мардум; оммаи ањолї умуми мардум, рифтан.
аксарияти ањолї. 2. маљ. мардуми бесавод;
забони омма забони аксарияти мардум, ОМОРЇ ‫ آﻣﺎري‬мансуб ва марбути омор; ис-
забони мардуми омї. тифодаи омор дар тањияи коре: иттиллооти
оморї, њисоби оморї.
ОММАБОБ ‫ ﻋﺎﻣﻪ ﺑﺎب‬он чи ба завќ ва талаби
оммаи ањолї муносиб ва мувофиќ аст; ОМОРШИНОС ‫ آﻣﺎر ﺷﻨﺎس‬њисобшинос, он ки
молњои оммабоб молњое, ки истеъмоли васеи ќобилият ва малакаи шумориданро дорад.
умумї доранд.
ОМОС ‫ آﻣﺎس‬дамидагии ягон узви бадан дар
ОММАВЇ ‫ ﻋﺎﻣﻮي‬1. мансуб ба омма, мардумї; натиљаи беморї ё љароњат, варам.
оммавиву тарбиявї. 2. маљ. умумї.
ОМОСДОР ‫ آﻣﺎس دار‬1. мубталои омос, дорои
ОММАГЇ ‫ ﻋﺎﻣﮕﻲ‬ниг. оммавї. омос, варамдор. 2. он чи омосу варам ва
бардамидагї дорад.
ОММАПИСАНД ‫ﻋﺎﻣﻪ ﭘﺴﻨﺪ‬ маќбул ва писан-
дидаи умум. ОМОСИДА ‫ آﻣﺎﺳﻴﺪه‬сифати феълии замони гу-
зашта аз омосидан; варамкарда.
ОММАФАЊМ ‫ ﻋﺎﻣﻪ ﻓﻬﻢ‬1. мафњум ба тамоми
ањолї, дастраси умум. 2. маљ. равон, сода, ОМОСИДАГЇ ‫ آﻣﺎﺳﻴﺪﮔﻲ‬омосида будан, вазъ ва
фањмо (оид ба тањрир). њолати омосида.
ОММАФАЊМЇ ‫ ﻋﺎﻣﻪ ﻓﻬﻤﻲ‬мансуб ба оммафањм. ОМОСИДАН ‫آﻣﺎﺳﻴﺪن‬ шакли дигари сифати
ОМО – 30 –
феълии замони гузаштаи омосида; варамидан, ОМУРЗИШ ‫ آﻣﺮرزش‬ниг. омурзидан; бахшидани
варам кардан, омос гирифтан. гуноњ, авф кардан, бахшидан (гуноњи касеро);
омурзиш талабидан авф ва бахшиши
ОМОСЇ ‫ آﻣﺎﺳﻲ‬ниг. омосида I. гуноњеро пурсидан.
ОМОСКАРДА ‫آﻣﺎس ﻛﺮده‬ ниг. омосида; варам- ОМУТ ‫ آﻣﻮت‬кит. ошёни љонварони шикорї
карда. (њамчун боз, шоњин); ошёна.
ОМОЊ ‫ آﻣﺎه‬кит., тиб. омос, варам, варамкарда, омўз ‫ آﻣﻮز‬1. асоси замони њозира аз омўхтан. 2.
варамида. љузъи пасини калимањои мураккаб ба маънои
омўзанда (донишомўз, коромўз, худомўз...) ва
ОМОЊИДА ‫ آﻣﺎﻫﻴﺪه‬кит. омосида, варам карда, омўзонанда (адабомўз, пандомўз...).
мутаваррим.
ОМЎЗА ‫ آﻣﻮزه‬нав. маљмўаи андешањо ва
ОМОЊИДАН ‫ آﻣﺎﻫﺎﻧﻴﺪن‬кит. омосидан, варам назарияњои фалсафї, сиёсї, илмї ва ѓ.; наза-
кардан, таваррум. рия, аќидањо.
ОМОЊОНАНДА ‫ آﻣﺎﻫﺎﻧﻨﺪه‬кит. омосонанда, ОМЎЗАНДА ‫آﻣﻮزﻧﺪه‬1. сифати феълии замони
варамкунонанда. њозира аз омўхтан; ёдгиранда, дарсгиранда,
шогирд, талаба. 2. ёддињанда, муаллим, ус-
ОМОЊОНИДАН ‫آﻣﺎﻫﺎﻧﻴﺪن‬ кит. омосонидан, тод.
таврим.
ОМЎЗАНДАГЇ ‫ آﻣﻮزﻧﺪه ﮔﻲ‬шакли дигари сифати
ОМОЧ ‫ آﻣﺎچ‬позаи чўбин барои рондани замин. феълии замони њозираи омўзанда; омўзанда
будан, њолат ва чигунагии омўзанда.
ОМОЉ І ‫ آﻣﺎج‬кит. хоктӯдае, ки нишони тир бар
он насб кунанд, омоҷгоҳ. ОМЎЗГОР ‫ آﻣﻮزﮔﺎر‬ёддињанда чизеро ба касе,
муаллим, дарсгўй, устод, донишёр.
ОМОЉ ІІ ‫ آﻣﺎج‬ниг.омоч.
ОМЎЗГОРЇ ‫ آﻣﻮزﮔﺎري‬шуѓл ва кори омўзгор,
ОМОЉГАЊ ‫ آﻣﺎجﮔﻪ‬ниг. омољгоњ. муаллимї, ёд додани чизе ба касе, донишёрї.
ОМОЉГОЊ ‫ آﻣﺎج ﮔﺎه‬кит. нишонгоњи тир. ОМЎЗИДАН ‫آﻣﻮزﻳﺪن‬ кит. омўхтан, дониш ги-
рифтан.
ОМУДА ‫ آﻣﻮده‬кит. ороста, оросташуда, зинат-
дода, ороишёфта. ОМЎЗИШ ‫ آﻣﻮزش‬1. ёд гирифтан, таълим ги-
рифтан (чизеро аз касе). 2. ёд додан, таълим
ОМУДАН ‫ آﻣﻮدن‬1. оростан, пиростан, зиннат додан, омўхтан (чизеро ба касе).
додан. 2. сохтан, бино кардан.
ОМЎЗИШГОЊ ‫ آﻣﻮزﺷﮕﺎه‬љои омўхтани илму
ОМУЛА ‫ آﻣﻠﻪ‬бот. дарахтест дар Њиндустон, ки њунаре: омўзишгоњи омўзгорї.
аз он доруи дарди чашм тайёр мекунанд.
ОМУННОС а.‫ ﻋﺎم اﻟﻨﺎس‬авом, мардуми одї.
ОМЎЗИШГОЊЇ ‫آﻣﻮزﺷﮕﺎﻫﻲ‬ мансуб ва марбут
ба омўзишгоњ.
ОМУРЃ ‫ آﻣﺮغ‬кит. 1. нафъ, суд, фоида. 2. ќадр, ОМЎЗИШЇ ‫ آﻣﻮزﺷﻲ‬1. мансуб ба омўзиш; он чи
ќимат, арзиш. 3. ночиз, кам, андак. мавриди омўзиш аст; ќобили омўзиш. 2. кит.
ОМУРЗГОР ‫ آﻣﺮزﮔﺎر‬д. бахшоянда, афвкунанда; омўзанда, толиби илм, дўстдори омўхтан.
бахшандаи гуноњон (сифати Худо). ОМЎЗИШКАДА ‫ آﻣﻮزش ﻛﺪه‬ниг. омўзишгоњ.
ОМУРЗГОР ‫ آﻣﺮزﮔﺎر‬амали омурзгор, бах- ОМЎЗОНДАН//ОМЎЗОНИДАН //‫آﻣﻮزاﻧﺪن‬
шандагї, афв. ‫ آﻣﻮزاﻧﻴﺪن‬омўхтан, ёд додан, таълим додан
ОМУРЗИДА ‫ آﻣﺮزﻳﺪه‬он ки ё он чи мавриди (чизеро ба касе).
бахшиш ва афв ќарор гирифтааст, бахши- ОМЎЗХОНА ‫ آﻣﻮزﺧﺎﻧﻪ‬кит. љо ва мањалли
дагї, афвшуда. омўзиш, макони таълим, дарсхона.
ОМУРЗИДАН ‫ آﻣﺮزﻳﺪن‬љурму гуноњ бахшидан, ОМЎХТА ‫ آﻣﻮﺧﺘﻪ‬1. сифати феълии замони гу-
афв кардан, гузаштан (аз гуноњи касе). зашта аз омўхтан. 2. ёдгирифта, таълимги-
– 31 – ОПТ
рифта, одаткарда(ба чизе); дили омўхта ба- ОНИФ а. ‫ آﻧﻒ‬1. нангдоранда. 2. ром, оҳиста. 3.
лои љон (зарб.). 3. ромшуда, дастомўз (чор- аввал, пештар, собиќ. 2. бинидард, он ки
по); аспи омўхта; омўхта шудан одат кардан, дарди бинӣ дорад.
хў гирифтан, унс гирифтан.
ОНИФАН а.ً‫ آﻧﻔﺎ‬андаке пеш аз ин, собиќан.
ОМЎХТАГЇ ‫ آﻣﻮﺧﺘﮕﻲ‬1. одаткарда, хў карда. 2.
касе, ки чизеро (илмеро, пешаеро) омўхтааст. ОНКОЛОГИЯ ю. ‫آﻧﻜﺎﻻﮔﻴﻪ‬ тиб., ниг.
саратоншиносї.
ОМЎХТАН ‫ آﻣﻮﺧﺘﻦ‬1. ёд гирифтан, аз худ кар-
дан, фаро гирифтан (чизеро аз касе). 2. ёд до- ОНКОЛОГЇ ‫ آﻧﻜﺎﻻﮔﻲ‬мансуб ва марбут ба сара-
дан, таълим додан, омўзондан (чизеро ба ка- тоншиносї.
се). 3. тадќиќ кардан, тањќиќ кардан (масъа-
лаеро), санљидан. ОНОМАСТИКА ю. ‫ آﻧﺎﻣﺴﺘﻴﻜﻪ‬збш. як соњаи
забоншиносї, ки исмњои хосро меомўзад,
ОМЎХТАНЇ ‫ آﻣﻮﺧﺘﻨﻲ‬он чи бояд омўхта шавад, номшиносї.
он чи сазовори омўхтан аст.
ОНТОЛОГИЯ ю. ‫ آﻧﺘﺎﻻﮔﻴﻪ‬фалс. (дар фалсафаи
ОМЎХТГОРЇ ‫آﻣﻮﺧﺘﮕﺎري‬ кит. хў кардагї, идеалистї) таълимоти метафизикї дар бораи
одат, хўгирифтагї. њастї.
ОМФАЊМ ‫ ﻋﺎم ﻓﻬﻢ‬кит., ниг. оммафањмї. ОНУК I а. ‫ ﻋﺎﻧﻚ‬кит. сурб, ќурѓошим.
ОН I ‫ آن‬љонишин 1. љонишини шахси сеюми ОНУК II а. ‫ ﻋﺎﻧﻚ‬1. регтўдаи калон. 2. маљ. мо-
танњо: вай, ў. 2. ишораљонишин, ки ба чизи неа.
дур ё шахси ѓоиб ё ба чизи номбаршуда
ишора мекунад: он кас, он чиз. 3. љонишини ОПЕРА ит. ‫ آﭘﻴﺮه‬санъ. асари драмавии
соњибї, ки бо изофа омада, соњибиятро ифо- мусиќавї, ки дар он иштироккунандагон бо
да мекунад: (аз) они ту моли ту, чизи ту; он њамоњангии оркестр месароянд.
гуна... ба он дараља, то ба он андоза, чунин;
они дигар дигаре, каси дигар, дуюмї; дар он ОПЕРАВЇ ‫ آﭘﻴﺮوي‬мансуб ба опера.
буд, ки... аз он иборат буд, ки...; он тараф ис-
тад... сарфи назар аз...; њар он чи... њамаи ОПЕРАТИВЇ ‫آﭘﻴﺮه ﺗﻴﻮي‬ фаврї, таъљилї; зуда-
чизњоеро ки, маљмўи...; аз они худ кардан мал.
соњибї кардан ба чизе, соњиб шудан; њар он
кас ки... њар касе ки; аз они худї одами (ба ОПЕРЕТТА ит. ‫ آﭘﻴﺮﻳﺘّﻪ‬санъ. яке аз навъњои
мо) наздик, одами худї; дар он дунё д. дар операи њаљвї, ки иштироккунандагон њам
дунёи дигар, дар охират. гап мезананд ва њам месароянд.

ОН II ‫ آن‬лањза, як дам, муддати андак; дар як он ОППОРТУНИЗМ фр. ‫ﺎرﺗﻮﻧﻴﺰم‬‫ آﭘ‬с. сиёсати со-
дар як лањза, дар як дам, дар андак муддат; зишгарона, њамкорї ва муросохоњона бо
дар они воњид дар айни замон, дар як ваќт, буржуазия дар њаракати коргарї.
дар як лањза. ОППОРТУНИСТ фр. ‫ﺎرﺗﻮﻧﻴﺴﺖ‬‫آﭘ‬ с. созишгар,
ОНА т. ‫ آﻧﻪ‬гуфт. модар; ◊ онаи (зори) касеро муросокор.
нишон додан касеро сахт љазо додан. ОППОРТУНИСТЇ ‫ﺎرﺗﻮﻧﻴﺴﺘﻲ‬‫ آﭘ‬с. мансуб ба оп-
ОНАКАЛОН ‫آﻧﻪ ﻛﻼن‬модаркалон. портунист; созишгарона, бо роњи мувосо.

ОНАМУРЃ ‫ آﻧﻪ ﻣﺮغ‬мурѓи чўљадор. ОПТИКА ю. ‫ آﭘﺘﻴﻜﻪ‬физ. як соњаи физика, ки


њодисањои оид ба нур ва хосиятњои нурро
ОНВАЌТА ‫ آﻧﻮﻗﺘﻪ‬мансуб ба замони гузашта; меомўзад.
мансуби он замон: дар Бухорои онваќта.
ОПТИКЇ ‫ آﭘﺘﻴﻜﻲ‬физ., мансуб ба оптика:
ОНДУН ‫ آﻧﺪون‬кит. 1. он љо; он сўй, он тараф. асбобњои оптикї.
2. чунон, ончунон. 3. он гоњ, он замон.
ОПТИМИЗМ лот. ‫ آﭘﺘﻴﻤﻴﺰم‬фалс. назари нек-
ОНДУНЁЇ ‫ آﻧﺪﻧﻴﺎﻳﻲ‬мансуб ба он дунё. бинона ба њаёт, боварї ба ѓалабаи некї бар
бадї, хушбинї, хушназарї.
ОНИН ‫ آﻧﻴﻦ‬кит. хумчае, ки дар он аз љурѓот
равѓан људо мекунанд; ширзана, наҳра. ОПТИМИСТ лот. ‫آﭘﺘﻴﻤﻴﺴﺖ‬ фалс. некбин, хуш-
ОПТ – 32 –
назар. ОРДБЕЗЇ ‫ آردﺑﻴﺰي‬амали ордбез, орд бехтан.
ОПТИМИСТЇ ‫ آﭘﺘﻴﻤﻴﺴﺘﻲ‬фалс. мансуб ба опти- ОРДБЕЗХОНА ‫ آردﺑﻴﺰﺧﺎﻧﻪ‬хонаи махсус дар
мист; некбинона, бо назари нек. нонвойхонањо барои бехтани орд.
ор ‫ آر‬асоси замони њозира аз овардан. ОРДБИРЁН ‫ آردﺑﺮﻳﺎن‬1. орди бирён, ки барои
пухтани атола, њалво ва ѓайра истифода ме-
ОР а. ‫ آر‬њаё, шарм; нангу ор; ор будан (-и коре, кунанд. 2. гардсўз, ордоб (навъи хўрок).
чизе ба касе) боиси шармандагї ва нанг бу-
дан; ор донистан нанг њисоб кардан, боиси ОРДВОР ‫ آردوار‬мисли орд, чун орд гардшуда.
шармандагї(-и худ) шумурдани коре; ор
доштан шарм кардан, боиси нанг шумурдани ОРДЕН ‫ آردﻳﻦ‬нишони сари сина, ки барои
коре; ор кардан (намудан) шарм кардан, чи- хизматњои намоён дода мешавад, нишон.
зеро ба худ нанговар донистан; ор омадан
дар њиљолат мондан. ОРДЕНДОР ‫آردﻳﻨﺪار‬ он ки орден (нишон) до-
рад.
ОРАЗ а. ‫ ﻋﺎرض‬рухсора, ду бари рўй, рўй, чењра.
ОРДИНАТОР лот. ‫ آردﻳﻨﺘﺎر‬тиб. пизишки
ОРАЗЇ ‫ ﻋﺎرﺿﻲ‬навъе аз гули сурх. муолиљакунанда дар беморхона, дармонгоњ
ва ѓ.
ОРАМИДА ‫ آرﻣﻴﺪه‬ниг. оромида.
ОРДИНАТУРА лот. ‫ آردﻳﻨﺘﻮره‬1. вазифаи орди-
ОРАМИДАН ‫ آرﻣﻴﺪن‬1. ором гирифтан, ором натор. 2. курси махсуси таљрибаафзоии пи-
шудан, осудан, хобидан; ќарор гирифтан. 2. зишкон.
књн. ром шудан, унс гирифтан.
ОРДЇ ‫ آردي‬он чи мансуб ва марбут ба орд аст,
ОРАНГ I ‫ آرﻧﮓ‬ниг. оранљ. он чи аз орд сохта мешавад.
ОРАНГ II ‫ آرﻧﮓ‬ранг; сурхї. ОРДКАШ ‫ آردﻛﺶ‬1. он ки дар осиёб ѓалларо
орд мекунад. 2. шахсе, ки бо мошин орд ме-
ОРАНГ III ‫ آرﻧﮓ‬азоб, машаќќат, алам, озор. кашонад.
ОРАНГ IV ‫ آرﻧﮓ‬њамоно, гўё; гўё, ки. ОРДКАШЇ ‫آردﻛﺸﻲ‬ амали ордкаш, орд каши-
дан.
ОРАНДА ‫ آرﻧﺪه‬оваранда.
ОРДОБ(А) ‫آرداﺑﻪ‬//‫ آرداب‬ниг. ордбирён.
ОРАНЉ//ОРИНЉ ‫آرﻧﺞ‬ бандгоњи соид ва бозу,
оринљ. ОРДОР ‫ آردار‬он ки ор, нанг, шарм ва њаё дорад,
баномус.
ОРАСТА ‫ آرﺳﺘﻪ‬ороста, пероста.
ОРДСОЗЇ ‫ آردﺳﺎزي‬орд кардан. табдил додани
ОРАСТАН ‫ آرﺳﺘﻦ‬оростан. ѓалладона (љав, гандум ва ѓ.) ба орд.
ОРГАНИКЇ ‫ آرﮔﻨﻴﻜﻲ‬он чи ба олами њайвонот ОРДФУРЎШ ‫ آردﻓﺮوش‬он ки ба фурўхтани орд
ва наботот дахл дорад, узвї: моддањои машѓул аст.
органикї, химияи органикї.
ОРДФУРЎШЇ ‫ آردﻓﺮوﺷﻲ‬амали ордфурўш; љой
ОРД ‫آرد‬суда ва кўфтаи ѓаладона; орди гандум, ва мањалли фурўши орд.
орди љав ва ѓ.; орд кардан ба орд мубаддал
кардани ѓалладона. ОРДХАЛТА ‫آردﺧﻠﺘﻪ‬ халтае, ки ба он орд ме-
гиранд.
ОРДАК ‫ آردك‬хока, суда; доруи ордак доруњои
ордмонанд. ОРЕ ‫ آري‬калимаи љавобии тасдиќї (грам.) бале,
хўш.
ОРДБЕЗ ‫ آردﺑﻴﺰ‬1. он ки ордро элак мекунад. 2.
он чи ба воситаи он ордро мебезанд, элак, ОРЕЃ ‫ آرﻳﻎ‬кит. кина, адоват; нафрат; дилсардї,
парвезак. дилхунукї.
ОРДБЕЗАК ‫ آردﺑﻴﺰك‬ниг. ордбез 2. ОРЗУ ‫ آرزو‬1. хоњиш, майл (-и расидан, ба даст
овардани чизе); мурод, маќсад; бањори орзу,
– 33 – ОРИ

орзу и висол, нияти орзу. 2. умед, армон, ОРИЁЇ ‫ آرﻳﺎي‬мансуб ба ориё: нажоди ориёї.
чашмдошт, интизорї. 3. њавас, иштиёќ. 4.
матлуб, дилхоњ (шахс, мањбуба); орзуи хушк ОРИЁН ‫ آرﻳﺎن‬ниг. ориё I.
орзуи њавої, орзуи хоми амалинашаванда;
орзуву њавас армон ва иштиёќ (умед); дар ор- ОРИЁНАЖОД ‫ آرﻳﺎﻧﮋاد‬он ки аз нажоди ориёї
зуи чизе будан умедворї доштан(ба чизе); дар аст, нажоди ориёї.
хаёли ба даст овардани ягон чизи матлуб ва
дилхоњ будан; орзу ба хок бурдан ба маќсад ОРИЁНЇ ‫ آرﻳﺎﻧﻲ‬мансуб ба нажоди ориёї.
нарасида мурдан; орзу доштан хоњиш ва
майли чизеро дар дил парваридан, муштоќ ОРИЗ а. ‫ ﻋﺎرض‬1. кит. аризадињанда, арзкунан-
будан ба чизе; орзу кардан хоњиш доштан, да, шикоятгар, шиквагар. 2. кит. баҳисоб-
майли чизеро дар дил парваридан; ба орзу гирандаи лашкар; таъмингари сипоҳ. 3. бо-
расидан муяссар гардидан ба чизи дилхоњ(-и рон. 4. дандон. 5. кӯҳ. 6. рўйдода, пайдо-
касе), ба маќсад расидан, ба муроди худ ноил шуда, пайдошаванда, воќеъшаванда; ориз
омадан; орзуи дўѓро дар мањтоб шикастан ба шудан рўй додан, пайдо шудан.
ягон хоњиш ва матлаби худ норасида, ќусури
онро аз чизи дигар баровардан; орзую њавас ОРИЗА а. ‫ ﻋﺎرﺿﻪ‬1. кит. пешомад, њодиса, во-
доштан нияти тўю тамошо барпо кардан ќеа, он чи воќеъ мешавад. 2. кит. дард, бе-
доштан; орзую њавас кардан тўю тамошо морї, ранљ, касолат, мараз. 3. њоҷат.
барпо кардан. ОРИЗЇ ‫ ﻋﺎرﺿﻲ‬кит. 1. ѓайриаслї, сохта, сох-
ОРЗУБАХШ ‫ آرزو ﺑﺨﺶ‬он ки орзуи шахсеро ба ташуда. 2. њисобдорї; таъминоти лашкар.
љо меоварад, орзу ба љо оваранда. ОРИНЉ ‫ آرﻧﭻ‬ниг. оранљ.
ОРЗУДОР ‫ آرزودار‬орзуманд, муштоќ, толиб. ОРИНЉБАНД ‫ آرﻧﭻ ﺑﻨﺪ‬1. он ки соиди бозу
ОРЗУДОРЇ ‫ آرزوداري‬ниг. орзумандї. (умуман даст) мебандад. 2. маљ. табиби усту-
хонбанд. 3. он чи бад-он дасту оринљро ме-
ОРЗУКУШ ‫آرزوﻛﺶ‬ барбоддињандаи умеду хо- банданд.
њишњо.
ОРИНЉМОНАК ‫ آرﻧﭻ ﻣﺎﻧﻚ‬он чи дар дасту
ОРЗУМАНД ‫ آرزوﻣﻨﺪ‬ниг. орзудор; он ки хоњиш, оринљ мемонанд ё мебанданд.
иштиёќ ва умеди чизеро дорад, муштоќ,
умедвор, толиб, хоњишманд. ОРИНЉШОР ‫ آرﻧﭻ ﺷﺎر‬он чи аз оринљ мешорад
ва метаровад; ◊ палави оринљшор палави
ОРЗУМАНДЇ ‫ آرزوﻣﻨﺪي‬дар дил доштани умеде, нињоят серравѓан.
маќсаде; орзудорї, иштиёќ.
ОРИФ а. ‫ ﻋﺎرف‬1. огоњ, воќиф, маърифат, доно,
ОРЗУМАНДОНА ‫ آرزوﻣﻨﺪاﻧﻪ‬ба орзумандї, бо шиносанда. 2. порсо, ањли ирфону тасаввуф.
иштиёќ, боумед, некбинона.
ОРИФА а. ‫ ﻋﺎرﻓﻪ‬муаннаси ориф.
ОРЗУПАЗИР ‫ آرزوﭘﺰﻳﺮ‬ниг. орзуманд.
ОРИФАНДЕШ ‫ ﻋﺎرف اﻧﺪﻳﺶ‬фикри орифона дош-
ОРЗУПАРВАР ‫ آرزوﭘﺮور‬1. он ки дар дил орзу тан, муњаќќиќ, пажўњишгар.
мепарварад; ниг. орзудор. 2. маљ. њавасманд,
њаваскор, булњавас. ОРИФЇ ‫ ﻋﺎرﻓﻲ‬парњезгорї; донишмандї, су-
фигї, порсої.
ОРЗУПАРВАРЇ ‫ آرزوﭘﺮوري‬1. ниг. орзумандї. 2.
маљ. њаваскорї, булњавасї. ОРИФОНА ‫ ﻋﺎرﻓﺎﻧﻪ‬он чи махсус ва марбут бар
орифон аст.
ОРЗУСАНЉ ‫ آرزوﺳﻨﺞ‬орзуманд, хоњон.
ОРИЯ ‫ آرﻳﻪ‬сӯрохе, ки дандон дар он ҷой дорад.
ОРИДАН ‫ ﻋﺎرﻳﺪن‬ор кардан, нанг доштан, шарм
кардан. ОРИЯТ I а. ‫ ﻋﺎرﻳﺖ‬чизеро аз касе барои истифо-
даи муваќќат (ба шарти пас гардонда додан)
ОРИЁ ‫ آرﻳﺎ‬1. номи ќавмњое, ки аз рўзгорони би- гирифтан: ба орият гирифтан барои истифо-
сёр ќадим дар Эрон, Њинд ва Урупо маскан даи муваќќатї гирифтан чизеро аз касе; ба
гирифтаанд, нажоди њиндуаврупої. 2. номи орият додан чизеро барои истифодаи
кишвари ориёиён. муваќќатї додани чизе ба касе.
ОРИ – 34 –
ОРИЯТ II ‫ آرﻳﺖ‬ор, нанг, шарму њаё; орият кар- ОРОГАРЇ ‫ آراﮔﺮي‬он чи мансуб ва марбут ба
дан ору номус кардан, кореро боиси нанг орогар аст, зинат додан, оро додан, ороиш
шумурдан. додан, тазйин.
ОРИЯТАН а. ً‫ ﻋﺎرﻳﺘﺎ‬ба таври ориятї. ОРОДЕЊ ‫ آراده‬ниг. орогар.
ОРИЯТЇ ‫ ﻋﺎرﻳﺘﻲ‬он чи мансуб ва марбут бар ОРОДЕЊЇ ‫ آرادﻫﻲ‬ниг. орогарї.
орият аст: њуљраи ориятї, китоби ориятї.
ОРОИДАН ‫ آراﻳﺪن‬1. зинат додан, ороиш додан.
ОРИЯТНИШИН ‫ ﻋﺎرﻳﺘﻨﺸﻴﻦ‬он ки дар љое 2. барпо кардан, мураттаб сохтан; базм орои-
(њуљрае, хонае) ба орият (ба таври ориятї) дан базм барпо кардан; саф ороидан саф бас-
истиќомат мекунад. тан; сўњбат ороидан сўњбат барпо кардан,
барои сўњбат ба даври њам љамъ шудан.
ОРИЯТНОК ‫ﻋﺎرﻳﺘﻨﺎك‬ он ки орият (II) дорад,
баномус. ОРОИШ ‫ آراﻳﺶ‬1. зинат додан, тазйин. 2. зеб,
зинат; ороиш додан ниг. оро; оро додан, оро-
ОРЇ I ‫ آري‬мухаффафи ориёї; ниг. ориёї. стан; ороиш ёфтан ороста шудан, базебу зи-
нат шудан.
ОРЇ II а. ‫ ﻋﺎري‬1. бараҳна. 2. холї, пок, озод,
мубарро. 3. сода, нодон. 4. ниг. ордор. ОРОИШГАР ‫ آراﻳﺸﮕﺮ‬он ки (касе ё чизеро) оро-
иш медињад; машшота.
ОРКЕСТР фр. ‫ آرﻛﺴﺘﺮ‬дастаи мусиќанавозон, ки
бо созњои гуногун якљоя оњангеро менаво- ОРОИШГОЊ ‫ آراﻳﺸﮕﺎه‬љои ороишдињї, макони
занд: оркестри симфонї. махсус барои ороишдињї; коргоњи машшота.
ОРМОН ‫ آرﻣﺎن‬орзу, умед, њасрат. ОРОИШДИЊАНДА ‫ آراﻳﺶ دﻫﻨﺪه‬ниг. орогар.
ОРМОНГАРО ‫ آرﻣﺎن ﮔﺮا‬он ки дар тасаввур ва ОРОИШЇ ‫ آراﻳﺸﻲ‬он чи мансуб бар ороиш аст;
хаёл орзуи ба таври матлуб сохтани зинда- асбоби ороишї.
гии худро дорад, тасаввурот ва орзуњое, ки
амалї шудани он хеле душвор аст, идеалист. ОРОМ ‫ آرام‬1. сокит, хомўш, осуда, бе сару са-
до, сокин. 2. сукун, субот, ќарор, тоќат. 3.
ОРМОНГАРОЇ ‫ آرﻣﺎن ﮔﺮاﻳﻲ‬тафаккури ормон- оњиста, њамвор, ба як ќарор; муќоб. шитоб. 4.
гаро, идеалист будан, идеализм. батааннї, батамкин, вазнин; хоби ором хоби
роњат, хоби осуда ва беташвиш, хоби
ОРМОНЇ ‫آرﻣﺎﻧﻲ‬мансуб ба ормон; он чи дар- бароњат; ором будан а) сокит будан,
баргирандаи орзуву ормон аст; андешаи беѓалоѓула ва беташвиш будан; б) осуда,
ормонї мутобиќ ва созгори ормон. хотирљамъ будан; ором гардидан (ёфтан, шу-
дан) а) оромидан, осудан; б) аз њаракат мон-
ОРМОНТАЛАБ ‫ آرﻣﺎن ﻃﻠﺐ‬ниг. ормонгаро. дан, боз истодан, ќатъ шудан; в) фурў ниша-
стан (хашм, изтироб, љўшу хурўш); ором ги-
ОРМОНТАЛАБЇ ‫ آرﻣﺎن ﻃﻠﺒﻲ‬ниг. ормонгарої. рифтан а) дам гирифтан, орамидан, осудан;
б) ќатъ шудан, пасанда шудан, хомўш шудан
ОРМОНХОЊ ‫ آرﻣﺎن ﺧﻮاه‬орзуманд, ормонгаро. (садо); в) боз истодан (аз коре, њаракате); г)
ОРМОНХОЊЇ ‫آرﻣﺎن ﺧﻮاﻫﻲ‬ орзумандї, ормон- таскин ёфтан, осуда шудан, аз њолати изти-
гарої. роб ва беќарорї баромадан; д) кам шудан ё
рафъ гардидани дарди узве (дарди сар,чашм,
оро ‫ آرا‬1. асоси замони њозира аз оростан (оро по ва ѓ.); е) барпо шудани тинљї ва амонї;
додан). 2. љузъи пасини баъзе калимањои му- ором гузоштан касеро кордор нашудан, осу-
раккаб ба маънои ороянда: базморо, суханоро, да, ба њоли худ мондан (касеро); ором додан
худоро... сокит кардан, фурў нишондани хашму, изти-
роби касе ё дарде; ором додан (нафсро) гу-
ОРО ‫ آرا‬ороиш, зеб, зиннат; орову торо зебу руснагии худро то њадде бартараф кардан;
зиннат; оро додан зиннат додан, оростан, ором кардан касеро таскин додан, фурў ни-
хушнамо гардонидан.. шондани хашм ё изтироби касе, сокит наму-
дан, хомўш кардан, таскин додан; ором на-
ОРОГАР ‫ آراﮔﺮ‬1. ородињанда, ороишгар, оро- доштан беќарор будан, хотир осуда набудан,
янда, тазйингар. 2. машшота. сукун ва тоќат надоштан; ороми дил (хотир)
боиси осудагии хотир, тасаллобахши дил;
– 35 – ОС
ороми љон а) боиси тасалло ва таскини дил; ОРОСТА ‫ آراﺳﺘﻪ‬зинатдодашуда, бо зебу зинат,
б) маљ. маъшуќа; ором-ором ба оромї, оро- ороишнок, ба назму ба тартиб оварда; оро-
мона. ста кардан чунонки бояду шояд, ба љо овар-
дани коре; ба шариат ороста кардани чизе ба
ОРОМАФАЗО ‫ آرام اﻓﺰا‬ниг. оромбахш. шариат мутобиќ ва мувофиќ гардонидани
чизе.
ОРОМБАНД ‫ آراﻣﺒﻨﺪ‬нав. василае, ки ором баста
шудан ва кушода шудани дару дарича ва ди- ОРОСТАГЇ ‫ آراﺳﺘﮕﻲ‬ороиш; зебу зинат.
гар таљњизотро танзим мекунад.
ОРОСТАН ‫ آراﺳﺘﻦ‬1. зинат додан, ороиш до-
ОРОМБАХШ ‫ آراﻣﺒﺨﺶ‬таскиндињанда, оромио- дан. 2. барпо кардан, мураттаб сохтан; базм
вар, он ки ва он чи бар одамї оромї мебах- оростан базм барпо кардан; саф оростан
шад: табиати оромбахш, доруи оромбахш. саф бастан; сўњбат оростан сўњбат барпо
кардан, барои сўњбат ба даври њам љамъ шу-
ОРОМГАЊ ‫ آراﻣﮕﻪ‬ниг. оромгоњ. дан.
ОРОМГОЊ ‫ آراﻣﮕﺎه‬1. љои осоиш ва истироњат; ОРО-ТОРО ‫ آرا ﺗﺎرا‬гуфт. зинат, зеб, ороиш.
хона, маскан. 2. маќбара, дахма, макони
фавтидагон. ОРОЪ а. ‫ آرأ‬љ. раъй.
ОРОМИДА//ОРАМИДА ‫ آرﻣﻴﺪه‬//‫ آراﻣﻴﺪه‬1. си- ОРОЯНДА ‫ آراﻳﻨﺪه‬ниг. орогар.
фати феълии замони гузашта аз орамидан. 2.
вазнин, бурдбор, ботамкин; ором. 3. ОРТАЛАБ ‫ ﻋﺎرﻃﻠﺐ‬ориятталаб.
хотирљамъ, беташвиш.
ОРУ ‫ آرو‬гуфт. занбўр.
ОРОМИДАН ‫ آراﻣﻴﺪن‬ниг. орамидан.
ОРУЃ ‫ آروغ‬боди меъда, ки бо садо аз гулў ме-
ОРОМИШ ‫ آراﻣﺶ‬1. бењаракатї, сукунат, су- барояд: оруѓ додан, оруѓ задан.
кут. 2. фароѓат, роњат, осоиш, дамгирї,
таскинёбї. 3. амният, эминї, тинљї. ОРУЃДА ‫ آروﻏﺪه‬хашмгин, ѓазабнок.
ОРОМИШГОЊ ‫ آراﻣﺸﮕﺎه‬ниг. оромгоњ. ОРУХОНА ‫ آروﺧﺎﻧﻪ‬1. хонаи занбўр. 2. маљ. љои
сердаробурои сермаѓал.
ОРОМЇ ‫ آراﻣﻲ‬1. осудагї, беташвишї; ба оромї
гузаштан. 2. хомўшї, сукунат. 3. таскинёбї, ОРФОГРАФИЯ ю. ‫ آرﻓﺎﮔﺮﻓﻴﻪ‬ниг. имло.
фурў нишастани изтироб, хашм ва асабияту
љўшу хурўш. 4. амният, тинљї; ба оромї ОРФОЭПИЯ ю. ‫آرﻓﺎﺋﭙﻴﻪ‬ ќоидањои тарзи талаф-
батамкинї, бидуни изњори асабоният, хун- фузи дуруст.
сардона, бе изњори љўшу хурўш.
ОРФОЭПЇ ‫ آرﻓﺎﺋﭙﻲ‬мансуб ба орфоэпия.
ОРОМОНА ‫ آراﻣﺎﻧﻪ‬1. бо сукут, ба оромї. 2.
бофароѓат, бароњат. 3. бешитоб, ботамкин, ОС І ‫ آس‬санги гирде, ки ѓалларо ба воситаи он
хотирљамъона, бо сукуну ќарор. орд мекунанд; ин санг агар бо ќуввати об
кор кунад, «осиё» ё «осиёб»; агар бо ќувваи
ОРОМОНДАН ‫ آراﻣﺎﻧﺪن‬ором кардан, аз њара- даст кор кунад, «дастос» мегўянд.
кат монондан, сокит гардондан.
ОС ІІ ‫ آس‬кит., зоол. љонвари сафедранге, ки
ОРОМПАЗ ‫ آرام ﭘﺰ‬нав. деги барќї, ки хўрокро нӯги думаш сиёњ аст ва аз пўсту мӯи он
дар замони муайян ва оњиставу ором мепа- пўстин медўзанд, ќоќум.
зад.
ОС ІІІ ‫ آس‬кит., бот. дарахтест њамешасабз, ки
ОРОМСЎЗ ‫ آرام ﺳﻮز‬он ки ва он чи сабаби нестї баландтар аз анор буда, баргу гулаш хуш-
оромї мегардад: бањси оромсўз, бути ором- бўст, дар тиб њамчун даво кор фармуда ме-
сўз. шавад, мӯрд, ранд, исмор.
ОРОМФИЗО//ОРОМАФЗО ‫آرام اﻓﺰا‬//‫ آرام ﻓﺰا‬ниг. ОС ІV ‫ آس‬кит. 1. қабр. 2. ёр, соҳиб. 3.
оромбахш. хокистаре, ки дар оташдон боқӣ монда аст.
4. нишона; нишона ва аломатҳои иморат ва
ОРОМЉОЙ ‫ آرام ﺟﺎي‬1. љои ором ва осуда. 2. ободӣ.
љои оромиш, љои истироњат.
ОС – 36 –
ОС V ‫ آس‬кит. 1. тирандози моҳир, камонвар. 2. ОСЕТИНЇ ‫آﺳﻴﺘﻴﻨﻲ‬ мансуб ба осетин; забони
камон, силоҳи тирандозӣ. осетинї.
ОС VІ ‫ آس‬кит. номи қавми эронии сокини ОСИВОР ‫ آﺳﻴﻮار‬кит. монанди гунањкор,
Ќафќози Марказї, ки ҳамчунин бо номҳои гунањгорсифат.
ирун, эсҳо ва осетҳо маълуманд.
ОСЇ I а. ‫ ﻋﺎﺳﻲ‬гунањкор, нофармон, он ки хило-
ОСА ‫ آﺳﻪ‬кит. замини барои кишт омода; киш- фи нишондоди дину шариат амал мекунад.
тзор.
ОСЇ IІ ‫ آﺳﻲ‬мансуб ва марбут ба ос VІ.
ОСАЃДА ‫ آﺳﻐﺪه‬кит. муњайё, тайёр, омода.
ОСИЁ І ‫ آﺳﻴﺎ‬1. дастгоње, ки дар он ѓалла-
ОСАФ ‫آﺻﻒ‬кит. 1. номи вазири Сулаймон, ки донаро орд мекунанд. 2. љои ѓалла орд
ба доної машњур будааст. 2. маљ. вазири до- кардан; осиё ба навбат (маќ.) њар кор ба
но, вазири ботадбир. навбати худ, ба навбат бояд риоя кард; санги
зерини осиё маљ. устувор, барќарор, собит; як
ОСАФЇ ‫ آﺻﻔﻲ‬кит. вазирї, вазирї кардан. осиё об обе, ки тавоноии гардондани як
осиёберо дорад; ба осиё(б)и касе об рехтан ба
ОСЕБ ‫ آﺳﻴﺐ‬1. озор, ранљ, дард. 2. зарар, зиён, пешрафти кори касе боис шудан.
газанд. 3. офат, накбат, бало. 4. зарба, сада-
ма, кўфт; осеб расондан зарар расондан, зиён ОСИЁ ІІ ю. ‫آﺳﻴﺎ‬ яке аз ќитъањои шашгонаи
ворид сохтан ба чизе. олам.
ОСЕБДЕЊ ‫ آﺳﻴﺒﺪه‬осебдињанда, ранљдињанда, ОСИЁБ ‫ آﺳﻴﺎب‬ниг. осиё І.
газандрасон.
ОСИЁБОН ‫ آﺳﻴﺎﺑﺎن‬он ки осиёбонї мекунад;
ОСЕБДИДА ‫( آﺳﻴﺒﺪﻳﺪه‬шахси) зарардида, он ки соњиби осиё.
ба вай газанде расидааст.
ОСИЁБОНЇ ‫ آﺳﻴﺎﺑﺎﻧﻲ‬касбу кори осиёбон.
ОСЕБДИЊАНДА ‫ آﺳﻴﺒﺪﻫﻨﺪه‬ниг. осебдењ.
ОСИЁНА ‫ ﻋﺎﺻﻴﺎﻧﻪ‬нофармонбардорона, исёнко-
ОСЕБРАСОН ‫ آﺳﻴﺒﺮﺳﺎن‬касе ва чизе, ки ба дига- рона, осивор, монанди осї.
рон осеб мерасонад; ниг. осебдењ.
ОСИЁПУЛЇ ‫ آﺳﻴﺎﭘﻮﻟﻲ‬музде, ки ба осиёбон ба-
ОСЕБШИНОС ‫آﺳﻴﺒﺸﻨﺎس‬ тиб. пизишки осеб- рои орд кардани ѓалла дода мешавад.
шинос.
ОСИЁСАНГ ‫ آﺳﻴﺎﺳﻨﮓ‬1. санги осиё. 2. маљ.
ОСЕБШИНОСЇ ‫ آﺳﻴﺒﺸﻨﺎﺳﻲ‬тиб. як бахши илми санги бузург, санги гарон.
тиб, ки осеб, сабаби пайдоиш ва анвои он,
њамчунин равишњои пешгирию табобати он- ОСИЁХОНА ‫ آﺳﻴﺎﺣﺎﻧﻪ‬бинои осиё, љои орд кар-
ро мавриди омўзиш ќарор медињад. дани ѓалла.
ОСЕВАН ‫ آﺳﻴﻮن‬ниг. осема. ОСИЁЧАРХ ‫ آﺳﻴﺎﭼﺮخ‬осиёи бодї.
ОСЕМА ‫ آﺳﻴﻤﻪ‬парешон, музтариб, мушавваш; ОСИМ а. ‫ آﺛﻢ‬гунањгор, муҷрим, базаҳкор, осї.
саросема; њайрон, шефта; саргашта, дево-
намиљоз, осеван; осема гаштан (шудан) њай- ОСИМАСАР ‫ آﺳﻴﻤﻪ ﺳﺮ‬ниг. осемасар.
рон ва парешонхотир шудан; девона шудан.
ОСИФ I а. ‫ ﻋﺎﺻﻒ‬кит. боди сахт, тундбод.
ОСЕМАНАЗАР ‫ آﺳﻴﻤﻪ ﻧﻈﺮ‬кит. шўрида, нигоњ,
ошуфтаназар; мадњуш, азњушрафта, азњол- ОСИФ II а. ‫ ﻋﺎﺛﻒ‬кит. пасрав, тобеъ.
рафта.
ОСМОН ‫ آﺳﻤﺎن‬фазои бенињояти атрофи Замин,
ОСЕМАСАР//ОСЕМАСОР ‫ آﺳﻴﻤﻪ ﺳﺎر‬//‫آﺳﻴﻤﻪ ﺳﺮ‬ ки ба назар кабудранг ва гунбадшакл мена-
саргардон, мутањаййир, парешонњол, саро- мояд, сипењр; аз осмон афтодани чизе
сема. ногањонї ва муфт ба даст даромадани чизе;
осмонро ба сар бардоштан сахт ва баланд до-
ОСЕТИН ‫ آﺳﻴﺘﻴﻦ‬миллати эронинажод, ки дар ду фарёд кардан; осмон ба сари касе фурў
Ќафкоз зиндагонї мекунад. рафтан ба мушкили сахт афтодан, бадбахтии
калоне рўй додан; ба осмон бардоштан касеро
– 37 – ОСМ

касеро бисёр ва берун аз њад таъриф кардан; навохтан хеле баланду пурѓулѓула доира за-
ба осмон дакка задан хеле баланд бардошта дан.
шудан; ба осмон расидан бисёр баланд шудан
(мас., овоз); осмонро ба замин овардан иљро ОСМОННАВАРД ‫ آﺳﻤﺎن ﻧﻮرد‬осмонгард, ба-
кардани кори мањоле; сари касе ба осмон ра- ландпарвоз, њавопаймо (мас., паранда).
сидан хеле сарбаланд ва ифтихорманд шу-
дан; осмон ба замин начаспидан ягон њодисаи ОСМОННАМО ‫ آﺳﻤﺎن ﻧﻤﺎ‬абзоре барои намои-
фавќулодда ё ислоњнопазир ба вуќўъ наома- ши тасвири љирмњои осмонї, ситорањо ва ѓ.,
дан; осмон шудан маљ. соњиби мартабаи ба- афлокнамо.
ланд шудан; њавобаланд, маѓрур, каснорас,
касношинос ва дастнорас шудан; осмон ба- ОСМОННИЊОД ‫ آﺳﻤﺎن ﻧﻬﺎد‬1. ниг. осмонасос. 2.
ланд (дур), замин сахт дар мавриди ноилољ маљ. асилзода, покнажод.
мондан ва ба мушкили худ чора наёфтан
гуфта мешавад; дар њафт осмон ситорае на- ОСМОНПАЙМО(Й) (‫ آﺳﻤﺎن ﭘﻴﻤﺎ)ي‬осмонсайр,
доштан нињоят нодор ва камбаѓал будан. он ки, он чи дар осмон сайр ва гардиш меку-
над.
ОСМОНА ‫ آﺳﻤﺎﻧﻪ‬кит. саќф, шифти хона, шифти
бино. ОСМОНРАНГ ‫ آﺳﻤﺎن رﻧﮓ‬ниг. осмонгун.

ОСМОНАСОС ‫ آﺳﻤﺎن اﺳﺎس‬кит. пуршукўњ, бу- ОСМОНРАС ‫ آﺳﻤﺎن رس‬ниг. осмонбўс.


зург, азим, олибунёд.
ОСМОНРЎЗ ‫آﺳﻤﺎن روز‬ рўзи 27-уми њар моњи
ОСМОНБЎС ‫ آﺳﻤﺎن ﺑﻮس‬маљ. хеле баланд; кўњ- шамсї.
њои осмонбўс кўњњои бисёр баланд.
ОСМОНСАЙР ‫ آﺳﻤﺎن ﺳﻴﺮ‬кит. осмоннавард,
ОСМОНВАШ ‫ آﺳﻤﺎن وش‬1. осмонмонанд. 2. осмонгард; баландпарвоз
маљ. баланд; бошукўњ. 3. маљ. кабуд.
ОСМОНСАНЉ ‫ آﺳﻤﺎن ﺳﻨﺞ‬мунаљљим, њайатши-
ОСМОНГАР ‫ آﺳﻤﺎن ﮔﺮ‬д., маљ. Худованд. нос, ситорашинос.

ОСМОНГАРД ‫ آﺳﻤﺎن ﮔﺮد‬он чи дар осмон пар- ОСМОНСОЙ ‫ آﺳﻤﺎن ﺳﺎي‬осмонхарош, осмонрас,
воз мекунад (паранда, њавопаймо). нињоят баланд.

ОСМОНГИР ‫ آﺳﻤﺎن ﮔﻴﺮ‬фатњкунандаи осмон; ОСМОНТАХТ ‫آﺳﻤﺎن ﺗﺨﺖ‬ кит. баландмартаба,


баландпарвоз, дурпарвоз. олиљоњ.

ОСМОНГОЊ ‫ آﺳﻤﺎن ﮔﺎه‬баландмартаба, олигоњ. ОСМОНТОЗ ‫ آﺳﻤﺎن ﺗﺎز‬ниг. осмонгир.

ОСМОНГУН ‫ آﺳﻤﺎن ﮔﻮن‬1. ба ранги осмон. 2. ОСМОНФАР ‫ آﺳﻤﺎن ﻓﺮ‬пуршаъну пуршукўњ, бо-
маљ. кабуд, обиранг, лољувардї. шукўњ.

ОСМОНГУНА ‫ آﺳﻤﺎﻧﮕﻮﻧﻪ‬ниг. осмонгун. ОСМОНФАРЊАНГ ‫ﻓﺮﻫﻨﮓ‬ ‫آﺳﻤﺎن‬ кит. дониш-


манд, доно, пурдон.
ОСМОНДАРА ‫آﺳﻤﺎن دره‬ нуљ. роњи Кањкашон,
ОСМОНХАРОШ ‫ آﺳﻤﺎن ﺧﺮاش‬маљ. 1. бисёр ба-
Маљарра.
ланди сар бар осмон кашида (мас., ќуллаи
ОСМОНЗАДА ‫ آﺳﻤﺎن زده‬кит. фалокатзада, шўр- кўњ). 2. бинои серошёна.
бахт, бадбахт, бахтбаргашта.
ОСМОНХЕЗ ‫ آﺳﻤﺎن ﺧﻴﺰ‬баланд, пуршукўњ.
ОСМОНИРАНГ ‫ آﺳﻤﺎﻧﻲ رﻧﮓ‬ниг. осмонгун.
ОСМОНШИКОФ ‫ آﺳﻤﺎن ﺷﻜﺎف‬ниг. осмонбўс.
ОСМОНЇ ‫ آﺳﻤﺎﻧﻲ‬1. мансуб ба осмон; кутуби
осмонї д. китобњои муќаддаси динї; ќазои ОСМОНШИТОБ ‫آﺳﻤﺎن ﺷﺘﺎب‬ киноя аз тезрав,
осмонї балои ногањонї; љирмњои осмонї тундрафтор.
љисмњои осмонї, сайёра ва ситорањо. 2. ман-
суб ба ранги кабуд; ниг. осмонгун. осо ‫ آﺳﺎ‬1. асоси замони њозира аз осудан. 2.
љузъи пасини калимањо мураккаб ба маънои
ОСМОНКАФ ‫ آﺳﻤﺎن ﻛﻒ‬маљ. хеле баланд ва мисл, монанд, шабењ: барќосо, шеросо, шамъ-
пурсадо, раъдвор, пурѓулѓула; базми осмон- осо...
каф базми хеле пурдабдаба; осмонкаф доира
ОСО – 38 –
ОСО ‫ آﺳﺎ‬1. зебу зинат, зевар, ороиш; осо кардан ОСТАРЇ ‫ آﺳﺘﺮي‬мансуб ба астар.
оростан, зинат додан. 2. хамёза, дањондара.
ОСТАРШОЊЇ ‫ آﺳﺘﺮﺷﺎﻫﻲ‬либосе, ки астараш аз
ОСОИДА ‫ آﺳﺎﻳﺪه‬ниг. осуда. матои абрешим аст.
ОСОИДАН ‫ آﺳﺎﻳﺪن‬ором гирифтан, дам ги- ОСТИН ‫ آﺳﺘﻴﻦ‬он ќисми либос, ки дастро аз са-
рифтан, истироњат; то омадани табар кунда ри китф то панҷа мепўшонад; остин афшон-
меосояд (зарб.). дан бо ишораи даст рад кардан коре ё чизе-
ро; астар бар задан барои анљоми коре бо
ОСОИШ ‫ آﺳﺎﻳﺶ‬1. осудан, роњат кардан, дам азму љазм иќдом кардан.
гирифтан. 2. осудагї, роњат, истироњат.
3. оромї, тинљї, амният; осоиш додан дам ОСТИНАФШОНЇ ‫آﺳﺘﻴﻦ اﻓﺸﺎﻧﻲ‬ беэътиної, бе-
додан; осоиш доштан дар роњат будан, дар парвої.
фароѓат будан, осудаву тинљ будан; сулњу
осоиш оштї ва амният. ОСТИНДАРОЗ ‫ آﺳﺘﻴﻦ دراز‬либосе, ки остини да-
роз дорад.
ОСОИШГОЊ ‫ آﺳﺎﻳﺶ ﮔﺎه‬љои дамгирї, мањалли
осоиш, истироњатгоњ. ОСТИНДОР ‫ آﺳﺘﻴﻦ دار‬либосе, ки остин дорад;
муќоб. беостин.
ОСОИШТА ‫ آﺳﺎﻳﺸﺘﻪ‬осуда, роњат, тинљ, амн.
ОСТИНКЎТОЊ ‫ﻛﻮﺗﺎه‬ ‫آﺳﺘﻴﻦ‬ либосе, ки остинаш
ОСОИШТАГЇ ‫ آﺳﺎﻳﺸﺘﮕﻲ‬осудагї, осоиш, оро- аз оринҷ болост..
мї, тинљї, амният.
ОСТИНФИШОН ‫آﺳﺘﻴﻦ ﻓﺸﺎن‬ хиромон; раќс-
ОСОМ ‫ آﺛﺎم‬ҷ. исм (гуноњ). кунон.
ОСОН ‫ آﺳﺎن‬сањл, сабук; муќоб. душвор; кори ОСТИНЧА ‫ آﺳﺘﻴﻨﭽﻪ‬дастаке, ки ваќти ба танўр
осон кори сањл, кори сабук; роњи осон роњи часпонидани нон то оринљ мепўшанд.
сабукгузар; осон будан сањл будан, мушкил
набудан, сабук будан; осон кардан (кореро,
ОСО ОСТОН ‫ آﺳﺘﺎن‬ниг. остона.
мушкилеро) сањл гардондан, сабук кардан;
осон шудан сањл шудан, сабук шудан; осон- ОСТОНА ‫ آﺳﺘﺎﻧﻪ‬1. баландие дар ќисми даромад-
осон ба осонї. гоњи хона, поиндарї, даромадгоњи хона;
чўби зерини дар ё дарвоза. 2. даргоњ, боргоњ.
ОСОНАКАК ‫آﺳﺎﻧﻜﻚ‬ гуфт. хеле сабук, хеле 3. банди об, монеаи љараёни об; дар осто-
сањл. наи... а) дар арафаи..., дар оѓози...; б) дар
даромадгоњи љое...; остонаи касеро бўсидан
ОСОНЇ ‫ آﺳﺎﻧﻲ‬сањл будан, сањлї, сабукї; муќоб. таъзим кардан; аз остонаи касе пой кандан бо
душворї; ба осонї бе душворї. касе рафтуои худро бас кардан, ќатъи муно-
сибат кардан бо касе; остонаи љоеро охурча
ОСОНФАЊМ ‫ آﺳﺎن ﻓﻬﻢ‬он чи фањмидан ва дарк кардан ба љое бисёр рафтуой кардан; остонаи
карданаш сањл ва сабук аст, фањмо. касе аз тилло шудан хеле давлатманд шудан.
ОСОР а. ‫ آﺛﺎر‬љ. асар; 1. нишонањо, аломатњо, ОСТОНАБАРО ‫ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﺮا‬:остонабаро шудан
изњо, наќшњо (мас., изи пой ё он чи аз касе маљ. ба гаваккашї сар кардани бача.
боќї мемонад); осори кўфтагї нишонањои
мондагї ва афсурдањолї. 2. таълифот; осори ОСТОНАБЎС ‫ آﺳﺘﺎﻧﻪ ﺑﻮس‬кит. зиёрати бузургон.
атиќа ёдгорињои айёми ќадим.
ОСТОНРЎБ ‫ آﺳﺘﺎن روب‬кит. хизматгор, ходим.
ОСОРХОНА ‫ آﺛﺎر ﺧﺎﻧﻪ‬музей.
ОСУЃДА ‫ آﺳﻐﺪه‬кит. њезуми нимсўхта, њезуми
ОСТАР//АСТАР ‫اﺳﺘﺮ‬//‫ آﺳﺘﺮ‬матои ќисми даруни нимсўзи сиёњшуда, осўхта.
љома, кўрпа ва дигар либосњо; муќоб. абра.
ОСУДА ‫ آﺳﻮده‬1. сифати феълии замони гузаш-
ОСТАРВОР ‫ آﺳﺘﺮوار‬матои астарбоб, порча ва таи осудан. 2. беѓам, беташвиш, даросоиш-
матоъ, ки барои астар ба кор равад. буда, хотирљамъ, ором, тинљ, роњат, фориѓ;
осуда гардидан (шудан) ором шудан, тинљ
ОСТАРДОР ‫ آﺳﺘﺮدار‬либоси астардор, њар ли- шудан, аз ташвиш рањидан, хотирљамъ шу-
бос, ки аз таг астар дорад. дан; осуда нафас гирифтан хотирљамъ шудан,
баъд аз ташвише ба оромї расидан, ором
– 39 – ОТА

шудан; осуда гузоштан касеро ба њоли худ овардан; оташ афрўхтан алав даргирондан;
мондан, кордор нашудан, ташвиш надодан, оташ афтодан ба љое даргирифтан, сўхтан;
безобита накардан (касеро); осуда кардан оташ афтодан ба дили касе безобита шудан,
(намудан) аз ташвиш рањонидан, ором кар- њаросон шудан, бетоќат шудан; оташ аф-
дан, хотирљамъ намудан. шондан (фишондан) оташ пошидан, алав сар
додан; оташ боридан аз чашм дар њолати
ОСУДАГЇ ‫ آﺳﻮدﮔﻲ‬оромї, тинљї, осоиш; хашму ѓазаб будан; оташ гирифтан а) дарги-
фароѓат, дар роњат будан, хотирљамъї. рифтан, сўхтан; љомааш оташ гирифт; б) маљ.
хашмгин шудан, тез ва асабонї шудан; оташ
ОСУДАДИЛ ‫ آﺳﻮده دل‬ором, хотирљамъ, беташ- даргирондан оташ афрўхтан; оташ додан
виш, беизтироб. сўзондан, даргирондан; оташ задан сўзондан,
алав мондан, алав сар додан ба љое; оташи
ОСУДАДИЛОНА ‫آﺳﻮده دﻻﻧﻪ‬ баоромї, беташ- касеро доман задан маљ. касеро хашмгин
виш. кардан, барангехтан; оташ кушодан (аз тўп,
туфанг) тир холї кардан; оташ(ро) куштан
ОСУДАКОРЇ ‫ آﺳﻮده ﻛﺎري‬кит. сусткорї, танба- оташро хомўш кардан; оташ мондан ба чизе
лї, коњилї. даргирондани чизе; оташ паридан аз чашм
сахт зарба расидан ба чашм; оташи касеро
ОСУДАН ‫ آﺳﻮدن‬ором гирифтан, дам гирифтан, паст кардан хашму ѓазаби касеро фурў ни-
роњат кардан; дами беѓам задан. шондан, ором кардан, таскин додан; оташ
ОСУДАХАЁЛ ниг. осудахотир. пошидани чашм барќ задан, дурахшидани
чашм; оташ(ро) фурў нишондан а) оташро
ОСУДАХОТИР ‫ آﺳﻮده ﺧﺎﻃﺮ‬ниг. осудадил. куштан, хомўш кардан; б) маљ. фитнаеро
паст кардан; миёни ду оташ мондан маљ. чи
ОСУДАЊГОЊ ‫ آﺳﻮده ﮔﺎه‬кит. мањал ва макони кор кардан ва ба куљо рафтани худро надо-
осоишу истироњат, осоишгоњ. нистан.

ОСУДАЊОЛ ‫ آﺳﻮده ﺧﺎل‬осударўзгор, он ки вазъ- ОТАШАК І ‫ آﺗﺸﻚ‬1. шакли тасѓири оташ; лах-
аш тинљу ором аст; дењќони осудањол. ча. 2. барќ, соиќа.

ОСУДАЊОЛЇ ‫ آﺳﻮده ﺣﺎﻟﻲ‬осудањол будан. ОТАШАК ІІ ‫ آﺗﺸﻚ‬як навъ бемории мева (себ,
зардолу), ки дар рўи он холњои сиёњи сахт
ОСУДАЊОЛОНА ‫آﺳﻮده ﺣﺎﻻﻧﻪ‬ ба осудагї, оро- пайдо мешавад ва мева сахту камоб мегар-
мона. дад.

ОСУДАЉОН ‫ آﺳﻮده ﺟﺎن‬ниг. осудадил. ОТАШАК ІІІ ‫ آﺗﺸﻚ‬кирми шабчароѓ.

ОСУДАЉОНЇ ‫ آﺳﻮده ﺟﺎﻧﻲ‬ниг. осудадилї. ОТАШАК ІV ‫ آﺗﺸﻚ‬тиб. маразест ки дар олати


таносул пайдо мешавад; обилаи оташак оби-
ОСУРЇ ‫ آﺳﻮري‬мансуб ба Осур (Ошур, Сурия). лаи фарангї.
ОТА ‫ آﺗﻪ‬гуфт. падар. ОТАШАНГЕЗ ‫ آﺗﺶ اﻧﮕﻴﺰ‬1. оташафрўз, оташди-
ҳанда. 2. маљ. гўяндаи суханњои тезу тунд;
ОТАНГ ‫ آﺗﻨﮓ‬ресмони аз чарм ё навдањои тар хашмгин.
бофташуда, ки онро ду карда аз юѓ мегуза-
ронанд ва ба воситаи мехи чўбї ба ОТАШАНДОЗ ‫ آﺗﺶ اﻧﺪاز‬он ки дар љангњо оташ
сурохињои тири сипор устувор мекунанд. ба сўи душман меандозад; барангезандаи
љанг.
ОТАШ ‫ آﺗﺶ‬1. он чи аз сўхтани чўб, ангишт ё
газ ба вуљуд меояд ва дорои гармию ОТАШАНДУД ‫ آﺗﺶ اﻧﺪود‬1. оташолуд; оташгун,
равшанї мебошад. 2. маљ. љўшу хурўш; сўзу оташмонанд. 2. маљ. ѓамангез, њузновар.
гудоз, эњтироз: оташи ишќ, оташи ѓазаб,
оташи дил сўзу гудози дил; оташу об ду чизи ОТАШАРОБА ‫ آﺗﺶ اراﺑﻪ‬књн. ќатора.
тамоман ба њамдигар зид, ду чизи соќит-
кунандаи якдигар; оташу дуд ду чизи ба њам ОТАШАФРЎЗ ‫ آﺗﺶ اﻓﺮوز‬1. оташдиҳанда. 2. маљ.
тавъам; оташ набошад, дуд намешавад алавмон, суханчин, кинадўз.
(зарб.); оташи људої маљ. сўзу гудози људої;
оташ андохтан ба дили касе касеро ба изти- ОТАШАФРЎЗЇ ‫ آﺗﺶ اﻓﺮوزي‬1. оташ даргирон-
робу хурўш овардан, касеро ба хашму ѓазаб дан. 2. маљ. фитнаангезї, суханчинӣ, барњам
ОТА – 40 –
задани муносибати касон. ОТАШВОР ‫ آﺗﺶ وار‬чун оташ, оташгун, шабењи
оташ.
ОТАШАФШОН ‫ آﺗﺶ اﻓﺸﺎن‬оташпош, оташбор;
кўњи оташафшон вулќон. ОТАШГАР ‫ آﺗﺶ ﮔﺮ‬1. он ки бо оташ кор меку-
над, мисли оњангар, заргар, мисгар ва ѓ.
ОТАШАФШОНЇ ‫ آﺗﺶ اﻓﺸﺎﻧﻲ‬мансуб ба оташ 2. бавуљудоварандаи оташ.
пошидан ба атроф; оташ афшонидан: ота-
шафшони(и вулќон). ОТАШГАРДОН ‫ آﺗﺶ ﮔﺮدان‬кит. зарфи симини
њалќадор, ки дар он ангиштро даргиронда
ОТАШБАЁН ‫ آﺗﺶ ﺑﻴﺎن‬маљ. он ки нутќ ва гуфто- дар њаво чарх мезанонанд, то зудтар дарги-
ри пуртаъсир ва љаззоб дорад. рад, оташгархоњ, оташсурхкун.
ОТАШБАЁНЇ ‫ آﺗﺶ ﺑﻴﺎﻧﻲ‬гуфтор ва каломи му- ОТАШГАРЇ ‫ آﺗﺶ ﮔﺮي‬1. кор кардан бо оташ.
ассиру љаззоб, нутќи пурњарорату њаяљон- 2. тез кардан, обутоб додан.
бахш.
ОТАШГАРХОЊ ‫آﺗﺶ ﮔﺮﺧﻮاه‬ кит., ниг. оташгар-
ОТАШБАНД ‫ آﺗﺶ ﺑﻨﺪ‬фурў нишондани оташ; дон.
сењри оташбанд афсуне, ки гўё бо хондан ва
навиштани он оташ фурў менишинад. ОТАШГИР ‫ آﺗﺶ ﮔﻴﺮ‬1. оташгиранда, оташан-
гез, зудсўз, сўзон. 2. он чи бо он оташ меги-
ОТАШБАРГ ‫ آﺗﺶ ﺑﺮگ‬чаќмоќ; оташзана. ронанд, фурўзонандаи оташ.
ОТАШБАРДОР ‫ آﺗﺶ ﺑﺮدار‬тобовар ба оташ; ОТАШГИРА ‫ آﺗﺶ ﮔﻴﺮه‬оташдаргирон, пешдар-
хишти оташбардор хиште, ки ба оташ тобо- гирон, пешгирон.
вар аст
ОТАШГИРАК ‫ آﺗﺶ ﮔﻴﺮك‬афзори душоха, ки
ОТАШБАС ‫ آﺗﺶ ﺑﺲ‬ќатъ кардани љанг; мусоли- бо он оташ мегиранд ва ё оташ дуруст меку-
ња. нанд.
ОТАШБОЗ ‫ آﺗﺶ ﺑﺎز‬1. мушакпарон, мушакбоз. ОТАШГИРАНДА ‫ آﺗﺶ ﮔﻴﺮﻧﺪه‬ниг. оташгир.
2. он ки дар сањнаи сирк бо оташ бозї меку-
над. ОТАШГИРОН ‫ آﺗﺶ ﮔﻴﺮان‬1. феъли њол аз замони
њозира: оташгирон омадан оташафрўхта ома-
ОТАШБОН ‫ آﺗﺸﺒﺎن‬кит. нигањбони оташкада, дан: оташ дар даст омадан. 2. он ки ва он чи
нигањбони оташ. оташ мегирад; ниг. оташгир. 3. маљ. он ки
фитнаангезї мекунад.
ОТАШБОЗЇ ‫ آﺗﺶ ﺑﺎزي‬1. мушакпаронї, тарф-
бозї. 2. мансуб ба оташбоз 2. ОТАШГИРОНАК ‫ آﺗﺶ ﮔﻴﺮاﻧﻚ‬он чи ба воситаи
он оташ мегиронанд, оташгира.
ОТАШБОР ‫ آﺗﺶ ﺑﺎر‬1. он чи оташ меборад,
оташпошанда, шўълавар, сўзон. 2. маљ. ОТАШГОЊ ‫ آﺗﺸﮕﺎه‬оташкада, маъбади оташпа-
љаззоб, шўрангез, гарму љўшон, дурахшон, растон, ибодатгоњи зардуштиён.
њаяљоновар: нутќи оташбор, табъи оташбор;
оњи оташбор оњи пурсўзу гудоз; чашми оташ- ОТАШГУЛ ‫آﺗﺸﮕﻞ‬ навъи гул, аз љинси гули
бор чашми барќзан, чашми тобон; нигоњи сурх.
оташбор нигоњи љаззоб.
ОТАШГУН ‫ آﺗﺸﮕﻮن‬арѓувонї, сурхи баланд; оби
ОТАШБОРЇ ‫آﺗﺶ ﺑﺎري‬ оташафшонї (аз мусал- оташгун майи сурх; лаъли оташгун.
сал ва ѓ.).
ОТАШДАМ ‫ آﺗﺶ دم‬оташнафас: мурѓи пўлод-
ОТАШБОРОН ‫ آﺗﺶ ﺑﺎران‬1. њадафи тири зиёд боли оташдам киноя аз њавопаймо.
ќарор додан љоеро: оташборон кардан љоеро.
2. маљ. бо нутќ оташборон кардан ба сухани ОТАШДЕЊ ‫ آﺗﺸﺪه‬ниг. оташдињанда.
пурљозиба сомеонро пахш кардан ва тахти
таъсир ќарор додан; бо чашм оташборон ОТАШДИДА ‫ آﺗﺶ دﻳﺪه‬1. ба оташ афтода, ба
кардан тавассути зебоии чашм дили дига- оташ дучоршуда; сўхта, алаврасида; чун мўи
ронро тасхир ва ошиќ кардан. оташдида аз азоб печутоб хўрда. 2. таљ-
рибадида, корозмуда, сўзу гудоз дида, аз
ОТАШВАШ ‫ آﺗﺸﻮش‬ниг. оташгун. гарму сард огоњ.
– 41 – ОТА

ОТАШДИЊАНДА ‫ آﺗﺶ دﻫﻨﺪه‬сифати феълии за- шинтабъ шоире, ки салиќаи баланд дорад.
мони њозира аз оташ додан; оташафрўз;
сўзонанда (љоеро); оташдињандагони љанг ки- ОТАШИНХОНА ‫ آﺗﺸﻴﻦ ﺧﺎﻧﻪ‬:оташинхонаи сахт-
ноя аз касони афрўзандаи љанг, ононе ки ба- љўш кит. киноя аз дунё, љањон.
рои сар кардани љанг бањонае мељўянд.
ОТАШИНХЎ(Й) (‫ آﺗﺸﻴﻦ ﺧﻮ)ي‬ниг. оташинмизољ.
ОТАШДОН ‫ آﺗﺶ دان‬љое, ки оташ афрўхтаанд,
кўра; манќал, дегдон; сарфаи сари оташдон ОТАШИНХЎЇ ‫ آﺗﺸﻴﻦ ﺧﻮﺋﻲ‬ниг. оташинмизољї.
бењ аз савдогари Њиндустон (зарб.).
ОТАШЇ ‫ آﺗﺸﻲ‬1. мансуб ба оташ. 2. маљ. бисёр
ОТАШЗАБОН ‫ آﺗﺶ زﺑﺎن‬ниг. оташбаён. базеб, назаррас.
ОТАШЗАБОНЇ ‫ آﺗﺶ زﺑﺎﻧﻲ‬ниг. оташбаёнї. ОТАШКАДА ‫ آﺗﺸﻜﺪه‬таър. ибодатгоњи зар-
душтиён, ки дар он оташ ба таври доимї
ОТАШЗАН ‫ آﺗﺶ زن‬оташафрўз, сўзонандаи чизе. фурӯзон буд.
ОТАШЗАНА ‫ آﺗﺶ زﻧﻪ‬1. пешдаргирон, алавдар- ОТАШКОВ ‫ آﺗﺶ ﻛﺎو‬олати чўбин ва ё оњанин
гирон, пешгирон. 2. санги оташ, санги барои кофтани оташ.
чаќмоќ, оташбарг, санг ё оњане, ки онро ба
санге зада, оташ мебароранд. ОТАШКОВАК ‫ آﺗﺶ ﮔﺎوك‬ниг. оташков.
ОТАШЗАНАНДА‫ آﺗﺶ زﻧﻨﺪه‬ниг. оташангез. ОТАШКОР ‫ آﺗﺶ ﻛﺎر‬он ки бо оташ сару кор до-
рад; оњангар, кўрабон, гўлахї ва ѓ.
ОТАШИН ‫ آﺗﺸﻴﻦ‬1. мансуб ба оташ; чун оташ,
ба ранги оташ, аз оташ пайдошуда. 2. маљ. ОТАШКУШ ‫ آﺗﺶ ﻛﺶ‬1. кушандаи оташ, хомўш-
пурњарорат, оташбор, гарму љўшон, њаяљо- кунандаи оташ. 2. маљ. он ки фитнаву
нангез; нутќи оташин, оњи оташин, саломи машѓаларо фурў менишонад.
оташин. 3. хашмгин, ќањролуд, ѓазабнок;
оташин кардан касеро боиси хашми касе гар- ОТАШКУШАК ‫ آﺗﺶ ﻛﺸﻚ‬воситаи оташкушї;
дидан, ба хашму ѓазаб овардан; оташин шу- асбоби оташкушї воситаи фурӯ нишондани
дан ѓазабнок шудан, хашм гирифтан, дар оташ.
ќањр шудан.
ОТАШКУШЇ ‫ آﺗﺶ ﻛﺸﻲ‬1. хомўш кардани сўх-
ОТАШИНЇ ‫ آﺗﺸﻴﻨﻲ‬1. бадќањрї, хашмнокї, њо- тор ва оташ. 2. маљ. хомўш кардани фитнаву
лати хашму ѓазаб, хашмгин будан. 2. пур- маѓал.
њароратї, пурњайяљонї.
ОТАШКУШОЇ ‫ آﺗﺶ ﻛﺸﺎﻳﻲ‬оғоз кардан ба
ОТАШИНЌАЛАМ ‫ آﺗﺸﻴﻦ ﻗﻠﻢ‬ќаламдасте, ки су- тирандозї ( аз тўп, пулемёт, милтиќ ва ѓ.).
ханаш муассир ва њаяљоновар аст: шоири
оташинќалам. ОТАШЌАЛАМ ‫ آﺗﺶ ﻗﻠﻢ‬ниг. оташинќалам.

ОТАШИНМИЗОЉ ‫ آﺗﺸﻴﻦ ﻣﺰاج‬шахси тундхў, тез, ОТАШЛИБОС ‫ آﺗﺶ ﻟﺒﺎس‬кит. сурхпўш.


асабї.
ОТАШМАНИШ ‫ آﺗﺶ ﻣﻨﺶ‬кит., ниг. оташмизољ.
ОТАШИНМИЗОЉЇ ‫ آﺗﺸﻴﻦ ﻣﺰاﺟﻲ‬он чи мансуб
ба оташинмизољ аст; тундхўї, тезї, асабони- ОТАШМИЗОЉ ‫ آﺗﺶ ﻣﺰاج‬ниг. оташинмизољ; ин-
ят. сони оташмизољ инсони тундхў ва асабї.

ОТАШИННАФАС ‫ﻧﻔﺲ‬ ‫آﺗﺸﻴﻦ‬ ниг. оташбаён: ОТАШМИЗОЉЇ ‫ آﺗﺶ ﻣﺰاﺟﻲ‬ниг. оташинмизољї.


адиби оташиннафас. ОТАШМОН ‫ آﺗﺶ ﻣﺎن‬1. он ки ба оташдон оташ
ОТАШИНОНА ‫آﺗﺸﻴﻨﺎﻧﻪ‬ бо хашм, дар њолати мегиронад, он ки дар дегхонањо ва ѓ. оташ
хашму ѓазаб. мемонад; гўлахї. 2. маљ.фитнаангез миёни ду
кас.
ОТАШИНСУХАН ‫ آﺗﺸﻴﻦ ﺳﺨﻦ‬1. ниг. оташбаён.
2. маљ. он ки табъу хўи тез ва хашмгин дорад; ОТАШМОНЇ ‫ آﺗﺶ ﻣﺎﻧﻲ‬он чи мансуб ба оташ-
муќ. оташинмизољ. мон (I, II) аст: оташмонї дар оташдон; оташ-
монї миёни ду кас (ду касро ба њам душман ва
ОТАШИНТАБЪ ‫ آﺗﺸﻴﻦ ﻃﺒﻊ‬шоире, ки пурњаро- љангљў кардан), суханчинӣ.
рат ва таъсирбахш шеър мегўяд; шоири ота-
ОТА – 42 –
ОТАШНАВО ‫ آﺗﺶ ﻧﻮا‬маљ. он ки нолаи пурсўз ОТАШТАБЪ ‫ آﺗﺶ ﻃﺒﻊ‬ниг. оташинмизољ.
дорад; хушовозї; хушхонї; хониши мањ-
зунона. ОТАШТОБ ‫ آﺗﺶ ﺗﺎب‬ниг. оташранг.
ОТАШНАВОЇ ‫ آﺗﺶ ﻧﻮاﺋﻲ‬хушовозї, хушхонї. ОТАШТОБОВАР ‫ور‬Ĥ‫ آﺗﺶ ﺗﺎﺑ‬1. тобовар ба оташ-
сўзї, оташбардор, насўзанда. 2. маљ. тобова-
ОТАШНАФАС ‫ آﺗﺶ ﻧﻔﺲ‬ниг. оташбаён; шоири рандаи сахтиву мушкилот; обутобёфта дар
оташнафас сухангўи пурњарорат. баду неки рўзгор.
ОТАШНИШОН ‫ آﺗﺶ ﻧﺸﺎن‬нав. 1. фурўнишо- ОТАШФИКАН ‫ آﺗﺶ ﻓﻜﻦ‬ниг. оташандоз I, II.
нандаи оташ, хомўшкунандаи оташ, хомўш-
кунандаи сӯхтор. 2. маљ. рофеи шўру њаяљон, ОТАШФИШОН ‫ آﺗﺶ ﻓﺸﺎن‬ниг. оташафшон.
таскинбахш.
ОТАШФИШОНЇ ‫ آﺗﺶ ﻓﺸﺎﻧﻲ‬он чи мансуб ба
ОТАШНИШОНЇ ‫ آﺗﺶ ﻧﺸﺎﻧﻲ‬нав. оташнишон оташфишон аст; ниг. оташафшонї.
будан, идора ё созмоне, ки вазифаи пешги-
рии сӯхторро дорад: хадамоти оташнишонї, ОТАШФУРЎЗ ‫ آﺗﺶ ﻓﺮوز‬ниг. оташафрўз I, II.
амнияти оташнишонї.
ОТАШХОМЎШКУН ‫ آﺗﺶ ﺧﺎﻣﻮﺷﻜﻦ‬кушандаи
ОТАШНОК ‫ آﺗﺶ ﻧﺎك‬ниг. оташин. оташ, барњамдињандаи сўхтор.
ОТАШОЛУД ‫ آﺗﺶ آﻟﻮد‬1. оташомехта: хокиста- ОТАШХОМЎШКУНАК ‫ آﺗﺶ ﺧﺎﻣﻮﺷﻜﻨﻚ‬олати
ри оташолуд. 2. маљ. хашмгинона; нидои сўхторхомўшкунї, абзори оташнишонї.
оташолуд нидои хашмгинона ва пурѓазаб;
сухани оташолуд сухани пурњарорат. ОТАШХОМЎШКУНЇ ‫ﺧﺎﻣﻮﺷﻜﻨﻲ‬ ‫آﺗﺶ‬ барњам-
дињии сўхтор, куштани оташ.
ОТАШПАРАСТ ‫ آﺗﺶ ﭘﺮﺳﺖ‬он ки оташ парас-
тиш мекунад, зардуштї. ОТАШХОНА ‫ آﺗﺶ ﺧﺎﻧﻪ‬1. љои оташгиронї (дар
машина, паровоз, танўр); оташдон, кўра, ко-
ОТАШПАРАСТЇ ‫ آﺗﺶ ﭘﺮﺳﺘﻲ‬мансуб ба оташпа- нун, танўр. 2. ниг. оташгањ ва оташкада.
раст: оини оташпарастї; русуми оташпа-
растї. ОТАШХОР ‫ آﺗﺶ ﺧﻮار‬1. он чи оташ мехўрад;
мурѓи оташхора мурѓи афсонавиест, ки гўё
ОТАШПАРОН ‫ﭘﺮان‬ ‫ آﺗﺶ‬ниг. оташафшон: яроќ- оташ мехўрдааст; самандар, ќоќнус. 2. маљ.
њои оташпарон. золим, ситамгор.
ОТАШПО(Й) (‫آﺗﺶ ﭘﺎ)ي‬ маљ. тундрав, тезрав; ОТАШХОРА ‫ آﺗﺶ ﺧﻮاره‬ниг. оташхор.
давон.
ОТАШХОРЇ ‫ آﺗﺶ ﺧﻮاري‬мансуб ба оташхор II;
ОТАШПОД ‫ آﺗﺶ ﭘﺎد‬нав. масолењи сохтмонии золимї, ситамгарї.
ба оташ тобовар.
ОТАШХОРИГЇ ‫ آﺗﺶ ﺧﻮارﻳﮕﻲ‬ниг. оташхорї.
ОТАШПОРА ‫ آﺗﺶ ﭘﺎره‬лахчаи оташ, ахгар.
ОТАШХЎ(Й) (‫ آﺗﺶ ﺧﻮ)ي‬ниг. оташинхў.
ОТАШПОШАНДА ‫ آﺗﺶ ﭘﺎﺷﻨﺪه‬он чи оташ ме-
фишонад; силоњи оташафшонанда (навъе аз ОТИБ а. ‫ ﻋﺎﺗﺐ‬итобкунанда, сарзанишкунанда,
силоњ). маломаткунанда.

ОТАШРАНГ ‫ آﺗﺶ رﻧﮓ‬1. ба ранги оташ. 2. маљ. ОТИЛ а. ‫ ﻋﺎﻃﻞ‬1. барањна ва холї аз чизе;
сурхранг, сурхи баланд. мањрум, људо. 2. бекор, бењуда.

ОТАШРЕЗ ‫ آﺗﺶ رﻳﺰ‬1. сўзон, фурўзон; шўъ- ОТИР а. ‫ ﻋﺎﻃﺮ‬кит. муаттар, атромез, хушбўй;
лавар. 2. ниг. оташафрўз II. хотири отир хотири беѓубор, хотири софу
бекудурат.
ОТАШСУРХКУН ‫آﺗﺶ ﺳﺮﺧﻜﻦ‬ кит., ниг. оташ-
гардон. ОТИФА//ОТИФАТ ‫ﻋﺎﻃﻔﺖ‬//‫ ﻋﺎﻃﻔﻪ‬кит. мењрубо-
нї, шафќат, илтифот.
ОТАШСУХАН ‫ آﺗﺶ ﺳﺨﻦ‬маљ., ниг. оташбаён:
нотиќи оташсухан, шоири оташсухан. ОТИЯ а. ‫ آﺗﻴﻪ‬муаннаси отї.
– 43 – ОФТ

ОТЇ а. ‫ آﺗﻲ‬оянда; баъдї. додан; офати љон а) он чи боиси озори љон


аст; б) киноя аз маъшуќаи шўхи љафокор.
ОТУН т. ‫ آﺗﻮن‬књн. 1. мактабдори мактаби дух-
тарона дар солњои пешин, бибихалифа. 2. ОФАТБОР ‫ﺑﺎر‬ ‫ آﻓﺖ‬офатовар, он чи боиси бало-
хитоби эњтиромї ба занони босаводи ву зиён аст.
куњансол.
ОФАТЗАДА ‫ آﻓﺖ زده‬1. зиёнрасида, зарардида.
ОФАНД ‫آﻓﻨﺪ‬ кит. љанг, љидол; хусумат, душ- 2. ба офатњои табиї ( аз ќабили сел, тагарг,
манї. малах ва ѓ.) дучоршуда (дар бораи кишт).
ОФАРАНДА ‫ آﻓﺮﻧﺪه‬офаринанда, халќкунанда, ОФАТРАСИДА ‫ آﻓﺖ رﺳﻴﺪه‬ниг. офатзада.
бавуљудоваранда.
ОФИЯТ а. ‫ ﻋﺎﻓﻴﺖ‬1. тандурустї, саломатї, сиња-
ОФАРИДА ‫ آﻓﺮﻳﺪه‬халќшуда, махлуќ; мављуд. тии комил; офият ёфтан сињат шудан, халос
шудан аз беморї. 2. оромї, амонї, осудагї.
ОФАРИДАГОР ‫ آﻓﺮﻳﺪه ﮔﺎر‬ниг. офаридгор.
ОФИЯТТАЛАБЇ ‫ ﻋﺎﻓﻴﺖ ﻃﻠﺒﻲ‬талаби офият кар-
ОФАРИДАН ‫ آﻓﺮﻳﺪن‬аз нестї ба њастї овардан, дан, рў ба офият овардан.
ба вуљуд овардан, халќ кардан, эљод кардан;
асар офаридан. ОФОЌ а. ‫ آﻓﺎق‬1. љ. уфуќ. 2. олам, дунё; машњури
офоќ машњур дар тамоми олам.
ОФАРИДГОР ‫ آﻓﺮﻳﺪﮔﺎر‬1. офаринанда, падидо-
варанда. 2. яке аз номњои Худо. ОФОЌГАРД ‫ آﻓﺎق ﮔﺮد‬љањонгард.
ОФАРИН I ‫ آﻓﺮﻳﻦ‬1. асоси замони њозира аз офа- ОФОЌГИР ‫ آﻓﺎق ﮔﻴﺮ‬кит., маљ. забткунандаи
ридан. 2. љузъи пасини калимањои мураккаб ба сарзаминњои дигар, љањонкушо, фарогиран-
маънои офаринанда, эљодкунанда: суханофа- даи тамоми љањон.
рин, љањонофарин.
ОФОЌЇ ‫ آﻓﺎﻗﻲ‬1. мансуб ба офоќ. 2. фалс.
ОФАРИН II ‫ آﻓﺮﻳﻦ‬калимаи нидо, ки тањсинро хориљї, берунї, обйективї; муќоб. анфусї,
ифода мекунад: ањсант, боракаллоњ, бале; ки субйективиро ифода мекунад.
офарин гуфтан (хондан) тањсин кардан; дуо,
шукр. ОФТАЛМОЛОГ ю. ‫ﻣﺎﻻگ‬ ‫آﻓﺘﻞ‬ тиб. духтури
чашм, чашмпизишк.
ОФАРИНАНДА ‫ آﻓﺮﻳﻨﻨﺪه‬сифати феълии замони
њозира аз офаридан; эљодкунанда, бавуљу- ОФТАЛМОЛОГИЯ ‫ آﻓﺘﻞ ﻣﺎﻻﮔﻴﻪ‬тиб. илми бемо-
доваранда. рињои чашм; чашмпизишкї.
ОФАРИНАНДАГЇ ‫ آﻓﺮﻳﻨﻨﺪﮔﻲ‬тарзи дигари си- ОФТОБ ‫ آﻓﺘﺎت‬ситораи нурдињанда, маркази
фати феълии замони њозира аз офаринанда; низоми шамсї, ки равшаниву њарорати за-
ќобилияти ба вуљуд овардан, тавоноии офа- мин аз он љост; Хуршед, мењр, Шамс; офтоби
ридан. озодї; офтоби бачакушак офтоби рўзњои
зимистонї, ки сарди бедавом мешавад; оф-
ОФАРИНГАР ‫ آﻓﺮﻳﻨﮕﺮ‬ниг. офарингў(й). тоби лаби бом; офтоби саридеворї чизи
бебаќо, чизи ба зудї аз байнраванда, завол-
ОФАРИНГЎ(Й) (‫ آﻓﺮﻳﻨﮕﻮ)ي‬тањсинкунанда, сито- пазир; пеш аз офтоб пеш аз тулўи офтоб,
ишгар, балегўй. сањари барваќт; баланд шудани офтоб сар за-
дани офтоб, ба ќиём омадани офтоб; барома-
ОФАРИНИШ ‫ آﻓﺮﻳﻨﺶ‬хилќат; офаридан. дани офтоб тулўъ; гирифтани офтоб ниг.
ќусуф; офтоб додан ба офтоб баровардан,
ОФАРИНCАРОЇ ‫ آﻓﺮﻳﻦ ﺳﺮاﻳﻲ‬тањсингўї, мадњу дар љои офтобрўя пањн кардани чизе (мас.,
сано гуфтан, ситоиш кардан, саногўй. кўрпа ё либосро) барои хушкондан ё њаво
хўрондан; офтоб задан аз гармои офтоб осеб
ОФАРИНХОН ‫ آﻓﺮﻳﻦ ﺧﻮان‬ниг. офарингўй. дидани бадан (мас., сар); фурў рафтани офтоб
ѓуруби офтоб, ѓуруб; офтоб хўрдан барои
ОФАТ а. ‫ آﻓﺖ‬њар чизе, ки харобї ва табоњї ме- гармшавї ба офтобрўя баромадан; ќиёми
оварад, осеб, зиён, бало, озор; њалокати офтоб ба самтурраъс омадани офтоб; ◊ офтоб
ногањонї; офати табиї зиён дар натиљаи њо- аз куљо баромад? ба маънои чї шуд, ки аз мо
дисањои табиат (сел, сармои бемањал, замин- ёде кардед, шамол шуморо аз куљо паронда
љунбї ва ѓ.); офат расидан зиёну зањмат рўй
ОФТ – 44 –
овард? ОФТОБПАРАСТ ‫ آﻓﺘﺎب ﭘﺮﺳﺖ‬1. књн. он ки оф-
тобро парастиш мекунад, зардуштї. 2. бот.
ОФТОБА ‫ آﻓﺘﺎﺑﻪ‬зарфи филизї ё сафолї барои гиёњи соќабаланди калонбарге, ки сараш
дасту рў шустан, обдаста. њамеша ба тарафи офтоб моил аст, донањои
онро таф дода мехўранд ё аз онњо равѓан ме-
ОФТОБАДОР ‫ آﻓﺘﺎﺑﻪ دار‬1. доранда ва соњиби кашанд.
офтоба. 2. он ки барои дастшўии дигарон
офтобадорї мекунад. ОФТОБПАРАСТЇ ‫ آﻓﺘﺎب ﭘﺮﺳﺘﻲ‬1. оташпараст;
ишорат бар оини зардуштї.
ОФТОБАКАШ ‫ آﻓﺘﺎﺑﻪ ﻛﺶ‬ниг. офтобадор 2.
ОФТОБПЎШ ‫ آﻓﺘﺎب ﭘﻮش‬он чи, ки ба он рўш-
ОФТОББАРО ‫آﻓﺘﺎب ﺑﺮا‬ сўи тулўи офтоб, шарќ, ноиро мепўшанд, то соя пайдо шавад: айна-
машриќ. ки офтобпўш, чатри офтобпўш.
ОФТОББОЗГАШТ ‫آﻓﺘﺎب ﺑﺎزﮔﺸﺖ‬ ниг. офтоб- ОФТОБРАС ‫ آﻓﺘﺎب رس‬љое, ки партави офтоб ба
гардиш. он нуфуз дорад, љое, ки рў ба офтоб воќеъ
шудааст; офтобрўя: хонаи офтобрас.
ОФТОБГАРД ‫آﻓﺘﺎب ﮔﺮد‬ сўи ѓуруби офтоб,
маѓриб. ОФТОБРУХ ‫رخ‬ ‫آﻓﺘﺎب‬ маљ. хушлиќо, хушсимо,
зебо, љамил.
ОФТОБГАРДАК ‫ آﻓﺘﺎب ﮔﺮدك‬ниг. офтобпараст.
ОФТОБРЎ(Й) (‫ آﻓﺘﺎب رو )ي‬маљ. 1. љое, ки оф-
ОФТОБГАРДИШ ‫ آﻓﺘﺎب ﮔﺮدش‬инќилоби тобис- тоб метобад ва гарм мекунад, офтобрўя. 2.
тонї ва зимистонї, убури офтоб аз дуртарин маљ., ниг. офтобрух.
ё наздиктарин нуќтаи мадор.
ОФТОБРЎЯ ‫ آﻓﺘﺎب رروﻳﻪ‬ниг. офтобрас.
ОФТОБГИР ‫ آﻓﺘﺎب ﮔﻴﺮ‬соябон, чатр, шамсия.
ОФТОБРЎЯНИШИН ‫ﻧﺸﻴﻦ‬ ‫ آﻓﺘﺎب روﻳﻪ‬он ки дар
ОФТОБДЎСТ ‫دوﺳﺖ‬ ‫آﻓﺘﺎب‬ он ки дўстдори гар- офтобрўя нишастааст.
миву офтоб аст.
ОФТОБСАНЉ ‫ آﻓﺘﺎب ﺳﻨﺞ‬нуљ. олат ва дастгоњи
ОФТОБЗАДА ‫ آﻓﺘﺎب زده‬сифати феълии замони санљиши нерўи гармии хуршед.
гузашта аз офат задан; осебдида аз гармои
сахти офтоб; рўи офтобзада сўхтагии рўй аз ОФТОБСИМО ‫ آﻓﺘﺎب ﺳﻴﻤﺎ‬ниг. офтобрух.
бисёр будан дар офтоб.
ОФТОБСЎХТА ‫ آﻓﺘﺎب ﺳﻮﺧﺘﻪ‬сўхта аз тафси оф-
ОФТОБЗАДАГЇ ‫ آﻓﺘﺎب زدﮔﻲ‬шакли дигари сифа- тоб, офтобсўзонда; он ки ва он чи дар офтоб
ти феълии замони њозираи офтобзада; нотобї аз таъсири гармии он сўхтааст.
бар асари гармои офтоб.
ОФТОБСЎХТАГЇ ‫ آﻓﺘﺎب ﺳﻮﺧﺘﮕﻲ‬ниг. офтобсўх-
ОФТОБЗОР ‫ آﻓﺘﺎﺑﺰار‬љои пур аз нури офтоб; пу- та.
рофтоб.
ОФТОБТЕЃА ‫ آﻓﺘﺎب ﺗﻴﻐﻪ‬теѓаи кўњ ё баландие, ки
ОФТОБЇ ‫ آﻓﺘﺎﺑﻲ‬1. мансуб ба офтоб; офтобнок: партави офтоб пеш аз њама ба он љо метобад.
рўзи офтобї. 2. дар офтоб хушкида, дар оф-
тоб хушкондашуда: мавизи офтобї. ОФТОБФАРО ‫ آﻓﺘﺎب ﻓﺮا‬ниг. офтобнишин.
ОФТОБНАДИДА ‫ آﻓﺘﺎب ﻧﺪﻳﺪه‬љое, ки нур ва то- ОФТОБХЎРДА ‫ آﻓﺘﺎب ﺧﻮرده‬ниг. офтобзада ва
биши офтоб ба он намерасад: хонаи офтоб- офтобсўхта.
надида.
ОФТОБШИНАМ ‫آﻓﺘﺎب ﺷﻨﻢ‬ тарафи офтобни-
ОФТОБНИШИН ‫ آﻓﺘﺎب ﻧﺸﻴﻦ‬ваќт ё љои ѓуруби шин.
офтоб; самти офтобнишин, ѓарб, маѓриб.
ОХИЗ а. ‫ آﺧﺬ‬кит. дастгир, ёридењ, гиранда.
ОФТОБНОК ‫ آﻓﺘﺎﺑﻨﺎك‬офтобї; рўзи офтобнок
рўзи беабру бебориш, ки офтоб медурахшад. ОХИР а. ‫ آﺧﺮ‬1. интињо, поён. 2. вопасин, охи-
рин, 3. нињоят, оќибат; муќоб. аввал, ибтидо.
ОФТОБНОРАС ‫ آﻓﺘﺎب ﻧﺎرس‬љое, ки партави оф- 4. њиссача дар мавриди савол, тасдиќ, таъкид
тоб ба он нуфуз намекунад, љои соярў. ва пурќувват кардани сухан ба љумла илова
мешавад; охири кор поёни кор, оќибати кор,
– 45 – ОЊ

охируламр; дар охири кор дар анљоми кор, ОХИРУЗЗАМОН а. ‫ آﺧﺮاﻟﺰﻣﺎن‬ниг. охирзамон.
баъди тамом шудани кор; ба охир расидан
тамом шудан, анљом ёфтан, поён ёфтан; ба ОХИРУЛАМР ‫آﺧﺮاﻻﻣﺮ‬ саранљом, дар поёни
охир расонидан ба анљом расонидан, то кор, нињоят.
интињо бурдан; охир шудан ба поён расидан,
сар омадан; охири охирон нињоят, дар ОХОЛ ‫ آﺧﺎل‬кит. њар чизи афканданї ва нодар-
нињояти кор. кор ба мисли пўстлох, хасу хошок, хокрўба;
ахлот.
ОХИРАН а. ً‫ آﺧﺮا‬дар охир, пас аз њама.
ОХТА ‫ آﺧﺘﻪ‬1. сифати феълии замони гузаштаи
ОХИРАНДЕШ ‫ آﺧﺮاﻧﺪﻳﺶ‬он ки охиру анљоми охтан. 2. овезон.
кореро доимо андеша мекунад, оќибатбин.
ОХТАН ‫ آﺧﺘﻦ‬1. књн. кашидан, баровардан
ОХИРАНДЕШЇ ‫ آﺧﺮاﻧﺪﻳﺸﻲ‬оќибатандешї, оќи- (мас., теѓро аз ѓилоф). 2. овехтан.
батбинї.
ОХУНД ‫ آﺧﻮﻧﺪ‬таър. 1. мулло, муаллим, пеш-
ОХИРАТ а. ‫ آﺧﺮت‬д. он дунё, љањони дигар, са- вои динї. 2. дар Бухорои замони амир яке аз
рои дигар, уќбо, олами уќбо, дорулбаќо. мансабњои олии динї.
ОХИРАТГАРО ‫ آﺧﺮﺗﮕﺮا‬он ки ба охират ва ОХУНДНАМО ‫ آﺧﻮﻧﺪﻧﻤﺎ‬он ки ба зоњир охунд
парњезгорї дода шудааст, парњезгор. аст, вале шариатро риоя намекунад, мулло-
намо, он ки зоњиран ба мулло монанд аст.
ОХИРАТГАРОЇ ‫ آﺧﺮﺗﮕﺮاﻳﻲ‬охиратгаро будан,
парњезгорї, амали охиратгаро. ОХУР ‫آﺧﻮر‬//‫ آﺧﺮ‬1. љои махсуси хўрокхўрии
чорпоён; аз охури баланд (боло) ем хўрдан;
ОХИРАТШИНОСЇ ‫ آﺧﺮت ﺷﻨﺎﺳﻲ‬д. љараёни маљ. ашрофона рўз гузарондан, назарбаланд
фалсафии диние, ки дар бораи поёни љањон будан.
сарнавишти башар дар охират бањс мекунад,
меодшиносї. ОХУРА//ОХУРАК ‫آﺧﺮك‬//‫ آﺧﺮه‬тиб. устухони
зери гардану гулў.
ОХИРБИН ‫ﺑﻴﻦ‬ ‫آﺧﺮ‬ маљ. оќибатандеш, дуран-
деш, дурбин. ОХУРЇ ‫ آﺧﺮي‬1. чорвое, ки аз охур ем мехўрад.
2. чорвои парвої.
ОХИРБИНЇ ‫ آﺧﺮ ﺑﻴﻨﻲ‬маљ. оќибатандешї.
ОХУРСОЛОР ‫آﺧﺮﺳﺎﻻر‬ кит. мирохур, сардори
ОХИРЗАМОН ‫ آﺧﺮ زﻣﺎن‬д. давраи охир, давраи саисхона.
вопасини дунё, наздик ба рўзи ќиёмат;
пайѓамбари охирзамон Муњаммади Муста- ОХУРЧА ‫ آﺧﺮﭼﻪ‬1. охури хурд. 2. маљ. жарфнои
фо(с); Мањдии охирзамон Мањдии Мавъуд (а) хурд; дари (остонаи) љоеро, касеро охурча
охирин имом аз имомони дувоздањгонаи ши- кардан ба љое бисёр рафту омад кардан, ба
аи имомия, ки ба эътимоди ањли ташаййуъ љое барои коре бисёр рафтуой кардан, хира-
пас аз ѓайбати кубро дар давраи охири дунё гии зиёд кардан. 2. ниг. охурак.
зуњур мекунад.
ОХУРЧЇ ‫ آﺧﺮﭼﻲ‬ходими саисхона, саис, он ки
ОХИРИН ‫ آﺧﺮﻳﻦ‬1. пасин, вопасин, баъд аз ди- ба охури чорпоён алаф мерезад.
гарон, баъд аз њама, баъдина. 2. нињої,
интињої; сухани охирин сухани охир, сухани ОХУРЧЎБ ‫ آﺧﺮﭼﻮب‬чўби охур, чўби саис.
вопасин; ќарори охирин ќарори вопасин,
ќарори ќатъї. ОХШИГ ‫ آﺧﺸﻴﮓ‬ниг. охшиљ.

ОХИРИУМРЇ ‫ آﺧﺮﻋﻤﺮي‬воќеъгашта дар айёми ОХШИЉ ‫ آﺧﺸﻴﺞ‬1. зид, мухолиф. 2. маљ. унсур,
охирини умр. њар як аз унсурњои чоргона, ки иборат аз хо-
ку обу боду оташ аст.
ОХИРЇ ‫ آﺧﺮي‬охирин, вопасин, аз њама баъ-
дина, мансуб ба давраи охири чизе; амирони ОЊ ‫ آه‬1. калимае, ки дар пайомади дарду ѓам ва
охирии Бухоро. пушаймонї аз сина мебарояд. 2. нидо; вой,
воњ; оњ, вой, оњи оташбор, оњи сўзон; оњи сард
ОХИРСУХАН ‫ آﺧﺮﺳﺨﻦ‬сухани вопасин, каломи оњи њасратомез; оњу воњ кардан зорї кардан,
мунтањо. изњори дарду њасрат кардан; оњ кашидан аз
шиддати дарду њасрат нафаси чуќур баро-
ОЊА – 46 –
вардан. ОЊАНГАРХОНА ‫ﺧﺎﻧﻪ‬ ‫آﻫﻨﮕﺮ‬ коргоњи оњангар,
устохонаи оњангар.
ОЊАК ‫ آﻫﻚ‬хим. моддае, ки аз пухтани санги
махсусе њосил мешавад ва дар сохтмон ба ОЊАНГДОР ‫ آﻫﻨﮓ دار‬1. он чи овозу садо до-
кор меравад; оњаки кушта ё шукуфта оњаки рад. 2. хушовоз, мавзуновоз.
обрасида.
ОЊАНГСОЗ ‫ﺳﺎز‬ ‫آﻫﻨﮓ‬ он ки оњанги мусиќї
ОЊАКЗАНЇ ‫ آﻫﻜﺰﻧﻲ‬оњак задан, оњак кардан, эљод мекунад.
сафед кардан (-и девор, дарахт ва ѓ.).
ОЊАНГСОЗЇ ‫ آﻫﻨﮓ ﺳﺎزي‬кору амали оњангсоз.
ОЊАКЗАРНИХ ‫ آﻫﻚ زرﻧﻴﺦ‬оњаки бо хокаи зар-
них омехта барои тоза кардани мўи бадан. ОЊАНГУДОЗ ‫ آﻫﻦ ﮔﺪاز‬1. коргари оњангудозї.
2. маљ. сахт гарм, тафсон: офтоби оњангудози
ОЊАКЇ ‫ آﻫﻜﻲ‬оњакдор; намади оњакї намаде, ки тобистон.
пашми он аз пўсти њайвонот ба воситаи
оњакоб људо карда шудааст. ОЊАНГУДОЗЇ ‫ آﻫﻦ ﮔﺪازي‬касб ва амали оњанг-
удоз, гудозиш ё об кардани оњан.
ОЊАКНОК ‫ آﻫﻜﻨﺎك‬он чи бо оњак омехта аст:
оби оњакї. ОЊАНДИЛ ‫ آﻫﻦ دل‬1. маљ. сахтдил, сангдил, бе-
рањм. 2. маљ. ќавиирода; шердил, нотарс.
ОЊАКОБ ‫ آﻫﻚ آب‬обе, ки бо оњак омехта шуда-
аст. ОЊАНДОР ‫ آﻫﻦ دار‬он чи ки оњан дорад: чархи
оњандори ароба.
ОЊАКПАЗ ‫ آﻫﻚ ﭘﺰ‬он ки сангро сўзонда оњак
њосил мекунад. ОЊАНИН ‫ آﻫﻨﻴﻦ‬1. мансуб ба оњан; чизи аз оњан
сохташуда: белчаи оњанин, сандуќи оњанин,
ОЊАКПАЗЇ ‫ آﻫﻚ ﭘﺰي‬оњак пухтан; кўраи мах- ќафаси оњанин. 2. маљ. сахт, ќавї, мањкам,
сус барои тайёр кардани оњак. нерўманд: азми оњанин, бозуи оњанин, дили
оњанин, иродаи оњанин.
ОЊАКСАНГ ‫ﺳﻨﮓ‬ ‫آﻫﻚ‬ маъд. санге, ки аз он
оњак мепазанд. ОЊАНИНБОЗУ ‫ آﻫﻨﻴﻦ ﺑﺎزو‬маљ. ќавї, зўр.
ОЊАН ‫ آﻫﻦ‬филизи сахти маъруф; роњи оњан ро- ОЊАНИНДИЛ ‫ آﻫﻨﻴﻦ دل‬ниг. оњандил.
њи релс гузошташуда барои њаракати
ќаторањо; ◊ оњани сард кўфтан кори бенатиља ОЊАНИНИРОДА ‫اراده‬ ‫ آﻫﻨﻴﻦ‬маљ. он, ки иродаи
ва бењуда кардан. ќавї дорад, матин.
ОЊАНБАДАН ‫آﻫﻦ ﺑﺪن‬ маљ. одами ќавї, пур- ОЊАНИНПАЙКАР ‫ آﻫﻨﻴﻦ ﭘﻴﻜﺮ‬1. он чи аз оњан
тоќат. сохта шудааст. 2. маљ. ќавї, мусстањкам.
ОЊАНБУР ‫ آﻫﻦ ﺑﺮ‬1. арраи оњанбурї. ОЊАНИНПАНЉА ‫آﻫﻨﻴﻦ ﭘﻨﺠﻪ‬ маљ. боќувват,
зўрманд.
ОЊАНБОЛ ‫آﻫﻦ ﺑﺎل‬ он чи боли оњанї дорад;
мурѓи оњанбол киноя аз њавопаймо. ОЊАНИНРОЙ ‫آﻫﻨﻴﻦ راي‬ маљ. сахтирода, ќави-
ирода.
ОЊАНГ I ‫ آﻫﻨﮓ‬мус. 1. мавзунии садо. 2. наѓма,
наво; оњанги тор овози тор: ба оњанг андох- ОЊАНИНТАН ‫ آﻫﻨﻴﻦ ﺗﻦ‬маљ., ниг. оњанинпайкар.
тан оњанг бастан ба шеъре. 3. тарз, равиш,
тарзи гуфтор: бо оњанги маъюсона, бо оњанги ОЊАНЇ ‫ آﻫﻨﻲ‬ниг. оњанин.
узрхоњона, бо оњанги шодї, бо оњанги шўхї.
ОЊАНКЎБ ‫ آﻫﻦ ﻛﻮب‬бо оњан пўшондашуда.
ОЊАНГ II ‫ آﻫﻨﮓ‬ќасд, азм, ирода, ният.
ОЊАНМАЙДА ‫ آﻫﻦ ﻣﻴﺪه‬резањои оњан, резањои
ОЊАНГАР ‫ آﻫﻨﮕﺮ‬он ки аз оњан асбобу анљоми сўњонхўрдаи оњан.
гуногун месозад: устои оњангар.
ОЊАНПОРА ‫آﻫﻦ ﭘﺎره‬ порањои филизи партов-
ОЊАНГАРЇ ‫ آﻫﻨﮕﺮي‬1. касбу кори оњангар, сох- шуда.
тани олату анљоми гуногун аз оњан. 2. мансуб
ба оњангар: кўраи оњангарї, устохонаи ОЊАНПОЯ ‫ آﻫﻦ ﭘﺎﻳﻪ‬пояи њар чиз, ки оњанин аст.
оњангарї.
– 47 – ОЊУ

ОЊАНПЎШ ‫ آﻫﻦ ﭘﻮش‬он чи рўяш ва ё њама та- тан.


рафаш бо ќабати оњан пўшонда шудааст; он
чи зирењи оњанї дорад; зирењпўш. ОЊИДАН ‫ آﻫﻴﺪن‬оњ кашидан.
ОЊАНРАБО ‫ آﻫﻦ رﺑﺎ‬тех. филизе, ки оњанро ба ОЊИСТА ‫ آﻫﺴﺘﻪ‬1. ором, сокитона, бесадо, бо
худ мекашад; миќнотис, магнит. овози паст; муќоб. баланд. 2. бешитоб,
тадриљан; муќоб. тез ва босуръат. 3. но-
ОЊАНРЕЗА ‫ آﻫﻦ رﻳﺰه‬ниг. оњанмайда. маълум, беѓалоѓула, ба касе нафањмонда. 4.
суст, аз рўи мадоро; муќоб. сахт; оњиста-
ОЊАНСОВ ‫ آﻫﻦ ﺳﺎو‬1. сўњон. 2. резањои оњан, ки оњиста бешитоб; б) кам-кам, андак-андак,
ваќти сўњон кардани он мерезад. тадриљан, рафта-рафта.
ОЊАНСОЗ ‫ آﻫﻦ ﺳﺎز‬устои оњансоз, оњангар. ОЊИСТАГЇ ‫ آﻫﺴﺘﮕﻲ‬1. оромї; сустї, бешитобї;
мулоимат. 2. маљ. њилм; бурдборї.
ОЊАНСОЗЇ ‫ آﻫﻦ ﺳﺎزي‬амали оњансоз.
ОЊИСТАКАК ‫ آﻫﺴﺘﻜﻚ‬оњиста, бешитоб, боэњ-
ОЊАНТАН ‫ آﻫﻦ ﺗﻦ‬маљ., ниг. оњанинпайкар. тиёт, номаълум.
ОЊАНТАРОШ ‫ آﻫﻦ ﺗﺮاش‬он ки бо оњан чизе ме- ОЊИСТАКОР ‫ آﻫﺴﺘﻪ ﻛﺎر‬1. он ки корро ба оњис-
тарошад. тагї ва бешитобзадагї ба љо меорад; муќоб.
тезкор. 2. маљ. эњтиёткор, андешакор.
ОЊАНТАРОШЇ ‫ آﻫﻦ ﺗﺮاﺷﻲ‬амали оњантарош.
ОЊИСТАКОРЇ ‫ﻛﺎري‬ ‫آﻫﺴﺘﻪ‬ 1. кори бештоб. 2.
ОЊАНТАСМА ‫آﻫﻦ ﺗﺴﻤﻪ‬ тасмаи оњанин; оњан- маљ. эњтиёткорї.
тасмаи танк.
ОЊИСТАРАВ ‫ آﻫﺴﺘﻪ رو‬1. он ки ба оромї ва бе-
ОЊАНТАХТА ‫ آﻫﻦ ﺗﺨﺘﻪ‬вараќњои оњан. шитоб роњ меравад. 2. танбал, коњил.
ОЊАНФУРЎШ ‫ آﻫﻦ ﻓﺮوش‬фурўшандаи оњан. ОЊИСТАРОЙ ‫ آﻫﺴﺘﻪ راي‬доно, донишманд, пур-
дон.
ОЊАНЉИДАН ‫آﻫﻨﺠﻴﺪن‬ кит. кашидан; берун
кардан. ОЊИСТАСУХАН ‫ آﻫﺴﺘﻪ ﺳﺨﻦ‬он ки бо овози
паст ва ором сухан мегўяд.
ОЊАНЉОМА ‫ آﻫﻦ ﺟﺎﻣﻪ‬тунукае, ки барои мањ-
фуз нигоњ доштани сандуќ ва ѓ. аз рўй зада ОЊИСТАЯК ‫ آﻫﺴﺘﻪ ﻳﻚ‬гуфт., ниг. оњистакак.
мешавад.
ОЊКАШЇ ‫ آه ﻛﺸﻲ‬оњ кашидан.
ОЊАР ‫ آﻫﺮ‬моее, ки аз гарди орди гандум ё кар-
тошка тайёр мекунанд ва барои шах ва ОЊМАНД ‫ آﻫﻤﻨﺪ‬дурўѓгўй.
љилодор шудан матоъро ба он тар карда ме-
хушконанд. ОЊО ‫ آﻫﺎ‬калимаи тањсин ва тааљљуб.
ОЊАРДОР ‫ آﻫﺮدار‬дорои оњар, он чи дар тарки- ОЊОР ‫ آﻫﺎر‬ниг. оњар.
баш оњар дорад.
ОЊОРДОР ‫ آﻫﺎردار‬ниг. оњардор.
ОЊАРЗАДА ‫ آﻫﺮزده‬ниг. оњардор.
ОЊОРЇ ‫ آﻫﺎري‬ниг.оњарї.
ОЊАРЗАНЇ ‫ آﻫﺮزﻧﻲ‬бо оњар чизеро (матоеро)
шах ва муљаллал кардан. ОЊУ I ‫ آﻫﻮ‬1. љонвари дасту по дарози тездав,
ки чашмони зебо дорад, ѓизол; оњуи чашм.
ОЊАРЇ ‫ آﻫﺮي‬мансуб ба оњар. 1. оњардор, оњар
задашуда. 2. тоза, обнарасида (мас., матоъ, ОЊУ II ‫ آﻫﻮ‬кит. айб, нуќсон, хато.
либос).
ОЊУ III ‫ آﻫﻮ‬гуноњ.
ОЊАРМАН ‫ آﻫﺮﻣﻦ‬ниг. ањриман.
ОЊУБАР(Р)А ‫آﻫﻮﺑﺮه‬ 1. бачаи оњу. 2. маљ. дух-
ОЊГЎЙ ‫ﮔﻮي‬ ‫آه‬ он ки оњ мегўяд; дардманд ва тари зебо.
ранљманд.
ОЊУБАЧА ‫ آﻫﻮﭼﻪ‬ниг. оњубара.
ОЊЕХТАН//ОЊИХТАН ‫آﻫﺨﺘﻦ‬//‫آﻫﻴﺨﺘﻦ‬ ниг. ох-
ОЊУ – 48 –
ОЊУВОР ‫ آﻫﻮوار‬чун оњу, ба монанди оњу. ОЉИЗЇ ‫ ﻋﺎﺟﺰي‬1. аљз, нотавонї, камзўрї, заъф.
2. нобиної, кўрї.
ОЊУДАВ ‫ آﻫﻮدو‬дар даву тоз чун оњу; аспи
оњудав аспи тезрафтор. ОЉИЗКУШ ‫ ﻋﺎﺟﺰﻛﺶ‬он ки ќасди одамони нота-
вону заифро мекунад.
ОЊУДИЛ ‫ آﻫﻮدل‬маљ. тарсу, буздил, тарсончак.
ОЉИЗНАВОЗЇ ‫ ﻋﺎﺟﺰﻧﻮازي‬мењрубонї кардан ба
ОЊУДИЛЇ ‫ آﻫﻮدﻟﻲ‬маљ. тарсончакї, буздилї. нотавонон, дастгириии бечорагон.
ОЊУМАНД ‫آﻫﻮﻣﻨﺪ‬ айбдор, нуќсондор; гунањ- ОЉИЗОНА ‫ ﻋﺎﺟﺰاﻧﻪ‬аз рўи аљз, аз рўи нотавонї;
кор. ољизона хоњиш кардан чизеро дар њолати аљз
ва нотавонї пурсидан чизеро.
ОЊУН ‫ آﻫﻮن‬кит. 1. ѓор. 2. роњи зеризаминї,
наќб; оњун задан наќб кандан; сўрох кардан. ОЉИЛ I а. ‫ ﻋﺎﺟﻞ‬аљалакунанда, шитобкор.
ОЊУТАК ‫ آﻫﻮﺗﻚ‬киноя аз аспи даванд. ОЉИЛ II ‫ ﻋﺎﺟﻞ‬1. донањои хўрданї аз ќабили
писта, бодом ва ѓ.
ОЊУЧАШМ ‫آﻫﻮﭼﺸﻢ‬ киноя аз чашмони зебо,
сиёњчашм. ОЉИЛ III а. ‫ آﺟﻞ‬1. таъхиркунанда, бомӯҳлат,
дероянда; муќ. ољил I. 2. охират; муќ. дунё I.
ОЧА ‫ آﭼﻪ‬1. маљ. модар. 2. модаркалон.
ОЉИЛ IV а. ‫ آﺟﻞ‬1. боде, ки бо овоз аз гулӯ
ОЧАКАЛОН ‫ آﭼﻪ ﻛﻼن‬маљ. модаркалон, бибї. барояд, оруғ.
ОЧАР т. ‫ آﭼﺮ‬калид, афзор барои мурувват ОЉИЛАН а. ً‫ ﻋﺎﺟﻼ‬ба таври таъљилӣ, фавран, ба
тофтан ва кушодан. зудї, ба тезї, бе даранг.
ОЧЕРК р. ‫ آﭼﻴﺮك‬адш. асари хурди адабї, ки ОЉИНГ ‫ آﺟﻨﮓ‬ниг. ожанг: ољинги пешонї, ољин-
дар он воќеањои њаётї баён ва тасвир меша- ги рўй.
ванд.
ОЉИНГДОР ‫ آﺟﻨﮓ دار‬чиндор, чингирифта.
ОЧЕРКНАВИС ‫ آﭼﻴﺮك ﻧﻮﻳﺲ‬нависандаи очерк.
ОЉУР а. ‫[ آﺟﻮر‬муарраби огур], хишти пухта.
ОЧОР I‫ آﭼﺎر‬сабзавоте, ки онро дар сирко хо-
бонда бошанд. ОШ I ‫ آش‬1. хўроки пухта, таом, хўроки гарм.
2. палав; оши дампухт оши палаве, ки бо
ОЧОР II ‫ آﭼﺎر‬замини пасту баланд, замини алави паст пухта шудааст; оши кавар маљ.
ноњамвор. оши мурда; оши кашк оши суюќе, ки бо яр-
ма, љав ё љуворї пухта љурѓот ё ќурут (кашк)
ОЧОРДАН//ОЧОРИДАН ‫آﭼﺎرﻳﺪن‬//‫ آﭼﺎردن‬1. њамроњ мекунанд; оши кўњнадам палаве, ки
очор ба хўрок задан. 2. дар њам омехтани аз заруриаш бисёр дам хўрдааст; оши ланљ
хўроку очор. палаве, ки бисёр дам хўрда, биринљаш аз
меъёр мулоимтар шудааст; оши маслињат
ОЧОРЇ ‫ آﭼﺎري‬мансуб ба очор. зиёфате, ки барои маслињатгирї аз наздико-
ни худ ороста мешавад (пеш аз тўй ё маъра-
ОЉ а. ‫ آج‬1. устухони фил. 2. дандони фил. 3. каи дигар); оши палав палав; оши сол оши
маљ. сафед. хайроте, ки сари соли вафоти касе дода ме-
ОЉИЗ I а. ‫ ﻋﺎﺟﺰ‬нотавон, беќувват; дармонда, шавад; оши софї палавест, ки биринљи он
бечора; ољиз будан ба иљрои коре ќувват ва алоњида дар об љўшонида соф карда гирифта
тавоної надоштан, ќодир набудан ба коре; мешавад ва пас ба болои он равѓани зард
ољиз мондан //ољиз омадан аз чизе ба иљрои рехта дам мекунанд ва гўшти он низ алоњида
коре ќодир набудан, аз ўњдаи коре набаро- пухта мешавад; оши явѓон хўроки бегушт;
мадан; ољиз шудан. оши њалолхўр киноя аз чўпон; оши њарифона
оше, ки бо навбат бо харљи яке аз иштирок-
ОЉИЗ II ‫ ﻋﺎﺟﺰ‬гуфт. нобино, кўр. дорони нишасти њарифона пухта мешавад,
оши бо харљи шарикона пухташуда; оши
ОЉИЗА а. ‫ ﻋﺎﺟﺰه‬1. зани фаќир, нотавон. 2. дух- љуворї ниг. оши кашк; ош додан хайрот кар-
тар (падар аз рўи хоксорї ба духтари худ дан; оши касеро додан оши соли касеро до-
мегўяд). дан, ба муносибати сари соли касе хайрот
– 49 – ОШН

додан; ош(ро) дам кардан ошро буѓ додан; ОШИЌОНА ‫ ﻋﺎﺷﻘﺎﻧﻪ‬мансуб ба ошиќ; ошиќвор;
ош кардан а) ош пухтан, палав пухтан; б) ки- шеъри ошиќона шеър дар баёни ишќ, шеъри
ноя аз њазм кардан, аз худ кардан; ош каши- ѓиної.
дан оши пухташударо аз дег ба табаќ гириф-
тан; ошу нон додан ба касе хўрондан, ѓизо ОШИЌПЕЧОН ‫ﻋﺎﺷﻖ ﭘﻴﭽﺎن‬ бот., маљ. гули ни-
додан, сер кардан, касеро бо хўроки луфар.
рўзмарра таъмин кардан; ошу об кардан
мењмондорї кардан, зиёфат додан; ош пух- ОШИЌПЕША ‫ ﻋﺎﺷﻖ ﭘﻴﺸﻪ‬ниг. ошиќмизољ.
тан палав пухтан; ошро обу равѓан кардан
зирбаки оши палавро тайёр кардан; ош ша- ОШЇ ‫ آﺷﻲ‬мансуб ба ош: намаки ошї.
вад! нўши љон бод!, њазм шавад!, ба оши касе
магас афтидан ба кори касе халал расидан; ОШКАДУ ‫ آش ﻛﺪو‬кадуи хўрокї.
оши касе ба касе напухтан бо њам созгор на-
будан, муросо ва тавофуќ карда натавони- ОШКОР ‫ آﺷﻜﺎر‬ба њама маълум, намоён, аён,
стан ба њамдигар; ◊ ба њар ош ќайла, ба њар падидор; муќоб. пинњон; ошкору нињон аёну
коса љазза шудан ниг. ба њар ош ќошуќ шу- пўшида, намоёну махфї; ошкор кардан аён
дан; ба њар ош ќошуќ (ќатиќ) шудан ба њар кардан, маълум кардан, ба рўи об баровар-
кори ба худ дахлдор ё бедахл њамроњ шудан; дан; ошкор шудан(гардидан) маълум гарди-
њамон ош, њамон коса њама чиз мисли пешта- дан.
ра, бе таѓйир; ба оши тайёр бакавул толиби ОШКОРБАЁНЇ ‫ آﺷﻜﺎرﺑﻴﺎﻧﻲ‬ошкоро баён кардни
чизи муфт, чизи бе дарди миён ба даст ома- андешаву афкори худ.
даро аз худ кардан, тайёрхўр; айб дар ош ё
дар мош? кї айбдор? (ваќти номаълум будани ОШКОРКУНАНДА ‫ آﺷﻜﺎرﻛﻨﻨﺪه‬он ки чизеро
айбдори коре мегўянд); оши бибихон яке аз парда аз рух мебардорад ва ошкор мекунад.
маросимњои динї, ки занон барпо мекунанд,
монанди бибисешанбе. 3. даббоѓї; ош дода- ОШКОРО ‫ آﺷﻜﺎرا‬ба таври намоён, ба тарзи аён,
ни пўст бо усули махсусе даббоѓї кардани аёнан; рўирост; муќоб. пинњонї; ба ошкоро
пўсти хом. 4. нидои ом(м), ки њангоми сурфа пинњон накарда, ба тарзи ба њама маълум;
кардани касе бар пушти ў мењрубонона зада, ошкоро гуфтан баръало гуфтан, рўирост
ин калимаро баён мекунанд; зоњиран маънои гуфтан.
«њалолат бод», «гулўятро нагирад»-ро дорад.
ОШКЎБА ‫ آﺷﻜﻮﺑﻪ‬1. саќфи хона; бом. 2. њар чи-
ОШДОН ‫ آﺷﺪان‬1. љое, ки деги ошпазї шинонда наи девор; похса. 3. њар табаќаи иморат,
шудааст. 2 ошхона. ошёна. 4. њар табаќаи осмон.
ОШЁН//ОШЁНА ‫آﺷﻴﺎﻧﻪ‬//‫ آﺷﻴﺎن‬1. лона, хонаи ОШКЎХИДАН//АШКЎХИДАН
парандагон. 2. маљ. хона, маскан, ватан; ‫اﺷﻜﻮﺧﻴﺪن‬//‫آﺷﻜﻮﺧﻴﺪن‬лаѓжидан, лаѓжида афто-
ошён доштан љой доштан, љойгузин будан; дан.
ошён мондан лона сохтан, хона кардан. 3.
њар ќабати хона дар хонањои чандинќабата. ОШМОЛ ‫ آﺷﻤﺎل‬хушомадгў, мутамаллиќ.
ОШИЌ а. ‫ ﻋﺎﺷﻖ‬он ки касе ё чизеро аз њад зиёд ОШМОЛЇ ‫ آﺷﻤﺎﻟﻲ‬он чи мансуб ба хушомадгў
дўст медорад; дўстдоранда, дилдода, дил- аст, чоплусї, хушомадгўї, тамаллуќ.
бохта; ошиќи чароѓ парвона; ошиќи шайдо
ошиќи сахт дилбохта, ошиќи ошуфтањол; ОШНО I ‫ آﺷﻨﺎ‬1. шинос, балад, огоњ, бохабар. 2.
ошиќу маъшуќ а) дўстдоранда ва дўстдош- ёр, дўст, улфат; муќоб. бегона: ошнои дерин.
ташуда; б) гуфт. часпаки дару тиреза ошиќ 3. шиносо, маълум; овози ошно овози шино-
шудан.касеро наѓз дидан, ба касе дил бохтан; со; ошно будан а) шинос будан (бо касе); б)
ошиќи печон гули нилуфар. воќиф будан (аз коре); ошно гирифтан касеро
ошної пайдо кардан, дўст шудан бо касе;
ОШИЌЇ ‫ ﻋﺎﺷﻘﻲ‬ошиќ шудан, ошиќ будан; он чї ошно кардан касеро бо касе ё бо чизе шино-
мансуб ба ошиќ аст. сондан, шинос кардан; ошно шудан шинос
шудан, шиносої пайдо кардан, воќиф гарди-
ОШИЌМИЗОЉ ‫ﻋﺎﺷﻖ ﻣﺰاخ‬ ишќварз, ошиќпеша, дан.
ошиќ.
ОШНО II ‫آﺷﻨﺎ‬ кит. шино, шиноварї, оббозї,
ОШИЌНАВОЗ ‫ ﻋﺎﺷﻖ ﻧﻮاز‬маъшуќ, он ки ба оббурї.
ошиќи худ навозишу илтифот дорад.
ОШНОБЕЗОР ‫آﺷﻨﺎﺑﻴﺰار‬ он ки аз ёру дўсти худ
ОШН – 50 –
мегурезад. ОШТИДИЊАНДА ‫ آﺷﺘﻲ دﻫﻨﺪه‬он ки мухолиф-
атдоштаро оштї медињад..
ОШНОБОЗ ‫ آﺷﻨﺎﺑﺎز‬љўрабоз, ошнопарвар.
ОШТИДИЊЇ ‫ آﺷﺘﻲ دﻫﻲ‬ду нафари бо њам љан-
ОШНОБОЗЇ I ‫ آﺷﻨﺎﺑﺎزي‬љўрабозї, ошно- гиро оштї додан.
парварї, риояткорї нисбат ба ёру шиноси
худ. ОШТИНАШАВАНДА ‫ آﺷﺘﻲ ﻧﺸﻮﻧﺪه‬сулњнопазир,
он чи ки ќобили сулњу оштї нест.
ОШНОБОЗЇ II ‫ آﺷﻨﺎزي‬кит. шиноварї, оббозї.
2. шиноварї, оббозї. ОШТИНОПАЗИР ‫ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ‬ ‫آﺷﺘﻲ‬ роњнадињанда ба
њељ гуна созишу сулњ.
ОШНОВАР ‫ آﺷﻨﺎور‬шиновар, оббоз, оббур.
ОШТИНОПАЗИРЇ ‫ آﺷﺘﻲ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮي‬мухосимат, ду-
ОШНОЁНА ‫ آﺷﻨﺎﻳﺎﻧﻪ‬ба чашми ошної, њамчун шманї, адоват.
ошно ва шинос.
ОШТИХОЊЇ ‫ آﺷﺘﻲ ﺧﻮاﻫﻲ‬сулњљўї, муросо.
ОШНОЇ ‫ آﺷﻨﺎﺋﻲ‬1. ошно будан, шиносої, ошно
шудан. 2. илтифоту изњори шиносої тавассу- ОШТИХЎРА(К) (‫ آﺷﺘﻲ ﺧﻮره)ك‬зиёфате, ки ба
ти оѓўш гирифтану бўсидан; ба тарзи ошної муносибати оштї шудани ду кас ё ду тарафи
дўстона; ошної доштан шинос будан (бо ка- ба њам љангї барпо кунанд.
се), воќиф будан, огоњ будан (аз коре); ошної
пайдо кардан шинос шудан. ОШТИЉЎЁНА ‫ آﺷﺘﻲ ﺟﻮﻳﺎﻧﻪ‬сулњљўёна.
ОШНОНАМО ‫آﺷﻨﺎﻧﻤﺎ‬ мисли ошно, монанд ба ОШТЇ ‫ آﺷﺘﻲ‬созиш ва оштї баъд аз љангу ни-
ошно. зоъ; оштї додан касеро бо касе сулњ кунони-
дан; оштї кардан сулњ кардан, бас кардани
ОШНОРЎ(Й) (‫ آﺷﻨﺎرو)ي‬1. шинос, ошно, дўст. 2. љангу низоъ; ошно шудан сулњ кардан, ошно
маљ. дилнишин, дилпазир (мас., одам). кунонидан ниг. оштї додан.
ОШНОХОНА ‫ آﺷﻨﺎﺧﺎﻧﻪ‬хонаи каси ошно ва ши- ОШУФТА ‫ آﺷﻔﺘﻪ‬1. парешон, мушавваш, ба њам
нос. омехта: зулфи ошуфта, хотири ошуфта. 2.
маљ. парешонњол, мушаввашхотир. 3. маљ.
ОШОЛУД ‫ﻟﻮد‬Ĥ‫ آﺷ‬гуфт. ношуд, миљморуќ. хашмгин. 4. маљ. дилдода, ошиќ.
ошом ‫ آﺷﺎم‬1. асоси замони њозира аз феъли ошо- ОШУФТАБАХТ ‫آﺷﻔﺘﻪ ﺑﺨﺖ‬ маљ. бадбахт, бето-
мидан. 2. љузъи пасини калимањои мураккаб ба леъ.
маънои ошоманда: хуношом, майошом, дув-
дошом... ОШУФТАГЇ ‫ آﺷﻔﺘﮕﻲ‬1. парешонї, мушаввашї,
парешонњолї. 2. маљ. шўридагї, љунун.
ОШОМИДАН ‫ آﺷﺎﻣﻴﺪن‬нўшидан, хўрдан (беш-
тар нисбат ба хўрокњои обакї). ОШУФТАДИЛ ‫ آﺷﻔﺘﻪ دل‬1. маљ. парешонњол, па-
решонхотир; шўрида, музтариб. 2. ошиќ.
ОШОМИДАНЇ ‫ آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ‬он чи мансуб ба ошо-
мидан аст; оби ошомиданї. ОШУФТАКОКУЛ ‫آﺷﻔﺘﻪ ﻛﺎﻛﻞ‬ он ки кокулаш
парешон аст.
ОШПАЗ ‫ آﺷﭙﺰ‬он ки кораш хўрок пухтан аст,
касе, ки хўрок мепазад, хўрокпаз, таббох. ОШУФТАМАЃЗ ‫آﺷﻔﺘﻪ ﻣﻐﺰ‬ кит. шефта, девона,
девонаавзоъ.
ОШПАЗЇ ‫آﺷﭙﺰي‬ хўрокпазї, касби ошпаз,
таббохї. ОШУФТАМЎЙ ‫ آﺷﻔﺘﻪ ﻣﻮي‬он ки мўяш дарњаму
барњам ва шона нокарда аст, парешонмўй.
ОШПАЗХОНА ‫ آﺷﭙﺰ ﺧﺎﻧﻪ‬љое, ки дар он хўрок
мепазанд, матбах. ОШУФТАН ‫ آﺷﻔﺘﻦ‬1. маљ. ба њаяљон омадан,
музтариб шудан. 2. маљ. оташин шудан, ба
ОШТАХТА ‫ آش ﺗﺤﺘﻪ‬тахтаи махсус, ки ба рўи хашм омадан, тезу тунд шудан.
вай хамири оширо пањн карда мебуранд.
ОШУФТАРЎЗ ‫روز‬ ‫ آﺷﻔﺘﻪ‬кит. бадбахт, бетолеъ,
ОШТИГЇ ‫ آﺷﺘﻴﮕﻲ‬1. оштї, мусолиња. 2. маљ. ошуфтарўзгор.
дўстї, рафоќат.
ОШУФТАРЎЗГОР ‫آﺷﻔﺘﻪ روزﮔﺎر‬ кит. ошуфта-
– 51 – ОЯН
њол, бадбахт, бетолеъ. ба хўрок медињанд.
ОШУФТАСОМОН ‫ آﺷﻔﺘﻪ ﺳﺎﻣﺎن‬ниг. ошуфтадил. ОШХЎРАК ‫ آش ﺧﻮرك‬дастмоле, ки ваќти хў-
рокхўрї ба сари синаи кўдакон мебанданд,
ОШУФТАХОТИР ‫ آﺷﻔﺘﻪ ﺧﺎﻃﺮ‬маљ. парешонхо- пешгирак.
тир, ба њаяљон омада, хашмгин, музтариб-
њол. ОШХЎРЇ ‫ آش ﺧﻮري‬хўрдани таом, сарфи хўрок
(палав); зарфњои ошхўрї зарфњое, ки таоми
ОШУФТАЊОЛ ‫ﺣﺎل‬ ‫آﺷﻔﺘﻪ‬ ниг. ошуфтадил ва тайёрро ба онњо мекашанд (табаќ, коса ва
ошуфтахотир. ѓ.).
ОШУФТАЊОЛЇ ‫ آﺷﻔﺘﻪ ﺣﺎﻟﻲ‬мансуб ба ошуфта- ОЯ I //ОЯТ ‫آﻳﺖ‬//‫ آﻳﻪ‬кит. 1. нишон, аломат.
њол; парешонњолї, изтироб, шефтагї. 2. далел, њуљљат, бурњон. 3. мўъљиза, каро-
мат. 4. д. як сухани тамом аз Ќуръон, ки дар
ошўб ‫ آﺷﻮب‬1. асоси замони њозира аз ошуфтан. он сураҳо аз оёт таркиб ёфтаанд; њар кадом
2. љузъи пасини калимањои мураккаб ба маънои фиќраи Ќуръони Маљид, ки бад-он ваќф ку-
шўрангез: дилошўб, шањрошўб... нанд.
ОШЎБ ‫ آﺷﻮب‬ѓавѓо, шўр, фитна, шўриш; ошўб ОЯ II ‫ آﻳﻪ‬гуфт. 1. модар. 2. мурољиати муадда-
барпо кардан шўридан, ба шўриш бархостан; бона ба зани солманд.
ошўб бархостан сар шудани шўриш.
ОЯНД ‫ آﻳﻨﺪ‬шакли шеърии оянда.
ОШЎБГАР ‫ آﺷﻮﺑﮕﺮ‬шўришкунанда, фитнаангез.
ОЯНДА ‫ آﻳﻨﺪه‬1. сифати феълии замони њозира
ОШЎБГАРЇ ‫ آﺷﻮﺑﮕﺮي‬исёнкорї, фитнаангезї. аз омадан; он ки ва он чи меояд; ояндаву ра-
ванда рафту омадкунанда. 2. дар пеш истода,
ОШЎБГАРОНА ‫آﺷﻮﺑﮕﺮاﻧﻪ‬ исёнкорона, фитна- он чи воќеъ хоњад шуд; панљшанбеи оянда
гарона. панљшанбее, ки дар пеш аст, фарзанди оянда
фарзанде, ки акнун таваллуд хоњад ёфт. 3.
ОШЎБИДАН ‫آﺷﻮﺑﻴﺪن‬шўридан, фитна кардан. истиќбол; муќоб. гузашта; дар оянда мин-
баъд.
ОШЎБКОР ‫ آﺷﻮب ﻛﺎر‬ниг. ошўбгар.
ОШЎЃ ‫ آﺷﻮغ‬шахси номаълум, ѓайри шинос,
ОЯНДАБИНЇ ‫ آﻳﻨﺪه ﺑﻴﻨﻲ‬пешбинї, пешгўї; дур-
бинї.
ноошно.
ОЯНДАДОР ‫ آﻳﻨﺪه دار‬он ки ва он чи дорои оян-
ОШХОНА ‫ آش ﺧﺎﻧﻪ‬1. љое, ки хўрок мепазанд. 2. да аст, он ки ояндаи дурахшон дорад, он чи
љое, ки таомњои гуногун пухта мефурўшанд. истиќболи равшан дорад; умедбахш.
ОШХОНАДОР ‫ آش ﺧﺎﻧﻪ دار‬1. љое (њавлие), ки
ошхона дорад. 2. соњиби ошхона.
ОШХЎР ‫ آش ﺧﻮر‬1. он ки ош хўрданро дўст ме-
дорад. 2. хўранда; ошхўру нонхўри атроф
њамаи сокинони гирду пеши як мањал.
ОШХЎРА ‫ آش ﺧﻮره‬зарфе, ки дар он ба сагу гур-
П

П њарфи бистуми алифбои њозираи тољикї; дар ПАГОЊОН ‫ ﭘﮕﺎﻫﺎن‬субњгоњон, сањаргоњон,


алифбои арабиасоси тољикї њарфи пе (‫;) پ‬ сањаргоњон.
дар њисоби абљад монанди њарфи бе (‫ ) ب‬ба
ПАГОЊОНЇ ‫ ﭘﮕﺎﻫﺎﻧﻲ‬1. ваќти сањар, сањари
адади 2 баробар аст.
барваќт. 2. сањарї, пагоњї, мансуб ба пагоњ.
ПАГАЊ ‫ ﭘﮕﻪ‬ниг. пагоњ.
ПАГОЊТАР//ПАГАЊТАР ‫ﭘﮕﻪﺗﺮ‬//‫ ﭘﮕﺎهﺗﺮ‬зудтар,
ПАГАЊЇ ‫ ﭘﮕﻬﻲ‬ниг. пагоњї. барваќттар.
ПАГАЊХЕЗ ‫ ﭘﮕﻪﺧﻴﺰ‬ниг. пагоњхез. ПАГОЊХЕЗ ‫ ﭘﮕﺎهﺧﻴﺰ‬сањархез, барваќтхез.
ПАГАЊХЕЗЇ ‫ ﭘﮕﻪﺧﻴﺰي‬ниг. пагоњхезї. ПАГОЊХЕЗЇ ‫ ﭘﮕﺎهﺧﻴﺰى‬сањархезї, барваќт
ПАГОЊ ‫ ﭘﮕﺎه‬1. аввали сањар, аввали бомдод; хезї.
ПАГОЊШАБ ‫ ﭘﮕﺎهﺷﺐ‬фардошаб, шаби оянда.
аввали пагоњ субњи зуд, субњи барваќт; њар
пагоњ њар сањар; (аз) пагоњ то бегоњ аз аввали ПАЃА ‫ ﭘﻐﻪ‬кит. 1. пахтаи як ѓўзаи кушода;
сањар то фарорасии шом, тамоми рўз. 2. рўзи
дигар; фардо; пагоњи дигар рўзи дигар; пагоњ- муќ. поѓа. 2. маљ. резањои калон-калони
бегоњ, пагоњ-фардо пас аз як-ду рўз, рўзњои барф: паѓањои барфи лаклакї, паѓа-паѓа а)
наздик. паѓањои бисёр; б) маљ. печ дар печ, печон:
паѓа–паѓа дуд.
ПАГОЊИНА ‫ ﭘﮕﺎﻫﻴﻨﻪ‬ниг. пагоњї 2: шабнами
ПАЃАНА ‫ ﭘﻐﻨﻪ‬пўсти барраи пашмдароз.
пагоњина.
ПАГОЊИРЎЗ ‫ ﭘﮕﺎﻫﻲروز‬ниг. пагоњї. ПАЃАТОБЇ ‫ ﭘﻐﻪﺗﺎﺑﻲ‬пахтаи њаллољишударо
тофта ба ресидан омода кардан.
ПАГОЊИРЎЗЇ ‫ ﭘﮕﺎﻫﻲروزى‬ниг. пагоњї.
ПАЃНА ‫ ﭘﻐﻨﻪ‬меъ. зинапоя, нардбон.
ПАГОЊЇ ‫ ﭘﮕﺎﻫﻲ‬1. ваќти субњ, сањарї, субњгоњ,
ПАДА ‫ ﭘﺪه‬кит. 1. як навъ дарахт, ки ба бед
сањаргоњ; муќоб. бегоњї; пагоњии барваќт
аввали субњ; пагоњии дигар сањари рўзи ди монанд аст. 2. дарахти хушкшуда. 3. чўби
гар; аввали пагоњї сањарии барваќт; аз пешдаргирон.
пагоњї то бегоњї аз сањар то бегоњии рўз, ПАДАНДАР ‫ ﭘﺪاﻧﺪر‬ниг. падарандар.
тамоми рўз; њар пагоњї њар сањар. 2. мансуб
ба пагоњ: офтоби пагоњї, насими пагоњї. ПАДАР ‫ ﭘﺪر‬1. марде, ки аз вай фарзанд ба
– 53 – ПАД
вуљуд омадааст, соњиби фарзанд, калони кушта бошанд. 2. маљ. шахси хеле бадќањру
оила нисбат ба зану фарзанд (он); падару ќасосгир.
модар волидон, волидайн; бар падаратон ПАДАРЌУСУР ‫ ﭘﺪرﻗﺴﻮر‬гуфт., тањќ. 1.
рањмат! ибораест, ки барои таќдири коре ё
изњори миннатдорї бар касе гуфта мешавад; кўтоњаќл, аблањ. 2. фиребгар, корчаллон.
оќи падар ниг. оќ; падар шудан соњиби фар ПАДАРЛАЪНАТ ‫ ﭘﺪرﻟﻌﻨﺖ‬1. тањќ. фарзанди
занд гаштан; падарони мо гузаштагони мо.
2. маљ. асосгузор, бунёдгузори чизе, соњае: шахси лаънатшуда, падараш лаънатшуда.
падари таърих. 3. мурољиати боэњтиром 2. маљ. бадкор, зишт, нобакор.
нисбат ба марди солхўрда. 4. маљ. роњбар, ПАДАРМОДАР ‫ ﭘﺪرﻣﺎدر‬кит. падари модар,
роњнамо: падари маънавї.
бобои модарї.
ПАДАРАНДАР ‫ ﭘﺪراﻧﺪر‬падари ўгай, шавњари
ПАДАРМУРДА ‫ ﭘﺪرﻣﺮده‬он ки падараш мурда-
модар.
аст, ятим, саѓира, бепадар.
ПАДАРАРЎС ‫ ﭘﺪرﻋﺮوس‬падари арўс, падарзан,
ПАДАРОЗОР‫ ﭘﺪرآزار‬он ки падари худро озор
хусур.
медињад, озордињандаи падар.
ПАДАРБЕЗОР ‫ ﭘﺪرﺑﻴﺰار‬1. аз падари худ безор,
ПАДАРОНА ‫ ﭘﺪراﻧﻪ‬1. мисли падар, падарвор;
падарбадбин. 2. оќи падар, ба ѓазаби падар
гирифторшуда. ѓамхорона. 2. мансуб ба падар: падарї.
ПАДАРРАЊМАТ ‫ ﭘﺪررﺣﻤﺖ‬1. падараш рањмат-
ПАДАРБУЗУРГ ‫ ﭘﺪرﺑﺰرگ‬кит. падари падар ё шуда, фарзанди шахси лоиќи таъриф (дар
модар, бобо, љад(д). мавриди тањсин ва таќдир). 2. маљ. одами
хуб, рањмдил, мењрубон.
ПАДАРВАКИЛ ‫ ﭘﺪروﻛﻴﻞ‬яке аз хешовандони
арўс, ки ваќти никоњ розигии арўсро пур ПАДАРСАГ ‫ ﭘﺪرﺳﮓ‬тањќ. одами бадкешро
сида ба домуллои никоњхон аз номи арўс гўянд, падарлаънат, њангоми ќањру ѓазаб ва
ризоият медињад. аз њад нороњат шудан барои нишон додани
пасти њаќир будани шахсе мегўянд.
ПАДАРВОР‫ ﭘﺪروار‬мисли падар, монанди па
дар, падарона. ПАДАРСОЛОР ‫ ﭘﺪرﺳﺎﻻر‬хусусияти љомеаи
ибтидої, ки дар он падар ё солхўрдатарин
ПАДАРДОДА ‫ ﭘﺪرداده‬бахшидаи падар, мард сардори авлод буд, падарсолорї:
падарбахшида, мероси падар. љомеаи падарсолор, низоми падарсолор.
ПАДАРДОР ‫ ﭘﺪردار‬1. он ки падар дорад. 2. ПАДАРСОЛОРЇ ‫ ﭘﺪرﺳﺎﻻري‬ниг. падаршоњї.
гуфт., маљ. тарбиятдида, аз оилаи хуб.
ПАДАРСЎХТА ‫ ﭘﺪرﺳﻮﺧﺘﻪ‬тањќ. њангоми
ПАДАРЗАН ‫ ﭘﺪرزن‬ниг. падарарўс. асабонї шудан ва ба ќањру ѓазаб омадан ба
шахси сабабгори ин воќеа гуфта мешавад.
ПАДАРЇ ‫ ﭘﺪري‬1. мансуб ба падар; њавлии
ПАДАРФАРЗАНДЇ ‫ ﭘﺪرﻓﺮزﻧﺪي‬муносибати
(хонаи) падарї, номи падарї. 2. мисли (дўстона) байни падару фарзанд.
падар будан; ѓамхорї, мењрубонї,
роњнамої; падарї кардан а) мисли падар ПАДАРХОНД(А) ‫ﭘﺪرﺧﻮاﻧﺪه‬//‫ ﭘﺪرﺧﻮاﻧﺪ‬касе, ки
ѓамхорї кардан; б) мењрубонї кардан, падар хонда шудааст, шахсе, ки касе ўро ба
ѓамхорї намудан. љойи падар ќабул кардааст, љойгири падар.
ПАДАРКАЛОН ‫ ﭘﺪرﻛﻼن‬ниг. падарбузург. ПАДАРЉАД ‫ﭘﺪرﺟﺪ‬ падари бобо, сари аљдод,
ниё.
ПАДАРКУШ ‫ ﭘﺪرﻛﺶ‬он ки падарашро
куштааст.
ПАДАРШАВЊАР ‫ﭘﺪرﺷﻮﻫﺮ‬ кит., ниг. падар-
шўй.
ПАДАРКУШЇ ‫ ﭘﺪرﻛﺸﻲ‬1. куштани падар. 2.
ПАДАРШОЊЇ ‫ ﭘﺪرﺷﺎﻫﻲ‬таър. давраи ибти-
маљ. душманї, хусумат, кинаварзї. доии ќабилавї, ки сардори ќабила аз
ПАДАРКУШТА ‫ ﭘﺪرﻛﺸﺘﻪ‬1. он ки падарашро мардњо (патриарх) буд, падарсолорї.
ПАД – 54 –
ПАДАРШЎЙ ‫ﭘﺪرﺷﻮي‬ падари шавњар, хусури ПАЁМ ‫ ﭘﻴﺎم‬1. пайѓом, хабар, рисолат. 2. салом,
зан. дуруд, тањният, муборакбодї; орзуи нек
кардан бар касе; мурољиат; паём бурдан са-
ПАДВОЗ ‫ ﭘﺪواز‬кит. макон ва љойи нишастани лом расонидан, пайѓоми касеро ба касе
парандагон (мас., ду чуби амудї ва як чуби бурда расондан (дањонї ё хаттї); паём
уфуќї бо њам зада мешаванд, то болои он гуфтан салом расонидан; паём додан хабар
парандагон љой гиранд). додан, хабар расондан; паём овардан (ра-
сондан) хабар овардан; тањнияти касеро ра-
ПАДИД ‫ ﭘﺪﻳﺪ‬намоён, зоњир, падидор; ошкоро, сонидан; салом гуфтан (аз номи касе); паём
њувайдо; падид гардидан (шудан) а) намоён фиристодан хабар фиристодан
шудан, ошкор шудан, зоњир гаштан; б)
пайдо шудан, ба вуљуд омадан; падид кар- ПАЁМБАР ‫ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ‬1. ниг. пайѓамбар. 2. пайѓом-
дан ошкор кардан, зоњир кардан, намудор баранда, хабаррасонанда, хабаррасон,
кардан; падид овардан пайдо кунондан; ба ќосид, расул.
вуљуд овардан; падид омадан а) намоён шу-
дан; б) пайдо шудан, ба вуљуд омадан. ПАЁМБАРГУНА ‫ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﮔﻮﻧﻪ‬ниг. паёмбарона.
ПАДИДА ‫ ﭘﺪﻳﺪه‬чизи зоњиршуда, њодиса: пади- ПАЁМБАРЇ ‫ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮي‬1. мансуб ба паёмбар. 2.
даи нодир, падидањои адабиёт, падидањои пайѓомбарї, ќосидї. 3. расулї.
нав.
ПАЁМБАРОНА ‫ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮاﻧﻪ‬монанди паёмбар, бо
ПАДИДАШИНОСЇ ‫ ﭘﺪﻳﺪهﺷﻨﺎﺳﻲ‬фалс. тањќиќ тарз ва шеваи паёмбар.
ва пажўњиши њар он чи дар таљрибаи
љањонї дида мешавад, феноменология. ПАЁМГИР ‫ ﭘﻴﺎمﮔﻴﺮ‬он ки ё он чи, ки паёмро
мепазирад; паёмгири телефон дастгоње, ки
ПАДИДАШИНОСОНА ‫ ﭘﺪﻳﺪهﺷﻨﺎﺳﺎﻧﻲ‬аз рўи њангоми набудани соњиби телефон ба
падидашиносї, бод иди воќеъбинона. тамосњо љавоб гуфта онњоро сабт менамо-
яд.
ПАДИДОВАРАНАДА ‫ ﭘﺪﻳﺪآورﻧﺪه‬ба вуљуд-
оваранда, таълифкарда, муаллиф ё нави- ПАЁМГУЗОР ‫ ﭘﻴﺎمﮔﺰار‬он ки паём мебарад, па-
сандаи китоб. ёмбар, ќосид.
ПАДИДОЇ ‫ ﭘﺪﻳﺪاﺋﻲ‬падид омадан, намудор ПАЁМГУЗОРЇ ‫ ﭘﻴﺎمﮔﺰاري‬исми амал аз паём
(зоњир) шудан; пайдо гаштан. гузоштан, ќосидї, паёмбарї, паёмгузор бу-
дан.
ПАДИДОР ‫ ﭘﺪﻳﺪار‬ошкор, намоён, намудор,
њувайдо; падидор гаштан (гардидан, шудан) ПАЁМНАМО ‫ ﭘﻴﺎمﻧﻤﺎ‬нав. телетекст, нишон-
намоён гаштан, зоњир шудан; пайдо шудан. дињандаи паём дар наворњо.
ПАДИДОРЇ ‫ ﭘﺪﻳﺪاري‬ошкор шудан (гардидан), ПАЁМНИГОР ‫ ﭘﻴﺎمﻧﮕﺎر‬нав. почтаи электронї,
намоён шудан, ошкор гардидан. эмайл.
ПАДИДОРШИНОСЇ ‫ ﭘﺪﻳﺪارﺷﻨﺎﺳﻲ‬ниг. падида- ПАЁМОВАР ‫ ﭘﻴﺎمآور‬пайѓомоваранда, пайѓом
шиносї. расонанда, хабаровар, ќосид.
ПАДРАХТА ‫ ﭘﺪرﺧﺘﻪ‬кит. ѓамгин, андўњгин, ПАЁПАЙ ‫ ﭘﻴﺎﭘﻲ‬1. паси њам, паињам, пай дар
њазин, мањзун. пай, яке паси дигаре, пайваста. 2. муттасил,
беист; паёпай омадан паси њам омадан, паси
ПАДРУД ‫ ﭘﺪرود‬видоъ, хайрухуш, «хайр» гуфта якдигар омадан; паёпай шудан паси њам
аз њамдигар људо шудан; падруд гуфтан воќеъ шудан.
(кардан) видоъ кардан, хайрухуш намудан;
љањонро падруд гуфтан аз љањон чашм ПАЁПАЙЇ ‫ ﭘﻴﺎﭘﻴﻲ‬1. пайдарпайї, пайњамї,
пўшидан, мурдан. пасињамдигарї. 2. муттасилї, њамешагї.
ПАДРУДАН ‫ ﭘﺪرودن‬видоъ кардан, хайрухуш ПАЖ ‫ ﭘﮋ‬кит. 1. замини ноњамвор. 2. кўтал,
кардан, људо шудан аз њамдигар. теѓаи кўњ.
ПАЁБ ‫ ﭘﻴﺎب‬кит. 1. буни њавз, тањи об; ќаъри ПАЖАН ‫ ﭘﮋن‬кит. заѓан; парандаи гуштхўр,
об. 2. маљ. нуќтаи интињои њар чиз; ◊харобу ѓалевољ.
паёб тамоман вайрон шудан.
– 55 – ПАЖ
ПАЖАНД ‫ ﭘﮋﻧﺪ‬кит., књн. 1. гиёњи худрўй ва палид, олуда.
хушбўи хўрданбоб. 2. њанзал.
ПАЖУЛ ‫ ﭘﮋول‬шитолинг, буљулаки пой.
ПАЖВИН ‫ ﭘﮋوﻳﻦ‬кит. чиркин, ифлос.
ПАЖЎЛИДА ‫ ﭘﮋوﻟﻴﺪه‬1. сифати феълии замони
ПАЖВОК ‫ ﭘﮋواك‬кит. акси садо; овози такрор. гузашта аз пажўлидан; ошуфта,
парешонњол; рангзард. 2. парешон, бетар-
ПАЖМОН ‫ﭘﮋﻣﺎن‬ кит. ѓамгин, андўњгин, аф- тиб (мас., мўй).
сурда.
ПАЖЎЛИДАН ‫ ﭘﮋوﻟﻴﺪن‬1. пажмурда шудан,
ПАЖМОНЇ ‫ ﭘﮋﻣﺎﻧﻲ‬кит. ѓамгинї, андўњгинї, пажмурда кардан. 2. маљ. парешон шудан,
афсурдагї. ошуфта шудан. 3. маљ. бетартиб шудан, ти-
ту пит шудан.
ПАЖМОНЊОЛ ‫ ﭘﮋﻣﺎنﺣﺎل‬кит. афсурдањол, хо-
тирпарешон. ПАЖЎЛОН(И)ДАН ‫ﭘﮋوﻻﻧﻴﺪن‬//‫ ﭘﮋوﻻﻧﺪن‬тарзи
бавоситаи пажўлидан; парешон кардан,
ПАЖМУРДА ‫ ﭘﮋﻣﺮده‬1. сифати феълии замони ошуфтан.
гузашта аз пажмур(и)дан. 2. рўй ба хушкї
оварда, афсурдашуда, хазоншуда, бетаро- пажўњ ‫ ﭘﮋوه‬1. асоси замони њозира аз пажўњи-
ват (дар бораи наботот): гули пажмурда. 3. дан. 2. љузъи пасини баъзе калимањои мурак-
маљ. маъюс, ѓамгин, андўњгин, хаста; паж- каб ба маънои пажўњанда ва љўянда: дониш-
мурда гардидан (шудан) а) маљ. ѓамгин шу- пажўњ, динпажўњ.
дан; б) афсурдан, тароват ва равнаќи худро
аз даст додан, хушк шудан; пажмурда кар- ПАЖЎЊАНДА ‫ ﭘﮋوﻫﻨﺪه‬1. сифати феълии замо-
дан а) бетароват сохтан, хушк кардан; б) ни њозира аз пажўњидан. 2. љустуљўкунанда,
маљ. беќуввату суст гардонидан; в) маљ. љўянда. 3. муњаќќиќ, тањќиќгар.
ѓамгину озурда кардан
ПАЖЎЊАНДАГЇ ‫ ﭘﮋوﻫﻨﺪﮔﻲ‬1. љўяндагї. 2.
ПАЖМУРДАГЇ ‫ ﭘﮋﻣﺮدﮔﻲ‬1. сифати феълии за- муњаќќиќї, тањќиќгарї.
мони гузашта аз пажмурдан. 2. бетароватї,
беобутобї; афсурдагї. 3. маљ. андўњгинї, ПАЖЎЊИДА ‫ ﭘﮋوﻫﻴﺪه‬1. сифати феълии замони
ѓамгинї. гузашта аз пажўњидан. 2. хирадманд, оќил,
доно.
ПАЖМУРДАДИЛ ‫ ﭘﮋﻣﺮدهدل‬афсурдадил, ши-
кастадил, ѓамзада. ПАЖЎЊИДАН ‫ ﭘﮋوﻫﻴﺪن‬1. љустуљў кардан, љўё
шудан; пурсида фањмидан, бозљўй. 2.
ПАЖМУРДАН ‫ ﭘﮋﻣﺮدن‬1. беобутоб шудан, бе- тањќиќ кардан, баррасї кардан.
тароват шудан, афсурдан, рўй ба хушкшавї
овардан, хазон шудан. 2. маљ. афсурда шу- ПАЖЎЊИШ ‫ ﭘﮋوﻫﺶ‬1. љустуљў, кофтуков. 2.
дан, озурда шудан, хаста ва малул шудан, омўзиш, тањќиќ; пажўњиш кардан тањќиќ
ѓамгин шудан. кардан; тадќиќот бурдан. 3. кит. бозпурсї,
дархост. 4. кит. ѓамхорї, парасторї.
ПАЖМУРДАНЇ ‫ ﭘﮋﻣﺮدﻧﻲ‬хазоншуданї, он чи ё
он ки њамеша шодобу шукуфон намемонад. ПАЖЎЊИШГАР ‫ ﭘﮋوﻫﺸﮕﺮ‬1. љустуљўкунанда,
кобанда. 2. омўзанда, муњаќќиќ, тањќиќгар,
ПАЖМУРДАРЎЙ ‫ ﭘﮋﻣﺮدهروي‬он ки рўяш ожанг олим.
дорад (аз ѓам ё аз синну сол), пир.
ПАЖЎЊИШГОЊ ‫ ﭘﮋوﻫﺸﻜﺎه‬муассисаи илмию
ПАЖМУРДАРЎЊ ‫ ﭘﮋﻣﺮدهروح‬шикастарўњ, тањќиќотї, институт.
афтодарўњ, дилмонда; ноумед.
ПАЖЎЊИШЇ ‫ ﭘﮋوﻫﺸﻲ‬марбут ва мансуб ба
ПАЖМУРДАЊОЛ ‫ﭘﮋﻣﺮدهﺣﺎل‬ афсурдањол, пажўњиш; муассисаи пажўњишї муассисаи
ѓамгин, малўл, ошуфтањол. тадќиќотї.
ПАЖМУРИДА ‫ ﭘﮋﻣﺮﻳﺪه‬кит. пажмурда. ПАЖЎЊИШКАДА ‫ ﭘﮋوﻫﺸﻜﺪه‬нав. созмон ё му-
ассисаи вобаста ба пажўњишгоњ, ки бахше
ПАЖОВАНД ‫ ﭘﮋاوﻧﺪ‬књн. чўбе, ки дар паси дар аз пажўњишгоњи илмї дар он љо сурат ме-
барои мањкам кардани он кўндаланг аз гирад.
њалќа гузаронида мешавад; ѓалаќа.
ПАЖЎЊИШКОР ‫ ﭘﮋوﻫﺸﻜﺎر‬ниг. пажўњишгар.
ПАЖОГИН//ПАЖОГАН ‫ﭘﮋاﮔﻦ‬ кит. чиркин,
ПАЖ – 56 –
ПАЖЎЊИШНОМА ‫ ﭘﮋوﻫﺸﻨﺎﻣﻪ‬нав. навишта ё ПАЗИРУФТАН ‫ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻦ‬1. ќабул кардан, ги-
китоби илмие, ки натиљаи кори илмиву рифтан. 2. ба худ ќабул кардан, маќбул
тањќиќотї доир ба мавзўе дар як бахши доштан (матлаберо, насињатеро, суханеро).
илм мебошад. 3. истиќбол кардан, эњтиром (-и мењмон)-ро
ба љо овадан. 4. љоиз, шумурдан, писанди-
паз ‫ ﭘﺰ‬1. асоси замони њозира аз пухтан. 2. дан. 5. кит. ањд кардан, ўњдадор шудан;
љузъи пасини калимањои мураккаб ба маънои анљом пазируфтан ба охир расидан, анљом
пазанда, тайёркунанда; нонпаз, ошпаз ва ѓ.; ёфтан.
пухту паз хўрок тайёр кардан, таом пухтан.
ПАЗИРУФТАНЇ ‫ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻨﻲ‬ќобили ќабул, ќабул
ПАЗАНДА ‫ ﭘﺰﻧﺪه‬1. он ки чизеро мепазанд, па- карданї, лоиќи ќабул.
зандаи хўрок, ошпаз. 2. хўрокпази моњир,
ањли њунари пазандагї; гандум њама љо, па- ПАЗИРУФТГОРЇ ‫ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﮕﺎري‬кит. 1. ќабул
занда љо-љо (маќ.). кардан, таќаббул; пазируфтгорї кардан
ќабул кардан, пазирої кардан. 2. ба ўњда
ПАЗАНДАГЇ ‫ ﭘﺰﻧﺪﮔﻲ‬1. хўрок пухтан, њунари гирифтан, ба кафолат гирифтан.
хўрокпазї. 2. касби пазандагї.
ПАЗИРУФТОР ‫ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﺎر‬ кит. зомин, кафил,
ПАЗИДАН ‫ ﭘﺰﻳﺪن‬ниг. пухтан. мутасаддї.
пазир ‫ ﭘﺬﻳﺮ‬1. асоси замони њозира аз пазируф- ПАЗИРУФТОРЇ ‫ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﺎري‬пешвозгирї, ќабул
тан. 2. дар љузъи пасини калимањои мураккаб кардан; пазируфторї кардан а) пешвоз ги-
ба маънои ќабулкунанда, пазиранда ва рифтан, ќабул кардан, б) мењмондорї кар-
маќбулу писандида: имконпазир, ислоњ- дан.
пазир, дилпазир ва ѓ.
ПАЗИШ ‫ ﭘﺰش‬1. пухтан (мас., хўрокро). 2. тех.
ПАЗИРА ‫ ﭘﺬﻳﺮه‬1. кит. истиќбол, пешвоз (-и пухтан (мас., хиштро).
касе); пазира кардан пешвоз гирифтан; па-
зира шудан а) истиќбол намудан, пешвоз ПАЗМОН ‫ ﭘﺰﻣﺎن‬1. ёди касе ё чизе кардан, дар
гирифтан; б) рў ба рў гаштан барои ёди касе ё чизе шудан, сахт дар орзуи дида-
муќобила; муќобил шудан; в) моил шудан; ни касе ё чизе. 2. мунтазири чизе, касе, та-
г) пазируфтан; ѓ) ба итоат даромадан. 2. лабгори касе, чизе; пазмон будан дар ёди
ќабул кардан, маќбул донистан, мувофиќ касе, чизе будан; дар интизори (талаби) чи-
шумурдан. зе будан; пазмон гаштан (шудан) ёд кардан
(касеро, чизеро), њаваси дидани касе ё чизе-
ПАЗИРАНДА ‫ ﭘﺬﻳﺮﻧﺪه‬1. ќабулкунанда, истиќ- ро кардан.
болкунанда, (мас., мењмонро). 2. мувофиќ
(бо чизе). ПАЗМОНЇ ‫ ﭘﺰﻣﺎﻧﻲ‬ниг. пазмоншуда.
ПАЗИРИШ ‫ﭘﺬﻳﺮش‬ ќабул, пазируфтан, истиќ- ПАЗМОНШУДА ‫ ﭘﺰﻣﺎﻧﺸﺪه‬дар ёди касе беќарор
бол. шуда, дар талаби дидани касе, чизе буда.
ПАЗИРО ‫ ﭘﺬﻳﺮا‬1. ниг. пазиранда. 2. пешра- ПАЗО ‫ ﭘﺰا‬кит. он чи зуд дар њарорати кам
ванда; суханшунаванда; фармонбардор; пухта шавад.
ќабулкунанда.
ПАЗОН ‫ ﭘﺰان‬1. аз масдари пухтан ва пазондан;
ПАЗИРОЇ ‫ ﭘﺬﻳﺮاﺋﻲ‬ќабул, истиќбол, бо дар њоли пухтан. 2. љузъи пасини баъзе
эњтиром пешвоз гирифтан; пазирої кардан калимањои мураккаб ба маънои расидан ва
(намудан) пазируфтан, ќабул кардан, пухтани чизе дар замони муайян ва ё дар
мењмондорї кардан. маросими хос: ангурпазон, тутпазон, шири-
нипазон.
пазируфт ‫ ﭘﺬﻳﺮﻓﺖ‬1. асоси замони гузаштаи феъл
аз пазируфтан; мувофиќа, муоњида. 2. кит. ПАЗОНАНДА ‫ ﭘﺰاﻧﻨﺪه‬шакли бавоситаи пазонда
ањд, ўњдадорї. он чи ба пухтагї мерасонад, ба ќивом ра-
сонанда.
ПАЗИРУФТА ‫ ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ‬1. ќабулшуда, ќабул-
гардида. 2. ба зимма гирифташуда, ба ўњда ПАЗОН(И)ДАН ‫ﭘﺰاﻧﻴﺪن‬//‫ ﭘﺰاﻧﺪن‬1. шакли бавоси-
гирифташуда, ањдшуда; пазируфта шудан таи феъли пухтан. 2. пухта тайёр кунони-
ќабул гардидан, иљобат ёфтан. дан (ба воситаи касе); хўрок пазондан. 3.
тайёр кардан, омода сохтан; ёд додан; обу-
– 57 – ПАЙ
тоб додан. 4. омода кардан, њал кардан: па- биол. пайванд (соќаи гул, навдаи дарахт ва
зондани кор. ѓ.) бо маќсади ба вуљуд омадани навъи
бењтар (пайванд усулњои гуногун дорад: бар-
ПАЙ I ‫ ﭘﻲ‬биол. раг, ришта дар бадани инсон гпайванд, исканапайванд, найчапайванд,
ва њайвонот; рагу пай ришта ва бофтањои муѓљапайванд ва ѓ). 5. биол. банд, буѓум;
бадан. пайванди даст буѓуми даст, банди даст. 6.
тиб. як узв ё бофтаи бадани инсонро ба узв
ПАЙ II ‫ ﭘﻲ‬1. шакли дигари пой; некпай, ё бофтаи дигараш иваз намудан, транс-
њуљистапай. 2. наќш, асар, из, нишон, изи плантатсия; пайванд кардан а) пайвастан,
пой ё ягон чизи дигар. 3. кит. бун, часпондан (чизеро ба чизе); кафшер кардан,
тањкурсї. 4. маљ. ќасд, азм, ирода; пайи љон алоќаманд намудан; б) узви гиёњеро ба ди-
будан дар ќасди љон будан. 5. пас, дунбол; гаре пайваста кардан; в) ба њам хешу табор
аз пайи... аз паси... аз дунболи...; пайи њам кунондан; г) тиб. трансплантатсия кардан.
а) паси њамдигар, аз дунболи якдигар; б)
муттасил, канданашуд; пай дар пай паси ПАЙВАНДАК ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪك‬збш. њиссаи номуста-
њам; муттасил; аз пайи касе, чизе афтодан ќили нутќ, ки аъзои љумларо ба њам мепай-
касеро, чизеро таъќиб кардан; аз пайи кори вандад.
худ шудан ба кори худ машѓул шудан, аз
дунболи (аќиби) кори худ рафтан; аз пайи ПАЙВАНДАКДОР ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪكدار‬збш. дорои пай-
чизе рафтан (шудан) барои ба даст даро- вандак, љумлае, ки бо пайвандак омадааст:
вардани чизе ё иљрои коре рафтан; дар пайи љумлаи мараккаби пайвасти пайвандакдор.
касе афтодан а) аз пайи касе рафтан, ба касе
пайравї кардан; б) таъќиб кардан (мас., ПАЙВАНДГАР ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﮔﺮ‬1. васлгар, кафшергар.
дуздро); дар пайи чизе рафтан барои коре 2. он ки бо пайванд кардани растанињо
(чизе) талаф (ќурбон) шудан; пайи касе (чи- машѓул аст.
зе) канда шудан ќатъ шудани рафтуои касе
(чизе); барњам хўрдани чизе; пайи коре шу- ПАЙВАНДГАРЇ ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﮔﺮي‬1. васлгарї, каф-
дан барои иљрои коре кўшиш кардан; дун- шергарї. 2. машѓул ба пайванд кардани
боли коре рафтан; пай афкандан бино кар- растанињо ва дарахтон.
дан, бунёд намудан; пай бурдан донистан,
воќиф шудан, огоњ гаштан, сарфањм раф- ПАЙВАНДГАЊ ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﮔﻪ‬ниг. пайвандгоњ.
тан; пай гирифта рафтан изи (наќши) чизе-
ро таъќиб карда рафтан; пай гум кардан а) ПАЙВАНДГОЊ ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﮔﺎه‬1. љои пайванд шудан,
гум кардани асари (наќши) пои касеро, ни- љои пайваст шудан, љои иттисол; љои васл
шони чизи љустаниро гум кардан; б) наќши шудан. 2. биол. буѓум, банд.
пайи худро нест кардан; дар пайи чизе гаш-
тан аз пайи чизе шудан; дар суроѓи чизе бу- ПАЙВАНДДОР ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪدار‬1. он чи љои пайванд
дан; на пай њасту на Њайдар даракаш нест, дорад. 2. хешу табордор.
тамоман нопадид. ПАЙВАНДИШ ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪش‬кит. пайвастагї, пай-
ПАЙ III ‫ ﭘﻲ‬бор, карат, навбат, дафъа. ванд, иттисол.

ПАЙАФКАН ‫ ﭘﻲاﻓﻜﻦ‬кит. он ки бар бино на- ПАЙВАНДЇ ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪي‬1. пайвандшуда, васл-


мудани чизе ќадами нахустин мегузорад; шуда, кафшершуда. 2. дарахт ё буттаи пай-
асосгузор. вандшуда: зардолуи пайвандї. 3. муноси-
бат, робита: хешию пайвандї. 4. тиб.
ПАЙАФКАНЇ ‫ ﭘﻲاﻓﻜﻨﻲ‬1. пайафкандан. 2. трансплантатсияшуда.
асосгузорї, омодагї, тайёрї, тањкурсї гу-
зоштан. ПАЙВАНДКОРЇ ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﻛﺎري‬ниг. пайванд 4.

ПАЙБАРЇ ‫ ﭘﻲﺑﺮي‬пай бурдан, донистан; ха- ПАЙВАНДКУНАК ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﻛﻨﻚ‬тех. васлак,


бардор шудан; њис кардан. пайвандгар, асбоби васлкунак.

пайванд ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪ‬асоси замони њозира аз пайвастан. ПАЙВАНДКУНАНДА ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﻛﻨﻨﺪه‬1. сифати


феълии замони њозира аз пайванд кардан. 2.
ПАЙВАНД ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪ‬1. њамбаст, пайваст, иттисол, пайвасткунанда, васлкунанда: бофтаи пай-
васл, пайвастагї. 2. алоќа, муносибат; пай- вандкунанда. 3. збш. аъзои љумларо ба њам
ванд буридан а) тарки муносибат (алоќа) пайвасткунанда: калимаи пайвандкунанда.
кардан; б) аз хешу табор даст кашидан. 3.
хешу табор, наздик; хешу пайвандон. 4. ПАЙВАНДКУНЇ ‫ﭘﻴﻮﻧﺪﻛﻨﻲ‬ пайванд кардан,
ПАЙ – 58 –
ба њам пайваст кардан, васлкунї. воќеъ шудан, ба вуљуд омадан; рўй додан; ◊
ба рањмати эзидї пайвастан, ба љавори
ПАЙВАНДНОПАЗИР ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﻧﺎﭘﺬﻳﺮ‬пайвандно- рањмати њаќ пайвастан мурдан, вафот кар-
шуданї, васлнашаванда, васлнопазир. дан.
ПАЙВАНДХЎРДА ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﺧﻮرده‬1. пайвандшуда, ПАЙВАСТКУНАНДА ‫ ﭘﻴﻮﺳﺖﻛﻨﻨﺪه‬1. ниг. пай-
васлшуда; кафшершуда. 2. дарахт ё буттаи вандкунанда. 2. збш. пайвасткунанда; пай-
пайвандї. вандаки пайвасткунанда.
ПАЙВАНДШАВАНДА ‫ﭘﻴﻮﻧﺪﺷﻮﻧﺪه‬ васл- ПАЙВАСТКУНЇ ‫ ﭘﻴﻮﺳﺖﻛﻨﻲ‬чизеро ба њам
шаванда, кафшершаванда. пайваст кардан, пайванд кардан, васл кар-
дан.
ПАЙВАНДШАВАНДАГЇ ‫ ﭘﻴﻮﻧﺪﺷﻮﻧﺪﮔﻲ‬васлша-
вандагї. ПАЙВАСТОР ‫ ﭘﻴﻮﺳﺘﺎر‬кит. бо њам пайванди
зич дошта, пайвасти људонопазир.
пайваст ‫ ﭘﻴﻮﺳﺖ‬асоси замони гузашта аз пайва-
стан. ПАЙВАСТШАВАНДА ‫ ﭘﻴﻮﺳﺖﺷﻮﻧﺪه‬пайванд-
шаванда, васлшаванда, кафшершаванда.
ПАЙВАСТ ‫ ﭘﻴﻮﺳﺖ‬1. пайвандшуда, иттисол-
ёфта, басташуда (бо њам); пайваст будан а) ПАЙВАСТШАВЇ ‫ ﭘﻴﻮﺳﺖﺷﻮي‬пайвастан, пай-
васл будан, пайванд будан; алоќаманд бу- васт шудан, пайванд шудан, иттисол.
дан; б) робита доштан, наздик будан; пай-
васт кардан пайванд кардан, њамроњ кар- ПАЙГАРД ‫ ﭘﻴﮕﺮد‬1. нав. таъќиб, љустор, кофту-
дан; пайваст шудан а) васл шудан, пайванд ков. 2. лањљ. аз роњи омада ба аќиб рафтан,
гаштан, њамроњ шудан; б) алоќаманд гар- баргаштан ба роњи омад; пайгард рафтан ба
дидан. 2. збш. навъи алоќа: алоќаи пайваст. роњи омада аќиб гаштан, ба роњи омада
3. хим. пайваста; пайвастњои химиявї гашта рафтан.
моддањои мураккабе, ки аз таркибњои гу-
ногуни ба таври химиявї пайвастшуда тар- ПАЙГИР ‫ ﭘﻴﮕﻴﺮ‬1. таъќибкунанда, дунболги-
киб ёфтаанд. ранда: саги пайгир. 2. пайи чизеро гирифта
раванда. 3. пайшинос. 4. љустуљўкунанда,
ПАЙВАСТА ‫ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ‬1. сифати феълии замони кофтуковкунанда.
гузашта аз пайвастан. 2. ба њам васлшуда,
муттасил, ба њам алоќаманд; абрў(вон)-и ПАЙГИРЇ ‫ ﭘﻴﮕﻴﺮي‬пай гирифтан, барои
пайваста абрўе, ки миёнаш бо њам васл шу- фањмидани чизе ва донистани воќеае аз па-
дааст. 3. њамеша, доимо, мудом. 4. пайи си он шудан; дунболаи чизе рафтан.
њам; дам ба дам; бо њам пайваста бо њам
пайванд; бо њам алоќаманд; пайваста будан ПАЙГИРОНА ‫ ﭘﻴﮕﻴﺮاﻧﻪ‬1. доимї, бардавом,
пайванд будан, иттисол доштан. 5. хим., бетаъхир: кўшишњои пайгиронаи њукумат.
ниг. пайваст 3: пайвастањои органикї. 2. пофишорона, якравона.
ПАЙВАСТААБРЎ ‫ ﺗﻴﻮﺳﺘﻪاﺑﺮو‬он ки абрўвонаш ПАЙГОР ‫ ﭘﻴﮕﺎر‬1. пай мондан, гузоштани изи
бо њам пайванд аст, ќошпайванд, абрўњои чизе 2. пайрав, пайравї.
бо њам пайванд.
ПАЙГУМ ‫ ﭘﻴﮕﻢ‬бенишон, бедаракшуда; пайгум
ПАЙВАСТАГЇ ‫ ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﻲ‬1. сифати феълии за- шудан (гардидан, задан) бедарак гум шудан,
мони гузашта аз пайвастан. 2. алоќа, роби- бенишон ѓайб задан.
та; иттифоќ, иттињод: пайвастагї доштан. 3.
њамешагї, доимї. ПАЙГУМКАРДА ‫ ﭘﻲﮔﻢﻛﺮده‬1. он ки изи пойи
касе ё чизе гум кардааст: сайёди пайгумкар-
ПАЙВАСТАГОН ‫ ﭘﻴﻮﺳﺘﮕﺎن‬љ. пайваста; гузаш- да. 2. роњгумзада; пешпохўрда.
тагон; ◊ хешону пайвастагон наздикон, хе-
шу таборњо. ПАЙГУМКУНЇ ‫ ﭘﻲﮔﻤﻜﻨﻲ‬1. асари пойи худро
пўшонидан, изи худро нест кардан. 2. маљ.
ПАЙВАСТАН ‫ ﭘﻴﻮﺳﺘﻦ‬1. пайваст кардан, мутта- ба ѓалат андохтан, касеро ба иштибоњ мо-
сил намудан, ба њам бастан, бо њам вобаста нондан. 3. нишони пои касеро наёфтан.
кардан. 2. пайваст шудан, иттисол ёфтан. 3.
њамроњ шудан, якљоя гаштан. 4. муттањид ПАЙГУСАСТА ‫ ﭘﻲﮔﺴﺴﺘﻪ‬кит. суст, алоќа-
шудан, иттифоќ кардан. 5. вобаста кардан, канда, барканда.
мутааллиќ намудан; ба вуќўъ пайвастан
– 59 – ПАЙ
ПАЙГУФТОР ‫ ﭘﻲﮔﻔﺘﺎر‬он чи дар охири китоб ё дан, хабар расондан, дарак додан аз чизе.
маќола менависанд, охирсухан.
ПАЙЃОРА ‫ ﭘﻴﻐﺎره‬кит. сарзаниш, байѓора;
ПАЙЃАВЇ ‫ ﭘﻴﻐﻮي‬кит. 1. мансуб ба паѓу. 2. яке пайѓора задан сарзаниш кардан.
аз намудњои хати њиндї.
ПАЙЃУ ‫ ﭘﻴﻐﻮ‬1. кит. номи парандаи шикорї аз
ПАЙЃАЛАТ ‫ ﭘﻲﻏﻠﻂ‬1. гумроњї, ба роњи хато љинси боша. 2. номи мулке дар Њиндустон;
афтодан. 2. фиреб, макр, найранг; пайѓалат подшоњи ин сарзамин. 3. яке аз намудњои
задан фиреб додан, гапѓалат задан. хати њиндї.
ПАЙЃАМБАР ‫ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮ‬фиристодаи Худо, ки ам- ПАЙЃУНАЖОД ‫ ﭘﻴﻐﻮﻧﮋاد‬кит. аз насли
ри ўро ба бандагонаш мерасонад, расул, подшоњони Пайѓу, ки подшоњи мулк ва но-
набї; паёмбар. ми сулолаи подшоњї дар ин сарзамини
Њинд.
ПАЙЃАМБАРЗОДА ‫ﭘﻴﻐﻤﺒﺮزاده‬ аз насл ва зоти
пайѓамбар. ПАЙЃЎЛА ‫ ﭘﻴﻐﻮﻟﻪ‬кит., ниг. байѓўла; ◊ (ин)
пайѓўлаи танг дунё; аз пайѓўлаи фаќр рахт
ПАЙЃАМБАРЇ ‫ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮي‬амали пайѓамбар; ри- кашидан вафот ёфтан, мурдан.
солат, нубувват, паёмбарї.
ПАЙЃЎЛАНИШИН ‫ﭘﻴﻐﻮﻟﻪﻧﺸﻴﻦ‬ ниг. байѓў-
ПАЙЃАМБАРОНА ‫ ﭘﻴﻐﻤﺒﺮاﻧﻪ‬1. мисли пайѓам- ланишин.
бар, пайѓамбарвор. 2. мансуб ба пайѓамбар;
суханони пайѓамбарона суханони муайян- ПАЙДАРПАЙ ‫ ﭘﻲدرﭘﻰ‬пайи њам, паси њам; мут-
кунандаи пешомадњо, пешгўињои дуруст тасил, давомнок; боронњои пайдарпай.
дар бораи оянда.
ПАЙДАРПАЙЇ ‫ ﭘﻲدرﭘﺌﻲ‬аз пайи њам будан,
ПАЙЃОЛА ‫ﭘﻴﻐﺎﻟﻪ‬ кит. пиёлаи шароб, ќадањи паси њам будан, муттасилї, давомнокї: ри-
май. ёз. пайдарпайии ададї, пайдарпайии беохир,
пайдарпайии камшаванда.
ПАЙЃОМ ‫ ﭘﻴﻐﺎم‬1. хабари хуш, мужда, башо-
рат; хабар; паём. 2. салом; мактуб; пайѓом ПАЙДАРЊАМ ‫ ﭘﻲدرﻫﻢ‬ниг. пайдарпай.
бурдан (фиристодан) хабар расонидан, ба-
шорат бурдан; пайѓом додан хабар расони- ПАЙДАРЊАМЇ ‫ ﭘﻲدرﻫﻤﻲ‬ниг. пайдарпайї.
дан, башорат додан; пайѓом омадан хабар
расидан. ПАЙДО ‫ ﭘﻴﺪا‬1. ошкор, њувайдо, возењ; муќоб.
пўшида, нињон. 2. зоњир, намудор, намоён.
ПАЙЃОМБАР ‫ ﭘﻴﻐﺎﻣﺒﺮ‬1. пайѓомбаранда, ха- 3. мављуд, вуљуддошта; пайдо гардидан
барбаранда, паёмбар. 2. ниг. пайѓамбар. (шудан) а) намудор шудан, намоён гадидан;
б) ба вуљуд омадан, зоњир шудан; пайдо
ПАЙЃОМБАРЇ ‫ ﭘﻴﻐﺎﻣﺒﺮي‬1. амали пайѓомбар, кардан а) ёфтан; б) муњайё намудан, омода
номарасонї. 2. пайѓамбарї; паёмбарї, ри- кардан; в) зоњир кадан; вусъат пайдо кардан
солат. васеъ шудан, пањн шудан; мењр пайдо кар-
дан дил бастан.
ПАЙЃОМГУЗОР ‫ ﭘﻴﻐﺎﻣﮕﺰار‬кит. он ки
пайѓомро мерасонад, фиристода, расул, ПАЙДОВАР ‫ ﭘﻴﺪاور‬мављуд, вуљуддошта.
номарасон.
ПАЙДОИШ ‫ ﭘﻴﺪاﻳﺶ‬пайдо шудан, ба вуљуд
ПАЙЃОМГУЗОРЇ ‫ ﭘﻴﻐﺎﻣﮕﺰاري‬амал ва кори омадан, зоњир шудан.
пайѓомгузор, номарасонї, паёмрасонї,
расулї. ПАЙДОШАВАНДА ‫ ﭘﻴﺪاﺷﻮﻧﺪه‬он чизе, ки пай-
до хоњад шуд, бавуљудоянда.
ПАЙЃОМДЕЊ ‫ ﭘﻴﻐﺎﻣﺪه‬ниг. пайѓомрасон.
ПАЙДОШАВЇ ‫ ﭘﻴﺪاﺷﻮي‬ниг. пайдоиш.
ПАЙЃОМОВАР ‫ ﭘﻴﻐﺎمآور‬паёмовар, хабарра-
сон, номарасон, расул. ПАЙЗАДА ‫ﭘﻴﺰده‬ паяш бурида (бемории аспу
хар).
ПАЙЃОМРАСОН ‫ ﭘﻴﻐﺎﻣﺮﺳﺎن‬расонандаи
пайѓом, хабароваранда; хабардињанда, ПАЙК ‫ ﭘﻴﻚ‬1. кит. ќосид, хабаррасон, нома-
пайѓомдењ. расон, он ки хабарбару хабарбиёр аст. 2.
хабар, паём; ◊ пайки аљал марг.
ПАЙЃОМРАСОНЇ ‫ﭘﻴﻐﺎﻣﺮﺳﺎﻧﻲ‬ пайѓом овар-
ПАЙ – 60 –
ПАЙКАНДА ‫ ﭘﻴﻜﻨﺪه‬тањќ. гумшуда, бедарак- ПАЙКОНЗАН ‫ ﭘﻴﻜﺎنزن‬кит. тирзан, тирандоз.
шуда; гумроњ.
ПАЙКОНЇ ‫ ﭘﻴﻜﺎﻧﻲ‬1. кит., мансуб ба пайкон. 2.
ПАЙКАР ‫ ﭘﻴﻜﺮ‬1. тан, бадан, љасад. 2. њайкал, яке аз хусусиятњои сангњои ќиматбањои
муљассама. 3. кит., маљ. мўњра, донаи лаъл ва фирўза.
шатранљ.
ПАЙКОННИШОН ‫ ﭘﻴﻜﺎنﻧﺸﺎن‬кит. тире, ки ба
ПАЙКАРА ‫ ﭘﻴﻜﺮه‬ниг. пайкар 2 . он пайкон шинонда шудааст.
ПАЙКАРАСОЗ ‫ ﭘﻴﻜﺮهﺳﺎز‬ниг. пайкартарош. ПАЙКОНСОЗ ‫ ﭘﻴﻜﺎنﺳﺎز‬ниг. пайконгар.
ПАЙКАРАСОЗЇ ‫ﭘﻴﻜﺮهﺳﺎزي‬ ниг. пайкар- ПАЙКОНХЎРДА ‫ ﭘﻴﻜﺎنﺧﻮرده‬кит. тирхўрда,
тарошї. касе, ки ба вай тир расидааст.
ПАЙКАРБУЗУРГ ‫ ﭘﻴﻜﺮﺑﺰرگ‬1. бузургљусса, ПАЙКОР‫ ﭘﻴﻜﺎر‬кит. љанг, њарб, муњориба му-
ќавињайкал. 2. пањлавон, бањодур. бориза; пайкор кардан а) мубориза наму-
дан, љангидан; б) маљ. бањсу мунозира кар-
ПАЙКАРДА ‫ ﭘﻲﻛﺮده‬пайдошта; асар, осор, дан; ба пайкор шудан ба мубориза дарома-
наќш, нишона. дан, љанг сар кардан.
ПАЙКАРНИГОР ‫ ﭘﻴﻜﺮﻧﮕﺎر‬он ки муљассама ва ПАЙКОРГАР‫ ﭘﻴﻜﺎرﮔﺮ‬ниг. пайкорљўй 2.
тасвирњои пайкаронро мекашад, наќќош,
суратгар. ПАЙКОРГАЊ ‫ ﭘﻴﻜﺎرﮔﻪ‬ниг. пайкоргоњ.
ПАЙКАРОРО(Й) ‫ﭘﻴﻜﺮآراي‬//‫ ﭘﻴﻜﺮآرا‬1. он чи ПАЙКОРГОЊ ‫ ﭘﻴﻜﺎرﮔﺎه‬майдони љанг, майдони
боиси ороиши намуди зоњирї ва берунии њарб, љанггоњ.
касе ё чизе шавад. 2. маљ. зебо, ороста.
ПАЙКОРПАРАСТ ‫ ﭘﻴﻜﺎرﭘﺮﺳﺖ‬љангљў, љанг-
ПАЙКАРОРОЇ ‫ ﭘﻴﻜﺮآراﺋﻲ‬зебосозї, зебо кар- талаб, њарбљўї, пархошљўї.
дан, ороишгарї, зебу зиннат додан, оро-
стани намуди берунї. ПАЙКОРСОЗ ‫ ﭘﻴﻜﺎرﺳﺎز‬љангљўй, пархошталаб,
љангсоз.
ПАЙКАРСОЗ ‫ﭘﻴﻜﺮﺳﺎز‬ њайкалтарош, муљасса-
масоз. ПАЙКОРЉЎ(Й) (‫ ﭘﻴﻜﺎرﺟﻮ)ي‬1. љангхоњ, љангљў.
2. љанговар, мубориз.
ПАЙКАРСОЗЇ ‫ﭘﻴﻜﺮﺳﺎزي‬ њайкалтарошї, му-
љассамасозї. ПАЙМО ‫ ﭘﻴﻤﺎ‬1. паймоянда, тайи масофа-
кунанда. 2. љузъи пасини калимањои мурак-
ПАЙКАРТАРОШ ‫ﭘﻴﻜﺮﺗﺮاش‬ муљассамасоз, каб ба маънои паймудан, тай кардан:
њайкалтарош. бањрпаймо, њавопаймо.
ПАЙКАРТАРОШЇ ‫ﭘﻴﻜﺮﺗﺮاﺷﻲ‬ муљассамасозї, ПАЙМОИШ ‫ ﭘﻴﻤﺎﻳﺶ‬1. паймудан, масофа тай
њайкалтарошї. кардан. 2. андоза гирифтан, чен кардан.
ПАЙКОВЇ ‫ ﭘﻲﻛﺎوي‬пай кофтан, из ва асари ПАЙМОН ‫ ﭘﻴﻤﺎن‬1. ањд, шарт, ќавлу ќарор. 2.
чизеро љустан, пайљўї. ќарордод, шартнома, муоњида; ањду паймон
ќавлу ќарор, шарту ањд; паймон бастан а)
ПАЙКОЛ ‫ﭘﻴﻜﺎل‬ лањљ. ќитъаи замин, замини ањд кардан, ќавл додан; б) муоњида наму-
корам. дан, шартнома бастан; паймон вайрон кар-
дан ниг. паймон шикастан; паймон кардан
ПАЙКОН ‫ ﭘﻴﻜﺎن‬1. нўги тези найза ва тир, си- ниг. паймон бастан; паймон шикастан аз ањд
нон. 2. найза, тир. 3. маљ. мижгони мањбуба. рўй тофтан, аз ќавли худ гаштан; ба паймон
вафо намудан паймон иљро кардан, ба
ПАЙКОНА ‫ﭘﻴﻜﺎﻧﻪ‬ нўги пайкон, ќисмати тези ќавлу ањди худ содиќ будан. 3. с. муоњида;
пайкон. санади њуќуќии байналмилалї; паймони
оташбас имзо намудан сулњ бастан, оштї
ПАЙКОНАСУМ ‫ ﭘﻴﻜﺎﻧﻪﺳﻢ‬њайвоне, ки сумаш намудан.
монанди пайкон тез бошад.
ПАЙМОНА ‫ ﭘﻴﻤﺎﻧﻪ‬1. зарфи шаробхўрї, ќадањ,
ПАЙКОНГАР ‫ ﭘﻴﻜﺎنﮔﺮ‬кит. тирсоз, хадангсоз. пиёлаи майнўшї. 2. шароб, май. 3. зарфи
– 61 – ПАЙ
андозагирии љисмњои моеъ ва ѓалла; пур ПАЙРАВ I ‫ ﭘﻴﺮو‬1. аз ќафои ё бо изи пои касе
шудани паймонаи чизе маљ. ба нињояти худ раванда, думрав, думравон. 2. он ки дар
расидани чизе. шеър, дар масъалањои мафкуравї ё динї аз
паси касе меравад ва ба ў таќлид мекунад;
ПАЙМОНАГУСОР ‫ ﭘﻴﻤﺎﻧﻪﮔﺴﺎر‬кит. паймон- тарафдор.
акаш, шаробхўр; шаробдўст.
ПАЙРАВ II ‫ ﭘﻴﺮو‬збш. :аъзои пайрав нисбат ба
ПАЙМОНАКАШ ‫ ﭘﻴﻤﺎﻧﻪﻛﺶ‬ниг. паймонагусор. сараъзои љумла (дар љумлаи сода); љумлаи
пайрав нисбат ба сарљумла (дар љумлаи му-
ПАЙМОНАКАШЇ ‫ ﭘﻴﻤﺎﻧﻪﻛﺸﻲ‬паймонагусорї, раккаби тобеъ).
шаробхўрї, майкашї, ќадањрезї.
ПАЙРАВИКУНАНДА ‫ ﭘﻴﺮويﻛﻨﻨﺪه‬1. сифати
ПАЙМОНАНЎШ ‫ﭘﻴﻤﺎﻧﻪﻧﻮش‬ маљ. паймонакаш, феълии замони њозира аз пайравї кардан. 2.
ќадањкаш. аз пай раванда, таќлидкунанда; давом-
дињанда.
ПАЙМОНАШИКАН ‫ ﭘﻴﻤﺎﻧﻪﺷﻜﻦ‬1. он ки зарфи
шаробро мешиканад, ќадањшикан. 2. маљ. ПАЙРАВЇ ‫ ﭘﻴﺮوي‬аз пай рафтан; таќлид кар-
он ки муќобили шаробнўшист. дан, таќлид; пайравї кардан аз паи касе,
чизе рафтан; ба касе, чизе таќлид кардан;
ПАЙМОНГУСИЛ ‫ﭘﻴﻤﺎنﮔﺴﻞ‬ ниг. паймон- кор ё фикри касеро давом додан.
шикан.
ПАЙРАВОНА ‫ ﭘﻴﺮواﻧﻪ‬ба касе пайравї кардан,
ПАЙМОНДЕЊ ‫ ﭘﻴﻤﺎنده‬он ки ќавл медињад; аз паи касе, чизе рафтан.
ањдкунанда, ќавлдињанда.
ПАЙРАЊА ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻪ‬роњи хурди борики одамгу-
ПАЙМОНДОР ‫ ﭘﻴﻤﺎندار‬он ки ба ќавли додааш зар ва маркабгузар; пайрањаи морпеч роњи
вафо мекунад; бовафо. хурди каљу килеб.
ПАЙМОНДОРЇ ‫ ﭘﻴﻤﺎنداري‬ба ањди худ устувор ПАЙРЕЗЇ ‫ ﭘﻲرﻳﺰي‬асос гузоштан, пай афкан-
будан; вафодорї, садоќатмандї. дан; пайрезї кардан асос гузоштан, бунёд
гузоштан.
ПАЙМОНЇ ‫ ﭘﻴﻤﺎﻧﻲ‬марбут ба паймон; ќа-
рордодї, шартномавї: кори паймонї, кор- ПАЙРОЊА ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻪ‬ниг. пайрања.
манди паймонї.
ПАЙСА ‫ ﭘﻴﺴﻪ‬1. пули майда (-и баъзе киш-
ПАЙМОНКОР ‫ ﭘﻴﻤﺎنﻛﺎر‬он ки дар асоси шарт- варњои Шарќ). 2. таър. тангаи мисин, ки
нома ё ќарордод кор мекунад. дар Аморати Бухоро ба 16 пули сиёњ баро-
бар буд; як пайса наистодан њељ ќимат на-
ПАЙМОНКОРЇ ‫ ﭘﻴﻤﺎنﻛﺎري‬кор кардан бо доштан, як тангаи сиёњ њам арзиш надош-
шартнома ё ќарордод. тан; нињоят беањамият будан.
ПАЙМОННОМА ‫ ﭘﻴﻤﺎنﻧﺎﻣﻪ‬1. ўњдадории хаттї. ПАЙСАФЕД ‫ ﭘﻲﺳﻔﻴﺪ‬киноя аз бетолеъ, бадбахт;
2. ќарордод; муоњида, шартнома. шум, номуборак.
ПАЙМОНШИКАН ‫ ﭘﻴﻤﺎنﺷﻜﻦ‬ањдшикан, сар- ПАЙСИПАР ‫ ﭘﻲﺳﭙﺮ‬ниг. пайсипор.
тобанда аз ќавлу ќарор.
ПАЙСИПАРЇ ‫ ﭘﻲﺳﭙﺮي‬ниг. пайсипорї.
ПАЙМОНШИКАНЇ ‫ ﭘﻴﻤﺎنﺷﻜﻨﻲ‬вафо накар-
дан ба ањду ќарори худ; ањдшиканї. ПАЙСИПОР ‫ ﭘﻲﺳﭙﺎر‬1. раванда, рањсипор,
ќадамзананда; мусофир. 2. кит. кўб,
ПАЙМОНШИКАНОНА ‫ ﭘﻴﻤﺎنﺷﻜﻨﺎﻧﻪ‬ањдшика- лагадкўб, поймол; пайсипор шудан
нона, ба ањду паймон вафо накарда, аз рўи рањсипор шудан, ба роњ баромадани касе.
бадќавлї.
ПАЙСИПОРЇ ‫ ﭘﻲﺳﭙﺎري‬кит. 1. роњпаймої,
ПАЙМУДАН ‫ ﭘﻴﻤﻮدن‬1. тай кардан (роњ, масо- равандагї, гашту гузор; пайсипорї кардан
фаро). 2. андоза гирифтан, чен кардан, газ роњ тай кардан, роњ паймудан, гашту гузор
кардан. 3. кит. озмудан, санљидан. 4. кит. кардан. 2. лагадкўбї, поймол кардан, зери
љустуљў кардан, кофтуков намудан. по кардан.
ПАЙПОРА ‫ ﭘﻴﭙﺎره‬кит. пораи пай, ќисме аз раг. ПАЙСУДА ‫ ﭘﻲﺳﻮده‬поймол, лагадкўб.
ПАЙ – 62 –
ПАЙСУКУН ‫ﭘﻲﺳﻜﻮن‬ хушпою ќадам, нек- ПАЙШИНОС ‫ ﭘﻲﺷﻨﺎس‬1. он ки изи пойро ме-
ќадам. шиносад. 2. он ки бо изи пой касе ё љоеро
меёбад, љустуљўкунандаи асар (нишона,
ПАЙТ ‫ ﭘﻴﺖ‬1. фурсати муносиб, ваќти мувофиќ аломат, саргузашт)-и касе, чизе.
барои иљрои коре ё гуфтани сухане; пайт аз
даст додан фурсати муносибро аз даст до- ПАЙШИНОСЇ ‫ ﭘﻲﺷﻨﺎﺳﻲ‬1. изшиносї, машѓул
дан; пайт(-и чизеро) ёфтан (гирифтан) фур- будан ба омўзиши изњо. 2. илм дар бораи
сати муносибро ёфтан; ваќти мувофиќ ёф- изшиносї, трассология.
тан; пайт поидан (кофтан, љустан) ваќти
муносибро мунтазир шудан, фурсати ПАК I ‫ ﭘﻚ‬кит. ќурбоќќа, ѓук.
мувофиќ кофтан. 2. даври анљом ёфтани
ягон навъи бозї, раќс, мусиќї, сурудхонї ё ПАК II ‫ ﭘﻚ‬:лаку пак а) чизњои кўњнаю мус-
базм; навбати иљро шудани чизе. таъмал; б) суханњои бењудаю бемантиќ; в)
рафтуомад ва такопўй.
ПАЙТЕША ‫ ﭘﻲﺗﻴﺸﻪ‬тешаи калони дастадароз,
ки бо вай рост истода чўбро чортарош ме- ПАКАНА ‫ ﭘﻜﻨﻪ‬кўтоњќад, одами пастќад, ода-
кунанд. ми ѓафсбадани кўтоњќад, ќадпаст, калта.
ПАЙТОБА ‫ ﭘﻲﺗﺎﺑﻪ‬матое, ки пеш аз пўшидани ПАКАНД ‫ ﭘﻜﻨﺪ‬кит. нон (аз забони хоразмї).
мўза ва масњї ба пой мепечонанд; пойпеч;
пайтоба кушодан киноя аз муќим шудан, аз ПАКАНЇ ‫ ﭘﻜﻨﻲ‬кит. навъе аз шароб, бодае, ки
сафар бозмондан; ◊ патаку пайтоба шудан аз биринљ, арзан ва љав месозанд.
а) саросема ба коре машѓул шудан; б) гирди
касе чарх задан (барои хизмати вай); в) ПАКАР ‫ ﭘﻜﺮ‬гуфт. 1. ѓамгин, малўл, хастадил.
ќадру ќимати худро гум кардани касе ё чи- 2. гаранг, њайрон; пакар шудан а) ѓамгин
зе. шудан; б) гаранг шудан.

ПАЙЎ ‫ ﭘﻴﻮ‬бемории ришта. ПАКАРЇ ‫ ﭘﻜﺮي‬пакар будан, бењолї, сустї,


бемадорї.
ПАЙФАРОХ ‫ ﭘﻲﻓﺮاخ‬васеъќадам, он ки ќадам-
њои калон дорад, фарохќадам. ПАЛ I ‫ ﭘﻞ‬ќитъаи замини кишт, ки барои обёрї
атрофи онро ќадре баланд мебардоранд;
ПАЙФАРОХЇ ‫ﭘﻲﻓﺮاﺧﻲ‬ васеъќадамї, калон- пал кашидан (гирифтан) дар замини кишт
ќадамї. пал кашидан; пали сабзї, пали пиёз.

ПАЙХАС ‫ ﭘﻴﺨﺲ‬:пайхас бурдан (кардан, наму- ПАЛ II ‫ ﭘﻞ‬пошнаи пой.


дан, рафтан) њис кардан, пай бурдан.
ПАЛ(Л)А ‫ ﭘﻠﻪ‬кит. 1. нимаи баробари ягон чиз,
ПАЙХАСТ ‫ ﭘﻴﺨﺴﺖ‬1. девори тагаш кофта- (мас., чормаѓз, хўрљин, ва ѓ.) : њиссаи баро-
шуда. 2. замини дар зери пой кўфта ва на- бар. 2. каффаи тарозу, лаълии тарозу; пал-
рмшуда, лагадмолшуда. 3. кит. лагадкўб, лаи тарозу каффа ё лаълии тарозу; ба пал-
лагадмол, пайсипар. лаи тарозу нигоњ кардан а) маљ. хотирбинї
кардан; б) кадом тараф вазн (эътибор)
ПАЙХАСТА ‫ ﭘﻴﺨﺴﺘﻪ‬кит. 1. таги по шуда, таги дошта бошад, ба њамон тараф майл кардан;
по монда, поймолшуда, лагадмол. 2. дар- касеро бо касе ба паллаи тарозу нагузоштан
монда, бечора, кори залил. касеро ба касе баробар накардан; паллаи
тухму дон бот. тухмпалла; паллаи чашм
ПАЙХАСТАН ‫ ﭘﻴﺨﺴﺘﻦ‬1. поймол кардан, ба биол. чуќурии чашм, косаи чашм. 3. пояи
лагад кўфтан, лагадмол кардан. 2. ољиз нардбон. 4. маљ. дараља, мартаба.
гардонидан, дармонда кардан.
ПАЛАВ ‫ ﭘﻠﻮ‬таоме, ки аз биринљ, равѓан, сабзї
ПАЙХОЛ I ‫ ﭘﻴﺨﺎل‬гуфт. банд ё дарзањои алаф ё ва гушт пухта мешавад: оши палав; палави
гандум, ки барои галагов (кўфтан) пањн оринљшор оши палави серравѓан; палави
карда мешавад. дастї палави хоси ягон шахси пазанда ва
дар пазандагї моњир.
ПАЙХОЛ II ‫ ﭘﻴﺨﺎل‬кит. саргини парандагон.
ПАЛАВКАДУ ‫ ﭘﻠﻮﻛﺪو‬як навъи кадуи дароз, ки
ПАЙХУЉАСТА ‫ ﭘﻲﺧﺠﺴﺘﻪ‬ниг. хуљастапай. ваќти пухта расиданаш зард мешавад; ка-
дуи ѓизої.
ПАЙЧИН ‫ ﭘﻲﭼﻳن‬ниг. пайдор.
– 63 – ПАЛ
ПАЛАВПАЗ ‫ ﭘﻠﻮﭘﺰ‬он ки палав мепазад, ошпаз. ПАЛАТА II лот. ‫ ﭘﻠﺘﻪ‬1. номи созмони олии
ќонунбарор. 2. номи созмонњои ваколатдор
ПАЛАВПАЗЇ ‫ ﭘﻠﻮﭘﺰي‬исми амал аз палав пух- дар баъзе мамлакатњо. 3. номи баъзе идора-
тан; палав тайёр кардан. њои давлатї: палатаи китоб, палатаи савдо,
палатаи болої, палатаи поёнї.
ПАЛАВХЎР ‫ ﭘﻠﻮﺧﻮر‬1. он ки палав мехўрад. 2.
дўстдори палав. ПАЛАХ ‫ ﭘﻠﺦ‬кит. њалќ, гулў.
ПАЛАЃДА ‫ ﭘﻠﻐﺪه‬1. тухми вайроншудаи мурѓ. 2. ПАЛБАНДЇ ‫ ﭘﻠﺒﻨﺪي‬ба палњо људо кардан,
маљ. вайрон, бељо; майнаи касеро палаѓда палбандии замин.
кардан майнаи касеро вайрон (гиљ) кардан.
ПАЛЕО ю. ‫ ﭘﻠﻴﺎ‬љузъи пешини баъзе калимањои
ПАЛАК ‫ ﭘﻠﻚ‬растанињои полизї, ки тана ва мураккаб ба маънои хеле ќадим, то давраи
барги онњо ба замин пањн шуда мехобад таърихї; палеография илми тадќиќи хатњои
(бодиринг, каду, тарбуз, харбуза). ќадима; палеолит аввали асри санг.
ПАЛАКБОН ‫ ﭘﻠﻚﺑﺎن‬он ки замини палаки тар- ПАЛЕОЗОЙ ю. ‫ ﭘﻠﻲآزاي‬геол. яке аз даврањои
бузу харбузаро бонї мекунад. ќадимтарини геологї дар таърихи Замин:
давраи палеозой.
ПАЛАКЗОР ‫ ﭘﻠﻚزار‬майдони палак, љои киш-
ти харбузаву тарбуз ва ѓ. ПАЛЕОЛИТ ю. ‫ ﭘﻠﻲآﻟﻴﺖ‬таър. марњилаи аввали
давраи санг.
ПАЛАКЇ ‫ﭘﻠﻜﻲ‬ мансуб ба палак; кишти
палакї. ПАЛЕОНТОЛОГ ю. ‫ ﭘﻠﻲآﻧﺘﺎﻻگ‬мутахассиси
илми палеонтология.
ПАЛАКМУРДА ‫ ﭘﻠﻚﻣﺮده‬1. харбуза, тарбуз ва
мисли инњо, ки пеш аз пухта расидан пала- ПАЛЕОНТОЛОГИЯ ю. ‫ ﭘﻠﻲآﻧﺘﺎﻻﮔﻴﻪ‬илмест дар
каш хушк шуда хом мондааст. 2. маљ. одами бораи тањќиќи њайвонот ва набототи аз зе-
доимо бемори заиф. ри замин ёфтшуда, илми тањќиќ ва
пажўњиши љонварон ва гиёњњои ќадима.
ПАЛАЌ-ПАЛАЌ ‫ ﭘﻠﻖﭘﻠﻖ‬садо ва овозе, ки бар
асари љўшидани моеи ѓализ ё афтодани ПАЛИД ‫ ﭘﻠﻴﺪ‬1. мурдор, наљис, олудаи чирки-
ягон чиз ба об њосил мешавад. нињо, њаром. 2. маљ. бадкор, нобакор, ша-
рир; малъун.
ПАЛАНГ ‫ ﭘﻠﻨﮓ‬њайвони бузурги ширхори да-
ранда аз љинси гурба, ки пўсташ холдор ПАЛИДЇ ‫ ﭘﻠﻴﺪي‬1. нопокї, мурдорї, чиркинї,
аст; соли паланг соли сеюми солшумории ифлосї. 2. маљ. бадкорї, бадкирдорї,
дувоздањгона. хабисї.
ПАЛАНГАФКАН ‫ ﭘﻠﻨﮓاﻓﻜﻦ‬киноя аз пањлавон; ПАЛИДКОР ‫ ﭘﻠﻴﺪﻛﺎر‬ниг. палид.
нотарс, далер.
ПАЛЛАБАРДОР ‫ ﭘﻠﻪﺑﺮدار‬књн. он ки паллаи
ПАЛАНГВОР ‫ ﭘﻠﻨﮓوار‬1. мисли паланг; чун пурбори тарозуро ба шона меовезад, бар-
паланг, монанди паланг. 2. маљ. нотарсона, кашанда.
љасурона, чобукона.
ПАЛЛАДИЙ лот. ‫ ﭘﻠﺪﻳﻲ‬хим. филизи нарми
ПАЛАНГИНА ‫ ﭘﻠﻨﮕﻴﻨﻪ‬аз пўсти паланг нуќрамонанд, ки аз кони платина ба даст
дўхташуда, пўстипалангї. меояд ва дар техника ба кор меравад.
ПАЛАНГИНАПЎШ ‫ ﭘﻠﻨﮕﻴﻨﻪﭘﻮش‬он ки либоси ПАЛЛАК ‫ﭘﻠﻚ‬ пилк; паллаки чашм пилки
аз пўсти паланг дўхташуда пўшида аст: чашм.
пањлавони палангинапўш.
ПАЛМ ‫ ﭘﻠﻢ‬1. кит. хок; хоки нарм. 2. гуфт.
ПАЛАНГМУШК ‫ ﭘﻠﻨﮓﻣﺸﻚ‬гиёње, ки гулаш ба саргин: палми хар.
нуќтањои хол-холи паланг ва бўйаш ба бўи
мушк монанд аст. ПАЛМИДАН ‫ ﭘﻠﻤﻴﺪن‬ниг. палмосидан.
ПАЛАТА I лот. ‫ ﭘﻠﺘﻪ‬утоќи алоњида дар бемор- ПАЛМОС ‫ ﭘﻠﻤﺎس‬бо даст дошта дидан, даст-
хона ё муассисаи муолиљавї, њуљраи бе- даст кардан; ламс кардан; палмос кардан
морхона. даст-даст кардан.
ПАЛ – 64 –
ПАЛМОСИДАН ‫ ﭘﻠﻤﺎﺳﻴﺪن‬1. даст-даст кардан, кардан; кореро дар пинњонї анљом додан;
бо панљањои даст дошта дидан; палмосида пинњонкорї.
муайян кардан даст-даст зада муайян кар-
дан. 2. ниг. пармосидан 2; 3. ПАНБА‫ ﭘﻨﺒﻪ‬ниг. пахта.
ПАЛМУДАН ‫ ﭘﻠﻤﻮدن‬ниг. палмосидан. ПАНБАДОНА ‫ ﭘﻨﺒﻪداﻧﻪ‬ниг. пунбадона.
ПАЛОЛАК ‫ ﭘﻼﻟﻚ‬ниг. палорак. ПАНБАЗАН ‫ ﭘﻨﺒﻪزن‬ниг. пахтазан.
ПАЛОЛАКТЕЃ ‫ ﭘﻼﻟﻜﺘﻴﻎ‬кит. теѓе, ки аз пўлоди ПАНБАЗАНЇ ‫ ﭘﻨﺒﻪزﻧﻲ‬ниг. пахтазанї.
љавњардор сохта шудааст.
ПАНБАЗОР ‫ ﭘﻨﺒﻪزار‬ниг. пахтазор.
ПАЛОНЉ ‫ ﭘﻼﻧﺞ‬занњои як шавњар, банонљ
(нисбат ба якдигар). ПАНБАКОР ‫ ﭘﻨﺒﻪﻛﺎر‬ниг. пахтакор.
ПАЛОРАК ‫ ﭘﻼرك‬кит. 1. шамшер, теѓи љав- ПАНБАКОРЇ ‫ ﭘﻨﺒﻪﻛﺎري‬ниг. пахтакорї.
њардор. 2. љавњари шамшер.
ПАНБАФУРЎШ ‫ ﭘﻨﺒﻪﻓﺮوش‬ниг. пахтафурўш.
ПАЛОРАКХЎР ‫ ﭘﻼركﺧﻮر‬кит. нобудкунан-
даи љавњари теѓ ва шамшер. ПАНД I ‫ ﭘﻨﺪ‬1. насињат, андарз, маслињат барои
кардани кори нек ё боздоштан аз амали
ПАЛОС ‫ ﭘﻼس‬гилем, намад, шол; палос пар- бад. 2. таълимот, омўзиш; панд гирифтан а)
тофтан (пањн кардан) гилем андохтан. насињат шунидан; маслињат шунидан; б)
ибрат гирифтан; панд гуфтан (додан)
ПАЛОСИН ‫ ﭘﻼﺳﻴﻦ‬ниг. палосї. насињат кардан; панд шунидан насињат гўш
кардан.
ПАЛОСЇ ‫ ﭘﻼﺳﻲ‬мансуб ба палос.
ПАНД II ‫ ﭘﻨﺪ‬кит. калхот, ѓалевољ, заѓан,
ПАЛОСПЎШ ‫ ﭘﻼسﭘﻮش‬он ки либоси пашмин чўљабарак, чўљарабо.
мепўшад, пашминапўш.
ПАНДГЎЇ ‫ ﭘﻨﺪﮔﻮﺋﻲ‬панд гуфтан, насињат кар-
ПАЛПОЯ ‫ ﭘﻠﭙﺎﻳﻪ‬замини кишти шолї, замини дан, насињатгўйї, андарзгўї.
шоликорї.
ПАНДГЎ(Й) (‫ ﭘﻨﺪﮔﻮ)ي‬он ки панд мегўяд,
ПАЛТАР ‫ ﭘﻠﺘﺮ‬књн. аспи савории сафарї, ки насињатгўй, носењ, андарзгўй.
асбоби сафарро ба он бор мекарданд.
ПАНДДИЊАНДА ‫ ﭘﻨﺪدﻫﻨﺪه‬он ки панд медињад;
ПАЛТАРХЎРЉИН ‫ ﭘﻠﺘﺮﺧﻮرﺟﻲ‬хўрљини аспи насињаткунанда, пандгўй, пандомўз.
палтар, хўрљине, ки ба аспи палтар бор
карда мешавад. ПАНДДИЊЇ ‫ ﭘﻨﺪدﻫﻲ‬исми амал аз панд додан;
насињатдињї, андарздињї.
ПАЛТО фр. ‫ ﭘﻠﺘﺎ‬либоси гарми дарози
болопўш; палтои гарм, палтои зимистонї. ПАНДЇ ‫ ﭘﻨﺪي‬кит. марбут ба панд, ровии
панд, панддор, дорои панд.
ПАЛТОВОРЇ ‫ ﭘﻠﺘﺎواري‬1. матоъ барои палто
дўхтан. 2. матоъ ба андозаи як палто. ПАНДМАНД ‫ ﭘﻨﺪﻣﻨﺪ‬кит., ниг. пандомез.
ПАЛЧА ‫ ﭘﻠﭽﻪ‬љўяк, ќатор, девора(-и гирди чи- ПАНДНОМА ‫ ﭘﻨﺪﻧﺎﻣﻪ‬китоби панду насињат,
зе). насињатнома, андарзнома.
ПАНАЊ ‫ ﭘﻨﻪ‬1. ниг. паноњ. 2. аз назар пинњон; ПАНДНОПАЗИР ‫ ﭘﻨﺪ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮ‬он ки ба панду
бехавфу хатар, дур аз назари бегона; панањ насињат гўш намедињад, насињатношунав.
кардан (сохтан) а) пўшондан чизеро; б)
пардапўш кардан кореро; панањ кардан ПАНДОМ ‫ ﭘﻨﺪام‬кит. варам, омос.
рўйро рўй пўшондан, ба рўй њиљоб гириф-
тан; панањ шудан руст шудан, пинњон гаш- ПАНДОМЕЗ ‫ ﭘﻨﺪآﻣﻴﺰ‬дорои панд; насињатомез,
тан. андарзомез.

ПАНАЊКОР ‫ ﭘﻨﻪﻛﺎر‬ниг. пинњонкор. ПАНДОМЕЗОНА ‫( ﭘﻨﺪآﻣﻴﺰاﻧﻪ‬суханони) бо пан-


ду насињат, насињатомезона, пандомез.
ПАНАЊКОРЇ ‫ ﭘﻨﻪﻛﺎري‬исми амал аз панањ кор
– 65 – ПАН
ПАНДОМЎЗ ‫ ﭘﻨﺪآﻣﻮز‬он ки панд медињад, њимоятгари касе гаштан; Худо паноњ дињад
панддињанда, андарзомез. Худо нигањ дорад.
ПАНДОМЎЗЇ ‫ ﭘﻨﺪآﻣﻮزي‬панд омўхтан, насињат ПАНОЊАНДА ‫ ﭘﻨﺎﻫﻨﺪه‬1. сифати феълии замо-
гуфтан, андарзомўзї. ни њозира аз паноњидан. 2. он ки ба љое
паноњ бурдааст, он ки дар њимояи касе да-
ПАНДПАЗИР ‫ ﭘﻨﺪﭘﺬﻳﺮ‬он ки насињатро мепа- ромадааст; паноњбурда, гуреза, муњољир;
зирад, пандгиранда, пандшунав. паноњгиранда.
ПАНДТЎЗ ‫ ﭘﻨﺪﺗﻮز‬кит. пандомўз, пандшунав. ПАНОЊАНДАГЇ ‫ ﭘﻨﺎﻫﻨﺪﮔﻲ‬њолат ва амали
паноњанда; паноњ бурдан ба касе ё љое;
ПАНДШУНАВ ‫ ﭘﻨﺪﺷﻨﻮ‬ниг. пандпазир. нигоњи паноњандагї.
ПАНИР ‫ ﭘﻨﻴﺮ‬хўрише аз шири баста, ки бештар ПАНОЊБАР ‫ ﭘﻨﺎهﺑﺮ‬ниг. паноњанда.
аз шири гўсфанд тайёр мекунанд.
ПАНОЊГИРАНДА ‫ ﭘﻨﺎهﮔﻴﺮﻧﺪه‬сифати феълии
ПАНИРАК ‫ ﭘﻨﻴﺮك‬кит. 1. гиёњи алафї, худруй, замони њозира аз паноњ гирифтан; он ки аз
бо баргњои куркбастаи дароз, вартољ. 2. гул чизе ё касе худро паноњ медорад.
ё меваи ин гиёњ, ки хушкондани он хусусия-
ти дармонї ва табобатї дорад. ПАНОЊГОЊ ‫ ﭘﻨﺎهﮔﺎه‬1. љои паноњ шудан, љое,
ки барои њифзи љони худ ба он љо паноњ
ПАНИРЇ ‫ ﭘﻨﻴﺮي‬мансуб ба панир; аз панир тай- мебаранд, љои амн. 2. љои махсус барои
ёр шуда. кўчонидани мардум њангоми сар задани
фалокат (мас., сўхтор, зилзила ва ѓ.). 3. с.
ПАНИРМОЯ ‫ ﭘﻨﻴﺮﻣﺎﻳﻪ‬мояе, ки барои баста љой барои зисти муваќќатии ашхоси киш-
шудани шир ба кор мебаранд ва онро аз вари дигар, ки дар кишвари худ таъќиб шу-
ширдони гўсфанд мегиранд. даанд: паноњгоњи сиёсї; паноњгоњи сиёсї
додан дар паноњи худ гирифтан.
ПАНИРОБ ‫ ﭘﻨﻴﺮآب‬оби панир, ки баъд аз тайёр
шуданаш боќї мемонад; зардоб. ПАНОЊДИЊАНДА ‫ ﭘﻨﺎهدﻫﻨﺪه‬1. он ки барои
паноњ шудан љой медињад. 2. њомї,
ПАНИРПАЗ ‫ ﭘﻨﻴﺮﭘﺰ‬он ки панир тайёр мекунад. њимоятгар.

ПАНИРПАЗЇ ‫ﭘﻨﻴﺮﭘﺰي‬ амали панирпаз, панир ПАНОЊДИЊЇ ‫ ﭘﻨﺎهدﻫﻲ‬1. паноњ додан, ба


пухтан. паноњ гирифтан; њуќуќи паноњдињї. 2.
њимоя кардан; муњофиз шудан.
ПАНОМ ‫ ﭘﻨﺎم‬1. таъвиз, тўмор, ки аз рўи хуро-
фот барои дафъи чашми бад бо худ гириф- ПАНОЊИДАН ‫ ﭘﻨﺎﻫﻴﺪن‬паноњ бурдан, њимоя
та мегарданд: чашмпаном. 2. рўпўш ё пор- љустан; паноњ пурсидан.
чае, ки зардуштиён дар ваќти хондани ПАНОЊЇ ‫ ﭘﻨﺎﻫﻲ‬1. љои паноњ; љои амн. 2.
«Занд», «Позанд» ва «Авасто» ба рўи худ пинњонї, махфї, пўшида.
мекашиданд. 3. маљ. пўшида, пинњон.
ПАНОЊЉЎ(Й) (‫ ﭘﻨﺎهﺟﻮ)ي‬он ки паноњ мељўяд,
ПАНОЊ ‫ ﭘﻨﺎه‬1. њифз; њимоят, муњофизат; љўяндаи љои амн ва бехатар.
пуштибонї. 2. њимоятгар, њомї, нигањбон,
муњофиз. 3. пинњон, пўшида. 4. паноњгоњ, ПАНТЕИЗМ ю. ‫ ﭘﻨﺘﻴﻴﺰم‬фалс. таълимоти
мањалли пинњон шудан аз чизе ё касе; љои фалсафї, ки Худо ва табиатро як чиз ме-
амн; пушту паноњ нигањбон, њимоятгар, шуморад ва табиатро зуњури илоњият ме-
њомї; паноњ ёфтан а) паноњгоњ ёфтан; б) донад; вањдати вуљуд.
пуштибон ёфтан, њимоятгар ёфтан; паноњ
бурдан ниг. паноњ љустан; паноњ доштан, ПАНТУРКИЗМ ‫ ﭘﻨﺘﺮﻛﻴﺰم‬туркгарої, љараёни
паноњ кардан (гирифтан) пинњон кардан, миллатгарої дар охирњои асри XIX ва иб-
руст кардан; паноњ овардан ба касе дар тидои асри ХХ, ки ба бартариљўии туркон
њимояти касе шудан, худро ба нисбат ба халќњои дигар асос ёфтааст.
паноњандагии кас (љое) бурдан; паноњ шу-
дан руст шудан, пинњон гаштан, худро ба ПАНТУРКИСТ ю. ‫ ﭘﻨﺘﺮﻛﻴﺴﺖ‬туркгаро, тараф-
паси чизе гирифтан; паноњ љустан (хостан) дори пантуркизм.
њимоят хостан, паноњ талабидан; ба паноњи ПАНТУРКИСТЇ ‫ﭘﻨﺘﺮﻛﻴﺴﺘﻲ‬ мансуб ба пантур-
касе омадан ба њимояи касе даромадан; кизм.
пушту паноњ шудан ба касе нигањбон ва
ПАН – 66 –
ПАНЉ ‫ ﭘﻨﺞ‬1. шумораи миќдорї адади 5, ки гаљин ва ѓ.: панљараи боѓ. 2. дарича, тирезаи
баъди адади чор меояд; панљ аркон д. панљ хона. 3. маљ. њабсхона, мањбас.
рукни мусулмонї (калимаи шањодат, намоз,
рўза, њаљ, закот); панљу чор а) миќдори но- ПАНЉАРАГУЛЧИН ‫ ﭘﻨﺠﺮهﮔﻠﭽﻴﻦ‬панљараи до-
муайяни чизе, пуле; даромади номуайяни рои наќши гул, панљараи гулнаќш.
ночизе; б) гуфт. мубоњиса намудан; панљ
ваќт намоз д. намози бомдод, пешин, аср, ПАНЉАРАДЕВОР ‫ ﭘﻨﺠﺮهدﻳﻮار‬девори иборат аз
шом ва хуфтан; панљ панља барин донистан панљара, девори шабакадор.
(шинохтан) хеле хуб ва аниќ донистан (ши-
нохтан) касе, љоеро; ◊ панљ панља баробар ПАНЉАРАДОР ‫ ﭘﻨﺠﺮهدار‬панљаранок, шабака-
намешавад њамаи чизњо як хел нестанд. 2. дор; тирезањои панљарадор тирезањое, ки
номи дарё дар љанубу шарќи Тољикистон, панљара доранд.
ки баъди њамроњ шудан бо дарёи Вахш да-
рёи Амуро ташкил медињад. 3. бањои аъло; ПАНЉАРАК ‫ ﭘﻨﺠﺮك‬шабакаи даруни сандалї.
панљ гирифтан бањои аъло гирифтан. 4.
гуфт., маљ. олиљаноб, бенињоят наѓз, олї; ПАНЉАРАНИШИН ‫ ﭘﻨﺠﺮهﻧﺸﻴﻦ‬1. он ки дар
корњо панљ! зери панљара нишастааст. 2. маљ. мањбус,
зиндонї.
ПАНЉА ‫ ﭘﻨﺠﻪ‬1. панљ ангушти даст ё пой дар
як љо. 2. даст; панљаи гиро дасти пурќувват, ПАНЉАРАОЊАНИН ‫ ﭘﻨﺠﺮهآﻫﻨﻴﻦ‬дорои панљ-
тавоно ва зўр; панљаи даст панљ ангушт. 3. ара аз оњан, оњанинпанљара (мас., тиреза).
чанг, чангол; панља андохтан муќобилат ПАНЉАШАКЛ ‫ ﭘﻨﺠﻪﺷﻜﻞ‬он чи, ки шакли
кардан, ситеза кардан; зўрозмої кардан бо панљаи дастро дорад; баргњои панљашакл.
касе бо панља; панља ба панља андохтан му-
бориза кардан, дарафтодан бо якдигар; ПАНЉБОЛОР ‫ ﭘﻨﺠﺒﺎﻻر‬хонае, ки саќфаш панљ
панља задан бо (ба) чизе мубориза кардан бо болор дорад.
чизе, даст ба гиребон шудан бо чизе; панљаи
касеро тофтан (тоб додан) маѓлуб кардан, ПАНЉБОЛОРА ‫ ﭘﻨﺠﺒﺎﻻره‬ниг. панљболор.
шикаст додан касеро. 4. мањалли ба чандин
шоха људо шудани дарахт; панља задан шо- ПАНЉБОРА ‫ ﭘﻨﺠﺒﺎره‬панљум маротиба, панљ-
ха давондан; шохадор шудан. 5. маљ. ќайд, карата; бори панљум.
банд; зўру тавоної; панљаи судхўр; ◊ панљаи
Алї бот. гули бисёрсолае, ки барги ПАНЉВАЌТА ‫ ﭘﻨﺞوﻗﺘﻪ‬панљваќтї, панљнавбата,
дарозрўя ва гули калони зард, сафед ва панљкарата; намози панљваќта намози бом-
арѓувонї дорад. дод, аср, пешин, шом, хуфтан.
ПАНЉААФКАНЇ ‫ﭘﻨﺠﻪاﻓﻜﻨﻲ‬ 1. зўрозмої, ПАНЉВАЌТЇ ‫ ﭘﻨﺞوﻗﺘﻲ‬ниг. панљваќта.
ќудратнамої. 2. шохафканї, хадфа кардан,
сабзиши хуби нињолњо, панљазании ПАНЉГОНА ‫ ﭘﻨﺠﮕﺎﻧﻪ‬панљтої; панљваќта; на-
нињолњо. мози панљгона намози панљваќта; њавоси
панљгона (сомеа, босира, зоиќа, ломиса ва
ПАНЉАГИР ‫ ﭘﻨﺠﻪﮔﻴﺮ‬он ки зўрозмої мекунад, шомма).
зўрозмой.
ПАНЉГОЊ ‫ ﭘﻨﺞﮔﺎه‬мус. яке аз шўъбањои маќо-
ПАНЉАГИРЇ ‫ﭘﻨﺠﻪﮔﻴﺮي‬ зўрозмої кардан, ми классикї аз силсилаи «Дувоздањмаќом».
панљазанї кардан, мубориза кардан.
ПАНЉГЎША ‫ ﭘﻨﺞﮔﻮﺷﻪ‬ниг. панљкунља. 2. он чи
ПАНЉАДОР ‫ ﭘﻨﺠﻪدار‬1. чанголдор; тезчангол. панљ гўша дорад: ситораи панљгўша.
2. шохадор (оид ба растанињо).
ПАНЉЗАБОНА ‫ ﭘﻨﺞزﺑﺎﻧﻪ‬кит. навъи чароѓ, ки
ПАНЉАЗАН ‫ﭘﻨﺠﻪزن‬ муќобилаткунанда; сите- дорои панљ шўълаи оташ будааст, луѓати
закор. панљзабона фарњанге, ки вожањои панљ за-
бонро дар бар мегирад.
ПАНЉАЗАНЇ ‫ ﭘﻨﺠﻪزﻧﻲ‬ниг. панљаафканї.
ПАНЉЗАРБ ‫ ﭘﻨﺞﺿﺮب‬мус. садои пасти
ПАНЉАКАШ ‫ ﭘﻨﺠﻪﻛﺶ‬:панљакаш кардан бо асбобњои мусиќї, ки ба най мувофиќ меояд.
панља молида њамвор кардан (мас., лойи рўи
деворро). ПАНЉЇ ‫ ﭘﻨﺠﻲ‬ниг. панљтогї.
ПАНЉАРА ‫ﭘﻨﺠﺮه‬ 1. шабакаи чўбин, оњанин, ПАНЉКАСА ‫ ﭘﻨﺞﻛﺴﻪ‬иборат аз панљ кас, панљ-
– 67 – ПАН
нафара. ниг. панљрўза.
ПАНЉКАСЇ ‫ ﭘﻨﺞﻛﺴﻲ‬иборат аз панљ кас, ПАНЉРЎЯ ‫ ﭘﻨﺞروﻳﻪ‬њанд. шакли њандасие, ки
панљнафарї. панљ рў (љињат, сатњ) дорад; панљсатња.
ПАНЉКУНЉА ‫ ﭘﻨﺞﻛﻨﺠﻪ‬риёз. он чи панљ кунљ ПАНЉСАД ‫ ﭘﻨﺞﺻﺪ‬шумораи миќдорї адади 500,
дорад; панљгўша. панљ бор сад.
ПАНЉЌИРРА ‫ ﭘﻨﺞﻗﻴﺮه‬ниг. панљгўша. ПАНЉСАДСОЛА ‫ ﭘﻨﺞﺻﺪﺳﺎﻟﻪ‬мўњлати панљсад
сол, мўњлате, ки панљсад солро дар бар ме-
ПАНЉМИСРАЪ ‫ ﭘﻨﺞﻣﺼﺮع‬адш. шеъре, ки панљ гирад.
мисраъ дорад; панљмисраї, мухаммас.
ПАНЉСАДСОЛАГЇ ‫ ﭘﻨﺞﺻﺪﺳﺎﻟﮕﻲ‬панљсад сол-
ПАНЉНЎШ ‫ ﭘﻨﺞﻧﻮش‬кит., тиб. маъљуне, ки ро пур кардан; панљсадсола шудан.
табибон ва пизишкони ќадим аз љива, мис,
оњан ва пўлод барои пурќувват кардани ба- ПАНЉСАДУМ ‫ ﭘﻨﺞﺻﺪم‬шумораи тартибї аз
дан дуруст мекарданд. адади панљсад.
ПАНЉОБЇ ‫ ﭘﻨﺠﺎﺑﻲ‬1. мансуб ба Панљоб: забони ПАНЉСАДУМИН ‫ ﭘﻨﺞﺻﺪﻣﻴﻦ‬ниг. панљсадум.
панљобї. 2. сокини Панљоб.
ПАНЉСАТЊА ‫ ﭘﻨﺞ ﺳﻄﺤﻪ‬ниг. панљрўя.
ПАНЉОЊ ‫ ﭘﻨﺠﺎه‬шумораи миќдорї нимаи сад.
ПАНЉСЕР ‫ ﭘﻨﺞ ﺳﻴﺮ‬таър. андозаи вазн, ки ба
ПАНЉОЊСОЛА ‫ﭘﻨﺠﺎهﺳﺎﻟﻪ‬ он ки ё он чи як пуд (16 кг) баробар аст.
панљоњ сол умр дорад.
ПАНЉСИМА‫ ﭘﻨﺞ ﺳﻴﻤﻪ‬ниг. панљтор.
ПАНЉОЊСОЛАГЇ ‫ ﭘﻨﺠﺎهﺳﺎﻟﮕﻲ‬ба панљоњ даро-
мадан, панљоњсола будан: панљоњсолагии ПАНЉСОЛА ‫ ﭘﻨﺞ ﺳﺎﻟﻪ‬1. мўњлати панљ сол,
рўзи таваллуд. мўњлате, ки панљ солро дар бар мегирад. 2.
наќшаи кори баъзе муассисањо, ки барои
ПАНЉОЊУМ ‫ ﭘﻨﺠﺎﻫﻢ‬шумораи тартибї аз ада- панљ сол тасдиќ мешавад; наќшаи
ди панљоњ. панљсола: панљсолаи нав. 3. синнаш ба панљ
расида: бачаи панљсола.
ПАНЉОЊУМИН ‫ ﭘﻨﺠﺎﻫﻤﻴﻦ‬ниг. панљоњ.
ПАНЉСОЛАГЇ ‫ ﭘﻨﺞﺳﺎﻟﮕﻲ‬панљсола шудан; ба
ПАНЉПАР(Р)А ‫ ﭘﻨﺞﭘﺮه‬1. њар чизе ки панљ синни панљсола расидан; дар панљсолагї
пар(р)а дорад. 2. панљгўша, панљќирра. 3. дар синни панљсолагї.
ниг. панљрўя.
ПАНЉТАГЇ ‫ ﭘﻨﺞﺗﮕﻲ‬гуфт., ниг. панљто(г)ї.
ПАНЉПО(Я) ‫ﭘﻨﺞﭘﺎﻳﻪ‬//‫ ﭘﻨﺞﭘﺎ‬кит.1. харчанг, са-
ратон. 2. нуљ. бурљи Саратон. ПАНЉТИРА ‫ ﭘﻨﺞﺗﻴﺮه‬1. силоњи оташфишон, ки
дар тирдонаш панљ тир љо мешавад. 2.
ПАНЉРАВЇ ‫ ﭘﻨﺠﺮوي‬1. гуфт. бурд дар милтиќи панљтира, камони панљтира туфан-
ќартабозї. 2. гуфт., маљ. комёбии калон ге, ки дорои панљ тир аст.
дар коре; панљ рафтед! муваффаќ шудед!
бурд кардед!. ПАНЉТО(Г)Ї ‫ ﭘﻨﺞﺗﺎﮔﻲ‬панљто-панљто, панљї,
панљ-панљ; панљтогї; панљтої.
ПАНЉРАХА ‫ﭘﻨﺞرﺧﻪ‬ он чи панљ рах дорад,
панљхата. ПАНЉТОННАГЇ ‫ ﭘﻨﺞﺗﺎﻧﮕﻲ‬вазнаш иборат аз
панљ тонна; мошини панљтоннагї мошинае,
ПАНЉРУКНА ‫ ﭘﻨﺞرﻛﻨﻪ‬адш. шеъре, ки њар ки то панљ тонна бор мекашонад.
мисрааш иборат аз панљ рукн аст.
ПАНЉТОР ‫ ﭘﻨﺞﺗﺎر‬мус. навъе аз асбоби мусиќї,
ПАНЉРЎЗА ‫ ﭘﻨﺠﺮوزه‬1. иборат аз муддати ки панљ тор дорад.
панљ рўз. 2. маљ. замон ва муддати андак;
мўњлати панљрўза панљ рўз ваќт; роњи ПАНЉУМ ‫ ﭘﻨﺠﻢ‬шумораи тартибї аз панљ.
панљрўза роње, ки дар муддати панљ рўз тай
мешавад; захираи панљрўза захирае, ки ба- ПАНЉУМИН ‫ﭘﻨﺠﻤﻴﻦ‬ мансуб ба панљум;
рои панљ рўз кифоят мекунад. панљумї.
ПАНЉРЎЗЇ ‫ﭘﻨﺞروزي‬ 1. пас аз њар панљ рўз. 2. ПАНЉХОНАДОР ‫ ﭘﻨﺞ ﺧﺎﻧﻪ دار‬дорои панљ хона;
ПАН – 68 –
панљхонагї: бинои панљхонадор, њавлии маъноњои паранда, парвозкунанда: худпар,
панљхонадор. дурпар, тезпар.
ПАНЉЊАЗОРА ‫ ﭘﻨﺨﻬﺰاره‬иборат аз панљ њазор; ПАР I ‫ ﭘﺮ‬парвоз, паридан, париш.
панљњазорї.
ПАР II ‫ ﭘﺮ‬1. найчањои бо мўяк ва тибит
ПАНЉЊАЗОРЇ ‫ ﭘﻨﺠﻬﺰاري‬таър. мансабдори ињоташуда, ки тану боли парандагонро
лашкар, сардори панљ њазор аскар. мепўшонад. 2. бол; ќанот; пари коњ а) резаи
коњ, коњреза; б) ночиз, чизи хеле кам; пари
ПАНЉЊАРБА ‫ ﭘﻨﺠﺤﺮﺑﻪ‬варз. навъи варзиш, ки зоѓ киноя аз ранги сиёњ; чун пари товус;
аз пойгаи асп, шамшербозї, тир парондан рангин, рангоранг; пар баровардан а) бол-
аз таппонча, шиноварї ва давондан иборат дор шудан (-и љўља); пар пайдо кардан; б)
аст. маљ. љасорат пайдо кардан, далер шудан,
нотарс шудан; пар боз кардан бол кушодан,
ПАНЉШАНБЕ ‫ ﭘﻨﺠﺸﻨﺒﻪ‬номи яке аз рўзњои ба парвоз омода шудан; пар задан а) болњо
њафта, ки баъди чоршанбе ва пеш аз љумъа ба њам барзадан; б) паридан, парвоз кар-
меояд. дан; пар кандан а) найчањои мўякдорро аз
тану боли паранда људо намудан, бе бол
ПАНЉШОХА ‫ ﭘﻨﺞﺷﺎﺧﻪ‬афзори чўбин ё оњанини намудан; б) маљ., ниг. пару бол кандан; пар
шохадори дастааш чўбин, ки барои љамъ кушодан парвоз кардан, ба парвоз омода
кардан ё парешон сохтани хас, хошок, шудан; пар рехтан а) пар резондан, тулак
алаф, коњ ва монанди инњо ба кор бурда кардан; б) маљ. ољизу нотавон гаштан; лоќу
мешавад. пар чизу чора, асбобу анљом. 3. кит., маљ.
пушту паноњ, њимоят; зери пар гирифтан а)
ПАНЉЯК ‫ ﭘﻨﺞﻳﻚ‬1. як њисса аз панљ њиссаи чи- ба паноњи худ гирифтан; б) ба итоат даро-
зе. 2. таър. андозе, ки ба тариќи пулї ё вардан; пару бол доштан киноя аз пушту
молї дар њаљми 1/5 њосил ситонида мешуд. паноњ ва ќуввату ќудрат доштан; пар(-и ка-
серо) сўхтан аз воситаи амалу њаракат
ПАНЉЯККОР ‫ ﭘﻨﺞﻳﻚﻛﺎر‬таър. он ки замини мањрум кардан касеро; пару бол бахшидан
заминдорро барои панљяки њосилаш ба (додан) рўњбаланд кардан; ќувваю мадад
иљора гирифта кишт мекунад. додан; пар(-у бол) кандан (шикастан) ољизу
ПАНЉЯККОРЇ ‫ ﭘﻨﺞﻳﻚﻛﺎري‬таър. амали нотавон гардонидан; ◊ пашша пар назадан
панљяккор, панљяккор будан. оромї ва хомўшї њукмфармоя будан.

ПАНЉЯКХЎР ‫ ﭘﻨﺞﻳﻚﺧﻮر‬таър. он ки панљяки ПАР III ‫ ﭘﺮ‬шакли кўтоњшудаи парниён.


ягон чизро аз худ мекунад (мехўрад). ПАР IV ‫ ﭘﺮ‬партав, нур.
ПАПИРОС олм. ‫ ﭘﭙﻴﺮاس‬тамокуи коѓазпеч: па- ПАРАДОКС ю. ‫ ﭘﺮداﻛﺲ‬фикре, ки бо афкори
пирос кашидан. дуруст ва хулосањои илмї мувофиќат наме-
ПАПИРОСДОН ‫ﭘﭙﻴﺮاﺳﺪان‬ ќуттии папирос, кунад ё аксар ваќт зоњиран ба фикри солим
портсигор. зид мебошад; њодисаи тасодуфї, ки бо та-
саввуроти муќаррарї мувофиќат надорад.
ПАПИРОСКАШ ‫ ﭘﭙﻴﺮاﺳﻜﺶ‬он ки папирос ме- ПАРАДОКСАЛЇ ‫ ﭘﺮداﻛﺴﻠﻲ‬мансуб ба парадокс;
кашад; сигоркаш. ѓайриэњтимолї; ѓайримумкин; фикри мухо-
ПАПИРОСКАШЇ ‫ ﭘﭙﻴﺮاﺳﻜﺸﻲ‬исми амал аз па- лиф ба аќидаи ќабулшуда.
пирос кашидан; сигор кашидан. ПАРАЗИТ ю. ‫ ﭘﺮزﻳﺖ‬1. сохтори наботї ва
ПАПИРУС ю. ‫ ﭘﭙﻴﺮوس‬1. як навъ алафи љойњои њайвоние, ки аз њисоби љисми дигар
тропикї аз љинси чиѓ, бардї. 2. масолењ ба- зиндагї мекунад ва ба он зарар мерасонад;
рои хатнависї, ки мисриён ва дигар ангал, туфайлї. 2. маљ., гуфт. он ки аз
халќњои дунёи ќадим аз њамин гиёњ тайёр њисоби мењнати дигарон рўз мебинад,
мекарданд. муфтхўр.

ПАПЛУС ‫ ﭘﭙﻠﺲ‬як навъ таом, ки аз равѓан, ПАРАЗИТОЛОГИЯ ‫ ﭘﺮزﻳﺘﺎﻻﮔﻴﻪ‬илмест, ки хо-


пиёз, об ва нони хушк тайёр мешавад. сияти паразитњоро меомўзад, ангалшиносї.

пар ‫ ﭘﺮ‬1. асоси замони њозира аз паридан. 2. ПАРАК I ‫ ﭘﺮك‬1. шакли тасѓири пар I, 1. 2.
љузъи пасини баъзе калимањои мураккаб ба номи дигар ситораи Суњайл.
– 69 – ПАР
ПАРАК II ‫ ﭘﺮك‬1. харсанг, шах, сангпорањои эътиќод дорад ва онро парастиш мекунад,
овезон. 2. параи бинї, нармаи ду пањлўи парастишкунанда; парастандаи хаёл киноя
бинї. аз шоир.
ПАРАЛЕЛ ю. ‫ ﭘﺮﻟﻴﻞ‬1. риёз. хатти мувозї. 2. ПАРАСТИДАН ‫ ﭘﺮﺳﺘﻴﺪن‬1. д. ибодат кардан,
љуѓр. хатти арз. 3. муќоиса, татбиќ. бандагї кардан. 2. хеле дўст доштан (чизе-
ро). 3. хизмати бемор кардан.
ПАРАЛЛЕЛЇ ‫ ﭘﺮﻟﻴﻠﻲ‬ниг. мувозї.
ПАРАСТИШ ‫ ﭘﺮﺳﺘﺶ‬1. д. бандагї, ибодат. 2.
ПАРАЛЛЕЛОГРАММ ю. ‫ ﭘﺮﻟﻴﻼﮔﺮم‬риёз. шакли таъзиму такрим, ситоиш. 3. хизматгорї;
чоргўшае, ки тарафњои муќобилаш ба бемордорї; парастиш кардан а) ибодат
њамдигар баробар ва мутавозї мебошанд. кардан; б) хизмат намудан, парасторї кар-
дан, нигоњубин кардан.
ПАРАМ ‫ ﭘﺮم‬ниг. мушхор.
ПАРАСТИШГАР‫ ﭘﺮﺳﺘﺸﮕﺮ‬кит. 1. обид, пара-
ПАРАМЕТР ‫ ﭘﺮﻣﻴﺘﺮ‬1. риёз. бузургии доимии станда. 2. ходим, чокар.
бо њарф ифодашуда, ки ќимати њамешагии
худро фаќат дар доираи њисоби муайян ПАРАСТИШГАРЇ ‫ ﭘﺮﺳﺘﺸﮕﺮي‬1. парастандагї,
нигоњ медорад. 2. мушаххас, бузургї. ибодат кардан. 2. хидмат, хидматгузорї.
ПАРАН ‫ ﭘﺮن‬шакли кўтоњшудаи Парвин. ПАРАСТИШГОЊ ‫ ﭘﺮﺳﺘﺸﮕﺎه‬љои парастиш,
маъбад, ибодатгоњ.
ПАРАНД I ‫ ﭘﺮﻧﺪ‬кит. як навъ матои абрешимї,
њарир; парниён. ПАРАСТИШКАДА ‫ﭘﺮﺳﺘﺸﻜﺪه‬ ниг. парастиш-
гоњ.
ПАРАНД II ‫ ﭘﺮﻧﺪ‬кит. љавњари теѓ, шамшер.
ПАРАСТИШХОНА ‫ﭘﺮﺳﺘﺸﺨﺎﻧﻪ‬ ниг. парастиш-
ПАРАНДА ‫ ﭘﺮﻧﺪه‬1. сифати феълии замони гоњ.
њозира аз паридан. 2. парвозкунанда,
парвозї. 3. мурѓ (-и хонагї ва њавої), мурѓи ПАРАСТОР ‫ ﭘﺮﺳﺘﺎر‬1. нигоњубинкунанда (-и
њавої. касе), ёрирасон, мададгор, ѓамхор. 2. он ки
ба нигоњубини бемор машѓул аст,
ПАРАНДАПАРВАР ‫ ﭘﺮﻧﺪهﭘﺮور‬парваришку- њамшираи шафќат, њамшираи тиббї. 3.
нандаи паранда, он ки парандаро парва- тарбиятгар; мураббї. 4. кит. хизматгор,
риш мекунад; мурѓпарвар. ходим.
ПАРАНДАПАРВАРЇ ‫ ﭘﺮﻧﺪهﭘﺮوري‬парвариши ПАРАСТОРЗАН ‫ ﭘﺮﺳﺘﺎرزن‬њамшираи шафќат.
паранда; мурѓпарварї.
ПАРАСТОРЇ ‫ ﭘﺮﺳﺘﺎري‬нигоњубин, ѓамхорї,
ПАРАНДАШИНОС ‫ ﭘﺮﻧﺪهﺷﻨﺎس‬мутахассиси хизматгузорї; парасторї кардан нигоњубин
соњаи парандашиносї, орнитолог. кардан, хизмат расондан; ба парасторї ги-
рифтан ба тарбияи худ гирифтан.
ПАРАНДАШИНОСЇ ‫ ﭘﺮﻧﺪهﺷﻨﺎﺳﻲ‬як соњаи зоо-
логия, ки ба омўзиши парандањо машѓул ПАРАСТУ ‫ ﭘﺮﺳﺘﻮ‬зоол. фароштурук.
аст, орнитология.
ПАРАФШОН ‫ ﭘﺮاﻓﺸﺎن‬1. дар њолати парвоз,
ПАРАНДБОФЇ ‫ ﭘﺮﻧﺪﺑﺎﻓﻲ‬кит. њарирбофї. парвозкунон, болу парзанон. 2. дар њолати
эњтизоз (љунбиш), мас., парчам; а) пара-
ПАРАНДОХ ‫ ﭘﺮﻧﺪاخ‬кит. 1. пўсти бузи фшон шудан парвоз кардан; б) дар љунбиш
даббоѓишуда. 2. тасма. шудан.
параст ‫ ﭘﺮﺳﺖ‬1. асоси замони њозира аз пара- ПАРАФШОНЇ ‫ ﭘﺮاﻓﺸﺎﻧﻲ‬1. бол задан. 2. парвоз
стидан. 2. љузъи пасини калимањои мураккаб кардан, паридан; парафшонї кардан а) пар-
ба, маънои парастанда, дўстдоранд: майпа- воз кардан; б) љилвагар будан; в) маљ. ба-
раст, пулпараст, мансабпараст. рои расидан ба маќсаде кўшиш кардан.
ПАРАСТА ‫ ﭘﺮﺳﺘﻪ‬он чи, ки онро мепарастанд, ПАРАХА ‫ ﭘﺮﺧﻪ‬чўбмайдањои тунук, ки ваќти
он чи мавриди парастиш аст. тарошидани чўб аз дами ранда ё теша ме-
барояд; ◊ параха паридан аз чизе, касе аз
ПАРАСТАНДА ‫ ﭘﺮﺳﺘﻨﺪه‬1. сифати феълии за- тарафи касе ё чизе фоидае ба даст омадан.
мони њозира аз парастидан. 2. он ки ба чизе
ПАР – 70 –
ПАРАШУТ фр. ‫ ﭘﺮﺷﻮت‬асбоби чатрмонанди вариш мекунанд.
дар њаво кушодашаванда, ки ба воситаи он
аз њавопаймо мељањанд ё бор мепартоянд. ПАРВАРДИГОР ‫ ﭘﺮوردﮔﺎر‬1. д. офаридгор,
халќкунанда (сифати Худо). 2. кит. тарби-
ПАРБАСТА ‫ﭘﺮﺑﺴﺘﻪ‬ :болу парбаста; маљ. ятгар, мураббї.
муќайяд, бандшуда, побанд.
ПАРВАРИШ ‫ ﭘﺮورش‬нигоњубин, тарбият;
ПАРБИСТАР‫ ﭘﺮﺑﺴﺘﺮ‬навъи болишт, ки аз пари парасторї; парвариш кардан а) нигоњубин
парандагон дўхта мешавад. кардан, тарбият кардан; б) рўёнидан, хосил
кардан; парвариш ёфтан (додан) тарбия ги-
ПАРВА ‫ ﭘﺮوه‬кит. 1. чизи аз љанг ба даст овар- рифтан (додан).
дашуда, ѓанимат.
ПАРВАРИШГОЊ ‫ ﭘﺮورﺷﮕﺎه‬љои тарбият; хонаи
ПАРВАЗ ‫ ﭘﺮوز‬кит. 1. фаровези љома, шероза, тарбияи кўдакон.
зењ. 2. аслу насаб; хеш; ◊ парвази сабза ки-
ноя аз сабзаи нозуки латиф, ки монанди ПАРВАРИШЁФТА ‫ ﭘﺮورشﻳﺎﻓﺘﻪ‬1. сифати феъ-
шероза, фаровез дароз кашида мешавад. лии замони гузашта аз парвариш ёфтан;
тарбиягирифта. 2. парвариши хуб дода (оид
ПАРВАНД ‫ﭘﺮوﻧﺪ‬ кит. 1. гулобї. 2. амруд, ба растанињо).
мурўд.
ПАРВАРИШКУНАНДА ‫ ﭘﺮورشﻛﻨﻨﺪه‬1. сифати
ПАРВАНДА I ‫ ﭘﺮوﻧﺪه‬кит. 1. бастаи љома, феълии замони њозира аз парвариш кардан.
буѓча. 2. хўрљин. 2. тарбиятгар, парастор.
ПАРВАНДА II ‫ ﭘﺮوﻧﺪه‬1. њуќ. њуљљатњои судие, ПАРВАРОНИДАН ‫ﭘﺮوراﻧﻴﺪن‬ шакли бавоситаи
ки барои мањкум кардани шахси гунањкор парвар(и)дан.
тайёр мешаванд: парвандаи љиної. 2. бастаи
њуљљатњо: парвандаи шахсї. ПАРВАЊОН ‫ ﭘﺮوﻫﺎن‬кит. зоњир, ошкор.
ПАРВАРАНДА ‫ ﭘﺮورﻧﺪه‬парваришкунанда, ПАРВЕЗАН//ПАРВИЗАН ‫ ﭘﺮوﻳﺰن‬кит. 1. афзо-
нигоњубинкунанда; тарбиятгар, мураббї. рест барои бехтани орд, ѓирбол, элак, ор-
дбез. 2. њар чизи шабакадор ва тўршакл.
ПАРВАРД ‫ ﭘﺮورد‬парвардан, парвариш,
парасторї, тарбия. ПАРВИН ‫ ﭘﺮوﻳﻦ‬1. нуљ. маљмўи ситорањое, ки
дар як љо дар бурљи Савр љамъ омадааст;
ПАРВАРДА I ‫ ﭘﺮورده‬1. сифати феълии замони Сурайё, Њафтдодарон. 2. маљ. ашк: хўшаи
њозира аз парваридан. 2. парваришёфта, парвин.
парваридашуда; нигоњубиншуда. 3.
навдањои буридаи баъзе дарахтон (ток, бед, ПАРВО ‫ ﭘﺮوا‬1. андеша, фикр; парво накардан
сафедор ва ѓ.), ки ба замин гўронида, баъди а) ањамият надодан: эътибор надодан; б)
реша баровардан дар љои дигар мешино- фикр накардан; в) натарсидан,
над; нињоле , ки дар як љо баромадааст ва нањаросидан; парвои фалак надоштан беѓам
ба љои дигар бурда мешинонанд. будан, фикри чизеро накардан; бепарвофа-
лак. 2. раѓбат, майл, таваљљўњ; ба гапи касе
ПАРВАРДА II ‫ ﭘﺮورده‬1. як хел њалво, ки дона- парво накардан ба гапи касе таваљљўњ надо-
дона бурида мешавад. 2. меваи ба шакар дан. 3. тарс, бим, њарос, бок; муќоб. бепар-
хобондашуда: лимуи парварда. во; парво надоштан а) ањамият надодан ба
эътибор нагирифтан, бок надоштан; б) на-
ПАРВАРИДА ‫ ﭘﺮورﻳﺪه‬1. кит. сифати феълии тарсидан, нањаросидан. 4. парвариш,
замони гузашта аз парвар(и)да. 2. парвари- нигоњубин; поидан, чаро; парво кардан
шёфта, тарбиятдида; маљ. шогирд, фарзанд. нигоњубин кардан, парвариш кардан;
фарбењ кардан (чорпоро).
ПАРВАР(И)ДАН ‫ﭘﺮورﻳﺪن‬//‫ ﭘﺮوردن‬кит. 1. пар-
вариш кардан, парасторї намудан, ПАРВОЗ ‫ ﭘﺮواز‬1. пар кушода ва болу пар зада
нигоњубин кардан; ба воя расонидан. 2. дар њаво паридани мурѓ. 2. паридан ба во-
тарбия кардан; ба дил парваридан чизеро ситаи наќлиёти њавої: парвози њавої, пар-
дар дил њифз кардан; орзу намудан. вози кайњонї; парвоз доштан дар парвоз
будан, парвоз кардан; парвоз гирифтан; ба
ПАРВАРДАХОНА ‫ ﭘﺮوردهﺧﺎﻧﻪ‬гармхона, ки парвоз даромадан паридан, дар парвоз шу-
нињолњо ва буттањои гулро дар он љо пар- дан; ба парвоз омадан (шудан) паридан;
– 71 – ПАР
парвоз кардан паридани мурѓ дар њаво. мансабњои олї дар Аморати Бухоро. 2.
тањиякунанда ва ирсолкунандаи фармонњо.
ПАРВОЗА ‫ ﭘﺮوازه‬кит. 1. ниг. парвоз. 2. лавози-
моти сафар, хўрокї. ПАРВОНЧА ‫ ﭘﺮواﻧﭽﻪ‬ниг. парвона II.
ПАРВОЗГАЊ ‫ ﭘﺮوازﮔﻪ‬ниг. парвозгоњ. ПАРВОР ‫ ﭘﺮوار‬кит. 1. парвариш, парваридан;
танпарастї; ба парвор доштан парвариш
ПАРВОЗГОЊ ‫ ﭘﺮوازﮔﺎه‬1. љои парвоз, майдони намудан, бонї кардан. 2. фарбењкарда,
парвоз. 2. мањалли (майдони) парвози фарбењ; парвор гирифтан фарбењ шудан. 3.
њавопаймо ё чархбол. пуштибон, такягоњ; воситаи дилгармї. 4.
миљмараи удсўз, зарфи удсўзї, манќале, ки
ПАРВОЗЇ ‫ ﭘﺮوازي‬мансуб ба парвоз; парвозку- ба он уд андохта хонаро хушбў мекунанд.
нанда.
ПАРВОРА I ‫ ﭘﺮواره‬кит. раф, тоќча.
ПАРВОЗКУНАНДА ‫ ﭘﺮوازﻛﻨﻨﺪه‬1. сифати
феълии замони њозира аз парвоз кардан. 2. ПАРВОРА II ‫ ﭘﺮواره‬кит. парваришёфта, пар-
он чи парвоз мекунад, паранда. варишдода.
ПАРВОЗКУНОН ‫ ﭘﺮوازﻛﻨﺎن‬феъли њол аз парвоз ПАРВОРБАНД ‫ ﭘﺮوارﺑﻨﺪ‬кит. он ки чорво пар-
кардан; дар њолати парвоз. во карда, фарбењ намуда барои гўшт омода
мекунад.
ПАРВОЇ ‫ ﭘﺮواﺋﻲ‬парворї, парваридашуда,
фарбењ карда: гусфанди парвої. ПАРВОРБАНДЇ ‫ﭘﺮوارﺑﻨﺪي‬ кит. амал ва кори
парворбанд.
ПАРВОНА I ‫ ﭘﺮواﻧﻪ‬зоол. 1. њашароте, ки дар
шаб гирди чароѓ, шамъ ва ѓ. мегардад ва ПАРВОРЇ ‫ ﭘﺮواري‬парвої, фарбењкарда, пар-
худро ба онњо мезанад: парвонаи чароѓ. 2. варида; гўсфанди парворї гусфанди парва-
маљ. ошиќ; муштоќ; иштиёќманд; парвона ридашуда.
шудан ба чизе, касе а) гирди чизе, касе гаш-
тан, дар атрофи чизе, касе чарх задан; б) ба ПАРВОС ‫ ﭘﺮواس‬кит. озодї, растагорї.
чизе касе бисёр наздик шудан; дил додан ба
касе, чизе. ПАРВОСИДАН ‫ ﭘﺮواﺳﻴﺪن‬кит. ламс кардан, ба
даст судан, даст ба чизе молидан, даст-даст
ПАРВОНА II ‫ ﭘﺮواﻧﻪ‬1. таър. фармони шоњ, кардан.
њукм. 2. иљозатнома; роњхат, рухсат: парво-
наи духул. ПАРГАНДА ‫ﭘﺮﮔﻨﺪه‬ шакли кўтоњшудаи паро-
ганда.
ПАРВОНА III ‫ ﭘﺮواﻧﻪ‬кит., зоол. сиёњгўш,
њайвони вањшии аз саг калонтар. ПАРГАР ‫ ﭘﺮﮔﺮ‬кит. гарданбанди мурассаъ,
тавќи тилло.
ПАРВОНАВОР ‫ ﭘﺮواﻧﻪوار‬мисли парвона, мо-
нанди парвона, парвонасифат. ПАРГАС//ПАРГАСТ ‫ﭘﺮﮔﺴﺖ‬//‫ﭘﺮﮔﺲ‬ кит. ма-
бодо, њаргиз, њошо.
ПАРВОНАГЇ ‫ﭘﺮواﻧﮕﻲ‬ 1. парвона будан. 2.
маљ. ошиќї. ПАРГОЛА ‫ ﭘﺮﮔﺎﻟﻪ‬кит. 1. пина, васла, ямоќ,
пора. 2. маљ. наќшу нигори рўи чизе.
ПАРВОНАДЕЊ ‫ ﭘﺮواﻧﻪده‬амркунанда, фар-
мондењ, иљозатдињанда. ПАРГОР ‫ ﭘﺮﮔﺎر‬1. афзорест барои кашидани
доира, сиркул. 2. доира. 3. маљ. роњ, равиш;
ПАРВОНАДОР ‫ ﭘﺮواﻧﻪدار‬дорои иљозатнома тариќ; чора.
барои анљоми коре, дорои рухсатнома,
иљозатдор. ПАРГОРДОН ‫ ﭘﺮﮔﺎردان‬ќуттие, ки дар он пар-
гор нигоњ дошта мешавад.
ПАРВОНАК ‫ ﭘﺮواﻧﻚ‬ниг. парвона III.
ПАРГОРЗАН ‫ ﭘﺮﮔﺎرزن‬паргоркаш, доиракаш.
ПАРВОНАСИФАТ ‫ﭘﺮواﻧﻪﺻﻔﺖ‬ ниг. парво-
навор. ПАРГОРЇ ‫ ﭘﺮﮔﺎري‬мансуб ба паргор; хати бо
паргор кашида, хати доиравї.
ПАРВОНАСОН ‫ ﭘﺮواﻧﻪﺳﺎن‬ниг. парвонавор.
ПАРГУСАСТА ‫ ﭘﺮﮔﺴﺴﺘﻪ‬1. парканда, бепару
ПАРВОНАЧЇ ‫ﭘﺮواﻧﭽﻲ‬ таър. 1. яке аз бол. 2. маљ. ољиз, нотавон.
ПАР – 72 –
ПАРДА I ‫ ﭘﺮده‬1. матое, ки барои пўшонидани ПАРДАВОРЇ (‫ ﭘﺮدهوار)ي‬мансуб ба парда; ма-
дару тиреза меовезанд; пардаи тиреза; ма- тоъ барои парда.
тои сербаре, ки пеши сањнаи театр кашида
мешавад: пардаи сањна. 2. чодаре, ки занону ПАРДАГАР ‫ ﭘﺮدهﮔﺮ‬пардасоз, он ки парда
духтарон барои аз мардони бегона пинњон тањия мекунад, дўзандаи парда, пардасоз.
кардани рўи худ ба сар мегирифтанд,
рўйпўш, њиљоб, сарандоз. 3. пардаи бисёр ПАРДАГИЛЕМ ‫ ﭘﺮدهﮔﻠﻴﻢ‬кит. навъе аз палос,
нозуки сафед дар таки пўсти тухми мурѓ, ки барои хобидан ва рў пўшидан ба кор
байни ќисматњои пиёз ва анор. 4. пўсти би- мебурдаанд; палосе, ки айёрон истифода
сёр нозук, ки рўи баъзе аз аъзои бадани ин- мекарданд; палоси тунук.
сонро пўшондааст: пардаи гўш, пардаи гур-
да. 5. ба тарзи истиора њар чизи фароги- ПАРДАГЇ ‫ ﭘﺮدﮔﻲ‬1. дар парда будан. 2. пар-
ранда ва ињотакунанда; пардаи шаб; дар данишин; пардадор, мастур; пўшида,
парда, зери парда корњои пинњонї, но- пинњон. 3. маљ. тоза, покиза; нав. 4. ниг.
маълум, асрори пўшида; пардаи сиёњ киноя пардавор(ї).
аз фаранљї ва чашмбанд; парда аз рўи чизе
афтодан парда-парда ќабат ба ќабат, тањ ПАРДАГОЊ ‫ ﭘﺮدهﮔﺎه‬љои пинњонї, мањалли
бар тањ; ошкор шудани чизе, фош гардони- пинњонї, мањрамхона.
дани чизе; шарманда шудани касе; парда
бардоштан (кушодан) аз рўи чизе асрори чи- ПАРДАДАР ‫ ﭘﺮدهدر‬1. ошкоркунанда; фошку-
зеро ошкор кардан, фош сохтан чизеро; нанда. 2. шармандакунанда, беобрўкунанда.
парда боз кардан рўй намудан, рўпўшро ги- 3. маљ. айбљў, бењаё.
рифтан; парда даридан, пардаи касеро да- ПАРДАДАРИДА ‫ ﭘﺮدهدرﻳﺪه‬сифати феълии за-
рондан маљ. шарманда кардан; фош ва рас- мони гузашта аз парда даридан;
во кардан; пардаи гулў дарондан бо овози беобрўшуда, расвошуда.
хеле баланд гап задан; парда кушодан аз
рўи чизе ошкор сохтан чизеро, фош наму- ПАРДАДАРЇ ‫ ﭘﺮدهدري‬1. ошкор кардан, фош
дан чизеро; парда кашидан а) парда овех- кардан. 2. расвої. 3. гуфт. парда барои
тан; б) маљ. пинњон кардан, махфї гардо- дар; матое, ки барои пардаи дарњо муносиб
нидан; аз парда озод намудан озодї бахши- аст.
дан аз зери чодар рањої додан.
ПАРДАДАРОН ‫ ﭘﺮدهدران‬ниг. пардадар.
ПАРДА II ‫ ﭘﺮده‬1. мус. зењ ва бандњое аз пай,
рўда ё филиз, ки ба дастаи дутор, танбўр ва ПАРДАДОР I ‫ ﭘﺮدهدار‬1. он ки ё он чи рўйпўш
дигар асбобњои мусиќии торї ба фосилаи аст; рўпўшкунанда, пинњонкунанда. 2.
муайян мебанданд ва ваќти навохтан ан- таър. дарбон, њољиб (дар дарборњо).
гуштро ба болои онњо зер мекунанд. 2. на-
во, оњанг; маќом. ПАРДАДОР II ‫ ﭘﺮدهدار‬мус. дорои парда (оид ба
асбобњои мусиќии торї).
ПАРДААРЎСАК ‫ ﭘﺮدهﻋﺮوﺳﻚ‬бот. як навъ
гиёњи буттааш ба ќаланфур монанд, ки ме- ПАРДАДЎЗ ‫ ﭘﺮدهدوز‬1. дўзандаи парда. 2. ниго-
вааш даруни ѓўзаи тунукаш сурх шуда ме- рандаи сирру асрори хеш; ◊ бар тани худ
пазад, њамчун меваи табобатї истифода пардадўз шудан.
мешавад.
ПАРДАК ‫ ﭘﺮدك‬кит. чистон, луѓз; муаммо.
ПАРДАБАРДОР ‫ ﭘﺮدهﺑﺮدار‬1. он ки аз рўи чизе
чодар ё парда мебардорад. 2. ошкоркунан- ПАРДАКАШ ‫ ﭘﺮدهﻛﺶ‬ниг. пардадар.
да; парда бардоштан а) чодар аз рўи чизе
бардоштан; б) маљ. ошкор сохтан, намудор ПАРДАКУШО ‫ ﭘﺮدهﻛﺸﺎ‬киноя аз ошкоркунан-
кардан. да, намоёнкунанда.
ПАРДАБАРДОРЇ ‫ ﭘﺮدهﺑﺮداري‬1. исми амал аз ПАРДАНИШИН ‫ ﭘﺮدهﻧﺸﻴﻦ‬1. хилватнишин,
парда бардоштан. 2. маросими кушодани гўшанишин. 2. зан ё духтари мастур ва
рўи ягон ёдгории меъморї (мас. њайкал, пасипардагї.
нимпайкара ва ѓ.)
ПАРДАНИШИНЇ ‫ ﭘﺮدهﻧﺸﻴﻦ‬хилватнишинї,
ПАРДАБОЛ ‫ ﭘﺮدهﺑﺎل‬зоол. :пардаболњо њаша- гўшанишинї, кунљи узлат ихтиёр кардан.
роти ќанотњояш пардадор.
ПАРДАПЎШ ‫ ﭘﺮدهﭘﻮش‬1. сарпўш, рўпўш. 2.
ПАРДАВОР ‫ ﭘﺮدهوار‬ниг. пардаворї. роздор. 3. айбпўш; пардапўш кардан а)
– 73 – ПАР
пинњон кардан, ошкор нанамудан; б) маљ. тавсиф; пардоз додан а) оро додан; сайќал
хомўш кардан. додан; б) суфта кардан: масолењи пардоз.
ПАРДАПЎШЇ ‫ ﭘﺮدهﭘﻮﺷﻲ‬пинњон кардан, ПАРДОЗАНДА ‫ ﭘﺮدازﻧﺪه‬итт. абзоре дар ком-
рўпўш намудан, махфї нигоњдорї (чизеро, пютер, ки иттилоотро пардозиш мекунад,
фикреро). протсесор.
ПАРДАПЎШОНА ‫ ﭘﺮدهﭘﻮﺷﺎﻧﻪ‬дар њолати ПАРДОЗГАР ‫ ﭘﺮدازﮔﺮ‬он ки пардоз мекунад,
пардапўш будан, пинњонї, нонамоён. пардоздињанда, ороишдињанда.
ПАРДАСАРО(Й) I (‫ ﭘﺮدهﺳﺮا)ي‬1. хайма, чодири ПАРДОЗГАРЇ ‫ ﭘﺮدازﮔﺮي‬1. амали пардозгар. 2.
подшоњ, саропарда. 2. хаймаи занони сайќалдињї, ороишгарї; дастгоњи
подшоњ. пардозгарї дастгоњи ороишї, сайќалдињї.
ПАРДАСАРО(Й) II (‫ﭘﺮدهﺳﺮا)ي‬ књн. сароянда, ПАРДОЗДИЊАНДА ‫ ﭘﺮدازدﻫﻨﺪه‬1. сифати
мутриб. феълии замони њозира аз пардоз додан. 2.
пардозгар.
ПАРДАСОЗ ‫ ﭘﺮدهﺳﺎز‬ниг. пардадўз.
ПАРДОЗДИЊЇ ‫ ﭘﺮدازدﻫﻲ‬пардоз додан, зебу
ПАРДАСЎЗ ‫ ﭘﺮدهﺳﻮز‬1. сўзонандаи парда. 2. зинат додан: корхонаи пардоздињї.
киноя аз ошкоркунандаи розњо.
ПАРДОЗИДАН ‫ ﭘﺮدازﻳﺪن‬кит. машѓул шудан,
ПАРДАХТ ‫ ﭘﺮدﺧﺖ‬:пардахт кардан кит. холї ба коре шурўъ кардан.
кардан, тињї намудан; пардахт мондан кит.
холї мондан, тињї гаштан; пардахт шудан ПАРДОЗНОК ‫ ﭘﺮدازﻧﺎك‬пардоздода, пардоз-
ниг. пардахта шудан. карда, обурангдор.
ПАРДАХТА ‫ ﭘﺮدﺧﺘﻪ‬сифати феълии замони гу- ПАРДОР ‫ ﭘﺮدار‬1. болдор, соњиби болу пар. 2.
зашта аз пардахтан; холї, тињї; пардахта маљ. тезрав (сифати асп).
мондан холї гаштан; ◊ пардахта шудан а)
фориѓ шудан; б) анљом ёфтан, ба охир ра- ПАРДОХТ ‫ ﭘﺮداﺧﺖ‬додани ќарз, адои ќарз;
сидан. маблаѓе, ки ба адои ќарз дода мешавад;
пардохти ѓайринаќдї маблаѓе, ки
ПАРДАХТАН ‫( ﭘﺮدﺧﺘﻦ‬муќ. пардохтан) кит. 1. ѓайринаќд дода мешавад; пардохти мењнат
холї кардан, тињї кардан; адо кардан. 2. музди мењнат, маош; ќудрати пардохт
машѓул шудан, андармон шудан. 3. тамом ќудрати адои ќарз; пардохт кардан пул су-
кардан, ба анљом расонидан; буд кардан, поридан; пул додан, маош додан.
сохтан. 4. фориѓ шудан, фароѓат ёфтан,
осуда гаштан. 5. маљ. мурдан, вафот ёфтан; ПАРДОХТАН ‫ ﭘﺮداﺧﺘﻦ‬1. адо намудан (ќарзро);
пардахтан аз касе ба ќатл овардани касе. супурдани маблаѓе, ки бояд пардохта ша-
вад. 2. ба коре машѓул шудан, оѓоз наму-
ПАРДАШИКОФ ‫ ﭘﺮدهﺷﻜﺎف‬киноя аз фошку- дан(кореро): ба коре пардохтан. 3. оростан,
нанда, ошкоркунанда. перостан. 4. сароидан, хондан, иљро кардан
(сурудро), навохтан (оњангеро); пардохта
ПАРДАШИНОС ‫ ﭘﺮدهﺷﻨﺎس‬1. мутриб, навозан- шудан анљом ёфтан, иљро шудан; адо карда
да, мусиќидон. 2. маљ. ориф, соњиби фањм. шудан (ќарз).
ПАРДЕВОРЇ ‫ ﭘﺮدﻳﻮاري‬ќисми болоии девор, ПАРДОХТАНЇ ‫ ﭘﺮداﺧﺘﻨﻲ‬ниг. пардохтшаванда.
ќабати деворпўш.
ПАРДОХТГАР ‫ ﭘﺮداﺧﺘﮕﺮ‬ниг. пардохткунанда.
ПАРДЕЗ ‫ ﭘﺮدﻳﺰ‬кит. мамнўъгоњ.
ПАРДОХТЇ ‫ﭘﺮداﺧﺘﻲ‬ мансуб ба пардохт; пар-
пардоз ‫ ﭘﺮداز‬1. асоси замони њозира аз пардох- дохтшуда.
тан. 2. љузъи пасини калимањои мураккаб ба
маънои зебу ородињанда, навозанда: нукта- ПАРДОХТКУНАНДА ‫ ﭘﺮداﺧﺖﻛﻨﻨﺪه‬1. сифати
пардоз, наѓмапардоз ва ѓ. феълии замони њозира аз пардохт кардан. 2.
пулдињанда; ќарздор.
ПАРДОЗ ‫ ﭘﺮداز‬1. ороиш, зебу зинат. 2. сайќал;
пардозу андоз а) зебу зинати бисёр, рангу ПАРДОХТШАВАНДА ‫ ﭘﺮداﺧﺖﺷﻮﻧﺪه‬сифати
бори аз њад афзун; б) муболиѓа, таърифу феълии замони њозира аз пардохт шудан; су-
ПАР – 74 –
пурдшаванда. тибї; тафриќа. 2. ошуфтагї, беќарорї,
ташвиш, хафагї. 3. маљ. тарс, бим, хавф.
ПАРЕЗ ‫ ﭘﺮﻳﺰ‬кит. фарёд, наъра, фиѓон.
ПАРЕШОНКОР‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﻛﺎر‬кит. ошуфтакор, он
ПАРЕР ‫ ﭘﺮﻳﺮ‬шакли кўтоњшудаи парерўз. ки ба парешон ва ошуфта кардан раѓбат
дорад.
ПАРЕРЎЗ ‫ ﭘﺮﻳﺮوز‬як рўз пеш аз рўзи гузашта,
рўзи пеш аз дирўз, ду рўз пеш; рўзи сеюм. ПАРЕШОНМЎЙ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﻣﻮي‬1. он ки мўяш
дарњаму барњам аст. 2. љўлидамўй,
ПАРЕШ ‫ ﭘﺮﻳﺶ‬шакли кўтоњшудаи парешон. пахмоќмўй.
ПАРЕШАБ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺐ‬шаби гузашта; як шаб пеш ПАРЕШОННАЗАР ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﻧﻈﺰ‬1. дорои назари
аз шаби гузашта; шаби пеш аз дишаб. парешон, ба њар сўй нигаранда, ба њар та-
раф булњавасона нигаранда. 2. маљ.
ПАРЕШАН ‫ ﭘﺮﻳﺸﻦ‬ниг. парешон. булњавас.
ПАРЕШИДАН ‫ ﭘﺮﻳﺸﻴﺪن‬1. парешон гардондан, ПАРЕШОННАФАС ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﻧﻔﺲ‬1. ошуфта,
бадњол намудан, парешон кардан, паро- њайрон, парешонхотир. 2. маљ. булњавас.
канда сохтан, бар бод додан; афшондан. 2.
бехуд гаштан. 3. маљ. ошкор кардан, фош ПАРЕШОННИГОЊ ‫ﭘﺮﻳﺸﺎنﻧﮕﺎه‬ ниг. парешон-
намудан. назар.
ПАРЕШОН ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎن‬1. пароканда, дарњаму ПАРЕШОНРЎЗГОР ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنروزﮔﺎر‬1. овора,
барњам, бетартиб. 2. маљ. ошуфта, мушав- сияњрўз, сияњбахт. 2. тангдаст; бесомон,
ваш, ѓамгин. 3. маљ. бечора, бенаво, бечиз, бесараљом, ошуфтањол.
камбаѓал; мўи парешон мўи љўлида,
пахмоќ; сухани парешон гапи бењуда, гапи ПАРЕШОНРЎЗГОРЇ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنروزﮔﺎري‬оворагї,
сафсата; хоби парешон хоби бесару нўг, хо- бесомонї, бечорагї.
би ошуфта; њоли парешон дар њолати изти-
роб, њолати изтироб, музтариб; парешон ПАРЕШОНСАЙР ‫ﭘﺮﻳﺸﺎنﺳﻴﺮ‬ парешонгард,
гаштан (шудан) а) пароканда шудан; б) ошуфта, бесаранљом.
мушавваш шудан, ошуфта шудан гаштан,
парешонхотир шудан; парешон кардан а) ПАРЕШОНСАФАР ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﺳﻔﺮ‬саргардон, ово-
пароканда кардан, аз њам људо намудан рагард.
мутафарриќ гардонидан; б) ошуфта наму-
дан; пањну парешон титу пит, пароканда; ПАРЕШОНФИКР ‫ﭘﺮﻳﺸﺎنﻓﻜﺮ‬ хотирпарешон;
пањну парешон шудан а) пањн гаштан, ба ошуфтањол.
њар тараф овоза шудан, сартосар пањн шу-
дан; б) таќсим шудан; титу парешон шудан ПАРЕШОНФИКРЇ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﻓﻜﺮي‬парешонфикр
(гардидан) пањну пароканда шудан (гарди- будан; хотирпарешонї; ошуфтањолї.
дан); хотири касе парешон шудан ошуфта
шудани касе, ѓамгин шудани касе. ПАРЕШОНХАЁЛ ‫ﭘﺮﻳﺸﺎنﺧﻴﺎل‬ ниг. парешон-
хотир.
ПАРЕШОНАЊВОЛ ‫ﭘﺮﻳﺸﺎناﺣﻮال‬ хотир-
ПАРЕШОНХОТИР ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﺧﺎﻃﺮ‬1. мушавваш,
парешон, ошуфтањол; мушаввашхотир; дар
њолати ногувор монда. ошуфта, парешонфикр; парешонхаёл. 2.
музтариб; ѓамгин; паридахаёл.
ПАРЕШОНАЊВОЛЇ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎناﺣﻮاﻟﻲ‬парешонњол
будан, хотирпарешонї; ошуфтањолї ПАРЕШОНХОТИРЇ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﺧﺎﻃﺮي‬1. ошуф-
тагї, ошуфтањолї, ташвиш. 2. хотирпа-
ПАРЕШОНГЎЇ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﮔﻮﺋﻲ‬парешон гуфтан, решонї, изтироб.
суханњои бењуда гуфтан.
ПАРЕШОНХОТИРОНА ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎن ﺧﺎﻃﺮاﻧﻪ‬бо
ПАРЕШОНДИЛ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎندل‬парешонхотир, муз- парешонхотирї, дар њолати изтироб ва
тариб. ташвиш.

ПАРЕШОНДИМОЃ ‫ﭘﺮﻳﺸﺎندﻣﺎغ‬ ниг. парешон- ПАРЕШОНЊАВОС ‫ﻳﺸﺎنﺣﻮاس‬ ниг. парешон-


хотир. хотир.

ПАРЕШОНЇ ‫ﭘﺮﻳﺸﺎﻧﻲ‬ 1. парокандагї, бетар- ПАРЕШОНЊОЛ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﺣﺎل‬ниг. парешонањвол.


– 75 – ПАР
ПАРЕШОНШУДА ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﺷﺪه‬ба њар тараф њолат аз шодї, тарсу вањм ё ѓаму андўњ; па-
пањншуда, пароканда, мутафарриќ. ридани чашм љунбидани мижгон ва пилки
чашм аз таъсири асаб; як ќад паридан аз
ПАРЕШОНЊОЛЇ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺎنﺣﺎﻟﻲ‬хотирпарешонї, таъсири чизе якбора тарсида љунбида мон-
ошуфтагї; хафагї. дан, тарсидан; њуш (аз сар) паридан якбора
тарсида мондан, сахт тарсидан.
ПАРЗАДАРЎ(Й) (‫ ﭘﺮزدهرو)ي‬он ки дар рўяш
доѓи обила дорад, обиларўй. ПАРИДАРАНГ ‫ ﭘﺮﻳﺪهرﻧﮓ‬1. он ки ё он чи ран-
гаш парида бошад. 2. маљ. бемор, касал.
ПАРЗАНЇ ‫ ﭘﺮزﻧﻲ‬исми амал аз пар задан;
парафшонї, болу пар задан. ПАРИДАХАЁЛ ‫ ﭘﺮﻳﺪهﺧﻴﺎل‬ниг. парешонхотир.
ПАРЗАНОН ‫ ﭘﺮزﻧﺎن‬феъли амал аз пар задан; ПАРИДОР ‫ ﭘﺮﻳﺪار‬он ки ба вай гўё парї асар
болзанон, парвозкунон. кардааст; љиндор.
ПАРИАНДОМ ‫ ﭘﺮياﻧﺪام‬ниг. парипайкар. ПАРИДУХТ ‫ ﭘﺮيدﺧﺖ‬ниг. паридухтар.
ПАРИАФСОЙ ‫ ﭘﺮياﻓﺴﺎي‬кит. парихон, афсун- ПАРИДУХТАР ‫ﭘﺮيدﺧﺘﺮ‬ 1. паризод. 2. маљ.
гар, љодугар. зебо, хушрўй.
ПАРИБАНД ‫ ﭘﺮيﺑﻨﺪ‬ниг. париафсой. ПАРИЗАДА ‫ ﭘﺮيزده‬1. он ки ба ў гўё парї асар
кардааст, љинзада, паридор. 2. маљ. мушав-
ПАРИВАРА ‫ ﭘﺮيوره‬гуфт., ниг. паризада. ваш, ошуфта.
ПАРИВАШ ‫ ﭘﺮيوش‬1. паримонанд, чун парї, ПАРИЗОД(А) ‫ﭘﺮيزاده‬//‫ ﭘﺮيزاد‬1. зодаи парї. 2.
мисли парї; паривор. 2. маљ. зебо, хушрўй. маљ. бисёр зебо, бисёр хушрў.
ПАРИВОР ‫ ﭘﺮيوار‬ниг. париваш. ПАРИМОНАНД ‫ ﭘﺮيﻣﺎﻧﻨﺪ‬маљ. зебо, хушрў.
ПАРИГИРИФТА ‫ ﭘﺮيﮔﺮﻓﺘﻪ‬ниг. паризада. ПАРИНАЖОД ‫ ﭘﺮيﻧﮋاد‬ниг. паризод.
ПАРИДА ‫ ﭘﺮﻳﺪه‬сифати феълии замони гузашта ПАРИПАЙКАР ‫ ﭘﺮيﭘﻴﻜﺮ‬хушандом, зебо-
аз паридан; парвозкунон, парзанон; парида ќиёфа; хушрў, зебо, париандом.
омадан парвозкунон омадан, пар зада ома-
дан; парида рафтан парзанон рафтан, пар ПАРИПАШША ‫ ﭘﺮﭘﺸﻪ‬боф. як навъ матоъ.
зада рафтан.
ПАРИПАШШАГЇ ‫ﭘﺮﭘﺸﮕﻲ‬ мансуб ба пари-
ПАРИДА(ГЇ) ‫ﭘﺮﻳﺪﮔﻲ‬//‫ ﭘﺮﻳﺪه‬шакли дигари си- пашша.
фати феълии парида. 1. аз чизе људошуда. 2.
маљ. шикаста; ниг. паридан 9. ПАРИР ‫ ﭘﺮﻳﺮ‬кит., ниг. парер.
ПАРИДАН ‫ ﭘﺮﻳﺪن‬1. ба воситаи пару бол ба ПАРИРУХ ‫ ﭘﺮيرخ‬парирўй, зебо, хушрўй.
њаво баланд шудани парандањо; парвоз
кардан. 2. ба воситаи наќлиёти њавої аз љое ПАРИРУХСОР ‫ ﭘﺮيرﺧﺴﺎر‬ниг. парирў(й).
ба љои дигар рафтан. 3. љастан, хез задан,
банохост аз љо љаста хестан. 4. ларзидан, ПАРИРЎ(Й) (‫ ﭘﺮيرو)ي‬зебо, хушрўй, соњибља-
сахт љунбидан. 5. бардошта шудан; боло мол; паричењра.
рафтан; бухор шуда ба њаво рафтан (мас.,
шабнам). 6. љањида ѓалтидан, ѓалтида раф- ПАРИРЎЗ ‫ ﭘﺮﻳﺮوز‬ниг. парерўз.
тан. 7. бартараф шудан, дур шудан (мас.,
кайф, мастї). 8. пањн шудан, пош хўрдан ПАРИСИМО ‫ ﭘﺮيﺳﻴﻤﺎ‬ниг. паричењра.
(мас., оташ). 9. шикастан, шикастани лаби
зарфи чинї ё шишагї. 10. маљ. бовар кар- ПАРИСО ‫ ﭘﺮيﺳﺎ‬париосо, париваш, парисон.
дан; фирефта шудан ба касе, ба чизе, ба ПАРИСО(Й) (‫ﭘﺮيﺳﺎ)ي‬ шакли кўтоњшудаи па-
умеди касе болидан; парида рафтан а) пар- риафсой.
воз кардан, б) ѓелида рафтан, ѓалтидан,
ногањонї афтидан; парида хестан якбора ПАРИСУРАТ ‫ﭘﺮيﺻﻮرت‬ паримонанд, зебо,
љастан, хез зада аз љо бархостан; паридани хушрўй.
ранг а) таѓйир ёфтани ранги чизе, (мас.,
ранги либос аз офтоб); б) дигаргун шудани ПАРИТЕТ олм. ‫ﭘﺮﻳﺘﻴﺖ‬ 1. таносуб; баро-
ПАР – 76 –
барнархї; таносуби пулњо (байни ду асъор), кардани чўбу тахта ва ѓ.
ба њисоби тилло, ки њамчун замина барои
таъйини ќурби асъор истифода мегардад. 2. ПАРМАВОР ‫ ﭘﺮﻣﻪوار‬монанди парма; тез,
баробарї, муносибати баробарї. сўрохкунанда.
ПАРИТОВУСЇ ‫ ﭘﺮﻃﺎوﺳﻲ‬1. мисли пари товус, ПАРМАГАР ‫ ﭘﺮﻣﻪﮔﺮ‬он ки бо парма кор меку-
рангоранг, гуногунранг. 2. боф. як навъ ма- над; пармакунанда.
тои абрешимї: фаранљии паритовусї.
ПАРМАКУНАНДА ‫ ﭘﺮﻣﻪﻛﻨﻨﺪه‬1. сифати феълии
ПАРИХОН ‫ ﭘﺮيﺧﻮان‬парибанд, париафсой, замони њозира аз парма кардан. 2. он ки
соњир, љодугар. парма мекунад; бо парма сўрохкунанда,
пармагар.
ПАРИХОНА ‫ ﭘﺮيﺧﺎﻧﻪ‬1. маскани парињо, љои
парињо. 2. маљ. нигористон, суратхона. ПАРМАКУНЇ ‫ ﭘﺮﻣﻪﻛﻨﻲ‬парма кардан: даст-
гоњи пармакунї, асбоби пармакунї.
ПАРИХОНЇ ‫ﭘﺮيﺧﻮاﻧﻲ‬ соњирї, љодугарї,
афсунгарї. ПАРМАОСО ‫ ﭘﺮﻣﻪآﺳﺎ‬ниг. пармавор.
ПАРИЧЕЊР(А) (‫ﭘﺮيﭼﻬﺮ)ه‬ парирўй, зебо, ПАРМАСОН ‫ ﭘﺮﻣﻪﺳﺎن‬мисли парма, пармавор,
хушрў, соњибљамол. парма барин тезу гузаранда.
ПАРИШ ‫ ﭘﺮش‬1. сифати феълї аз паридан; ПАРМАХИДА ‫ ﭘﺮﻣﺨﻴﺪه‬1. мухолиф; худрой. 2.
парвоз. 2. љунбидан, ларзидан; пир-пир па- оќи падару модар, фарзанди нохалаф;
ридан. 3. љастан, хез кардан, љањиш. лаънатшуда.
ПАРИШАБ ‫ ﭘﺮﻳﺸﺐ‬ниг. парешаб. ПАРМАЧОЊ ‫ ﭘﺮﻣﻪﭼﺎه‬чоњи чуќуртарини му-
давварест, ки ба воситаи дастгоњи
ПАРИШАМОИЛ ‫ ﭘﺮﻳﺸﻤﺎﻳﻞ‬ниг. парисурат. пармакунї њафр шудааст.
ПАРЇ ‫ ﭘﺮي‬1. махлуќи афсонавї, ки ба чашм ПАРМОС ‫ ﭘﺮﻣﺎس‬1. кит. рањої, халосї. 2. ламс,
нонамоён, хушрўю зебо тасаввур карда ломиса.
мешавад. 2. маљ. маъшуќаи зебо.
ПАРМОСИДАН ‫ ﭘﺮﻣﺎﺳﻴﺪن‬1. ломиса кардан, бо
ПАРК англ. ‫ ﭘﺮك‬1. боѓ, чорбоѓ, боѓи калон бо даст чизеро молидан, даст-даст кардан. 2.
хиёбонњо ва гулзорњо; боѓи фароѓатї. 2. ёзидан, дароз кардан. 3. маљ. донистан, ши-
бунгоњ; љои ист ва таъмири наќлиёти ягон нохтан. 4. маљ . хостан, писандидан.
соња ё мошинњои ягон соња: парки
мошинњо, парки трактор. ПАРНИЁН ‫ ﭘﺮﻧﻴﺎن‬1. боф. шоњии нозуки
наќшдор, матои нафиси абрешимии гулдор.
ПАРКАМ ‫ ﭘﺮﻛﻢ‬кит. ночизшуда, бекорагашта, 2. таър. коѓази нафиси аз њарир сохташуда
азкор афтода. барои навиштани хат.
ПАРКАНДА ‫ ﭘﺮﻛﻨﺪه‬1. мурѓи болу параш кан- ПАРНИЁНЇ ‫ ﭘﺮﻧﻴﺎﻧﻲ‬кит. мансуб ба парниён; аз
да, беболу пар. 2. маљ. ољиз, нотавон. парниён дўхташуда.
ПАРКАШЇ ‫ ﭘﺮﻛﺸﻲ‬пар кашидан(-и мурѓон); ПАРНИЁНПЎШ ‫ ﭘﺮﻧﻴﺎن ﭘﻮش‬кит. њарирпўш, он
парвоз кардан (-и мурѓон). ки матои нафиси њарирї пўшида.
ПАРКОЛА ‫ ﭘﺮﻛﺎﻟﻪ‬ниг. паргола. ПАРНО ‫ ﭘﺮﻧﺎ‬кит., ниг. паран.
ПАРЛАМЕНТ англ. ‫ ﭘﺮﻟﻤﻴﻨﺖ‬маљлиси олии ПАРНОК ‫ ﭘﺮﻧﺎك‬пардор; болдор.
ќонунбарори намояндагони интихобшуда
дар мамлакатњои конститутсионї. ПАРНУН ‫ ﭘﺮﻧﻮن‬кит. дебои мунаќќаш, њарири
пурнаќш, бисёр нозук ва латиф; парнў,
ПАРЛАМЕНТЇ ‫ ﭘﺮﻟﻤﻴﻨﺘﻲ‬мансуб ба парламент. парно.
ПАРЛУМОН ‫ ﭘﺮﻟﻤﺎن‬ниг. парламент. ПАРНЎ ‫ ﭘﺮﻧﻮ‬ниг. парнун.
ПАРЛУМОНЇ ‫ ﭘﺮﻟﻤﺎﻧﻲ‬ниг. парламентї. ПАРОВАР ‫ ﭘﺮآور‬кит. парвозкунанда.
ПАРМА ‫ﭘﺮﻣﻪ‬ афзори оњанинест барои сўрох ПАРОКАНДА//ПАРОГАНДА ‫ﭘﺮاﮔﻨﺪه‬//‫ﭘﺮاﻛﻨﺪه‬
– 77 – ПАР
1. сифати феълии замони гузашта аз паро- ПАРОКЎЊ ‫ ﭘﺮاﻛﻮه‬кит. он тарафи кўњ.
кандан. 2. парешон, мутафарриќ, бетартиб,
бенизом: ашъори пароканда шеърњои паре- ПАРОЛАК ‫ ﭘﺮاﻟﻚ‬ниг. палорак.
шони шоир, ки аз сарчашмањои гуногун
љамъоварї шудаанд. 3. бе тартиби муайян, ПАРОМ р. ‫ ﭘﺮام‬як навъ кемаи сањнвасеъ, ки
титу пит; њарљо-њарљо; пароканда гардидан одамон, њайвонот ва воситањои наќлиётро
(шудан) ба њар тараф људо шуда рафтан, аз як тарафи дарё ба тарафи дигараш мегу-
мутафарриќ шудан (мас., љамъи одамон); заронанд; амад.
парешон (дарњаму барњам) шудан; аз байн
рафтан; пароканда кардан (намудан) ПАРОМРОН ‫ ﭘﺮامران‬он ки паромро идора ме-
мутафарриќ кардан, парешон кардан, по- кунад.
шида титу пит кардан (чизи тўбшударо).
парон ‫ ﭘﺮان‬1. асоси замони њозира аз парондан.
ПАРОКАНДААЊВОЛ ‫ﭘﺮاﻛﻨﺪهاﺣﻮال‬ парешон- 2. љузъи пасини баъзе калимањои мураккаб ба
њол, музтариб. маънои паронанда: мўшакпарон, сангпарон,
магаспарон.
ПАРОКАНДАГЇ ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪﮔﻲ‬1. шакли дигари си-
фати феълии замони гузашта аз парокан- ПАРОН I ‫ ﭘﺮان‬паранда, парвозкунанда, чизе,
дан. 2. мутафарриќї, парешонї; бетартибї; ки дар њолати паридан аст: тири парон, му-
бенизомї. 3. маљ. вайронї, вазнинии ањвол; шаки парон; парон рафтан а) парида рафтан
нобудшавї. (бо шитоб ва бо суръат рафтан); б) чаќќон
будани бозори чизе; парон-парон тир паро-
ПАРОКАНДАГЎЙ ‫ﭘﺮاﻛﻨﺪهﮔﻮي‬ бењудагўй, ндан, тирандозї; тирпаронии бисёр.
парешонгўй.
ПАРОН II ‫ ﭘﺮان‬:њукми парон њукми парондан.
ПАРОКАНДАДИЛ ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪهدل‬парешонхотир.
ПАРОНАНДА ‫ ﭘﺮاﻧﻨﺪه‬сифати феълии замони
ПАРОКАНДАКУНЇ ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪﻛﻨﻲ‬исми амал аз њозира аз парондан; он ки мепаронад.
пароканда кардан; парешон сохтан; аз њам
људо сохтан; титу пит кардан. ПАРОНДАН ‫ ﭘﺮاﻧﺪن‬1. андохтан, партофтан,
њаво додан; задан; санг парондан. 2. тирбо-
ПАРОКАНДАН ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪن‬1. пароканда кардан, рон кардан, тир андохта куштан. 3.
парешон сохтан. 2. мунташир кардан (мас., љунбондан, њаракат додан: мижа парондан,
хитобномаеро). чашм парондан, ќош парондан. 4. маљ.
овардан, гирифта бурдан; гирифта овардан
ПАРОКАНДАРИЗЌ ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪهرزق‬ризќаш паре- (мас., бод чизеро); ◊ кадом шамол паронд?
шон; ба њар љо раванда, ба њар љо рўз гуза- (дар ваќти тасодуфан омадани шахси шинос
ронанда. ва наздик гуфта мешавад); аз куљо омадї?
гап парондан гап партофтан, ба касе расо-
ПАРОКАНДАРЎЗ ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪهروز‬бадњол, ошуф- нида чизе гуфтан; гапи кинояомез гуфтан;
тањол, парешонрўзгор. пинаки касеро парондан а) ба пинаки касе
монеъ шудан; б) маљ. касеро тарсонда мон-
ПАРОКАНДАХОТИР ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪهﺧﺎﻃﺮ‬хотирпаре- дан; хоби касеро парондан бедор кардан ка-
шон, мушавваш; парешонхотир. серо, ба хоб рафтани касе монеъ шудан.
ПАРОКАНДАХОТИРЇ ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪهﺧﺎﻃﺮي‬исми ПАРОН(И)ДАН ‫ﭘﺮاﻧﻴﺪن‬//‫ﭘﺮاﻧﺪن‬ тарзи бавоси-
амал аз пароканда хотир будан; парешонхо- таи парондан.
тир будан, парешонхотирї.
ПАРОНИШ ‫ ﭘﺮاﻧﺶ‬исми феълї аз парондан;
ПАРОКАНДАЊОЛ ‫ﭘﺮاﻛﻨﺪهﺣﺎل‬ ниг. парешон- тирборон кардан.
ањвол.
ПАРОНХЎЉА ‫ ﭘﺮاﻧﺨﻮﺟﻪ‬маљ. одаме, ки зуд-зуд
ПАРОКАНДАШАВЇ ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺪهﺷﻮي‬исми амал аз љои корашро иваз мекунад.
пароканда шудан; парешон шудан.
ПАРОНЧА ‫ ﭘﺮاﻧﭽﻪ‬парандаи навпарвоз; парон-
ПАРОКАНИШ ‫ ﭘﺮاﻛﻨﺶ‬1. исми феълї аз паро- ча шудан нав ба паридан шурўъ кардан
кандан; пароканда шудан. 2. риёз. миќёси (паранда).
пароканда шудан ва аз андозаи миёна дур
шудан, дисперсия. ПАРОНЧАК ‫ ﭘﺮاﻧﭽﻚ‬шакли тасѓири паронча;
1. ќудрати парвоз пайдо кардани парандаи
ПАР – 78 –
хурд, ба парвоз сар кардани мурѓљуља; па- ПАРРЕЗЇ ‫ ﭘﺮرﻳﺰي‬рехтани пар, пар партофтан
рончак кардан паридан омўхтан; ба парвоз (-и парандагон), тулак.
тайёр кардан; парончак шудан ќобилияти
парвоз пайдо кардан. 2. киноя аз лаёќат ПАРРЕХТА ‫ ﭘﺮرﻳﺨﺘﻪ‬1. парандае, ки парашро
пайдо кардан ба коре; ба воя расидан. партофта бошад; бепару бол. 2. маљ. ољиз,
нотавон.
ПАРОШИДАН ‫ ﭘﺮاﺷﻴﺪن‬кит. 1. парешон кар-
дан, парокандан. 2. пошидан, афшондан. ПАРРИК ‫ ﭘﺮﻳﻚ‬чархест љуфтпара барои печо-
нидани ресмон ё калоба дар касби
ПАРПАНАК ‫ ﭘﺮﭘﻨﻚ‬:парпанак задан а) болу бофандагї.
пар задан, тапидан (-и парандањо); б) аз паи
коре бо иштиёќи зиёд шитобкорона раф- ПАРСИНБАСТА ‫ ﭘﺮﺳﻴﻨﺒﺴﺘﻪ‬ниг. парсингбаста.
тан; парпанак рафтан (задан) гирди касе да-
водав кардан. ПАРСИНГ ‫ ﭘﺮﺳﻴﻨﮓ‬гуфт. ќабати хушкидаи
рўи чизе; хушкида кафидани рўи чизе; пар-
ПАРПАР ‫ ﭘﺮﭘﺮ‬чинчини њамвори баробаррах; синг бастан хушкида кафидани рўи чизе,
чиндор: гиребони парпар. ќабати иловагї пайдо карда кафидани рўи
чизе.
ПАР-ПАР ‫ ﭘﺮﭘﺮ‬калимаи таќлидї ба маънии
лап-лап, пир-пир; пар-пар кардан лап-лап ПАРСИНГБАСТА ‫ ﭘﺮﺳﻴﻨﮓﺑﺴﺘﻪ‬гуфт. рўи чи-
тофтан, намоён шудан. зе, ки хушк шуда кафидааст, ќабати илова-
гии хушкидаи рўи чизе: лабони парсингба-
ПАРПАРА ‫ ﭘﺮﭘﺮه‬кит. фулус ё тангаи бисёр ста.
хурд ва тунук.
ПАРСЎХТА ‫ ﭘﺮﺳﻮﺧﺘﻪ‬1. паранда, ки параш
ПАРПАРОН ‫ ﭘﺮﭘﺮان‬гуфт. парон, дар њолати сўхтааст, бепар, бе болу пар. 2. маљ. ољиз,
паридан; тез босуръат. нотавон; ноумедшуда.
ПАРПАЊН ‫ ﭘﺮﭘﻬﻦ‬бот. растание, ки дар сари ПАРТ I ‫ ﭘﺮت‬:парт кардан латта ё чармеро аз
роњњо ва љойњои нам мерўяд ва онро хурфа тафси оташ дарњам кашидаву нимсўхта
њам мегўянд. гардонидан; парту бирён кардан киноя аз
нобуд кардан; парт шудан а) аз тафси оташ
ПАРПЕЧ ‫ ﭘﺮﭘﻴﭻ‬матое, ки кўдаки хурдсолро ба паридаранг ва фасурда шудан; б) парканда
он печонида ба даст мегиранд: кўдаки пар- шудан, пўстканда шудан; тит шудан, аз њам
печ. људо шуда рехтан.
ПАРПЇ ‫ ﭘﺮﭘﻲ‬1. бот. решаи дармана, ки аз он ПАРТ II ‫ ﭘﺮت‬кит. 1. нораво, он чи аз эътибор
дору тайёр мекунанд: ќивоми парпї. 2. да- соќит аст. 2. дурафтода, дур; парт афтодан
вое, ки табибон барои дарди хала медо- дур афтодан; ◊ аз роњ парт! аз роњ дур шав!
данд. як сў шав!
ПАРПО(Й) (‫ ﭘﺮﭘﺎ)ي‬парандае, ки дар пояш пар ПАРТАВ I ‫ ﭘﺮﺗﻮ‬1. шуоъ, акс, фурўѓ, нур, шўъла
дорад; кабўтари парпой кабўтар, ки (-и офтоб, моњ, чароѓ ва ѓ.); партав афгандан
пойњояш пардор аст. (фикандан) нур пошидан, шўъла фишондан;
партав пошидан шўъла афшондан; партав
ПАР(Р)А ‫ ﭘﺮه‬1. пањлўи тез ё дандонадори ягон афшондан (фишондан) нур пошидан; партав
чиз, баромадагии рахи ягон чизе; ќирра. 2. додан шўъла пошидан. 2. маљ. ављ; зери…,
пањна, пар; ќанот; парраи осиё дандонаи тањти…; дар партави шўњрат дар ављи
чархи осиё; њар як аз дандонаи чархи осиё, шўњрат; дар партави чизе, касе дар тањти
ки ба чубчак пайваст мешавад. 3. канора, чизе, касе; ◊ дар партави њидояти устод дар
тараф; парраи бинї нармаи чапу рости зери роњнамоии омўзгор.
бинї; канорањои бинї; парраи гўш. 4. за-
бончаи ќулф; ◊ парраи ќулф бар калид за- ПАРТАВ II ‫ ﭘﺮﺗﻮ‬1. он чи фурўшанда баъд аз
дан коре бар хилоф кардан. савдо ба харидор иловагї медињад, партов;
партав кардан бепул додан, ба тарзи илова
ПАР(Р)АДОР ‫ ﭘﺮه دار‬дандонадор; рахдор, ќир- ба чизи харидашуда њамроњ карда додан. 2.
радор. њар чизи барзиёд партофтанї; оби партав,
партави ошхона; дари партав дари хурди
ПАР(Р)АК ‫ ﭘﺮك‬шакли тасѓири пара: паракњои иловагии хона ё њавлї.
бинї.
– 79 – ПАР
ПАРТАВАНДОЗ ‫ ﭘﺮﺗﻮاﻧﺪاز‬ниг. партавафшон. аз истеъмол); партовњои истењсолот. 2. хасу
хошок, ахлот; партову пасмонда. 3. партоф-
ПАРТАВАФКАН ‫ ﭘﺮﺗﻮاﻓﻜﻦ‬ниг. партавафшон. ташуда, ба њоли худ мондашуда,
бенигоњубин, бекора: њавлии партов; пар-
ПАРТАВАФКАНЇ ‫ﭘﺮﺗﻮاﻓﻜﻨﻲ‬ ниг. партаваф- тов шудан бенигоњубин шудан; бекора шу-
шонї. дан, аз кор баромадан.
ПАРТАВАФШОН ‫ ﭘﺮﺗﻮاﻓﺸﺎن‬1. нурафшон, рўш- ПАРТОВ II ‫ ﭘﺮﺗﺎو‬1. ниг. партав II. 2. дари пар-
ноидињанда, нурпош, равшанибахш. 2. ду- тав.
рахшанда, тобон, љилодор.
ПАРТОФТАН ‫ ﭘﺮﺗﺎﻓﺘﻦ‬1. андохтан, њаво додан.
ПАРТАВАФШОНЇ ‫ ﭘﺮﺗﻮاﻓﺸﺎﻧﻲ‬нурпошї, нур- 2. мондан, гузоштан; бор кардан; ба китф
афшонї; партавафшонї кардан нурпошї партофтан (мас., љуволро). 3. бас кардан,
кардан, шўълаафшонї кардан. ќатъ кардан, тарк кардан: корро партофтан,
одати бадро партофтан, хонданро партоф-
ПАРТАВДАРМОНЇ ‫ ﭘﺮﺗﻮدرﻣﺎﻧﻲ‬нав., тиб. ба тан. 4. њаво додан, андохтан. 5. поин фаро-
воситаи нурњои радиатсионї табобат кар- вардан, овезон кардан. 6. густурдан, пањн
дани беморон, радиотерапия. кардан: дастархон партофтан. 7. пўшидан,
гирифтан. 8. хориљ кардан, дур кардан. 9.
ПАРТАВСАНЉ ‫ ﭘﺮﺗﻮﺳﻨﺞ‬нав. абзоре, ки партов кашидан, наќш кашидан: гул партофтан,
ва андозаи онро муайян мекунад, радио- наќш партофтан. 10. маљ. рондан, пеш кар-
метр. дан: ба кўча партофтан; партофта рафтан
дар љое гузошта рафтан, бе парастор монда
ПАРТАВФИКАН ‫ ﭘﺮﺗﻮﻓﻜﻦ‬ниг. партавафкан. рафтан; аќиб партофтан а) ба ќафо гузош-
ПАРТАВШИНОС ‫ ﭘﺮﺗﻮﺷﻨﺎس‬тиб. ихтисос- тан; б) кашол додан (кореро, масъалаеро);
манди риштаи партавшиносї, радиолог. бурида партофтан ќатъ кардан; гирифта
партофтан дур кардан, дур андохтан; лан-
ПАРТАВШИНОСЇ ‫ ﭘﺮﺗﻮﺷﻨﺎﺳﻲ‬нав., тиб. тањ- гар партофтан лангар андохта ќарор ги-
ќиќ ва пажўњиши нурњои радиатсионї, ра- рифтан(-и киштї); оварда партофтан фуро-
диология. вардан, монда рафтан; пой (ќадам) партоф-
тан ќадам мондан, рафтан; афшонда пар-
ПАРТГОЊ ‫ ﭘﺮﺗﮕﺎه‬кит. 1. љои чуќурї бетаг, тофтан касеро ба касе гапњои сахт гуфта ўро
љарї. 2. маљ. љои пурхавфу хатар, љои душ- мулзам сохтан; танбењ додан; бача партоф-
воргузар. 3. геол. бељошавии табаќаи замин тан исќот, исќоти љанин кардан; гап пар-
уфуќан ё амудан; ярчканд. тофтан ба касе расонида гап задан; пичинг
задан; луќма партофтан гап парондан, эрод
парто ‫ ﭘﺮﺗﺎ‬асоси замони њозира аз партофтан; гирифтан; шиппонда партофтан касеро ниг.
парто-парто якчанд бор ба рўи даст бар- афшонда партофтан касеро.
дошта фаровардан; парто-парто кардан ба
рўи даст ба њаво бардошта фаровардан. ПАРТШУДА ‫ ﭘﺮتﺷﺪه‬сифати феъли замони гу-
зашта аз порт шудан; пашмрехта (аз
ПАРТОБ ‫ ﭘﺮﺗﺎب‬1. партофтан, њаво додан; пар- таъсири оташ); титупитшуда.
тоб кардан андохтан, партофтан, њаво дода.
2. масофаи байни љои тир андохтан ва аф- ПАРУБОЛРЕХТА ‫ ﭘﺮوﺑﺎلرﻳﺨﺘﻪ‬ниг. паррехта.
тондани он; масофаи тайкардаи тир. 3. ти-
ре, ки бисёр дуррав аст. 4. кит. париш, пар- ПАРУБОЛСЎХТА ‫ ﭘﺮوﺑﺎلﺳﻮﺧﺘﻪ‬1. сифати
воз (сайри хаёлї); дар партоб будан дар феълии замони гузашта аз пару бол сўхтан.
њолати париш, дар аснои сайр будан. 2. маљ. беќарор, боизтироб: ◊ мисли мурѓи
паруболсўхта хеле беќарор.
ПАРТОБИДАН ‫ ﭘﺮﺗﺎﺑﻴﺪن‬кит. партоб кардан,
партофтан, рањо намудан, њаво додан. ПАРЎ‫ ﭘﺮو‬гуфт. чаппа, поскуно, сарозер; парў
афтодан чаппа шуда афтодан; парў гузош-
ПАРТОБЇ ‫ ﭘﺮﺗﺎﺑﻲ‬1. партобшуда, рањошуда, тан чаппа гузоштан; парў шудан чаппа шу-
андохта, њаво дода. 2. тирандоз. дан, сарозер гаштан.

ПАРТОБШИНОСЇ ‫ ﭘﺮﺗﺎبﺷﻨﺎﺳﻲ‬илме, ки сам- ПАРФИШОН ‫ ﭘﺮﻓﺸﺎن‬ниг. парафшон.


ти партоби тиру гулулањоро меомўзад, бал-
листика. ПАРФИШОНЇ ‫ ﭘﺮﻓﺸﺎﻧﻲ‬ниг. парафшонї.

ПАРТОВ I ‫ﭘﺮﺗﺎو‬ 1. пасмонда, боќимонда (пас ПАРХОШ ‫ ﭘﺮﺧﺎش‬књн. 1. љанг, љанљол. 2. итоб;
ПАР – 80 –
гапи сахт; пархош љустан хусумат кардан. 3. ПАРЧА I ‫ ﭘﺮﭼﻪ‬1. ниг. порча. 2. ќитъа; як порча
маљ. зулм, ситам. замин як бўлак замин. 3. фиќра, як њисса аз
навиштаљот; парча-палос гилему палосњои
ПАРХОШГАЊ ‫ ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﻪ‬ниг. пархошгоњ. кўњна; чизу чора, майда чуйдаи хона; пар-
ча-парча ќисм-ќисм, њисса-њисса; парча-
ПАРХОШГОЊ ‫ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺎه‬ кит. майдони љанг, парча кардан ба њиссањо таќсим кардан.
љанггоњ.
ПАРЧА II ‫ ﭘﺮﭼﻪ‬боф. зарбафт, зарбофт, кин-
ПАРХОШДИДА ‫ ﭘﺮﺧﺎشدﻳﺪه‬кит. он ки таљриба хоб, дебо.
ва собиќаи зиёди љангї дорад; љангдида,
љангозмуда. ПАРЧАБУРЇ ‫ ﭘﺮﭼﻪﺑﺮي‬он чи парча мебурад;
ќайчии парчабурї ќайчие, ки ба воситаи он
ПАРХОШКЕШ ‫ ﭘﺮﺧﺎشﻛﻴﺶ‬кит. љанговар, му- матоъ бурида мешавад.
бориз.
ПАРЧАГУЛ ‫ ﭘﺮﭼﻪﻛﻞ‬боф. наќши гулаш калон-
ПАРХОШСОЗ ‫ﭘﺮﺧﺎشﺳﺎز‬ кит. љангљўй, мубо- калон; матое, ки наќши гули калон-калон
риз. дорад.
ПАРХОШЉЎЙ ‫ﭘﺮﺧﺎشﺟﻮي‬ кит. љангљў; љан- ПАРЧАМ ‫ ﭘﺮﭼﻢ‬кит. 1. байраќ, ливо. 2. пўпаки
гара. абрешимин, ки ба байраќ баста мешавад.
ПАРЊЕЗ ‫ ﭘﺮﻫﻴﺰ‬1. худдорї аз чизе (аз хўрдани ПАРЧАМДОР ‫ ﭘﺮﭼﻤﺪار‬1. он ки парчам дорад;
хўроке, ё амале), иљтиноб, њазар, байраќдор. 2. маљ. пешсаф, пешрав.
канорагирї; парњез кардан худдорї кардан
аз чизе, нахўрдани хўрокие ба сабаби ПАРЧАМДОРЇ ‫ ﭘﺮﭼﻤﺪاري‬парчамдор будан,
беморї; парњез шикастан ба парњез эътибор байраќбардорї, њомии байраќ.
надода чизи носозеро хўрдан. 2. маљ.
порсої, таќво. ПАРЧАМЇ ‫ ﭘﺮﭼﻤﻲ‬мансуб ба парчам; монанд
ва ба ранги парчам.
ПАРЊЕЗГОР ‫ ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎر‬1. он ки аз корњои бад
худдорї мекунад, худдорикунанда. 2. пор- ПАРЧИН I ‫ ﭘﺮﭼﻴﻦ‬1. бо мех сахт часпон-
со, таќводор. дашуда, бо мех кўфта сахт пайвастшуда;
парчин кардан мех зада часпондан; ба за-
ПАРЊЕЗГОРЇ ‫ ﭘﺮﻫﻴﺰﮔﺎري‬1. худдорї кардан аз мин парчин шудан маљ. ба замин сахт час-
корњои бад, аз истеъмоли хўроки зиёд ва ѓ. пидан. 2. кит. њисор ё деворе, ки ба гирди
2. порсої, таќводорї; тарки дунё, аскетизм. боѓ ё киштзор месозанд; девор.
ПАРЊЕЗИДАН ‫ ﭘﺮﻫﻴﺰﻳﺪن‬1. дурї кардан, худро ПАРЧИН II ‫ ﭘﺮﭼﻴﻦ‬меъ. сафолпорае ки барои
дур нигоњ доштан; худдорї кардан. 2. њазар ороиши биноњо кор мефармоянд.
кардан, тарсидан.
ПАРЧИНКОР ‫ﭘﺮﭼﻴﻦﻛﺎر‬ он ки парчин меку-
ПАРЊЕЗЇ ‫ ﭘﺮﻫﻴﺰي‬1. парњезгор; парњезриоя- над.
кунанда. 2. чизи барои парњез истифодаша-
ванда; таѓораи парњезї таѓораи шустушў; ПАРЧИНКОРЇ ‫ ﭘﺮﭼﻴﻦﻛﺎري‬1. парчин кардан.
ошхонаи парњезї ошхонае, ки таомњои хоси 2. пайванд бо ёри парчимехњо.
беморонро тайёр мекунад; хўроки парњезї
хўроки хос барои бемор. ПАРЧИНМЕХ ‫ ﭘﺮﭼﻴﻦﻣﻴﺦ‬милаи мудавваре, ки
як нўгаш аз саракњои тайёри нимгирда ва
ПАРЊЕЗКОР ‫ ﭘﺮﻫﻴﺰﻛﺎر‬ниг. парњезгор. нўги дигараш аз саракњои парчинкунанда
иборат аст.
ПАРЊЕЗКОРЇ ‫ ﭘﺮﻫﻴﺰﻛﺎري‬ниг. парњезгорї.
ПАРЧИНПАЙВАНД ‫ ﭘﺮﭼﻴﻦﭘﻴﻮﻧﺪ‬пайванд на-
ПАРЊЕЗОНА ‫ ﭘﺮﻫﻴﺰاﻧﻪ‬таоме, ки ба беморон мудани чизе бо парчинмех.
медињанд; хўроке, ки табиб ба бемор фар-
мудааст. ПАРШИКАСТА ‫ ﭘﺮﺷﻜﺴﺘﻪ‬1. болу пар шикаста.
2. маљ. ољиз, нотавон; ноумед, парсўхта.
ПАРЊУН ‫ ﭘﺮﻫﻮن‬кит. доира, њалќа, чанбар; њар
чизи доирашакл, тавќ; њола, хирмани моњ; ПАС ‫ ﭘﺲ‬1. аќиб, пушт, ќафо; муќоб. пеш. 2.
парњун кашидан доира кашидан, њалќа на- сонї, баъд, баъд аз он; пас аз... баъди...,
мудан, ињота кардан. баъд аз...; пас аз он баъди он, баъд аз он; аз
– 81 – ПАС
ин пас, пас аз ин баъд аз ин, минбаъд; як ПАСАФКАНД ‫ ﭘﺲاﻓﻜﻨﺪ‬1. кит. пасандоз,
рўз пас баъди як рўз; пас андохтан (партоф- андўхта. 2. натиља, паёмад. 3. ниг. пасаф-
тан) иљрои кореро ба ќафо партофтан, ба канда.
таъхир андохтан, дер монондан; пас гар-
дондан а) ба аќиб гардондан; б) гардонда ПАСАФКАНДА ‫ﭘﺲاﻓﻜﻨﺪه‬ саргини чорпо ва
додан (мас., ќарзро); пас гаштан баргашта парандагон.
рафтан, аќиб гаштан; пас нишастан
аќибнишинї кардан (дар љанг ё дар масъа- ПАСАФТОДА ‫ ﭘﺲاﻓﺘﺎده‬1. аќибафтода, аќиб-
лае); пас омадан баргаштан, гашта омадан; монда, пасмонда. 2. маљ. ба дунё омада, ба
пас рафтан а) ба ќафо рафтан, баргаштан; вуљуд омада.
б) аќиб мондан, таназзул кардан; муќоб.
пеш рафтан; пасу пеш рафтан ин тарафу он ПАСАФТОДАГЇ ‫ﭘﺲاﻓﺘﺎدﮔﻲ‬ аќибмонда, пас-
тараф гаштан. 3. збш. бе изофа ё бо изофа ва афтода будан.
пешоянд њамчун пешоянди номии таркибї
маъноњои гуногунро ифода мекунад; паси... ПАСВАНД ‫ ﭘﺲوﻧﺪ‬збш. ќисми калимае, ки пас
аз аќиби..., дар ќафои..., баъди...; пасу пеш аз реша меояд ва маънои онро таѓйир
а) пешу ќафо; б) пайи њам, аз аќиби якди- медињад, пасоянд.
гар; паси њам пайи њам, пайи якдигар; аз
паси... а) аз пайи...; аз ќафои..., аз аќиби...; ПАСИН ‫ ﭘﺴﻴﻦ‬1. баъдї; охир, охирин; рўзи па-
б) аз паи..., барои иљрои....; аз паси ин баъд син маљ. рўзи марг, рўзи вафот. 2. пайрави-
аз ин; ба (дар) паси... ба аќиби;... ба пушти, кунанда. 3. ваќти рўз (мобайни пешин ва
ба ќафои; дар пушти...: дар паси кўњ; пешу ѓуруби офтоб); ваќти аср.
пас тарафи рўю тарафи аќиб. 4. аз ин меба- ПАСИНА ‫ ﭘﺴﻴﻨﻪ‬ниг. пасин 1.
рояд, ки..., маълум мешавад, ки..., аз ин рў,
дар ин сурат. 5. дар охир, оќибат; он гоњ, он ПАСИНГОЊ ‫ ﭘﺴﻴﻦﮔﺎه‬кит. бегоњї, аср.
ваќт; пас задан (кореро, чизеро) беэътибор
гардонидан, кам шуморидан; паси сар кар- ПАСИНИЁН ‫ ﭘﺴﻴﻨﻴﺎن‬кит., исми љомеъ аз пасо-
дан (мондан) воќеаро аз сар гузаронидан, яндагон; мутааххирин.
марњилаеро тай кардан; гузашта рафтани
њодиса; пас мондан ќафо мондан, аќиб мон- ПАСИПАРДАГЇ ‫ ﭘﺴﭙﺮدﮔﻲ‬он чи дар аќиби
дан; паси сар хоридан њайрон мондан; но- парда рўх медињад; махфї, пўшида:
чор шуда мондан; пасу пешро дидан вазъ- гуфтугўзори пасипардагї.
иятро муайян кардан, вазъиятро аз назар
гузаронидан ва ба эътибор гирифтан; аз па- ПАСИПО ‫ ﭘﺲﭘﺎ‬:пасипо задан а) ба эътибор
си касе рафтан ба касе пайравї намудан; нагирифтан, писанд накардан; б) ба аќиби
кори касеро давом додан; дар паси касе бу- пои касе задан дар мусобиќањои варзишии
дан мададгор будан, њомї будан; бало ба гуштингирї ё дар љанги тан ба тан.
пасаш! њар балое, ки бошад, ба худаш!
ПАСИЧ ‫ ﭘﺴﻴﭻ‬ниг. басич.
ПАСАЗЉАНГЇ ‫ ﭘﺲازﺟﻨﮕﻲ‬давраи баъдиљангї
(бештар дар мавриди баъди Љанги Бузурги ПАСИЧИДАН ‫ ﭘﺴﻴﭽﻴﺪن‬ниг. басичидан.
Ватанї гуфта мешавад).
ПАСКАШ ‫ ﭘﺴﻜﺶ‬он ки корро ба аќиб мека-
ПАСАНД ‫ ﭘﺴﻨﺪ‬ниг. писанд. шад, аќибкаш; он ки дар масъалањои сиёсї,
иљтимої, маданї монеи пешравист,
ПАСАНДА ‫ ﭘﺴﻨﺪه‬:пасанда кардан гуфт. хо- муртаљеъ.
бондан, хомўш кардан; фурў нишондан; па-
санда шудан хобидан, хомўш шудан, паст ПАСКАШЇ ‫ ﭘﺴﻜﺸﻲ‬1. ба ќафо кашидан,
шудан. аќибкашї. 2. маљ. иртиљоъ [консерватизм].
ПАСАНДЕШ ‫ ﭘﺲاﻧﺪﻳﺶ‬1. он ки дар бораи айё- ПАСКЎЧА ‫ ﭘﺴﻜﻮﭼﻪ‬кўчаи хурд, кўчаи танг.
ми гузашта андеша мекунад; муќоб. пеш-
бин. 2. он ки оќибат ва ояндаи худро анде- ПАСЌАДАМ ‫ ﭘﺲﻗﺪم‬ќафомонда; муќоб. пешќа-
ша мекунад, оќибатбин, дурбин. дам.
ПАСАНДОЗ ‫ ﭘﺲاﻧﺪاز‬чизи захирашуда, чизи аз ПАСМОНДА ‫ ﭘﺲﻣﺎﻧﺪه‬1. сифати феълии замони
харољот пас мононда, захира; пасандоз кар- гузашта аз пас мондан. 2. ќафомонда,
дан захира кардан; сарфаљўї карда аќибмонда (аз касе дар коре). 3. боќимонда,
маблаѓеро барои эњтиёт нигоњ доштан. боќимондаи хўрок, пасхўрда.
ПАС – 82 –
ПАСМОНДАГЇ ‫ ﭘﺲﻣﺎﻧﺪﮔﻲ‬1. шакли дигари си- омадани њаво сербориш будани њаво; пасту
фати феълии пасмонда. 2. ќафомонї, баланд нишебу фароз, поёну боло,
аќибмонї. ноњамвор, ноњамворї, пасту баланди роњ,
пасту баланди зиндагї; паст задан бад кар-
ПАСНИШИНЇ ‫ﭘﺲﻧﺸﻴﻨﻲ‬ аќибнишинї, дан, беэътибор гардонидан, њаќир шумори-
ќафоравї. дан (касе, чизеро); паст кардан а) оњиста
кардан, костан (овозеро); б) суст кардан,
ПАСНОГАРД ‫ ﭘﺲﻧﺎﮔﺮد‬он ки аќиб намегардад, фурў нишондан; паст наомадан (нафарома-
он ки аќибнишинї намекунад. дан) сустї накардан, тан надодан, таслим
нашудан (дар бањс); дар гуфтаи худ исрор
ПАСНОКЇ ‫ ﭘﺲﻧﺎﻛﻲ‬аќибнокї, пуштнокї; ба кардан; паст рафтан поён шудан, кам шу-
аќиб: паснокї гурехтан; паснокї рафтан ба дан, суст шудан, беравнаќ шудан; паст фу-
ќафо нигоњ карда рафтан. ромадан поён шудан, кам шудан (доир ба
нарх, наво ва ѓ.); пасту баланд гап задан
ПАСОБ ‫ ﭘﺲآب‬1. оби истифодашуда. 2. оби суханњои сахту ногувор гуфтан; паст ши-
чиркини љомашўї. нондан хобондан, фурў нишондан; паст шу-
дан а) кам шудан, фуромадан; б) суст шу-
ПАСОВАНД ‫ ﭘﺴﺎوﻧﺪ‬1. адш. ќофияи шеър. 2. дан, аз шиддати худ костан; пасанда шудан;
збш. пасоянд. сар паст накардан а) сар хам накардан; б)
ПАСОВИДАН ‫ﭘﺴﺎوﻳﺪن‬ молидан, даст судан, таслим нашуда; паст-паст гап задан оњиста-
ламс кардан. оњиста, гап задан.
ПАСТАК ‫ ﭘﺴﺘﻚ‬1. шакли тасѓири паст; на чан-
ПАСОДАСТ ‫ ﭘﺴﺎدﺳﺖ‬бо нася, чизе, ки ба нася дон баланд; даричаи пастак, хонаи пастак.
гирифта мешавад. 2. кўтоњќад, ќадкалта; одами пастак одами
кўтоњќад.
ПАСОМАД ‫ ﭘﺲآﻣﺪ‬паёмад; натиља.
ПАСТАКАК ‫ ﭘﺴﺘﻜﻚ‬шакли тасѓир ва навози-
ПАСОПЕШ ‫ ﭘﺴﺎﭘﻴﺶ‬аз паси њам, яке аз пайи шии пастак: суфачаи пастакак.
дигаре, пешу дунбол.
ПАСТАКЧА ‫ﭘﺴﺘﻜﭽﻪ‬ шакли навозишии пас-
ПАСОЊАН ‫ ﭘﺲآﻫﻦ‬оњане, ки мўзадўзон дар так.
пушти пойафзол барои ќолабрезї ва васеъ
кардани кафш мегузоранд. ПАСТБОЛО ‫ ﭘﺴﺘﺒﺎﻻ‬пастќад, кўтоњќад.
ПАСОЧИН ‫ ﭘﺴﺎﭼﻴﻦ‬мевањои дар дарахт пас аз ПАСТГОНЇ ‫ ﭘﺴﺖﮔﺎﻧﻲ‬књн. маоши лашкар,
чидан боќимонда. маблаѓ ё чизе, ки барои маоши лашкару
сипоњ људо мегардид.
ПАСОЯНД ‫ ﭘﺴﺎﻳﻨﺪ‬он чи баъд меояд; муќоб.
пешоянд. 2. збш. як ќисми њиссањои ёварии ПАСТЗЕЊН ‫ ﭘﺴﺖذﻫﻦ‬кундзењн, камзењн, дорои
нутќ, ки барои робитаи њиссањои дарк ва фањмиши суст.
мустаќили нутќ хизмат мекунанд (мас., па-
соянди -ро, ќатї ва ѓ.). ПАСТЇ ‫ ﭘﺴﺘﻲ‬1. поён будан, поёнї, фурўдї;
муќоб. баландї. 2. чуќурї, нишебї,
ПАСОЯНДАГОН ‫ﭘﺴﺎﻳﻨﺪﮔﺎن‬ насли минбаъда, пастхамї. 3. кўтоњї: пастии ќад, пастии
мутааххирин. саќф. 4. сустї, заифї; савияи баланд на-
доштан. 5. маљ. хорї, забунї, беќадрї;
ПАСПАГОЊ ‫ ﭘﺲﭘﮕﺎه‬гуфт., ниг. пасфардо. разилї, сифлагї, нокасї: хорию пастї;
пастї кардан сифлагї кардан, нокасї кар-
ПАСПОРТ ит. ‫ ﭘﺴﭙﺎرت‬ниг. шиноснома. дан; ◊ пастию баландии дунё баду неки ду-
нё; хушию нохушии зиндагї.
ПАСРАВЇ ‫ ﭘﺲروي‬аќибравї; аќибнишинї.
ПАСТЌАД ‫ﭘﺴﺖﻗﺪ‬ ќадпаст, ќадаш паст,
ПАСТ ‫ ﭘﺴﺖ‬1. зер, поён, тањ; муќоб. боло. 2. кўтоњќад; калта.
поён, нишеб, пастї. 3. кўтоњ, калта; ќади ПАСТЌОМАТ ‫ ﭘﺴﺖﻗﺎﻣﺖ‬ниг. пастќад.
паст. 4. суст, заиф, оњиста (дар бораи овоз);
овози паст. 5. кам; каммиќдор, намакаш ПАСТМАЗМУН ‫ ﭘﺴﺖﻣﻀﻤﻮن‬мазмунаш паст ва
паст, музди кораш паст. 6. бадсифат, муќоб. каммазмун: иншои пастмазмун.
аъло, хуб; коѓази паст, сифаташ паст. 7.
маљ. нокас, ноодам, бад, ногувор; забун; ра- ПАСТНАЗАР ‫ﭘﺴﺖﻧﻈﺮ‬ 1. назараш паст. 2. но-
зил, сифла, фурўмоя (сифати одам); паст
– 83 – ПАТ
мард, нокас. замони њозира аз паст шудан. 2. збш. пас-
траванда, сустшаванда (нисбат ба овоз); за-
ПАСТНАЗАРЇ ‫ ﭘﺴﺖﻧﻈﺮي‬1. пастназар будан. даи пастшаванда.
2. номардї, нокасї.
ПАСТШАВЇ ‫ ﭘﺴﺖﺷﻮي‬1. паст шудан; фурома-
ПАСТНИЊОД ‫ ﭘﺴﺖﻧﻬﺎد‬ниг. пастфитрат. дани чизе (мас., об); сустшавї. 2. камшавї.
ПАСТОБ ‫ ﭘﺴﺖآب‬љои пасти об. ПАСФАРДО ‫ ﭘﺲﻓﺮدا‬як рўз баъд аз пагоњ.
ПАСТРАВАНДА ‫ ﭘﺴﺖروﻧﺪه‬сифати феълии за- ПАСХАМ ‫ ﭘﺴﺨﻢ‬чуќур, нишеб, пастхам.
мони њозира аз паст рафтан; поён шудан;
камшаванда, сустшаванда. ПАСХАМЇ ‫ ﭘﺴﺨﻤﻲ‬ниг. пастхамї.
ПАСТРАВЇ ‫ ﭘﺴﺖروي‬1. паст рафтан, ќафо ПАСХЕЗ ‫ ﭘﺲﺧﻴﺮ‬шогирди гўштигир, ки баъд
рафтан. 2. таназзул. аз таълими гўштигирї бо устоди худ гўштї
мегирад.
ПАСТСАЃРЇ ‫ ﭘﺴﺖﺳﻐﺮي‬1. сурини паст дош-
тан, рони паст доштан; пасткафал (нисбат ПАСХЎРДА ‫ﭘﺴﺨﻮرده‬ боќимондаи хўроки
ба асп, хар ва ѓ.). 2. маљ. пастќад (нисбат ба хўрдашуда.
асп, хар ва ѓ.).
ПАТ ‫ ﭘﺖ‬1. пашми нарме, ки аз таги мўи
ПАСТСАЛИЌА ‫ ﭘﺴﺖﺳﻠﻴﻘﻪ‬он ки мањорати хуби њайвонот аз ќабили буз ва гўсфанд мебаро-
эљодї надорад; камсалиќа, каммањорат, яд, тибит. 2. ќабати нарми пашммонанд, ки
камистеъдод. бар рўи баъзе чизњои бофта пайваста аст:
пати бахмал, пати ќолин. 3. аз пат бофта-
ПАСТСИФАТ ‫ ﭘﺴﺖﺻﻔﺖ‬бо сифати паст, сифа- шуда: гилеми пат.
тан бад; бадсифат, дорои кайфияти паст.
ПАТАК ‫ ﭘﺘﻚ‬порчаи мулоими матоъ ё намад,
ПАСТСИФАТЇ ‫ﭘﺴﺖﺻﻔﺘﻲ‬ пастсифат будан, ки барои нарм доштани пой дар даруни
бадсифатї. пойафзор гузошта мешавад; ◊ патаку пай-
тоба шудан саросема ба коре машѓул шу-
ПАСТТИНАТ ‫ ﭘﺴﺖﻃﻴﻨﺖ‬сифла, нокас, дун, ра- дан; дар атрофи касе, чизе чарх задан (ба-
зил, баднињод, пастнињод. рои хизмати вай); кафшро монда ба патак
(патакро пўшида) гурехтан сахт саросема
ПАСТТИНАТЇ ‫ ﭘﺴﺖﻃﻴﻨﺘﻲ‬нокасї, разилї, шуда гурехтан.
лаинї, сифлагї; пастфитратї баднињодї,
пастнињодї. ПАТАКФУРЎШ ‫ ﭘﺘﻚﻓﺮوش‬он ки патак
мефурўшад, фурўшандаи патак.
ПАСТТОЛЕЪ ‫ ﭘﺴﺖﻃﺎﻟﻊ‬он ки кораш кам омад
мекунад; назарногир, камбахт, шўртолеъ. ПАТАКЧА ‫ﭘﺘﻜﭽﻪ‬ биол. љонвари содатарини
обї.
ПАСТФИТРАТ ‫ ﭘﺴﺖﻓﻄﺮت‬лаин, разил, сифла;
одами пастфитрат одами пастнињод. ПАТАР‫ ﭘﺘﺮ‬кит. тангаи филизї, ки дар он ти-
лисмот наќш мекунанд; таъвиз, тўмор.
ПАСТФИТРАТЇ ‫ ﭘﺴﺖﻓﻄﺮﺗﻲ‬лаинї, разилї,
сифлагї, пастнињодї. ПАТАР-ПАТАР ‫ ﭘﺘﺮﭘﺘﺮ‬калимаи таќлиди овоз,
ки паси њам баромадани овозеро ифода ме-
ПАСТХАМЇ ‫ ﭘﺴﺖﺧﻤﻲ‬хамгашти кўњ, девор; кунад: патар-патар кардан.
љое, ки рост набуда, аз назар пинњон аст.
ПАТАРРОС ‫ ﭘﺘﺮّاس‬калимаи таќлиди овоз аз
ПАСТЊИММАТ ‫ ﭘﺴﺖﻫﻤﺖ‬њимматаш паст, ќабили патар-патар; патаррос задан патар-
бењиммат, хасис. патар кардан.
ПАСТЊИММАТЇ ‫ﭘﺴﺖﻫﻤﺘﻲ‬ бењимматї, ПАТВОЗ ‫ ﭘﺘﻮاز‬кит. нишемангоњи кабўтар, боз
хасисї. ва дигар мурѓони шикорї, ки аз ду чўби ба
замин кўфташуда ва чўби дигари болои он
ПАСТЉИНС ‫ ﭘﺴﺖﺟﻨﺲ‬аз љинси паст; аз мар- нињодашуда иборат аст.
думони нокас; разил, пастнињод, пастфит-
рат. ПАТДОР ‫ ﭘﺘﺪار‬бофтае, ки ба рўяш пат дорад,
патнок: гилеми патдор.
ПАСТШАВАНДА ‫ ﭘﺴﺖﺷﻮﻧﺪه‬1. сифати феълии
ПАТ – 84 –
ПАТЕНТ лот. ‫ ﭘﺘﻴﻨﺖ‬1. њуљљате ки соњиби их- решим ниг. пахтаи мањиннах; пахтаи
тироъ будани касеро тасдиќ мекунад. 2. мањиннах пахтае, ки нахаш мањини борик
шањодатнома барои тиљорат, харидуфурўш аст; пахтаи љойдорї пахтаи мањаллии на-
ва истењсоли моле ва ѓ. въаш таѓйирнаёфта, ѓўза; пахтаи мисрї на-
въе аз пахта, пахтаи мањиннах; ◊ пахта дар
ПАТЕФОН фр. ‫ ﭘﺘﻴﻔﺎن‬књн. граммафони бекар- гўш доштан сухан нашунидан, худро ба
най. карї задан; ба дами чизе пахта шудан дами
чизеро гардондан; ба чизе монеъ шудан.
ПАТЁРА ‫ ﭘﺘﻴﺎره‬1. офат, бало. 2. зишт, муњиб,
њавлнок, бадњайбат. 3. инод, адоват, ПАХТАГИН ‫ ﭘﺨﺘﮕﻴﻦ‬ниг. пахтагї; пахта андох-
душманї. 4. маљ. дев. та дўхташуда, пахтадор, пахтанок: камзўли
пахтагин.
ПАТИЛА ‫ ﭘﺘﻴﻠﻪ‬ниг. фатила.
ПАХТАГЇ ‫ ﭘﺨﺘﮕﻲ‬аз пахта бофташуда: газвори
ПАТНОК ‫ ﭘﺘﻨﺎك‬патдор, дорои пат. пахтагї.
ПАТОЛОГИЯ ю. ‫ ﭘﺘﺎﻻﮔﻴﻪ‬як ќисми илми тиб, ПАХТАЃУНДОРЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﻏﻨﺪاري‬пахтачинї.
ки љараёни касалї ва њолати бадан, иллати
пайдоиш ва сабабњои беморињоро ПАХТАДОР ‫ ﭘﺨﺘﻪدار‬пахта андохта дўхташуда,
меомўзад. пахтанок: љомаи пахтадор.
ПАТОЛОГЇ ‫ ﭘﺘﺎﻻﮔﻲ‬мансуб ба патология. ПАХТАЗОР ‫ ﭘﺨﺘﻪزار‬майдони киштзори пахта.
ПАТФУЗ ‫ ﭘﺘﻔﻮز‬лабу лунљ, гирдогирди дањон. ПАХТАКАШ ‫ ﭘﺨﺘﻪﻛﺶ‬он ки пахтаро аз ѓўза
људо карда њаллољї кор карда чигиташро
ПАХ ‫ ﭘﺦ‬калимаи таќлиди овозе, ки бо он гурба мегирад.
ва сагро меронанд.
ПАХТАКАШЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﻛﺸﻲ‬амали аз ѓўза људо
ПАХМОЌ ‫ ﭘﺨﻤﺎق‬мўйсар ва риши шона накар- карда аз чигит тоза намудани пахта.
да ва ба њам печида.
ПАХТАКАШОНЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﻛﺸﺎﻧﻲ‬аз як љо ба љои
ПАХМОЌМЎ(Й) (‫ﭘﺨﻤﺎق ﻣﻮ)ي‬ мўяш пахмоќ, дигар кашондани пахта.
жўлидамўй.
ПАХТАКОР ‫ ﭘﺨﺘﻜﺎر‬он ки пахта кишт мекунад,
ПАХНУ‫ ﭘﺨﻨﻮ‬кит. раъд, тундур. он ки пахта мерўёнад.
ПАХОЛ ‫ ﭘﺨﺎل‬хошоки пояи шолї ё заѓир баъди ПАХТАКОРЇ ‫ ﭘﺨﺘﻜﺎري‬соњаи пахта коридан;
кўфта шуданаш. кишти пахта, парвариши пахта,
пахтарўёнї.
ПАХОЛЇ//ПАХОЛИН ‫ﭘﺨﺎﻟﻴﻦ‬//‫ ﭘﺨﺎﻟﻲ‬мансуб ба
пахол; аз пахол тайёршуда. ПАХТАНОК ‫ ﭘﺨﺘﻨﺎك‬либоси пахта андохта
дўхташуда: камзўли пахтанок, љомаи пах-
ПАХОЛПЎШ ‫ ﭘﺨﺎﻟﭙﻮش‬бо пахол пўшида. танок.
ПАХСОН ‫ ﭘﺨﺴﺎن‬кит. пажмурда, афсурдашуда ПАХТАРЕСЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪرﻳﺴﻲ‬пахта ресидан, аз пах-
(аз дарду ѓам). та нах тайёр кардан, ресидани нахи пахта.
ПАХТ ‫ ﭘﺨﺖ‬кит. он чи дар зери пои одам, ПАХТАСЕБ ‫ ﭘﺨﺘﻪﺳﻴﺐ‬як навъ себи сафедранг.
њайвон ё чизи дигар пахш шуда бошад; ◊
рахту пахт либосу анљом, моликият. ПАХТАСОЗЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﺳﺎزي‬бо сабадчўб зада титу
пахмоќ кардани пахта.
ПАХТА ‫ ﭘﺨﺘﻪ‬1. гиёњи алафии яксолаи зироати-
ву коштанї бо баргњои пањну гулњои зарду ПАХТАСУПОРЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﺳﭙﺎري‬супоридани пахта
сафедранг ва тухми равѓании дона-дона. . (ба хирман, ба корхона ва ѓ.).
2. њосили ин гиёњ, ки сафедранг буда аз он
нах мересанд ва барои саноати нассољї ПАХТАТОЗАКУНЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﺗﺎزهﻛﻨﻲ‬тоза кардани
ашёи хом буда, аз тухми он равѓан ва маво- пахта аз чигит; корхонаи пахтатозакунї
ди дигари саноатї ва хуроки чорво њосил корхонае, ки пахтаро аз чигит тоза карда
мекунанд; нахи аз чигит тозакардаи онро той мебандад.
ба кўрпа, болиш ё љома низ меандозанд;
пахта барин хеле нарм ва сафед; пахтаи аб- ПАХТАХУШККУНАК ‫ ﭘﺨﺘﻪﺧﺸﻚﻛﻨﻚ‬афзоре,
– 85 – ПАЊ
ки бо ёрии он пахтаро хушк мекунанд. ПАХШХЎРДА ‫ ﭘﺨﺶﺧﻮرده‬пахшшуда.
ПАХТАХУШКОНЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﺧﺸﻜﺎﻧﻲ‬пахтаи намро ПАЊЛАВИШИНОС ‫ ﭘﻬﻠﻮيﺷﻨﺎس‬он ки забони
хушк кардан. пањлавиро медонад ва ба тањќиќу
пажўњиши он машѓул аст, мутахассиси за-
ПАХТАЧИН ‫ ﭘﺨﺘﻪﭼﻴﻦ‬он ки пахта мечинад, он бони пањлавї.
ки ба љамъоварии пахта машѓул аст.
ПАЊЛАВЇ ‫ ﭘﻬﻠﻮي‬1. мансуб ба давраи Ашко-
ПАХТАЧИНЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﭼﻴﻨﻲ‬пахта чидан; ниён ва Сосониён ё мардуми он давра
пахтаѓундорї; чамъоварии пахта; мошини (асрњои аввали баъд аз милод то асри VII):
пахтачинї мошини махсус (комбайн), ки ду забони пањлавї. 2. номи хате, ки дар ањди
ё чор ќатори (љўяки) пахтаро якбора мечи- Сосониён мустаъмал будааст: хати
над. пањлавї.

ПАХТАЧЇ ‫ ﭘﺨﺘﭽﻲ‬таър. он ки бо хариду ПАЊЛАВОН ‫ ﭘﻬﻠﻮان‬1. зўрманд, пурзўр; далер.


фурўши пахта машѓул мешуд. 2. гўштингир; ◊ пањлавони сари деги ош
шахси пурхўри мењнатгурез.
ПАХТАЉАЛЛОБ ‫ ﭘﺨﺘﻪﺟﻼب‬таър. љаллоби
пахта; он ки пахтаро харида бо нархи гарон ПАЊЛАВОНЗОДА ‫ﭘﻬﻠﻮاﻧﺰاده‬ фарзанди
мефурўхт, пахтафурўш. пањлавон, он ки аз хонадони пањлавонон
аст.
ПАХТАЉАЛЛОБЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﺟﻼﺑﻲ‬таър. хариду ПАЊЛАВОНЇ ‫ ﭘﻬﻠﻮاﻧﻲ‬1. мансуб ба пањлавон. 2.
фурўши пахта бо фоидааш, ки пурзўрї, боќувватї, шуљоат, диловарї; до-
пахтаљаллобон мекарданд. ди пањлавонї додан ќањрамонї ва шуљоат
нишон додан, дар пањлавонї мумтоз будан.
ПАХТАШИНОС ‫ﭘﺨﺘﻪﺷﻨﺎس‬ мутахассиси пар-
вариши пахта. ПАЊЛАВОНОНА ‫ ﭘﻬﻠﻮاﻧﺎﻧﻪ‬мисли пањлавон;
пурќувват, зўр: бозувони пањлавонона.
ПАХТАШОНАКУНЇ ‫ ﭘﺨﺘﻪﺷﺎﻧﻪﻛﻨﻲ‬шона карда
барои ресидан тайёр кардани пахта (мас., ПАЊЛАВОНПАЙКАР ‫ﭘﻬﻠﻮانﭘﻴﻜﺮ‬ ќавиљусса,
дар корхона). тануманд.
ПАХШ I ‫ ﭘﺨﺶ‬:пахш кардан а) зер кардан, ПАЊЛАВОНСУРАТ ‫ﭘﻬﻠﻮانﺻﻮرت‬ ниг. пањла-
пачаќ кардан; б) гузоштан, зер кардан, час- вонљусса.
пондан; в) фаро гирифтан, пўшондан; рўдро
пахш кардани рег; г) хобондан, паст кар- ПАЊЛАВОНЉУССА ‫ ﭘﻬﻠﻮانﺟﺜﻪ‬бузургљусса,
дан; д) пањн кардан; афшондан; нур пахш ќавипайкар; пањлавонпайкар.
кардан нур парокандан; мўњр пахш кардан
мўњр задан; тухм пахш кардан болои тухм ПАЊЛУ ‫ ﭘﻬﻠﻮ‬1. яке аз ду тарафи сина ва ши-
хобидани мурѓ; хоб пахш кардан касеро хоб кам, тарафи рост ва чапи сина ва шикам. 2.
зер кардан, ѓалаба кардани хоб ба касе; тараф, љониб. 3. бо изофа ва пешояндњои
пахш карда даромадан зер карда даромадан аслї омада маънои тараф, љониб, самт; ка-
(бе иљозат); њамла кардан; пахш шудан а) нор, канора, ќатор, саф ва ѓайраро ифода
маљаќ шудан; фишори сахт дидан; б) маљ. мекунад; пањлуи..., аз пањлуи..., дар
пањлуи... назди..., ќариби..., пеши..., ба
маѓлуб шудан. пањлуи... ба назди...; дар пањлў рафиќњои
зўр доштан. 4. ќисми рост ё чапи лашкар:
ПАХШ II ‫ ﭘﺨﺶ‬1. пањн кардан, пањншуда (мас., пањлуи чапи лашкар. 5. маљ. шоха, навда;
садо, овоза, ахбор ва ѓ.). 2. шунавонидан ё пањлу додан навда баровардан, шох пањн
намоиш додани барномањо тариќи радио кардани растанї; дар пањлуи касе дарома-
ва телевизион: пахши ахбор, пахши дан ба касе ёрї додан, ба кори касе мадад
мустаќим, пахш кардан а) пањн намудан; б) расонидан; пањлу ба пањлу пањлуи њам, дар
расонидан (тавассути радио ва телевизион). як ќатор, баробар; пањлу задан баробар
шудан, баробарї кардан; муќобилат кар-
ПАХШКУНЇ ‫ ﺧﺶﻛﻨﻲ‬1. пахш кардан, ба за- дан (бо касе).
мин хобонда фишор додан. 2. њамла кар-
дан. ПАЊЛУДАРЇ ‫ ﭘﻬﻠﻮدري‬чорчўбаи атрофи дару
тиреза, ки онро нигоњ медорад.
ПАХШОПАШ ‫ ﭘﺨﺸﺎﭘﺶ‬пахш кардани бисёр;
бардору зан, талотўб. ПАЊЛУДОР ‫ ﭘﻬﻠﻮدار‬1. кит. тануманд, бузург-
љусса. 2. дарахти сершоха ва пањншох. 3.
ПАЊ – 86 –
маљ. дутарафа; ду маъно дошта: суханони ПАЊНЇ ‫ ﭘﻬﻨﻲ‬пањно, бар, васеї, пањної.
пањлудор. 4. кит. пойдор, устувор.
ПАЊНКИТФ ‫ ﭘﻬﻦﻛﺘﻒ‬китфаш пањн, китфвасеъ.
ПАЊЛУДОРЇ ‫ ﭘﻬﻠﻮداري‬1. бузургљуссагї,
ќавињайкалї, танумандї. 2. сершоху сербар ПАЊНКУНАНДА ‫ ﭘﻬﻦﻛﻨﻨﺪه‬1. сифати феълии
бурдан. замони њозира аз пањн кардан. 2.
интишордињанда, бурдарасонанда; овоза-
ПАЊЛУЗАН ‫ ﭘﻬﻠﻮزن‬пањлусой, касе, ки даъвои кунанда: пањнкунандаи гап.
баробарї ва њампоягї мекунад.
ПАЊНКУНЇ ‫ ﭘﻬﻦﻛﻨﻲ‬1. интишордињї; вусъат-
ПАЊЛУЇ ‫ ﭘﻬﻠﻮﺋﻲ‬мансуб ба пањлу; дар пањлу дињї: пањнкунии ахбор. 2. умумигардонї;
воќеъшуда. дастрас намудан.
ПАЊЛУНИШИН ‫ ﭘﻬﻠﻮﻧﺸﻴﻦ‬дар пањлу нишаста; ПАЊНКЎЊ ‫ ﭘﻬﻦﻛﻮه‬љуѓр. кўњи пањн, кўњи паст,
њамнишин, мусоњиб, њамдам. пасткўњ, пуштакўњ.
ПАЊЛУЧЎБ ‫ ﭘﻬﻠﻮﭼﻮب‬1. чўби дар пањлу ПАЊНО ‫ ﭘﻬﻨﺎ‬бар; пањнї; арз; муќоб. тўл;
воќеъшуда: пањлучўби дарвоза. 2. варз. пањнои замин.
чўбњои пањлуии дарвоза.
ПАЊНОБ ‫ ﭘﻬﻦآب‬обаш пањн, вусъати обаш зи-
ПАЊЛУШИКОФ ‫ ﭘﻬﻠﻮﺷﻜﺎف‬кит. дарандаи ёд; обаш бисёр (сифати дарё): рўди пањноб.
пањлу, шикофандаи пањлу (сифати теѓ ва
шамшер). ПАЊНОВАР ‫ ﭘﻬﻨﺎور‬бисёр васеъ, нињоят сербар,
кушоду фарох: водии пањновар.
ПАЊН ‫ ﭘﻬﻦ‬1. васеъ, фарох, њамвор, кушода:
дашти пањн. 2. сербар: китфи пањн, тасмаи ПАЊНОВАРЇ ‫ ﭘﻬﻨﺎوري‬васеъ будан, кушод бу-
пањн; пањн гардидан (шудан) а) густурда дан, фарох будан, пањнї, пањної.
шудан; фарох шуда ба њар тараф ёзида
рафтан; б) њар тарафро фурў гирифтан, ин- ПАЊНОЇ ‫ ﭘﻬﻨﺎﺋﻲ‬1. пањно, пањнї, фарохї,
тишор ёфтан: овоза пањн шудан, рузнома васеї: пањної доштан. 2. арз, бар: пањноии
пањн шудан; пањн кардан (намудан) а) гус- замин.
турдан, кушодан; дастархон пањн кардан; б)
љорї кардан; умумї гардонидан, интишор ПАЊНОНА ‫ ﭘﻬﻨﺎﻧﻪ‬кит. маймун, бўзина.
додан: пањн кардани таљрибаи пешќадам.
ПАЊНПЕШОНЇ ‫ ﭘﻬﻦﭘﻴﺸﺎﻧﻪ‬пешониаш пањн,
ПАЊНА I ‫ ﭘﻬﻨﻪ‬арса, соњат, майдон; пањнаи кор- пешонипањн, пешонивасеъ.
зор арсаи љанг, майдони муњориба.
ПАЊНРИШ ‫ ﭘﻬﻦرﻳﺶ‬ришаш пањн, дорои риши
ПАЊНА II ‫ ﭘﻬﻨﻪ‬варз. 1. кафчае, ки бо он гўй пањн.
бозї мекунанд, чўбдасти кафчадор барои
гўйбозї (тўббозї), навъе аз чавгон. 2. лаво- ПАЊНРЎЙ ‫ ﭘﻬﻦروي‬рўяш пањн, васеърўй, дорои
зимоти бозии тенниси рўимизї (ракетка). рўи васеъ.

ПАЊНБАР ‫ ﭘﻬﻦ ﺑﺮ‬бари васеъдошта; матои ПАЊНСИНА ‫ ﭘﻬﻦﺳﻴﻨﻪ‬синааш пањн, сандуќи


пањнбар матое, ки бари васеъ (пањн) дорад. синааш васеъ.

ПАЊНБАРГ ‫ ﭘﻬﻦ ﺑﺮگ‬баргаш пањн; муќоб. бо- ПАЊНШОНА ‫ﭘﻬﻦﺷﺎﻧﻪ‬ пањндўш, пањнкитф,
рикбарг, сўзанбарг: хонаводаи дарахтони чорпањлу.
пањнбарг.
ПАЊНШУДА ‫ ﭘﻬﻦﺷﺪه‬сифати феълии замони
ПАЊНБОЛ ‫ ﭘﻬﻦﺑﺎل‬боли васеъ дошта; болаш гузашта аз пањн шудан; интишорёфта; ово-
пањн: парандаи пањнбол. зашуда: овозањои пањншуда.

ПАЊНГЎШ ‫ ﭘﻬﻦﮔﻮش‬дорои гўши пањн, гўш- ПАЊ-ПАЊ ‫ ﭘﻪﭘﻪ‬1. калимаи нидої барои ифодаи
калон, лапаргўш. њиссиёти хурсандї ва навозиш офарин,
тањсин; пањ-пањ задан офарин кардан. 2.
ПАЊНДАШТ ‫ﭘﻬﻦدﺷﺖ‬ дашт ва сањрои васеи калимае, ки њангоми ќароњат аз чизе гуфта
пањновар. мешавад: пањ-пањ бўи бад меояд.

ПАЊНДЎШ ‫ ﭘﻬﻦدوش‬чорпањлу, шонапањн. ПАЧАЌ ‫ ﭘﭽﻖ‬маљаќшуда, фишорхўрда, зада-


шуда, латхўрда; пачаќу маљаќ маљаќшуда.
– 87 – ПАШ
ПАЧАЌШУДА ‫ ﭘﭽﻖﺷﺪه‬сифати феълии замони ПАШМИН ‫ﭘﺸﻤﻴﻦ‬ 1. аз пашм бофташуда. 2.
гузашта аз пачаќ шудан; маљаќшуда. чакман.
ПАШ ‫ ﭘﺶ‬1. мўи гардани асп, ёли асп. 2. тур- ПАШМИНА ‫ ﭘﺸﻤﻴﻨﻪ‬ниг. пашмин.
раи дастор ва камарбанд; ниг. фаш 1. 3.
банди симин ё оњанин, ки ба тахтањои дар ПАШМИНАБОФЇ ‫ ﭘﺸﻤﻴﻨﻪﺑﺎﻓﻲ‬исми амал аз
ва сандуќњо барои мустањкам кардан меза- пашмина бофтан; бофтани матоъњои
нанд. 4. банде, ки ќадоќчињо барои пайваст пашмї.
кардани косањои шикаста ва мўякрафта ва
ё кафида мезананд. 5. банди њалќа, банди ПАШМИНАВОР ‫ ﭘﺸﻤﻴﻨﻪوار‬матоъњои аз нахи
камарбанд. пашмї бофташуда.
ПАШАНГ ‫ ﭘﺸﻨﮓ‬кит. 1. мили оњании дароз ва ПАШМИНАПЎШ ‫ ﭘﺸﻤﻴﻨﻪﭘﻮش‬1. пўшандаи ли-
сартез, ки ба воситаи он деворро сўрох ме- боси пашмин; чакманпўш. 2. књн., маљ.
кунанд; дайлам. 2. занбар. 3. борхез, фи- зоњид, сўфї.
шанг. 4. оби пошидашаванда; чакра,
ќатраи чизе. 5. дар асотири Эрони ќадим- ПАШМНОК ‫ ﭘﺸﻢﻧﺎك‬ниг. пашмдор.
номи бародарзодаи Фаридун ва падари
Манучењр. 6. номи падари Афросиёб дар ПАШМОГАНД ‫ ﭘﺸﻢآﮔﻨﺪ‬љул, полон, оганда бо
«Шоњнома»-и Фирдавсї. пашм, пуршуда бо пашм, полон ва њар чи-
зе, ки бо пашму пашмина ва пахтаву
ПАШИЗ ‫ ﭘﺸﻴﺰ‬књн. пули сиёњи камарзиш. тикапорањо пур мекарданд ва барои захм
набардоштани пушти чорпои боркаш бо-
ПАШИЗА ‫ ﭘﺸﻴﺰه‬кит. 1. ниг. пашиз. 2. пулакчаи лои он мегузоштанд.
симин ё оњанине, ки барои зинат бар ка-
марбанди сипоњиён ва лаљоми асп мечас- ПАШМОЌ//БАШМОЌ т. ‫ﺑﺸﻤﺎق‬//‫ﭘﺸﻤﺎق‬ кафш,
понанд. 3. пулакчаи пўсти моњї. 4. чизи пойафзор.
оњанї ё биринљии тунук, ки байни теѓа ва
дастаи корд васл мекунанд, гулўбанди ПАШМОЛУД ‫ﭘﺸﻢآﻟﻮد‬ олуда бо пашм, омехта
корд. бо пашм.

ПАШК ‫ ﭘﺸﻚ‬кит. баробарї, њампоягї. ПАШМРЕС ‫ ﭘﺸﻢرﻳﺲ‬он ки пашмро ба нахи


пашмї табдил медињад, ресандаи пашм.
ПАШМ ‫ ﭘﺸﻢ‬1. мўе, ки дар бадани њайвонот (аз
ќабили буз, гўсфанд) мерўяд ва барои боф- ПАШМРЕСЇ ‫ ﭘﺸﻢرﻳﺴﻲ‬исми амал аз пашм ре-
тани матоъњои мўина истифода мешавад; ◊ сидан; ресидани пашм барои бофтани
пашму ќасаб тору пур. 2. мўйи бадани ин- матоъњо.
сон ба ѓайр аз мўйсар. 3. мўяки болои баъзе
мевањо. ПАШМРЕХТА ‫ ﭘﺸﻢرﺧﺘﻪ‬њайвоне, ки пашмаш
рехтааст, чизњои пашмнок, ки пашмашон
ПАШМАК ‫ ﭘﺸﻤﻚ‬як навъ њалво, ки аз орд ва рехтааст.
шакар мепазанд ва мисли мўй тор-тор ме-
шавад. ПАШМТАРОШАК ‫ ﭘﺸﻢﺗﺮاﺷﻚ‬абзори махсус
барои тарошидани пашм.
ПАШМБОР ‫ ﭘﺸﻢﺑﺎر‬он чи аз пашм бофта шу-
дааст, он ки ё он чи пашмро мебофад ва аз ПАШМТАРОШЇ ‫ ﭘﺸﻢﺗﺮاﺷﻲ‬исми амал аз пашм
он матоъњои пашмї омода мекунад. тарошидан; тарошидани пашми њайвонот
(аз ќабили гўсфанд, буз ва ѓ.) барои саноати
ПАШМБОРЇ ‫ ﭘﺸﻢﺑﺎري‬амали пашмбоф; боф- бофандагї.
таки маснуоти пашмї, пашминабофї.
ПАШМЧИН ‫ ﭘﺸﻢﭼﻴﻦ‬абзоре, ки бо он пашми
ПАШМИБУЗЇ ‫ ﭘﺸﻢﺑﺰي‬аз пашми буз бофта- баданро мечинанд; он ки пашми њайвонро
шуда: чилбури пашмибузї. мечинад, пашмтарош.

ПАШМБУР ‫ ﭘﺸﻢﺑﺮ‬абзори буранда, ки барои ПАШМШОНАКУНАК ‫ ﭘﺸﻢﺷﺎﻧﻜﻨﻚ‬афзор ба-


буридан ва тарошидани пашм истифода рои тоза кардани пашм
мешавад.
ПАШМШЎЇ ‫ ﭘﺸﻢﺷﻮي‬шустани пашм барои
ПАШМДОР ‫ ﭘﺸﻢدار‬1. дорои пашм. 2. бо пашм тоза карда ба ресидан тайёр кардани он.
пўшонидашуда.
ПАШТУ ‫ ﭘﺸﺘﻮ‬1. як гурўњи этникї, ки аксария-
ПАШ – 88 –
ташон дар Афѓонистон сукунат доранд. 2. тарбия, омўзгорї.
забони халќи пушту (яке аз забонњои давла-
тии Давлати Исломии Афѓонистон). ПЕДАГОГЇ ‫ﭘﻴﺪﮔﺎﮔﻲ‬ мансуб ба педагогика;
омўзгорї.
ПАШША ‫ ﭘﺸﻪ‬як навъ њашароти болдору неш-
дор; ◊ пашшаи оши касон он ки ба кори ди- ПЕДАЛ фр. ‫ ﭘﻴﺪل‬тех. фашанги мошин ё олати
гарон нољо мудохила мекунад; пашшаи мусиќї, ки вайро бо пой зер карда механи-
шилќин каси безоркунанда, касе, ки бо змро ба њаракат медароранд: педали дучар-
рондан намеравад; пашша пар намезанад ха.
оромї њукмрон; пашшаро озор надодан бео-
зор будан; пашша шудан ба касе чаќа шу- ПЕДИАТР ю. ‫ ﭘﻴﺪﺋﺘﺮ‬тиб. духтури беморињои
дан; гирди касе чарх зада ўро безор кардан; бачагон, кўдакпизишк.
аз пар задани пашша хабардор будан аз
њама чиз воќиф будан; нињоят кунљков бу- ПЕНИТСИЛЛИН лот. ‫ ﭘﻴﻨﻴﺘﺴﻴﻠﻴﻦ‬тиб. як навъ
дан; аз пашша фил сохтан чизеро аз будаш дору, ки аз баъзе хелњои замбурўѓи
зиёд карда нишон додан, муобот кардан; ба маѓорбароранда тайёр мекунанд ва барои
оши касе пашша шудан ба касе халал расо- муолиљаи сироятњои фасоднок ва ѓ. исти-
нидан. фода мешавад.

ПАШШАБАНД ‫ ﭘﺸﻪﺑﻨﺪ‬ниг. пашшахона. ПЕНСИН ю. ‫ ﭘﻴﻨﺴﻴﻦ‬1. моддаи луоби меъда, ки


ба њазми хўрок хизмат мекунад. 2. доруе, ки
ПАШШАБАНДЇ ‫ ﭘﺸﻪﺑﻨﺪي‬марбут ба паша- аз ин моддаи меъдаи баъзе њайвонот тайёр
банд; муносиби пашабанд. карда мешавад.
ПАШШАГИР ‫ ﭘﺸﻪﮔﻴﺮ‬доруи часпаки болои ПЕНТОН ю. ‫ ﭘﻴﻨﺘﺎن‬биол. мањсули аввалини
коѓаз ё чизи дигар, ки пашша ба он часпида њазми сафедањо дар узви њозима.
мемонад; пашшагир шудан бисёр ољизу но-
тавон. ПЕРАЊАН ‫ ﭘﻴﺮﻫﻦ‬ниг. пероњан.

ПАШШАКУШ(АК) ‫ﭘﺸﻪﻛﺸﻚ‬//‫ ﭘﺸﻪﻛﺶ‬афзоре, ПЕРАЊАНДОР ‫ ﭘﻴﺮﻫﻦدار‬он ки курта ба тан


ки ба он паша мекушанд. дорад; куртадор; куртапўш: духтари
перањандор.
ПАШШАХОНА ‫ ﭘﺸﻪﺧﺎﻧﻪ‬чодаре, ки барои
муњофизат аз пашша аз матои тунук (дока) ПЕРАЊАНПЎШ ‫ ﭘﻴﺮﻫﻦﭘﻮش‬он ки курта ба тан
дўхта, тобистон ба даруни он мехобанд, кардааст, куртапўш; пероњандор.
пашшабанд.
ПЕРАЊАНЧОК ‫ ﭘﻴﺮﻫﻦﭼﺎك‬1. он ки перањанаш
ПАШШАХЎРДА ‫ ﭘﺸﻪﺧﻮرده‬тиб. реше, ки дер дарида аст, перањандарида, куртадарида,
давом мекунад ва ба аќидаи халќ гўё аз га- либосдарида. 2. маљ. ранљида, ошуфта, зору
зидани пашша пайдо мешавад. нотавон.

ПАЮГОНЇ ‫ ﭘﻴﻮﮔﺎﻧﻲ‬кит. тўйи арўсї. ПЕРГАМЕНТ ю. ‫ ﭘﻴﺮﮔﻪﻣﻴﻨﺖ‬1. мавод барои


хатнависї, ки пеш аз ихтирои коѓаз аз пўст
ПАЮСИДАН ‫ ﭘﻴﻮﺳﻴﺪن‬кит. таваќќўъ доштан, тайёр карда мешуд. 2. дастнависи дар ин
умедвор шудан, интизор шудан, нигарон хел коѓаз навишта.
будан.
ПЕРИГЕЙ ю. ‫ ﭘﻴﺮﻳﮕﻴﻲ‬нуќтаи ба замин наздик-
ПАЯМБАР ‫ ﭘﻴﻤﺒﺮ‬ниг. пайѓамбар. тарини мадори моњ.
ПАЯМБАРЇ ‫ ﭘﻴﺒﺮي‬ниг. пайѓамбарї. ПЕРИМЕТР ю. ‫ ﭘﻴﺮﻳﻤﻴﺘﺮ‬риёз. маљмўи дарозии
њамаи тарафњои шакли мусаттањ.
ПЕ ‫ پ‬номи њарфи сеюм дар алифбои арабиасо-
си тољикї ва дар њисоби абљад бо бе (‫ )پ‬ба- перо(й) (‫ ﭘﻴﺮا)ي‬асоси замони њозира аз перостан.
робар буда, шумораи 2-ро ифода мекунад;
дар алифбои њозираи тољикї номи њарфи ПЕРО(Й) (‫ ﭘﻴﺮا)ي‬зеб, зинат, ороиш; перо шудан
бистум (П). ороста шудан.

ПЕДАГОГ ю. ‫ ﭘﻴﺪﮔﺎگ‬ниг. омўзгор. ПЕРОИШ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﺶ‬зеб додан, оро додан, перос-


тан, ороиш.
ПЕДАГОГИКА ю. ‫ﭘﻴﺪﮔﺎﮔﻴﻜﻪ‬ илми таълиму
ПЕРОМУН ‫ ﭘﻴﺮاﻣﻮن‬гирд, гирдогирд, атроф.
– 89 – ПЕЧ
ПЕРОР ‫ ﭘﻴﺮار‬соли пеш аз порсол, перорсол, ПЕС ‫ ﭘﻴﺲ‬тиб. 1. касалии пўст аст, ки дар ба-
пеш аз соли гузашта. дани инсон ва њайвон аз вайрон шудани
пигментатсияи доѓњои сафед пайдо меша-
ПЕРОРИН ‫ ﭘﻴﺮارﻳﻦ‬ниг. перорина. вад, барас. 2. бемори гирифтори ин касалї;
◊ пес шудани кор вайрон шудани кор, расво
ПЕРОРИНА ‫ﭘﻴﺮارﻳﻨﻪ‬ перорсола, ду сол пеши- шудани кор; песи махав разил, нобакор,
на. сифла..
ПЕРОРСОЛ ‫ ﭘﻴﺮار ﺳﺎل‬ниг. перор. ПЕСА ‫ ﭘﻴﺴﻪ‬1. сиёњу сафеди омехта ба њам, ало,
аблаќ, дуранга, мошубиринљ. 2. маљ. дурўя,
ПЕРОРСОЛА ‫ ﭘﻴﺮارﺳﺎﻟﻪ‬ду сол пеш буда. мунофиќ.
ПЕРОСТА ‫ ﭘﻴﺮاﺳﺘﻪ‬1. сифати феълии замони ПЕСЇ ‫ ﭘﻴﺴﻲ‬мубталои бемории пес, пес будан.
гузашта аз перостан. 2. ороста, зинатёфта.
ПЕССИМИЗМ лот. ‫ ﭘﻴﺴﻴﻤﻴﺰم‬рўњафтодагї,
ПЕРОСТАГЇ ‫ ﭘﻴﺮاﺳﺘﮕﻲ‬1. шакли дигари сифа- ноумедї, маъюсї; бадбинї; муќоб. некбинї.
ти феълии замони гузаштаи перостан. 2.
оростагї, мураттабї, зебої. ПЕССИМИСТ лот. ‫ﭘﻴﺴﻴﻤﻴﺴﺖ‬ рўњафтода, но-
умед; бадбин.
ПЕРОСТАН ‫ ﭘﻴﺮاﺳﺘﻦ‬1. буридани мўйњои бар-
зиёд барои оростан; ороиш додан; зебу зи- ПЕССИМИСТЇ ‫ ﭘﻴﺴﻴﻤﻴﺴﺘﻲ‬мансуб ба песси-
нат додан. 2. буридани шохњои барзиёди мизм; рўњафтодагї.
дарахтон барои ба тартиб андохтан ва те-
зонидани сабзиши онњо. ПЕТРОГРАФИЯ ю. ‫ ﭘﻴﺘﺮاﮔﺮﻓﻴﻴﻪ‬геол. як шўъбаи
геология, ки маъданњои кўњиро аз љињати
ПЕРОЊАН ‫ﭘﻴﺮاﻫﻦ‬ курта; либоси тунук, таркиби минералї, мавќеъ ва таърихи пай-
тањпўш. доиши онњо меомўзад.
ПЕРОЯ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪ‬ороиш, зебу зинат; пероя бастан ПЕХ ‫ ﭘﻴﺦ‬ниг. пих.
а) ороиш додан; б) маљ. ба назм дароварда-
ни сухан. ПЕХОЛ ‫ ﭘﻴﺨﺎل‬кит. пасафкандаи парандагон,
саргини мурѓон.
ПЕРОЯБАНД ‫ﭘﻴﺮاﻳﻪﺑﻨﺪ‬ ороишгар, зинатдињан-
да. ПЕХТАН ‫ﭘﻴﺨﺘﻦ‬ кит. печидан, печондан, тоф-
тан.
ПЕРОЯБАНДЇ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪﺑﻨﺪي‬амали пероябанд,
пероябанд будан, зебу зинат ва ороиш до- ПЕЊ ‫ ﭘﻴﻪ‬ниг. пињ.
дан.
ПЕЊОБА ‫ ﭘﻴﻪآﺑﻪ‬ниг. пиёба.
ПЕРОЯГАР ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪﮔﺮ‬ниг. пероябанд.
печ ‫ ﭘﻴﭻ‬1. асоси замони њозира аз печидан. 2.
ПЕРОЯДЕЊ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪده‬ниг. пероябанд. љузъи пасини баъзе калимањои мураккаб ба
маънои печида, печонда: коѓазпеч, оњанпеч,
ПЕРОЯПЎШ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪﭘﻮش‬зеварбаста, ороиш- лўлапеч ва ѓ.
дода, бо зару зевар зинатдода.
ПЕЧ ‫ ﭘﻴﭻ‬1. хамидагии чизе, тобхўрдагии чизе;
ПЕРОЯСОЗЇ ‫ﭘﻴﺮاﻳﻪ ﺳﺎزي‬ зинат додан, ороиш гардиш, печи роњ. 2. тоб, њалќа, хам; њар як
додан. аз хам ва тобхўрдагињои чизе: печи мўй, пе-
чи сала; печ дар печ (печ-печ) а) хам дар
ПЕРПЕНДИКУЛЯР лот. ‫ ﭘﻴﺮﭘﻴﻨﺪﻳﻜﻮﻟﻴﺮ‬риёз. хам, ба њам печида, пурпечу хам; б) маљ.
хати амудї; перпендикуляр фуровардан ха- душвор, мураккаб: масъалаи печ дар печ,
ти амудї кашидан. печу тоб; печу хам гардиш ва тобхўрї, каљу
килебї; печу хами роњ; печу тоб хўрдан а)
ПЕРРОН фр. ‫ ﭘﻴﺮان‬майдони назди истгоњи печидан, сахт давр зада гирд гаштан; б) ба
роњи оњан, ки ќатора омада меистад, сањни худ печидан; бетоќату безобита шудан; печ
вокзал (љои баромадан ва фаромадан). хўрдан а) хамидагї пайдо шудан дар чизе;
б) хамидан, тоб хўрдан; дар печу тоб афто-
ПЕРСОНАЖ лот. ‫ ﭘﻴﺮﺳﺎﻧﮋ‬адш. иштирокчии дан (будан) беќарор шудан, дар изтироб
асари бадеї, шахси тасвиршаванда дар мондан.
асари бадеї, ќањрамони асар: персонажи
манфї, персонажи мусбат.
ПЕЧ – 90 –
ПЕЧА ‫ ﭘﻴﭽﻪ‬1. зулф ва кокули ду тарафи сар: дан, гирењ шудан; печида рафтан гирд гаш-
печа буридан, печа баровардан. 2. рўйпуш, та рафтан, хаму тоб хўрда рафтан. 2. ба худ
чашмбанд: печаву чодир. печондан чизеро, дар ињотаи чизе шудан; ба
кўрпа печидан. 3. маљ. гирифтор шудан,
ПЕЧАБАНД ‫ ﭘﻴﭽﻪﺑﻨﺪ‬чашмбанди занон, рўй- банд шудан: ба ѓам печидан; ба худ печидан
банди занон, ки аз мўй ё аз ёли асп бофта ба талвоса афтидан, барќарор шудан.
мешавад.
ПЕЧИШ ‫ ﭘﻴﭽﺶ‬исми феълї аз печидан; тоб
ПЕЧАК I ‫ ﭘﻴﭽﻚ‬1. бот. гиёњест, ки ба раста- хўрдан; печиши шикам дарди шикам.
нии дигар печида боло меравад, як навъи
он «ашаќа» ё «ошиќи печон» ном дорад, ПЕЧОК ‫ ﭘﻴﭽﺎك‬кит. печу хам, њалќа.
бадтаринаш зардпечак аст, ки ба њар гиёњ,
ки печад, онро хушк мекунад. 2. бот. як печон ‫ ﭘﻴﭽﺎن‬асоси замони њозира аз печон(и)дан.
навъ меваи нохўрданї аз љинси харбуза, ки
ба њаљми себ буда зардранги хушбўй меша- ПЕЧОН ‫ ﭘﻴﭽﺎن‬1. феъли њол ва сифати феълии
вад, дастанбў, зомуча. 3. кулўлаи ресмон ё замони њозира аз печидан; дар њолати печи-
абрешим: печаки ресмон, печаки абрешим. дан. 2. каљу килеб, хаму рост; пайрањаи пе-
чон. 3. њалќашуда, хамида, печ дар печ:
ПЕЧАК II ‫ ﭘﻴﭽﻚ‬навъе аз њалво, ки аз шакар зулфи печон, мўи печон; печон шудан а) пе-
пухта, орд пошида кулўла-кулўла мебу- чидан, њалќа задан; б) печида баромадан; в)
ранд; як навъи ќанд. гирифтор шудан, банд шудан (ба чизе). 4.
дар њолати печидан (печонидан). 5. маљ.
ПЕЧАЛАК ‫ ﭘﻴﭽﻪ ﻟﻚ‬лањљ. печ-печ, печ дар печ; чаќќон, чолок, одами корчаллони
печалак задан печ-печ шудан. ўњдабаро.
ПЕЧАНДА ‫ ﭘﻴﭽﻨﺪه‬сифати феълии замони ПЕЧОН(И)ДАН ‫ﭘﻴﭽﺎﻧﻴﺪن‬//‫ ﭘﻴﭽﺎﻧﺪن‬шакли бавоси-
њозира аз печидан; печшаванда, печон (оид таи печондан. 1. чизеро ба даруни чизе
ба растанињо). монда бастан, чизеро бо чизе фаро гириф-
тан: ба коѓаз печондан, ба рўймол печондан.
ПЕЧАСАФЕД ‫ ﭘﻴﭽﻪﺳﻔﻴﺪ‬он ки мўяш сафед шу- 2. ињота кардан, дар ињота гирифтан: ба
дааст. њалќа печондан; печон(и)да гирифтан ињота
кардан, фаро гирифтан; пўшондан. 3. печи-
ПЕЧБУР ‫ ﭘﻴﭻ ﺑﺮ‬мехи печдор. дан, њалќа кардан, тоб дода шудан; печонда
шудан ба чизе.
ПЕЧДАРПЕЧ ‫ ﭘﻴﭻ در ﭘﻴﭻ‬ниг. печопеч.
ПЕЧОНДАШУДА ‫ ﭘﻴﭽﺎﻧﺪهﺷﺪه‬1. сифати феълии
ПЕЧДАРПЕЧЇ ‫ ﭘﻴﭻدرﭘﻴﭽﻲ‬1. каљу килеб замони гузашта аз печонда шудан; баста-
шиканљдор, печида, хаму рост, морпеч, шуда, буѓча. 2. мањкамшуда.
њалќа-њалќа. 2. дарњам-барњам, чигил. 3.
маљ. мушкил; муаммодор; масъалаи печ- ПЕЧОПЕЧ ‫ ﭘﻴﭽﺎﭘﻴﭻ‬печдарпеч, бисёр печдор,
дарпеч масъалаи мушкил; печдарпеч кардан пурпечу тоб.
мушкил кардан; печдарпеч шудан мушкил
шудан, печида шудан. ПЕЧУТОБ ‫ ﭘﻴﭻوﺗﺎب‬печ, печу тоб, хамгашт,
шиканљ, њалќа; печутоби дарё хамгашти да-
ПЕЧДОР ‫ ﭘﻴﭻدار‬њар чизи печу тобдор монанди рё; печу тоб додан чизеро тоб додан чизеро;
мили милтиќ ё мех, ки печ дорад. печу тоб хўрдан тоб хўрдан; хам шудан.
ПЕЧИДА ‫ ﭘﻴﭽﻴﺪه‬сифати феълии замони гузаш- ПЕЧУТОБХЎРДА ‫ ﭘﻴﭻوﺗﺎبﺧﻮرده‬сифати феъ-
та аз печидан; печхўрда, он чи ба чизе пе- лии замони гузашта аз печу тоб хўрдан; тоб
чида бошад. хўрдан, хам шудан.
ПЕЧИДАН ‫ ﭘﻴﭽﻴﺪن‬1. тоб хўрдан, њалќа задан, ПЕЧУТОБХЎРЇ ‫ﭘﻴﭻوﺗﺎبﺧﻮري‬ гирдгардї,
ба таври њалќа гирд шудан; ба (дар) њаво чархзанї, муаллаќзанї.
печидан а) њалќа зада боло рафтан (мас.,
дуд); б) баланд, танинандоз шудан (-и овоз); ПЕЧХЎРДА ‫ ﭘﻴﭻﺧﻮرده‬сифати феълии замони
ба фалак печидани овози дойра баланд шу- гузашта аз печ хўрдан; тоб хўрдан; хам шу-
дан ва танинандоз гардидани овози дойра; дан.
печида баромадан њалќа зада боло рафтан (-
и дуд); печида гирифтан ињота кардан, пе- ПЕШ I ‫ ﭘﻴﺶ‬1. аввал (саф), рў ба рў (тараф);
чонда гирифтан; печида мондан банд шу- муќ. пушт; ќафо. 2. (дар) гузашта, собиќ,
– 91 – ПЕШ
муќаддам: зиндагонии пеш, замони пеш, пешопеш, пеш аз дигарон; пеш-пеш рафтан;
солњои пеш. 3. ќабл: чанд сол пеш, чанде б) кам-кам, оњиста-оњиста; пеш-пеш об шу-
пеш, пеш аз милод. 4. оянда, баъд аз ин; дар дани барф; пеши-пеши… аз пеши…, пешо-
пеш, дар оянда, минбаъд. 5. маљ. пешќадам, пеши…: пеш-пеши дигарон рафтан.
пешрав; дар кор аз касе пеш будан. 6. маљ.
дам, теѓ(а)-и чизе, пеши об, пеши каланд. 7. ПЕШ II ‫ ﭘﻴﺶ‬збш. аломатест, ки барои ифодаи
бо изофа ва пешванд њамчун пешванди номии овози «у» (‫ )و‬дар алифбои арабиасос хизмат
таркибї ба маъноњои гуногун меояд; пеши... мекунад, замма.
а) назди..., њузури...; б) дар муќобили…, рў
ба рўи...; пеши назар, пеши рўй; в) дар на- ПЕША ‫ ﭘﺸﻪ‬1. шуѓл, амал; кор: пеша доштан
зди, барои...; аз пеши... а) аз назди..., аз машѓули касбу коре будан. 2. касб, њунар;
муќобили...; б) аз канори...; в) аз њузури...; ихтисос; пешаи шоњибофї, пешаи мисгарї;
пасу пеш а) ин тарафу он тараф, њар ду та- пеша кардан касб кардан, ихтиёр кардан
раф...; б) паи њам; пешу ќафо: пасу пеш ни- (кореро).
шастан; пасу пеш ба наќл сар кардан; ба
пеши... назди..., ба назди..., ба њузури...; дар ПЕШАВАР ‫ ﭘﻴﺸﻪور‬њунарманд, косиб, мута-
пеши.... а) дар назди..., назди...; б) дар хассиси ягон кор ё касби муайян.
њузури...; в) дар муќобили..., дар рў ба
рўи...; пеш аз... ќабл аз..., ...муќаддам; пеш- ПЕШАВАРЇ ‫ ﭘﻴﺸﻪوري‬њунармандї, косибї.
пеш пешопеш, дар пеш; аз пеш аз рў ба рў,
аз тарафи муќобил; дар пеш а) рў ба рў; б) ПЕШАЗИДЇ ‫ ﭘﻴﺶازﻋﻴﺪي‬мансуб ба пеш аз ид;
дар оянда; пеш аз ин (он) ќабл аз ин (он); марњилаи ќабл аз ид, оид ба арафаи ид:
пеш аз ваќт ќабл аз мўњлат, барваќт; пеш аз рўзњои пешазидї.
њама ќабл аз њама, дар навбати аввал; пешу ПЕШАЗИНЌИЛОБЇ ‫ ﭘﻴﺶازاﻧﻘﻼﺑﻲ‬таър. дав-
пас аввалу охир, атроф; аз ин пеш пеш аз раи то инќилоб (то соли 1917 дар назар
ин, ќабл аз ин, дар гузашта; аз њама пеш дошта шудааст).
ќабл аз њама; гирду (давр) пеш гирду атроф;
аз пеши худ... бо ихтиёри худ, бо майлу ПЕШАЗИНТИХОБОТЇ ‫ ﭘﻴﺶازاﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺗﻲ‬марњи-
хоњиш ва салоњдиди худ, бо фикру андешаи лаи пеш аз интихобот; ваќт ва кори оид ба
худ, ба сари худ; ба пеш! даъват барои пеш давраи пеш аз интихобот: марњилаи
рафтан ва њамлаву њуљум; ду пои пеш ду пешазинтихоботї.
пои пеши чорпоён; пеш аз пода чанг хезон-
дан ќабл аз воќеа шўру ѓавѓо бардоштан; ПЕШАЗЉАНГЇ ‫ ﭘﻴﺶازﺟﻨﮕﻲ‬мансуб ба пеш аз
пеш андохтан а) пеш-пеши худ гирифта љанг; ќаблазљангї.
бурдан; б) восита кардан, мутасаддии ягон
коре кардан (касеро); пеш бурдан а) ба пеш ПЕШАЙВОН ‫ ﭘﻴﺶاﻳﻮان‬айвони пеши хона, ай-
њаракат додан; б) инкишоф додан, ривољ вони пеши иморат.
додан; пеш гирифтан ихтиёр кардан (чизе-
ро, роњеро, кореро); пеш гузаштан ПЕШАЙВОНДОР ‫ ﭘﻴﺶاﻳﻮاﻧﺪار‬дорои пешайвон:
пешќадам шудан, сибќат доштан; пеш да- хонаи пешайвондор.
ромадан пеш аз касе ба роњ даромадан; пе-
ши гапро гирифтан монеи гап задан шудан; ПЕШАКЇ ‫ ﭘﻴﺸﻜﻲ‬1. пеш аз, зудтар аз ваќт ва
пеши касе сар фуровардан итоат кардан ва мўњлати муќарраршуда. 2. маблаѓе, ки ба-
мутеъ шудан ба касе, таслим шудан; пеши рои коре ё хариди чизе ё музде пеш аз
роњи касеро бастан (гирифтан) касеро аз анљоми муомила ва кор дода мешавад, бу-
амал боздоштан, ба пешрафти кори касе нак; аванс. 3. пешазваќтї, аввалї, ќаблї:
монеъ шудан; пеши чизеро гирифтан чизеро чорабинињои пешакї; пешакї гуфтан аз ав-
боздоштан, сади роњи чизе шудан; пеш кар- вал гуфта мондан, ќаблан гап зада огоњ
дан а) таъќиб кардан, думболагирї кардан; кардан; пешакї донистан ќаблан огоњ бу-
б) рондан, дур андохтан, дур кардан; пеш дан; пешакї хабардор кардан ќаблан огоњ
кашидан чизеро наздик овардан; пеш ома- кардан.
дан а) наздик шудан; б) дучор шудан; пеш
рафтан а) њаракат кардан (ба пеш); б) ПЕШАНДЕШ ‫ ﭘﻴﺶاﻧﺪﻳﺶ‬оќибатандеш, пешни-
тараќќї кардан; даст пеш гирифта истодан гар, ояндабин.
эњтиром ба љо оварда, омодаи хизмат бу-
дан; худат пешу-пешу... (чизат) аз пушт њам ПЕШАНДЕША ‫ ﭘﻴﺶاﻧﺪﻳﺸﻲ‬андешаи ояндаи ко-
худат ва њам (чизат) корат даркор нест; ре, ояндабин, фикру андешаи оянда.
ќадаме ба пеш яъне пешравии коре ва
муваффаќияти муайян; пеш-пеш а) аз пеш, ПЕШАНДЕШЇ ‫ﭘﻴﺶاﻧﺪﻳﺸﻲ‬ ояндабинї, дурна-
ПЕШ – 92 –
мобинї, оќибатандешї. раи пешгирї аз онро дидан; пешбинї кар-
дан а) ба назар гирифтан, ба њисоб гириф-
ПЕШАНДОЗ ‫ ﭘﻴﺶاﻧﺪاز‬:пешандоз кардан пеш тан, пешакї дарк кардан; б) муайян кардан,
андохта бурдан, пеш-пеш дароварда бур- иљрои коре ё наќшаеро андеша кардан;
дан, пеш-пеш ронда бурдан. пешбинї шудан ба назар гирифта шудан.
ПЕШАФТОД‫ ﻳﺶاﻓﺘﺎد‬кит. ќисмат, насиб, пе- ПЕШБИНОНА ‫ ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﺎﻧﻪ‬дурандешона, эњтиёт-
шомад. корона; бомулоњиза.
ПЕШАЊД ‫ ﭘﻴﺶﻋﻬﺪ‬кит. давраи гузашта, пеш- ПЕШБОДА ‫ ﭘﻴﺶﺑﺎده‬ниг. коњреза.
гузашта, гузашта, пешина.
ПЕШБОЗ ‫ ﭘﻴﺶﺑﺎز‬ниг. пешвоз.
ПЕШБАНД I ‫ ﭘﻴﺶﺑﻨﺪ‬1. порчаи махсус дўхта-
шуда барои ба пеши худ бастан дар ваќти ПЕШБОЛ ‫ ﭘﻴﺶﺑﺎل‬зоол. боли пеши парандагон.
кор ё хўрокпазї, пешгир. 2. тасма ё ресмо-
ни бофтае, ки аз полон ва зин ба гардани ПЕШБУРД ‫ ﭘﻴﺶﺑﺮد‬1. роњбарї ба коре. 2.
асп ё хар мебанданд. 3. таър. ба пеш баста- иљрои коре, амалї сохтани њадафе.
ни дасти бандиён (-и ба ќатл њукмшуда).
ПЕШВАНД ‫ ﭘﻴﺸﻮﻧﺪ‬збш. њиссаи калимае, ки
ПЕШБАНД II ‫ ﭘﻴﺶﺑﻨﺪ‬банди (садди) об, сар- пеш аз реша меояд, пешванд.
банди об, дарѓот.
ПЕШВО ‫ ﭘﻴﺸﻮا‬роњнамо, роњбари бузург, доњї:
ПЕШБАНДЇ ‫ ﭘﻴﺸﺒﻨﺪي‬пеши чизеро бастан, пешвои халќ.
пешгирї, дафъ: наќшаи пешбандии сел.
ПЕШВОЗ ‫ ﭘﻴﺸﻮاز‬истиќбол; ба пешвози... ба
ПЕШБАР ‫ ﭘﻴﺶﺑﺮ‬1. пешбаранда, рањбар: пеш- истиќболи...; пешвоз гирифтан а) ба пеши
бари кор. 2. пешоњанги ягон кор (мутахас- роњи касе, ки аз љое меояд, баромада ўро
сис): корманди пешбари илмї. пазирої кардан; б) ягон чиз ё њодисаро
ќабул кардан; ба пешвоз рафтан (барома-
ПЕШБАРАНДА ‫ ﭘﻴﺶﺑﺮﻧﺪه‬1. сифати феълии дан) пешвоз гирифтан; пешвоз кардан а) ба
замони њозира аз пеш бурдан. 2. роњбар, истиќболи касе баромадан; б) дучор ома-
роњнамо, њодї. 3. њаракатдињанда, дан; дар пешвози... ба истиќболи....
инкишофдињанда, тараќќидињанда: омили
пешбарандаи њаёт. ПЕШВОЗГИРАНДА ‫ ﭘﻴﺸﻮازﮔﻴﺮﻧﺪه‬он ки ба
пешвоз ва истиќбол баромадааст.
ПЕШБАРЇ ‫ ﭘﻴﺶﺑﺮي‬1. пеш бурдан, тараќќї
додан, инкишоф додан: пешбарии кор. 2. ПЕШВОЗГИРЇ ‫ ﭘﻴﺸﻮازﮔﻴﺮي‬исми амал аз пеш-
пешнињод, номзад нишон дода шудан, са- воз гирифтан; пешвоз, пешвоз гирифтан.
зовори ягон кор ё вазифа дониста шудан;
пешбарї кардан пешнињод кардан; тавсия ПЕШВОЇ ‫ ﭘﻴﺸﻮاﺋﻲ‬роњнамо будан; роњнамої,
кардан, сазовор донистан; пешбарї наму- њидоят, сардорї.
дан пешнињод кардан, тавсия кардан (барои
коре ё дар интихоб); пешбарї шудан тавсия ПЕШГАРД ‫ ﭘﻴﺶﮔﺮد‬1. пешрави лашкар, тўдае,
шудан. ки пеш-пеши лашкар њаракат мекунад,
авангард. 2. пешќадам: пешгарди халќ (ом-
ПЕШБАСТА ‫ ﭘﻴﺶﺑﺴﺘﻪ‬пешаш баста, пешаш ма, мардум).
пўшида; муќоб. пешкушода: куртаи пешба-
ста, кўчаи пешбаста; ба кўчаи пешбаста да- ПЕШГАЊ ‫ ﭘﻴﺶﻛﻪ‬ниг. пешгоњ.
ромада рафтан банд шуда мондан, банд
шуда роњи баромад ёфта натавонистан. ПЕШГИР ‫ ﭘﻴﺸﮕﻴﺮ‬порчаи махсус дўхташуда,
ки дар ваќти кор пеши худ мебанданд,
ПЕШБИН ‫ﭘﻴﺶﺑﻴﻦ‬ дурбин, дурандеш, оќибат- пешдоман, пешбар, пешбанд.
андеш.
ПЕШГИРАК ‫ ﭘﻴﺶﮔﻴﺮك‬шакли тасѓири пешгир.
ПЕШБИНИШУДА ‫ ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻲﺷﺪه‬ба њисоб ги-
рифташуда, андешидашуда; муќарраршуда; ПЕШГИРИФТА ‫ ﭘﻴﺶﮔﺮﻓﺘﻪ‬сифати феълии за-
пешакї муайяншуда. мони гузашта аз пеш гирифтан; пешакї
муќаррар ва муайян кардашуда: сиёсати
ПЕШБИНЇ ‫ ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻲ‬дурандешї, оќибат- пешгирифтаи њукумат.
андешї, пешояндро ба назар гирифта чо-
ПЕШГИРЇ ‫ﭘﻴﺶ ﮔﻴﺮي‬ 1. пеши чизеро гириф-
– 93 – ПЕШ
тан, чизеро боздоштан, садди роњи чизе ПЕШДАЊАНЇ ‫ ﭘﻴﺶ دﻫﻨﻲ‬гуфт. пеш аз дигарон
шудан; пешгирї кардан илоље карда пеши гап задан, худро доно тарошида гапфурўшї
чизеро боздоштан, пешакї чораи чизеро кардан.
дидан, пеши роњи чизеро гирифтан. 2.
огањї: пешгири беморї. ПЕШДЕВОР ‫ ﭘﻴﺶ دﻳﻮار‬девори пеши бино.
ПЕШГОЊ ‫ ﭘﻴﺶ ﮔﺎه‬1. тарафи болоии хона; ПЕШДОД ‫ ﭘﻴﺶ داد‬пуле, ки пеш аз кор ба муз-
муќоб. пойгоњ:пешгоњи хона. 2. љои пеши дур ва коргар медоданд, бунак.
њар чиз, ќисми пеши (аввали) њар ашё:
пешгоњи димоѓ, пешгоњи замин (водї, воња ПЕШДОДИЁН ‫ ﭘﻴﺶدادﻳﺎن‬яке аз сулолањои
ва. ѓ.). 3. кит. тахт. 4. кит., маљ. њоким: ◊ ќадимї ва асотирии подшоњони Ориёи бос-
њар љо мењмон нишинад, он љо пешгоњ аст тон.
(зарб.).
ПЕШДОМАН ‫ ﭘﻴﺸﺪاﻣﻦ‬1. порчаест, ки дар
ПЕШГУЗАШТА ‫ ﭘﻴﺶﮔﺬﺷﺘﻪ‬1. сифати феълии ваќти кор ба пеши худ мебандад, пешгир,
замони гузашта аз пеш гузаштан. 2. пеши- пешбанд. 2. рўймоли калон ё пешгири хал-
на, собиќ. та ва кисадор, ки пеши худ баста пахта ме-
чинанд.
ПЕШГУЗОШТА ‫ ﭘﻴﺶﮔﺬاﺷﺘﻪ‬ба пеш гузошта; ба
навбати аввал гузошташуда (мас., маќсад). ПЕШДОР ‫ ﭘﻴﺶدار‬кит. пешрави лашкар, пеш-
гард, љилавгард, авангард: пешдори лаш-
ПЕШГУФТОР‫ ﭘﻴﺶﮔﻔﺘﺎر‬сарсухан, муќаддима: кар.
пешгуфтори китоб, пешгуфтор навиштан.
ПЕШДЎКОН ‫ ﭘﻴﺶدوﻛﺎن‬мизи камбари дарози
ПЕШГЎ(Й) (‫ ﭘﻴﺶﮔﻮ)ي‬пешакї хабар (огоњї)- маѓоза ё бозор, ки фурўшанда дар паси он
дињанда аз вуќўи њодисае, пешомадро истода савдо мекунад.
ќаблан гуфтан.
ПЕШЁР ‫ ﭘﻴﺶ ﻳﺎر‬кит. 1. мададгор, ёрирасон,
ПЕШГЎЇ ‫ ﭘﻴﺶﮔﻮﻳﻲ‬1. пешакї дар бораи чизе, ёвар. 2. пешоб, бавл, шоша, меза.
воќеае фикр баён кардан; пешгўии обу њаво
маълумоти пешакї дар бораи обу њаво. 2. ПЕШИЗАБОНЇ ‫ ﭘﻴﺸﻲزﺑﺎﻧﻲ‬збш. пеши (нўги)
маљ. дурандешї, оќибатандешї; пешгўї забон будан; њамсадои пешизабонї
кардан а) чизеро пешакї гуфтан; б) пешакї њамсадое, ки талаффузаш дар пеши забон
огоњ кардан; в) маљ. пешакї фањмидани чи- суръат мегирад.
зе.
ПЕШИН ‫ ﭘﻴﺸﻴﻦ‬1. аввал, якум, нахуст. 2. пеш-
ПЕШДАНДОН ‫ ﭘﻴﺶدﻧﺪان‬кит., ниг. пешхўрд 1. тара, гузашта, собиќ, ќадим; замони пешин
замони ќадим, даври гузашта. 3. нимрўзї,
ПЕШДАРГИР‫ ﭘﻴﺶدرﮔﻴﺮ‬ниг. пешдаргирон. нисфирўзї, ваќти ќиёми офтоб, зўњр: баъди
пешин, то пешин, хўроки пешин.
ПЕШДАРГИРОН ‫ ﭘﻴﺶدرﮔﻴﺮان‬ягон чизи пара-
хамонанд, ки онро барои даргирондани ПЕШИНА‫ ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ‬ниг. пешин 2.
оташ истифода мекунанд: парахањои пеш-
даргирон. ПЕШИНГАЊ ‫ ﭘﻴﺸﻴﻦﮔﻪ‬ниг. пешингоњ.
ПЕШДАСТ ‫ ﭘﻴﺶ دﺳﺖ‬1. чаќќон, чолок, чобук- ПЕШИНГОЊ ‫ ﭘﻴﺸﻴﻦﮔﺎه‬ваќти пешин, ваќти
тар аз дигарон; пешдаст будан чаќќон бу- зуњр, муќ. пешин.
дан. 2. моњир, забардаст. 3. ёрдамчї, ма-
дадгор. ПЕШИНЗАМОН ‫ﭘﻴﺸﻴﻦزﻣﺎن‬ замони гузашта,
даври пеш.
ПЕШДАСТЇ ‫ ﭘﻴﺶ دﺳﺘﻲ‬сибќат, пешї, чаќќонї;
пешдастї кардан а) кор ё амалеро нисбат ба ПЕШИНИЁН ‫ﭘﻴﺸﻴﻨﻴﺎن‬ гузаштагон, пешгузаш-
каси дигар пештар иљро кардан, ба кор ё тагон.
амале нисбат ба дигарон пештар даст за-
дан; б) пешї љустан; дар иљрои коре аз ди- ПЕШИНЇ ‫ ﭘﻴﺸﻴﻨﻲ‬нисфирўзї, нимрўзї, ваќти
гарон пеш гузаштан. пешин: хўроки пешинї.

ПЕШДАЊАН ‫ ﭘﻴﺶ دﻫﻦ‬гуфт. он ки барои доно ПЕШИПО ‫ ﭘﻴﺸﭙﺎ‬ниг. пешпо(й).


нишон додани худ ба гуфтугўи дигарон
дахл мекунад ва аз њама пеш гап мезанад. ПЕШЇ ‫ ﭘﻴﺸﻲ‬пеш будан, пеш рафтан, пешрав
будан, сибќат; пешї доштан пеш будан,
ПЕШ – 94 –
пешрав будан, сибќат доштан. ПЕШНИЊОДШУДА ‫ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدﺷﺪه‬сифати феълии
замони гузашта аз пешнињод шудан; ба пеш
ПЕШКАШ ‫ ﭘﻴﺸﻜﺶ‬њадя, тўњфа; пешкаш кар- гузошташуда, тавсияшуда: фикр ё масъалаи
дан (намудан) њадя кардан, бахшидан чизе- пешнињодшуда.
ро.
ПЕШНОКЇ ‫ ﭘﻴﺶﻧﺎﻛﻲ‬ба (бо) тарафи пеш.
ПЕШКИРОЯ ‫ ﭘﻴﺶﻛﺮاﻳﻪ‬маблаѓи аз њаљми ки-
роя, ки пештар пардохт мешавад: муќ. пас- ПЕШНОФ ‫ ﭘﻴﺶﻧﺎف‬гўшти атрофии нофи
кироя. гўсфанд ё гов (бештар аз он тушбера мепа-
занд).
ПЕШКИСВАТ ‫ ﭘﻴﺶﻛﺴﻮت‬он ки дар иљрои коре
бартариву пешќадамї дорад, пешќадамї ПЕШОБ ‫ ﭘﻴﺶآب‬мезак, бавл, шоша; пешоб
дар иљрои коре, пешрав. кардан шошидан, мезидан; маљрои пешоб
биол. найчае, ки ба воситаи он пешоб љорї
ПЕШКОР‫ ﭘﻴﺶﻛﺎر‬1. коргари пешќадам. 2. књн. мешавад.
устои шогирдон ё калонтар аз кормандони
устохона. 3. таър. пешхизмат, мулозим, ПЕШОББАРОРЇ ‫ﭘﻴﺶآبﺑﺮاري‬ пешобкунї,
навкар, нозир (дар дарбори амир). шошакунї.
ПЕШКОРА ‫ ﭘﻴﺶﻛﺎره‬пешхизмат, хизматгор. ПЕШОБДОН ‫ ﭘﻴﺶآبدان‬биол. халтачаи пешоб
дар бадани одам ва њайвон, масона, меза-
ПЕШКУШОД(А) ‫ ﭘﻴﺶﻛﺴﺎده‬пешаш кушода; дон.
муќоб. пешбаста; чизњои пешашон кушода
(мисли курта, яктак, айвон, иморат ва ѓ.): ПЕШОБОВАР ‫ ﭘﻴﺶآبآور‬он чи боиси равон
куртаи пешкушода. гаштани пешоб мегардад; пешоброн.
ПЕШЌАБЗА ‫ ﭘﻴﺶﻗﺒﻀﻪ‬кит. ханљаре, ки ба пе- ПЕШОБРОН ‫ ﭘﻴﺶآﺑﺮن‬тиб. пешобовар; доруи
ши камар мебанданд. пешоброн доруе, ки равон кардани пешобро
осон мекунад.
ПЕШЌАДАМ ‫ ﭘﻴﺶﻗﺪم‬1. он ки пеш аз дигарон
ба коре иќдом кардааст. 2. пешрав, фаъол: ПЕШОБРОЊ ‫ ﭘﻴﺶآﺑﺮاه‬ниг. пешоб: маљрои
коргари пешќадам, хонандаи пешќадам. 3. (роњи) пешоб.
мутараќќї; равшанфикр: шахси пешќадам.
ПЕШОДАСТ ‫ ﭘﻴﺸﺎدﺳﺖ‬кит. наќд (оид ба пул).
ПЕШЌАДАМЇ ‫ ﭘﻴﺶﻗﺪﻣﻲ‬пешрав будан дар
иљрои коре, ташаббускор будан. ПЕШОМАД ‫ ﭘﻴﺶآﻣﺪ‬1. он чи дар пеш аст, он чи
дар оянда хоњад шуд ва касе онро намедо-
ПЕШЌАРОРДОД ‫ ﭘﻴﺶﻗﺮارداد‬санад ва навиш- над. 2. њодиса, воќеа, рўйдод. 3. маљ.
таи пешакие, ки ќабл аз имзои ќарордод оќибат; натиља, ояндаи нек.
байни тарафайн мубодила мегардад.
ПЕШОМАДА ‫ ﭘﻴﺶآﻣﺪه‬пешомада, љилавмада,
ПЕШЛАШКАР ‫ ﭘﻴﺶﻟﺸﻜﺮ‬ниг. пешгард. пешбаромада.
ПЕШМИСРАЪ ‫ ﭘﻴﺶﻣﺼﺮع‬мисраи аввали байт. ПЕШОН ‫ ﻳﺸﺎن‬1. нињоят, охир, нуќтаи интињои
масофае. 2. пешиниён, гузаштагон.
ПЕШМУЗД ‫ ﭘﻴﺶﻣﺰد‬музде, ки њамчун кироя
пеш аз мўњлати музддињї медињанд; аванс. ПЕШОНА ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻪ‬1. ќисмати пеши сар мобайни
мўи сар ва абрў. 2. маљ. ќисмат, сарнавишт.
ПЕШНАВИС ‫ﭘﻴﺶﻧﻮﻳﺲ‬ ѓалатнавис, ифлосна-
вис. ПЕШОНАБОФАК ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻪﺑﺎﻓﻚ‬ниг. печа.
ПЕШНАМОЗ ‫ ﭘﻴﺶﻧﻤﺎز‬майите, ки љанозааш ПЕШОНИБАЛАНД ‫ ﻳﺸﺎﻧﻲﺑﻠﻨﺪ‬1. шахси пешо-
дар намозњои љумъа ё идайн иттифоќ ме- нии баланд дошта. 2. маљ. хуштолеъ; хуш-
гардад. бахт.
ПЕШНИЊОД ‫ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد‬фикре, ки дар пеши касе ПЕШОНИБАНД ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﺑﻨﺪ‬рўймоли хурд, ки
ё идорае гузошта мешавад; таклиф занон онро якчанд ќабат печонида ба пе-
(наќшае), ки барои муњокима ба миён гу- шонаашон мебанданд.
зошта мешавад: пешнињод шудан.
ПЕШОНИБАНДАК ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﺑﻨﺪك‬шикли тасѓири
ПЕШНИЊОДЇ ‫ ﭘﻴﺸﻨﻬﺎدي‬ниг. пешнињодшуда. пешонибанд.
– 95 – ПЕШ
ПЕШОНИБОРИК ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﺑﺎرﻳﻚ‬шахси пешони- ПЕШОЯНД I ‫ ﭘﻴﺸﺎﻳﻨﺪ‬1. збш. як ќисми аз
аш борик. њиссањои ёридињандаи нутќ, ки барои ифо-
даи муносибатњои гуногуни грамматикии
ПЕШОНИВАСЕЪ ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲوﺳﻴﻊ‬пешонааш васеъ, калимањои мустаќилмаъно хизмат мекунад.
фарохпешона, пешонипањн.
ПЕШОЯНД II ‫ ﭘﻴﺸﺎﻳﻨﺪ‬оянда, минбаъд: пешо-
ПЕШОНИДЎНГ ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲدوﻧﮓ‬шахси пешониаш янди наздик, пешоянди дур.
барљаста.
ПЕШОЯНДА ‫ ﭘﻴﺸﺎﻳﻨﺪه‬1. сифати феълии замони
ПЕШОНИКУШОД ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﻛﺸﺎد‬1. ниг. пешони- њозира аз пеш омадан. 2. пеш-пеш оянда,
кушода. пеш њаракаткунанда: мошини пешоянда.
ПЕШОНИКУШОДА ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﻛﺸﺎده‬1. пешонааш ПЕШОЯНДДОР‫ ﭘﻴﺸﺎﻳﻨﺪدار‬збш. дорои пешо-
кушода, пешонааш њамвор. 2. маљ. хуш-
муомила, хушњол, хушзабон, њамеша хур- янд, бо пешоянд: ибораи пешоянддор.
санд.
ПЕШПАЗАК ‫ ﭘﻴﺶﭘﺰك‬1. чизи пеш мепухтагї,
ПЕШОНИЌАШЌА ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﻗﺸﻘﻪ‬1. њайвоне, ки чизе ки пештар ва барваќттар мепазад,
пешонааш ќашќа аст: аспони пешониќашќа. пешрас; себи пешпазак навъи себе, ки нис-
2. маљ. нишонадор, ба мардум шинос, бат ба њамљинсњои худ пештар мепазад. 2.
маълуму машњур. маљ. одаме, ки дар коре пешдастї мекунад,
пеш аз њама; саросемавор кореро анљом
ПЕШОНИНАВИШТ ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﻧﻮﺷﺖ‬таќдир, сар- додан.
навишт, ќисмати азал.
ПЕШПАРДОХТ ‫ ﭘﻴﺶﭘﺮداﺧﺖ‬музде, ки пеш аз
ПЕШОНИПАЊН ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﭘﻬﻦ‬ниг. пешонивасеъ. мўњлат дода мешавад, байъона, пули
пешакї, пешдод, бунак.
ПЕШОНИСАХТ ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﺳﺨﺖ‬бетолеъ, бадбахт,
пешонитанг. ПЕШПЕРО ‫ﭘﻴﺶﭘﻴﺮ‬ кит. ороишдињандаи
китобњои пешина.
ПЕШОНИТАНГ ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﺗﻨﮓ‬ниг. пешонисахт.
ПЕШПО(Й) (‫ ﭘﻴﺶﭘﺎ)ي‬1. пои худро ногањон ба
ПЕШОНИФАРОХ ‫ﭘﻴﺸﺎﻧﻲﻓﺮاخ‬ ниг. пешонива- ноњамворие зада гирифтан; дакка. 2. маљ.
сеъ. сањв, хато, сањлангорї; пешпо задан киноя
ПЕШОНЇ‫ ﭘﻴﺸﺎﻧﻲ‬1. мобайни абрў ва аз рад кардан, дур андохтан; пешпо хўрдан
рустангоњи мўйсар, љабин; пешонї кушода а) дакка хўрда ба афтидан наздик расидан ё
рўи хуш, чењраи хандон; пешонї дарњам афтидан; б) маљ. сањв кардан, хато кардан;
кашидан (турш кардан) изњори норизогї пешпо додан а) касеро ба пой зада афтон-
кардан, рў турш кардан, ќавоќ андохтан; дан; б) маљ. ба кори касе халал расонидан.
пешонї чин кардан//ба пешонї гирењ андох-
тан изњори норизогї кардан; ба пешонї ка- ПЕШПОРА ‫ ﭘﻴﺶﭘﺎره‬як навъ њалво, ки аз орд,
се тамѓаи чизеро задан касеро ба айбе равѓан ва шарбати мевагї пухта мешавад;
(гуноње, бадномие) мањкум кардан. 2. д., њалвои нарм ва нозук. .
маљ. таќдир, сарнавишт; дар пешонї на-
вишташуда он чи дар таќдир аст; шўри ПЕШПОХЎР ‫ ﭘﻴﺸﭙﺎﺧﻮر‬он ки ё он чи пешпо
пешонї киноя аз пасттолеъ будан, толеъи мехўрад, даккахўр: хари пешпохўр.
паст.
ПЕШПОХЎРЇ ‫ ﭘﻴﺸﭙﺎﺧﻮري‬исми амал аз пешпо
ПЕШОПЕШ ‫ ﭘﻴﺸﺎﭘﻴﺶ‬пеш-пеш, аз пеш. хўрдан; пешпо хўрдан, дакка хўрдан.
ПЕШОР ‫ ﭘﻴﺸﺎر‬кит., ниг. пешоб. ПЕШРАВ ‫ ﭘﻴﺸﺮو‬1. дар сафи пеш раванда;
пешраванда. 2. роњбалад, роњнамо. 3.
ПЕШОЊАНГ ‫ ﭘﻴﺶآﻫﻨﮓ‬1. пешрав, пешрави пешќадам, ѓолиби мусобиќа.
гурўњ, пешгард, љилавгард, саркардаи
лашкар ва мардум. 2. нахустин кас; кушо- ПЕШРАВЇ ‫ ﭘﻴﺸﺮوي‬1. исми амал аз пеш раф-
яндаи аввалин. 3. узви созмони талабагон. тан. 2. тараќќї, инкишоф, вусъат: пешравии
њаёт, пешравии зиндагї.
ПЕШОЊАНГЇ ‫ ﭘﻴﺶآﻫﻨﮕﻲ‬пешоњанг будан,
пешќадамї, пешсафї, дар сафи аввал ќарор ПЕШРАВОЌ ‫ ﭘﻴﺶرواق‬пешайвони пешгоњаш
доштан. мењробшакл; пештоќ.
ПЕШ – 96 –
ПЕШРАС ‫ ﭘﻴﺶرس‬1. зудрас, пеш аз мўњлат ра- гапњои сахт гуфтан: пешхезї кардан; ◊ њам
сидан. 2. ниг. пешпазак. 3. тез ба ќиём ра- дуздию њам пешхезї он ки дуздї карда,
санда, чизе, ки зуд ба дараљаи эътидол ме- боз аз њама пештар «дуздро доред» гуфта,
расад (мас., хамир). доду вой мекунад.
ПЕШРАФТ ‫ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ‬1. пешравї, тараќќї, ин- ПЕШХИДМАТ ‫ ﭘﻴﺶﺧﺪﻣﺖ‬ниг. пешхизмат.
кишоф. 2. мувафаќќият; пешрафти кор
муваффаќияти кор. ПЕШХИЗМАТ ‫ ﭘﻴﺶﺧﺬﻣﺖ‬1. књн. хизматгор,
пешкор. 2. он ки дар ошхона, тарабхона ва
ПЕШРАФТА ‫ ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ‬сифати феълии замони ѓ. ба муштариён хизмат мекунад.
гузашта аз пеш рафтан; он ки ё он чи пеш-
рафт кардааст; ба пеш њаракат карда. ПЕШХИЗМАТЇ ‫ ﭘﻴﺶﺧﺬﻣﺘﻲ‬1. књн. пешкорї,
хизматгорї. 2. навс. пешхизматї кардан
ПЕШРАФТАГЇ ‫ ﭘﻴﺶ رﻓﺘﮕﻲ‬шакли дигари си- (дар ошхона, тарабхона ва ѓ.)
фати феълї аз пешрафта: пешрафта будан;
вазъ ва њолати пешрафта. ПЕШХОН I ‫ ﭘﻴﺶﺧﻮان‬1. мус. сурудхоне, ки су-
руд сар мекунад ва дигарон ба вай пайравї
ПЕШРОНДА ‫ ﭘﻴﺶراﻧﺪه‬тароша, параха. мекунанд, сарнаќш. 2. књн. он ки аслу наса-
би шахсеро, ки ба маљлис даромадааст, ба
ПЕШРЎБА ‫ ﭘﻴﺶروﺑﻪ‬хокрўба, хасу хошок, пар- њозирон мегўяд; муарриф.
тов.
ПЕШХОН II ‫ ﭘﻴﺶﺧﻮان‬дастархоне, ки ба рўяш
ПЕШСАФ ‫ ﭘﻴﺶﺻﻒ‬1. дар сафи пеш раванда, хамир завола мекунанд.
пешрав. 2. пешќадам: пешсафи гурўњ. ПЕШХОНА ‫ ﭘﻴﺶﺧﺎﻧﻪ‬књн. чодир ва асбоби са-
ПЕШСАЛОМ ‫ ﭘﻴﺶﺳﻼم‬он ки њангоми вохурї фари подшоњон, ки аз пеш мебурданд.
пештар салом медињад, ба пешвози касе ба ПЕШХЎРД ‫ ﭘﻴﺶﺧﻮرد‬1. таоми ношитої, таоме,
салом баромадан. ки нањор бо он мешикананд. 2. киноя аз чи-
зи тасарруфшуда.
ПЕШСАЛОМЇ ‫ ﭘﻴﺶﺳﻼﻣﻲ‬пешсалом будан,
њангоми саломдињї пешдастї кардан. ПЕШЉАНГ ‫ ﭘﻴﺶﺟﻨﮓ‬1. дар ќатори (сафи) пеш
љанганда, муборизи сафи аввал. 2. ќисме аз
ПЕШТАР ‫ ﭘﻴﺸﺘﺮ‬1. дараљаи ќиёсии пеш. 2. дар лашкар, ки аввалин шуда ба душман љанг
гузашта, собиќ; пеш аз ин; ќабл: ин гуна мекунанд.
воќеањо пештар рўй медоданд, як рўз пеш-
тар. 3. наздик, наздиктар. ПЕШЉИЛАВ ‫ ﭘﻴﺶﺟﻠﻮ‬1. пешрави корвон,
сарљилав. 2. он ки аз љилави аспи арўс ги-
ПЕШТАРА ‫ ﭘﻴﺸﺘﺮه‬аввала, собиќ, гузашта, пе- рифта ба хонаи домод мебарад, љилавгир.
шина: вазифаи пештара, воќеаи пештара;
пештара барин мисли аввала, ба тариќи ПИ лот. ‫ ﭘﻲ‬1. номи њарфи алифбои юнонї. 2.
собиќ; аз пештарааш нисбат ба аввалааш, риёз. барои ишора намудани адади муайяни
нисбат ба собиќ, назар ба он чи собиќ буд. ирратсионалї (нисбати дарозии давра ба
диаметр) истифода мешавад, ки ќимати
ПЕШТАХТА ‫ ﭘﻴﺶﺗﺨﺘﻪ‬ниг. пешдўкон. доимиаш π=3,14 мебошад.

ПЕШТОЗ ‫ ﭘﻴﺶﺗﺎز‬1. ба пеш даванда. 2. пешќа- ПИАНИНО ит. ‫ﭘﻴﻪﻧﻴﻨﺎ‬ мус. дастгоњи муси-
дам, пешоњанг. ќавии маъруф.

ПЕШТОЌ ‫ ﭘﻴﺶﻃﺎق‬меъ. тоќи баланде, ки дар ПИАНИНОНАВОЗ ‫ﭘﻴﻪﻧﻴﻨﺎﻧﻮاز‬ мус. он ки пиа-


даромадгоњи иморатњо месозанд, нино менавозад.
пешравоќ. ПИВО р. ‫ ﭘﻴﻮا‬оби љав; нўшокии хуморовар, ки
ПЕШХАРИД ‫ ﭘﻴﺶﺧﺮﻳﺪ‬харидани чизе бо аз оби љав тайёр мекунанд.
пешакї пардохтани пул. ПИВОПАЗ ‫ ﭘﻴﻮاﭘﺰ‬он ки пиво мепазад пазанда
ва омодакунандаи оби љав.
ПЕШХЕЗ ‫ ﭘﻴﺶﺧﻴﺰ‬1. он ки сухани њар касро
дуруст ё нодуруст рад карда ба рўяшон ПИВОФУРЎШ ‫ ﭘﻴﻮاﻓﺮوش‬фурўшандаи пиво,
гапњои сахт мегўяд. 2. хидматгор, навкар. он ки ба фурўши пиво машѓул аст.
ПЕШХЕЗЇ ‫ ﭘﻴﺶﺧﻴﺰي‬ба сухани касон гўш на- ПИВОФУРЎШЇ ‫ ﭘﻴﻮاﻓﺮوﺷﻲ‬амали пивофрўшї,
дода, дар њама маврид ба гап њамроњ шуда
– 97 – ПИЗ
пиво фурўхтан; љой ва мањали фурўши пи- ПИЁДАРОЊА ‫ ﭘﻴﺎدهراﻫﻪ‬роњи пиёдагард, роње,
во. ки ба он пиёдањо мераванд.
ПИГМЕНТ лот. ‫ ﭘﻴﮕﻤﻴﻨﺖ‬1. моддаи рангин, ки ПИЁЗ ‫ ﭘﻴﺎز‬навъе аз сабзавот, ки бех ва барги
дар бофтаи растанї ва њайвонот мављуд тозаи онро дар таом истеъмол мекунанд:
аст. 2. тех. моддаи рангинкунанда, рангку- пиёзи кабуд; пиёзи бех бехпиёз; пиёзи ансул
нанда. бот. як навъ растании пиёзмонанди кўњї,
ки хусусияти давої дорад.
ПИДРОМ ‫ ﭘﺪرام‬кит. 1. ороста, пероста, зина-
тёфта. 2. шод, хушдил, хуш, хуррам. 3. му- ПИЁЗАК ‫ ﭘﻴﺎزك‬1. шакли тасѓири пиёз. 2. бот.
борак, фаррух, њуљаста, хушхосият. 4. пиёзи бех; бехпиёз.
шодї, хушї. 5. сањењ, дуруст, мувофиќ. 6.
мунтазам, доимї. ПИЁЗБЕХ ‫ ﭘﻴﺎزﺑﻴﺦ‬растанињое, ки бехашон пи-
ёзмонанд аст; пиёзакињо: наргис растании
ПИДРОМИДАН ‫ ﭘﺪراﻣﻴﺪن‬кит. хуррам кардан; пиёзбех аст.
хуррам шудан; неку шудан, хуб шудан.
ПИЁЗБИРЁН ‫ ﭘﻴﺎزﺑﺮﻳﺎن‬ниг. пиёздоѓ.
ПИЁБА//ПЕЊОБА ‫ﭘﻴﻪآﺑﻪ‬//‫ ﭘﻴﺎﺑﻪ‬хўр. шўрбои
бегўшт, ки аз равѓану пиёз мепазанд, пиё- ПИЁЗДОЃ ‫ ﭘﻴﺎزداغ‬пиёзи ба равѓан бирён шуда.
зоба.
ПИЁЗДОНА ‫ ﭘﻴﺎزداﻧﻪ‬тухми пиёз, донаи пиёз.
ПИЁДА ‫ ﭘﻴﺎده‬1. одами бо пои худ раванда;
муќоб. савора; пиёда рафтан; пиёда-пиёда ПИЁЗИН ‫ ﭘﻴﺎزﻳﻦ‬пиёздор; хуроки бо пиёз тай-
дар њолати пиёда будан, пиёда ва оњиста; ёршуда.
пои пиёда ба таври пиёда, бо пои худ; сар-
бози пиёда аскари ѓайрисаворї; пиёда шу- ПИЁЗЇ ‫ ﭘﻴﺎزي‬1. мансуб ба пиёз. 2. њар чизе, ки
дан аз василаи наќлиёти саворї фуромадан. ба ранг ва шакли пиёз бошад. 3. номи як
2. мўњраи одии шоњмот. 3. гузаргоњ. 4. маљ. навъ матои дастибоф аз пашми шутур;
ољиз; камтаљриба; каммањорат; пиёда будан чакмани пиёзї чакмане, ки аз матои
а) пиёда роњ рафтан; б) маљ. бенасиб, «пиёзї» дўхта шудааст.
мањрум; ољиз.
ПИЁЗОБА ‫ ﭘﻴﺎزآﺑﻪ‬ниг. пиёба.
ПИЁДААСКАР ‫ ﭘﻴﺎدهﻋﺴﻜﺮ‬аскари пиёдагард,
ѓайрисаворї, аскари пиёданизом. ПИЁЗФУРЎШ ‫ﭘﻴﺎزﻓﺮوش‬ он ки пиёз мефурў-
шад.
ПИЁДАГАРД ‫ ﭘﻴﺎدهﮔﺮد‬1. пиёдарав; роњи пиё-
дагард роње, ки аз он пиёдањо мераванд. 2. ПИЁЗШАКЛ ‫ ﭘﻴﺎزﺷﻜﻞ‬ба монанди пиёз, њар
пиёда; муќоб. савор ва саворарав; пиёда роњ чизе, ки шакли пиёзро дорад.
раванда. 3. њ. ќўшуни ѓайрисаворї: ќўшуни
пиёдагард. ПИЁЛА ‫ ﭘﻴﺎﻟﻪ‬1. зарфи хурди махрутшакл барои
ПИЁДАГАРДЇ ‫ ﭘﻴﺎدهﮔﺮدي‬пиёда роњ гаштан, хўрдани (нўшидани) чизњои обакї. 2. кит.
пиёдаравї, пиёдагї. ќадањ, љоми май. 3 маљ. май, шароб.

ПИЁДАГЇ ‫ ﭘﻴﺎدﮔﻲ‬1. ниг. пиёдагардї. 2. маљ. ПИЁЛАГАРДОН ‫ﭘﻴﺎﻟﻪﮔﺮدان‬ соќї, майкаш;


бечорагї, ољизї. шаробхўр.

ПИЁДАГУЗАР ‫ﭘﻴﺎدهﮔﺬر‬ гузаргоњи пиёдагар- ПИЁЛАДОР ‫ ﭘﻴﺎﻟﻪدار‬1. он ки пиёла дар даст


дон. дорад. 2. киноя аз шаробхўрї.

ПИЁДАЌЎШУН ‫ ﭘﻴﺎدهﻗﺸﻮن‬њ., ниг. пиёданизом. ПИЁЛАКАШ ‫ ﭘﻴﺎﻟﻪﻛﺶ‬кит. соќї, майкаш;


майнўш, шаробхўр.
ПИЁДАНИЗОМ ‫ ﭘﻴﺎدهﻧﻈﺎم‬њ. ќисми њарбии пиё-
дагард; пиёдаќўшун. ПИЁЛАНЎШ ‫ ﭘﻴﺎﻟﻪﻧﻮش‬бодахор, шаробхўр.

ПИЁДАПОЙГА ‫ﭘﻴﺎدهﭘﺎﻳﮕﻪ‬ мусобиќаи пиёда- ПИЁЛАПАЙМО ‫ ﭘﻴﺎﻟﻪﭘﻴﻤﺎ‬ниг. пиёлакаш.


тозњо.
ПИЖЎЛИДАН ‫ ﭘﮋوﻟﻴﺪن‬ниг. пажўлидан.
ПИЁДАРАВ ‫ ﭘﻴﺎدهرو‬ниг. пиёдагард.
ПИЖЎЊИДАН ‫ ﭘﮋوﻫﻴﺪن‬ниг. пажўњидан.
ПИЁДАРАВЇ ‫ ﭘﻴﺎدهروي‬ниг. пиёдагардї.
ПИЗИШК ‫ ﭘﺰﺷﻚ‬табиб, духтур.
ПИЗ – 98 –
ПИЗИШКЇ ‫ ﭘﺰﺷﻜﻲ‬табибї, духтурї. фил аст.
ПИЙЊ ‫ ﭘﻴﻪ‬ниг. пињ. ПИЛВОР ‫ ﭘﻴﻞوار‬1. монанди фил, фил барин,
филмонанд. 2. маљ. ќавї, андозаи бори як
ПИЌИР-ПИЌИР ‫ ﭘﻘﺮﭘﻘﺮ‬калимаи таќлиди овоз, фил.
ки тез-тез хандиданро ифода мекунад:
пиќир-пиќир хандидан. ПИЛГЎШ ‫ ﭘﻴﻞﮔﻮش‬1. гули савсан. 2. хокандоз,
олатест, ки бо он хокрўбањоро мебардо-
ПИЌИРРОС ‫ ﭘﻘﺮاس‬калимаи таќлиди овози бе- ранд.
ихтиёр хандидан.
ПИЛЗЎР ‫ ﭘﻴﻞزور‬зўрманд, ќавї, пурзўр.
ПИЛ ‫ ﭘﻴﻞ‬кит., ниг. фил; пили дамон фили
љангии њуљумкунанда, фили ѓуррон. ПИЛИШК ‫ ﭘﻠﺸﻚ‬:пилишк кардан гуфт. гуза-
рондан чизеро, кашидан чизеро; риштаро ба
ПИЛА I ‫ ﭘﻴﻠﻪ‬1. ѓўзаи кирми абрешим, ки аз он сўзан пилишк кардан риштаро аз сўрохи
торњои абрешим њосил мешавад. 2. лифо- сўзан гузаронидан.
фаи муњофизи зоча, ки кирмина онро аз на-
хи пеш аз мубаддал шуданаш ба зоча њосил ПИЛИШТ//ПАЛАШТ ‫ ﭘﻠﺸﺖ‬кит. нопок, олу-
мекунад; пилаи абрешим а) лифофае, ки да; палиду пилишт нопоку олуда.
кирмаки абрешим пеш аз мубаддал шуда-
наш ба зоча ба он мепечад; б) ашё барои ПИЛК ‫ ﭘﻠﻚ‬пардаи гирдогирди чашм, ки миж-
тайёр намудани абрешими табиї; ◊ чун пи- гон аз он рўидааст: пилки чашм.
ла ба пои фил афтодан ољизу нотавон шу-
дан. ПИЛКСУРХ ‫ﭘﻠﻚﺳﺮخ‬ он ки пилки чашмонаш
сурх аст.
ПИЛА II ‫ ﭘﻴﻠﻪ‬чирку фасод, чирки дандон.
ПИЛЛА I ‫ ﭘﻴﻠﻪ‬ниг. пила.
ПИЛА III ‫ ﭘﻴﻠﻪ‬пилки чашм.
ПИЛЛА II ‫ ﭘﻴﻠﻪ‬кит. пояи зина; зинапоя.
ПИЛАВАР ‫ ﭘﻴﻠﻪور‬майдафурўш, аттори хона-
гард, шахсе, ки молњои майдаро кўча ба ПИЛЛА III ‫ ﭘﻴﻠﻪ‬тиб. милки дандон, ки дар
кўча бардошта мефурўшад. натиљаи газак гирифтани нўги решаи дан-
дон ба вуљуд меояд.
ПИЛАСТА ‫ ﭘﻴﻠﺴﺘﻪ‬1. устухони дандони фил. 2.
киноя аз соид, миёни оринљ ва банди даст. ПИЛЛАГАР ‫ ﭘﻴﻠﻪﮔﺮ‬ниг. пилакаш.
ПИЛАФГАН ‫ ﭘﻴﻞاﻓﮕﻦ‬кит. 1. ќавї, зўр, дило- ПИЛЛАГУЗОРЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪﮔﺬاري‬пилла гузоштан,
вар, бањодур, пањлавон. 2. аспи ќавї. пилла нигоњ доштан.
ПИЛАФКАН ‫ ﭘﻴﻞاﻓﻜﻦ‬ниг. пилафган. ПИЛЛАДОР ‫ ﭘﻴﻠﻪدار‬ниг. пилакаш.
ПИЛАФКАНЇ ‫ ﭘﻴﻞاﻓﻜﻨﻲ‬амали пилафкан, ПИЛЛАДОРЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪداري‬ниг кирмакпарварї.
диловарї, зўроварї, бањодурї.
ПИЛЛАКАШ ‫ ﭘﻴﻠﻪﻛﺶ‬он ки пилларо љўшонида
ПИЛАФСАР ‫ ﭘﻴﻞاﻓﺴﺮ‬дорои ќудрату тавоної тоза карда ба ресидан тайёр мекунад, пил-
ва љоњу љалолу шавкат. лагар.
ПИЛБАНД ‫ ﭘﻴﻠﺒﻨﺪ‬як навъ усули бозии шоњмот, ПИЛЛАКАШАК ‫ ﭘﻴﻠﻪﻛﺸﻚ‬асбоби махсус, ки
ки дар паси фил ду пиёда мегузоранд, то ин нахи абрешими пилларо мекашад.
ки ба омадани мўњраи њариф монеъ бошад;
пилбанд додан а) мот кардан ба воситаи ПИЛЛّАКАШЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪﻛﺸﻲ‬1. исми амал аз пила
њаракати фил; б) маљ. маѓлуб кардан. кашидан; пилларо љўшонида ба ресидан
тайёр кардан. 2. марњалаи технологии аз
ПИЛБОЛО ‫ ﭘﻴﻞﺑﺎﻻ‬1. баланд ва азим љусса; пилла кашидани нахи абрешим; корхонаи
филќомат, ќавињайкал. 2. маљ. ба баландии пиллакашї корхонае, ки дар он љо пилла
ќомати фил, хеле бисёр, туда, хирман. мекашанд, пиллагар.
ПИЛБОН ‫ ﭘﻴﻞ ﺑﺎن‬бонигари пил, нигоњубин- ПИЛЛАПАЗ ‫ ﭘﻴﻠﻪ ﭘﺰ‬ниг. пиллакаш.
кунандаи фил, ходими махсуси фил.
ПИЛЛАПАЗЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪ ﭘﺰي‬ниг. пилакашї.
ПИЛБОР ‫ﭘﻴﻞ ﺑﺎر‬ боре, ки бар андозаи бори
– 99 – ПИН
ПИЛЛАПАРВАР ‫ ﭘﻴﻠﻪ ﭘﺮور‬он ки пила парва- ПИЛТАКАШ ‫ ﭘﻠﺘﻪﻛﺶ‬сими борики махсус, ки
риш мекунад, пиладор; кирмакпарвар. ба воситаи он пилта ё коѓази борик бури-
даро печонида ба лагандаи каллапўш мегу-
ПИЛЛАПАРВАРЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪﭘﺮوري‬исми амал аз пил- заронанд; пилтапеч.
лапарвар; пилладорї.
ПИЛТАН ‫ ﭘﻴﻠﺘﻦ‬филпайкар, ќавиљусса, пурзўр.
ПИЛЛАПОЯ ‫ﭘﺎﻳﻪ‬ ‫ ﭘﻴﻠﻪ‬гуфт. нардбон; ниг. пила
II. ПИЛТАПЕЧ ‫ ﭘﻠﺘﻪﭘﻴﭻ‬фатилапеч, њар чизе, ки
мисли фатила тоб дорад; пилтакаш.
ПИЛЛАРЕСЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪ رﻳﺴﻲ‬ниг. абрешимресї.
ПИЛТАСЎЗ ‫ ﭘﻠﺘﻚﺳﻮز‬1. љои сўхтани (оташ ги-
ПИЛЛАСУПОРЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪﺳﭙﺎري‬пила супоридан рифтан) пилта, оташгирии пилта (дар баъзе
(ба бунгоњи ќабул). асбобњои оташфишонї ва равшанидињанда).
2. пилтагї; милтиќи пилтасўз милтиќе, ки
ПИЛЛАТАЙЁРКУНЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪﻃﻴﺎرﻛﻨﻲ‬исми амал аз ба воситаи сўхтани пилта оташ мефишо-
пилла тайёр кардан; пиллапарварї. над; чароѓи пилтасўз чароѓе, ки ба воситаи
сўхтани пилта равшанї медињад.
ПИЛЛАХОНА ‫ ﭘﻴﻠﻪ ﺧﺎﻧﻪ‬хонаи пиллапарварї.
ПИЛТАТОБ ‫ ﭘﻠﺘﻪﺗﺎب‬1. пилтатобанда, пилта-
ПИЛЛАХУШККУНАК ‫ ﭘﻴﻠﻪ ﺧﺸﻚ ﻛﻨﻚ‬хона ё каш. 2. маљ. борик.
асбоб барои буѓ ва хушк кардани пилла.
ПИЛТАЧАРОЃ ‫ﭘﻠﺘﻪﭼﺮاغ‬ чароѓи пилтасўз,
ПИЛЛАХУШКОНЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪ ﺧﺸﻜﺎﻧﻲ‬хушконидани чароѓи сиёњ.
пилла.
ПИЛУСТУХОН ‫ ﭘﻴﻞاﺳﺘﺨﻮان‬1. ољ, устухони
ПИЛЛАЧИГЇ ‫ ﭘﻴﻠﻪﭼﻴﮕﻲ‬ниг. пилладорї. фил. 2. маљ. ќавињайкал, бузургљусса.
ПИЛЛАЉО ‫ ﭘﻴﻠﻪﺟﺎ‬варз. нуќтаи омада расидан ПИМА ‫ ﭘﻴﻤﻪ‬мўзаи намадин; мўзаи дарунаш
дар ягон мусобиќаи давидан; марра, љои пашмин.
шарти њисоб дар мусобиќа.
ПИНА ‫ ﭘﻴﻨﻪ‬1. ямоќ, дарбењ. 2. обила: пинаи
ПИЛМИДАН ‫ ﭘﻠﻤﻴﺪن‬гуфт. љунбида гаштан; даст.
пилмида гаштан ба корњои майдачуйда
машѓул шудан. ПИНАДОР ‫ ﭘﻴﻨﻪدار‬обиладор; дасти пинадор.
ПИЛМУРЃ ‫ ﭘﻴﻞﻣﺮغ‬хурўси мурѓи марљон. ПИНАДЎЗ ‫ ﭘﻴﻨﻪدوز‬кит. кўњнадўз, порадўз.
ПИЛПАЙКАР ‫ ﭘﻴﻞﭘﻴﻜﺮ‬1. филљусса, пилтан. 2. ПИНАДЎЗЇ ‫ ﭘﻴﻨﻪدوزي‬1. кит. амал ва шуѓли
бузургљусса, ќавињайкал. пинадўз. 2. љое, ки дар он љо пинадўз кор
мекунад.
ПИЛПО(Й) (‫ ﭘﻴﻞﭘﺎ)ي‬кит. 1. ќадањи бузурги
шаробхўрї, ратли гарон. 2. номи яке аз ПИНАЗАДА ‫ ﭘﻴﻨﻪزده‬кит. пойафзол ё либоси
абзорњои љангї, гурзи оњанини калон. дарбењдор.
ПИЛСЎЗ ‫ ﭘﻴﻞﺳﻮز‬1. чароѓе, ки аз сўхтани пилта ПИНАК ‫ ﭘﻴﻨﻚ‬хоби сабуке, ки одамро дар
ва равѓан(-и сиёњ) равшанї медињад, чароѓи њолати нишастагиаш мебарад ва чашмо-
сиёњ, љинчароѓ. 2. ниг. пилта. наш нимпўш мешавад, чўрт, ѓанаб; пинаки
касеро вайрон накардан а) касеро бедор на-
ПИЛТА ‫ ﭘﻠﺘﻪ‬1. ресмони ѓафс ё тасмаи аз пахта кардан б) ањамият надодан, парво надош-
тофташуда, ки дар чароѓи пилсўз гузошта тан; пинаки касе паридан аз њолати
мешавад, фатила. 2. ресмони ѓафси аз пахта нимхобї (ѓанаб) баромадан; аз њолати
тофта ё коѓази борик бурида, ки бо пилта- ѓафлат баромадан; пинаки касеро парондан
печ (пилтакаш) ба лагандаи каллапўш гу- њушёр кардан касеро; пинак рафтан хоб
заронида мешавад. ѓалаба кардан бар касе, чўрт задан.
ПИЛТАБАХМАЛ ‫ ﭘﻠﺘﻪﺑﺨﻤﻞ‬як навъ бахмал, ки ПИНАКЇ ‫ ﭘﻴﻨﻜﻲ‬пинакзананда, пинакраванда;
пилта-пилтаи рахдор аст. пинак; пинакї задан ѓунудан, пинак раф-
тан, хоболуд будан; дар пинакї будан хобо-
ПИЛТАГЇ ‫ﭘﻠﺘﮕﻲ‬ 1. мансуб ба пилта: чароѓи луд будан, дар ѓанаб рафтан.
пилтагї.
ПИН – 100 –
ПИНАКРАВЇ ‫ ﭘﻴﻨﻚروي‬исми амал аз пинак ПИНЊОНКОРОНА ‫ﭘﻨﻬﺎن ﻛﺎراﻧﻪ‬ ба таври
рафтан; нимхобу нимбедор будан. пинњонї.
ПИНГВИН лот. ‫ ﭘﻴﻨﮕﻮﻳﻦ‬зоол. љонвари калони ПИНЊОНКУНЇ ‫ ﭘﻨﻬﺎنﻛﻨﻲ‬пинњон кардан, руст
кўтоњболи бањрї, ки болњояш барои шино кардан; аз чашми касе ѓоиб нигоњ доштан.
кардан хизмат мекунад ва парида намета-
вонад. ПИР ‫ ﭘﻴﺮ‬1. солхўрда, умрдида, кўњансол;
муќоб. љавон. 2. ќадим, дерин: дунёи пир. 3.
ПИНГОН//БИНГОН ‫ﺑﻨﮕﺎن‬//‫ ﭘﻨﮕﺎن‬кит. 1. коса, маљ. кўњна, ќафомонда. 4. књн. шахси
љом. 2. ташт, тос. 3. тоси соат, тоси мисини таърихї ё афсонавие, ки собиќ ањли касбу
тањсурох, ки онро дар миёни таѓораи пуроб пеша ўро ба худ пешво ќарор медоданд;
мегузоранд ва як бор пур шудани он аз об (мас., пири бофандањо-Имоми Аъзам, пири
як ваќти муайянеро мефањмонад. саисон Ќанбар-саиси халифа Алї ва ѓ.). 5. д.
муршид, роњнамо, шайхе, ки ба худ мурид
пиндор ‫ ﭘﻨﺪار‬асоси замони њозира аз пиндоштан. ва эътиќодмандон мегирифт: пири роњ, пи-
ри тариќат; асои пир ба љои пир (зарб). 6.
ПИНДОР ‫ ﭘﻨﺪار‬1. фикр, андеша; гумон, хаёл, марди љањонгашта ва кордида, таљрибанок:
тасаввур. 2. гумони бад, шак. 3. маљ. калон- пири хирад, пири њунар, пир нест, тадбир
гарии аз њад зиёд, худро калон гумон кар- нест (зарб.); пири кор а) устоди кор, короз-
дан, худбинї; кибру ѓурур. муда, ботаљриба; б) киноя аз шоирони пе-
шина, саромадани сухан; пири таълим му-
ПИНДОШТ ‫ ﭘﻨﺪاﺷﺖ‬ниг. пиндор 1. аллим, устод; пири барнодил кўњансоли ди-
лаш љавон; пири майкада (муѓон) соњиби
ПИНДОШТАН ‫ ﭘﻨﺪاﺷﺘﻦ‬1. тасаввур кардан, гу- майхона; пир кардан љисман заиф гардони-
мон кардан, хаёл намудан. 2. њисоб кардан, дан, аз кор баровардан (мас., дард, ѓами ка-
худро калон гирифтан, гумон кардан. серо); пир шудан а) кўњансол гаштан; б)
беравнаќ шудан; забун гаштан; њавсала пир
ПИНУ ‫ ﭘﻴﻨﻮ‬кит. дўѓи турши хушкшуда, ќурут. шудан барњам хўрдани раѓбат, аз байн раф-
ПИНЊОН ‫ ﭘﻨﻬﺎن‬1. пўшида, нињон, нонамоён; тани майл (ба коре): ◊ гови пир кунљора хоб
муќоб. ошкор. 2. махфї, рустї; пинњон гаш- мебинад (маќ.).
тан (шудан) нонамоён шудан, руст шудан; ПИРА ‫ ﭘﻴﺮه‬пир, кўњансол.
пинњон (нигоњ) доштан пўшида доштан,
маълум накардан, ошкор накардан, махфї ПИРАЗАН ‫ ﭘﻴﺮزن‬зани пир, зани солхўрда, кам-
нигоњ доштан; пинњон кардан а) пўшида пир.
нигоњ доштан, ошкор накардан; б) руст
кардан, нопадид гардонидан; пинњон мон- ПИРАЗОЛ ‫ ﭘﻴﺮزال‬пиразан, кампир.
дан пўшида мондан, махфї боќї мондан,
ошкор доштан. ПИРАК ‫ ﭘﻴﺮك‬шакли тасѓир ва навозишии пир.
ПИНЊОНГОЊ ‫ ﭘﻨﻬﺎنﮔﺎه‬љои пинњон шудан ё ПИРАКЇ ‫ﭘﻴﺮﻛﻲ‬ одами пир, пирамард, кўњан-
пинњон кардан. сол.
ПИНЊОНДОРЇ ‫ﭘﻨﻬﺎنداري‬ пинњон доштан, ПИРАМАРД ‫ ﭘﻴﺮهﻣﺮد‬марди пир, кўњансол, сол-
пинњон кардан. хўрда, мўйсафед.
ПИНЊОНЇ ‫ ﭘﻨﻬﺎﻧﻲ‬1. пўшида, махфї, мастур; ПИРАМИДА ю. ‫ ﭘﻴﺮﻣﻴﺪه‬1. ниг. ањром. 2. шакли
вазифаи пинњонї; сўњбати пинњонї њандасї, ањром.
гуфтугўи пўшида, сўњбати ѓайриошкор. 2.
ба тарзи пинњон, махфиёна: пинњонї амал ПИРАСАР ‫ ﭘﻴﺮهﺳﺮ‬пир, солхўрда, кўњансол,
(кор) кардан; супориши пинњонї супориши мўйсафед.
махфї.
ПИРАЊАН ‫ ﭘﻴﺮﻫﻦ‬ниг. пироњан.
ПИНЊОНКОР ‫ ﭘﻨﻬﺎنﻛﺎر‬1. пинњон амалкунан-
да. 2. ба таври махфї коркунанда; амалку- ПИРБОНУ ‫ ﭘﻴﺮﺑﺎﻧﻮ‬соњибхоназани пир, хонуми
нандаи махфї: гурўњњои пинњонкор. пир.
ПИНЊОНКОРЇ ‫ ﭘﻨﻬﺎنﻛﺎري‬1. пинњон кардан. ПИРГОВ ‫ ﭘﻴﺮﮔﺎو‬1. гови пир. 2. киноя аз одами
2. махфї амал кардан. бефикр, камандеша, бењавсала (дар мавриди
тањќир).
– 101 – ПИР
ПИРДУХТАР‫ ﭘﻴﺮدﺧﺘﺮ‬духтари солхўрдаи шав- куртадўз, пироњан дўхтан, куртадўзї. 2.
њарнакарда, духтари шавњарнадида. коргоњ ё дукони пироњандўзї.
ПИРЗАН ‫ ﭘﻴﺮزن‬ниг. пиразан. ПИРОЊАНЇ ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻨﻲ‬1. мансуб ба пироњан. 2.
муносиб барои дўхтани пироњан; махсуси
ПИРЗОЛ ‫ ﭘﻴﺮزال‬ниг. пиразол. пироњан.
ПИРИНЇ ‫ ﻳﺮﻳﻨﻲ‬кит. 1. як навъ хўроки ширин, ПИРОЊАНХОБ ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻦﺧﻮاب‬либоси хоб, таг-
ки аз орди биринљ ва ширу шакар мепа- пўш барои хобидан.
занд; фиринї, муќаллабї. 2. киноя аз
мањбуба. ПИРОЊАНЧОК ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻦﭼﺎك‬ниг. перањанчок.
ПИРЇ ‫ ﭘﻴﺮي‬1. кўњансолї, солхўрдагї, њолати ПИРОЯ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪ‬ниг. пероя.
солхўрдагї, пир будан. 2. маљ. сустї, заифї,
камќувватї. ПИРОЯБАНД ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪﺑﻨﺪ‬ниг. пероябанд.
ПИРМАРД ‫ ﭘﻴﺮﻣﺮد‬ниг. пирамард. ПИРОЯБАНДЇ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪﺑﻨﺪي‬ниг. пероябандї.
ПИРМОМ ‫ ﭘﻴﺮﻣﺎم‬кит. момои пир, модари пир. ПИРОЯПЎШ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪﭘﻮش‬ниг. перояпўш.
ПИРОЗА ‫ ﭘﻴﺮازه‬кит. навъ ва намуди кашидани ПИРОЯСОЗЇ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﻪﺳﺎزي‬ниг. пероясозї.
нах дар шерозаи китоб барои мањкам кар-
дани он. ПИР-ПИР‫ ﭘﺮ ﭘﺮ‬калимаи таќлиди овоз, ки лар-
зиш ё паридани чизеро ифода мекунад: пир-
ПИРОИШ ‫ ﭘﻴﺮاﻳﺶ‬ниг. пероиш. пир паридан.
ПИРОМУН ‫ ﭘﻴﺮاﻣﻮن‬ниг. перомун. ПИРСАГ ‫ ﭘﻴﺮﺳﮓ‬1. саги пир. 2. киноя аз одами
бадфеъли бадкирдор (дар мавриди тањќир).
ПИРОНА ‫ ﭘﻴﺮاﻧﻪ‬1. мансуб ба пир. 2. муносиби
пирон, лоиќи пирон, хоси пирон: овози пи- ПИРСОЛ ‫ ﭘﻴﺮﺳﺎل‬солхўрда, куњансол.
рона, чашмони пирона. 3. ба тарзи
(њаракати) пирон, монанди (њолати) пирон. ПИРЎЗ ‫ ﭘﻴﺮوز‬1. фирўз; музаффар, ѓолиб; пирўз
4. маљ. хирадмандона, ботадбирона. гаштан (омадан) ѓолиб гаштан (омадан). 2.
комёб, хушу хуррам; бахти пирўз толеи ба-
ПИРОНАСАР‫ ﭘﻴﺮاﻧﻪﺳﺮ‬њангоми пиронсолагї, ланд.
айёми пирї, дар њолати пирї.
ПИРЎЗА ‫ ﭘﻴﺮوزه‬ниг. фирўза.
ПИРОНАСАРЇ ‫ ﭘﻴﺮاﻧﻪﺳﺮي‬мансуб ба пирона-
сар; ваќти пирї. ПИРЎЗАГУН ‫ ﭘﻴﺮوزﮔﻮن‬ниг. фирўзагун.
ПИРОНСОЛ ‫ﭘﻴﺮاﻧﺴﺎل‬ пир, солхўрда, хеле ум- ПИРЎЗАРАНГ ‫ ﭘﻴﺮوزهرﻧﮓ‬ниг. фирўзаранг.
рдида.
ПИРЎЗАТАХТ ‫ ﭘﻴﺮوزهﺗﺨﺖ‬кит. тахти бо пирў-
ПИРОНСОЛАГЇ ‫ ﭘﻴﺮاﻧﺴﺎﻟﮕﻲ‬пирї, куњансолї; за зинат додашуда.
ваќти пирї: дар ваќти пиронсолагї.
ПИРЎЗАТАШТ ‫ﭘﻴﺮوزهﻃﺸﺖ‬ кит., киноя аз ос-
ПИРОНСОЛЇ ‫ ﭘﻴﺮاﻧﺴﺎﻟﻲ‬ниг. пиронсолагї. мон.
ПИРОСТАН ‫ ﭘﻴﺮاﺳﺘﻦ‬ниг. перостан. ПИРЎЗАХТАР ‫ﭘﻴﺮوزاﺧﺘﺮ‬ саодатманд, хуш-
бахт, комёб.
ПИРОЊАН ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻦ‬ниг. пероњан.
ПИРЎЗБАХТ ‫ ﭘﻴﺮوزﺑﺨﺖ‬кит. дорои бахти ба-
ПИРОЊАНГУЛГУН ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻦﮔﻠﮕﻮن‬кит. 1. он ки ланд, ботолеъ, баландбахт.
куртаи гулдор мепўшад; маљ. мањбубаи
куртасурх, зеболибос. 2. маљ. хунолуд, ПИРЎЗБАХТЇ ‫ﭘﻴﺮوزﺑﺨﺘﻲ‬ баландбахтї, ба-
шањидгашта. ландтолеї.
ПИРОЊАНДЎЗ ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻦدوز‬куртадўз, он ки ПИРЎЗГАР ‫ ﭘﻴﺮوزﮔﺮ‬кит. 1. ѓолиб, музаффар,
куртаворї медўзад, дўзандаи курта. фотењ. 2. ѓолибгардонанда.
ПИРОЊАНДЎЗЇ ‫ ﭘﻴﺮاﻫﻦدوزي‬1. амал ва шуѓли ПИРЎЗЇ ‫ﭘﻴﺮوزي‬ 1. фирўзї, ѓалаба, фатњ. 2.
ПИР – 102 –
хушбахтї, саодатмандї. маслињати касеро писандидан маслињати
касеро ќабул кардан. 2. интихоб кардан,
ПИРЎЗМАНД ‫ ﭘﻴﺮوزﻣﻨﺪ‬ѓолиб, музаффар. баргузидан, маќбул донистан: он чи бар худ
написандї, ба дигаре маписанд (маќ.).
ПИРЎЗМАНДЇ ‫ ﭘﻴﺮوزﻣﻨﺪي‬комёбї, ѓолибият.
ПИСАНДИДАДАРОЙ ‫ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهراي‬некрой, хуш-
ПИРЎЗМАНДОНА ‫ ﭘﻴﺮوزﻣﻨﺪاﻧﻪ‬1. бо пирўзї, бо табиат, некхислат.
ѓолибият.
ПИСАНДИДАТАБЪ ‫ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهﻃﺒﻊ‬ хуштабъ, нек-
ПИРЎЗРАЗМ ‫ ﭘﻴﺮوزرزم‬кит. дар љанг ѓолиб- табъ.
шаванда, он ки дар набард пирўз мешавад,
пирўзљанг. ПИСАНДИДАФИКР ‫ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهﻓﻜﺮ‬ хушзењн,
хушфикр, некандеш, некрой.
ПИРЎЗРЎЗ ‫ ﭘﻴﺮوزروز‬музаффару мансур; ко-
мёб, босаодат, хушбахт, саодатманд. ПИСАНДИДАХУЛЌ ‫ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه ﺧﻠﻖ‬соњиби хулќу
хислати нек, писандидатабъ.
ПИРЎЗЉАНГ ‫ ﭘﻴﺮوزﺟﻨﮓ‬ниг. пирўзразм.
ПИСАНДИДАХЎ(Й) (‫ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهﺧﻮ)ي‬некўхўй,
ПИРХАР ‫ ﭘﻴﺮﺧﺮ‬1. хари пир. 2. киноя аз одами покизатабъ, хушхулќ, писандидахулќ.
камаќли бењавсала (дар мавриди тањќир).
ПИСАР ‫ ﭘﺴﺮ‬1. фарзанди нарина; муќоб. дух-
ПИРХОНА ‫ ﭘﻴﺮﺧﺎﻧﻪ‬књн. хонаи дуохонии шайх, тар; писари угай писари шавњар аз зани ди-
эшон ва амсоли онњо. гар ё писари зан аз шавњари дигар; писа-
рандар; писар ёфтан соњиби писар шудан. 2.
ПИРШАВЇ ‫ ﭘﻴﺮﺷﻮي‬пир шудан; кўњна шудан, бача. 3. љавон (дар мавриди хитоби одами
афсурда шудан. солдида ба љавон).
ПИРШУДА ‫ ﭘﻴﺮﺷﺪه‬1. сифати феълии замони ПИСАРАК ‫ ﭘﺴﺮك‬1. шакли тасѓир ва навозиши
гузашта аз пир шудан; он ки пир шудааст. писар. 2. писарбача.
2. маљ. сустшуда, заифгашта.
ПИСАРАНДАР ‫ ﭘﺴﺮاﻧﺪر‬писари ўгай, писари
ПИРЯХ ‫ ﭘﻴﺮﻳﺦ‬геол. яхњои доимии ќабатѓафси зан аз шавњари дигар нисбат ба мард ва
болои кўњњо: пиряхњои доимї. баръакс.
писанд ‫ ﭘﺴﻨﺪ‬асоси замони њозира аз писандидан. ПИСАРБАЧА ‫ ﭘﺴﺮﺑﭽﻪ‬писар, писарак, бача.
ПИСАНД ‫ ﭘﺴﻨﺪ‬дилхоњ, дилчасп, маќбул, ху- ПИСАРГИР ‫ ﭘﺴﺮﮔﻴﺮ‬он ки писари каси дигар-
шоянд; писанди назар маъќул, хушоянд; пи- ро ба писарї гирифтааст, он ки хоњони пи-
санд будан мавриди назар ва эътибор бу- сархонд кардан аст.
дан; писанд гаштан (омадан, шудан) маъќул
шудан, маќбул омадан; писанд кардан ба ПИСАРДОР ‫ ﭘﺴﺮدار‬он ки писар дорад, соњиби
касе маъќул кунонидан ба касе, ќабул ку- писар, дорои писар.
нонидан чизеро ба касе; писанд накардан ба
эътибор нагирифтан, ањамият надодан (ка- ПИСАРЗОДА ‫ ﭘﺴﺮزاده‬зодаи писар, фарзанди
серо, чизеро). писар, набера.
ПИСАНДИДА ‫ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه‬1. сифати феълии замо- ПИСАРИНА ‫ ﭘﺴﺮﻳﻨﻪ‬1. фарзанди нарина. 2.
ни гузашта аз писандидан. 2. маќбул, ниг. писарона.
маъќулшуда, хушкарда: кори писандида. 3.
баргузида, писанд шуда: писандидаи мар- ПИСАРЇ ‫ ﭘﺴﺮي‬мансуб ба писар; расми писарї
дум. одоб ва ќоидаи фарзандї.
ПИСАНДИДАКЕШ ‫ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهﻛﻴﺶ‬1. он ки дину ПИСАРОНА ‫ ﭘﺴﺮاﻧﻪ‬бачагона, муносиби писар,
оини нек дорад. 2. маљ. неккирдор, некраф- лоиќи писар, хоси писарон; ба таври писа-
тор. рон; либоси писарона либоси бачагї.
ПИСАНДИДАКОР ‫ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪهﻛﺎر‬накўамал, нек- ПИСАРНАБЕРА ‫ﭘﺴﺮﻧﺒﻴﺮه‬ набераи писар; на-
кирдор: одами писандидакор. бераи писарї.
ПИСАНДИДАН ‫ ﭘﺴﻨﺪﻳﺪن‬1. ќабул кардан, па- ПИСАРХОЛА ‫ ﭘﺴﺮﺧﺎﻟﻪ‬писари хола, писари
зируфтан, маъќул донистан, хуш кардан; хоњари модар.
– 103 – ПИЧ
ПИСАРХОНД(А) ‫ﭘﺴﺮﺧﻮاﻧﺪه‬//‫ ﭘﺴﺮﺧﻮاﻧﺪ‬писарба- ПИСТОНБАНД ‫ﭘﺴﺘﺎنﺑﻨﺪ‬ синабанд, сина-
чае, ки касе ўро ба писарї ќабул карда фар- бандак.
занди худ номидааст.
ПИСТОНДОР ‫ ﭘﺴﺘﺎندار‬зоол. њайвон аз оилаи
ПИСАРЧА ‫ ﭘﺴﺮﭼﻪ‬ниг. писарак. пистондоракњо.
ПИСК ‫ ﭘﺴﻚ‬лањљ. пасафгандаи буз, гўсфанд ва ПИСТОНЇ ‫ ﭘﺴﺘﺎﻧﻲ‬марбут ба пистон; порчаи
монанди инњо. сафеди нозук, ба даруни он кўфтаи
ширинињо, масалан, наботро тар карда ме-
ПИСТ ‫ ﭘﺴﺖ‬орд, орди ѓаллаи бирён аз ќабили бастанд ва ба дањони навзод мегузоштанд.
гандум, љав, нахўд ва ѓ.
ПИСХАНД ‫ ﭘﺴﺨﻨﺪ‬лабханди масхараомез, лаб-
ПИСТА ‫ ﭘﺴﺘﻪ‬донаи маѓздоре, ки маѓзи сабз ханд аз рўи тањќир ва истењзо, пузханд;
дорад ва баъди пухтан дањон во мекунад: писханд задан (кардан) лабханди масха-
дарахти писта; пистаи хандон а) пистаи ку- раомез кардан; ба писханд гап задан бо
шода; б) киноя аз лабу дањони мањбуба. истењзо гап задан.
ПИСТАГЇ ‫ ﭘﺴﺘﮕﻲ‬мансуб ба писта; ранги ПИСХАНДОМЕЗ ‫ﭘﺴﺨﻨﺪآﻣﻴﺰ‬ тамасхуромез,
пистагї ранги сабзи мисли ранги маѓзи масхараомез, истењзомез.
писта, пистоќї; њалвои пистагї њалвое, ки
бо писта пухта мешавад. ПИСХО ‫ ﭘﻴﺴﺨﺎ‬д. иди дини насрониён ва
яњудињо.
ПИСТАДАЊОН ‫ﭘﺴﺘﻪدﻫﺎن‬ дањонаш танги зебо
(сифати зан). ПИТИР-ПИТИР ‫ ﭘﺘﺮﭘﺘﺮ‬калимаи таќлиди овоз,
ки љунбиши тезро ифода мекунад.
ПИСТАЗОР ‫ ﭘﺴﺘﻪزار‬љои рўидани дарахти пис-
та, анбўњи дарахтони писта. ПИТОН ‫ ﭘﻴﺘﺎن‬зоол. мори бузурги безањр.
ПИСТАКОРЇ ‫ ﭘﺴﺘﻪﻛﺎري‬амали коштани писта, ПИТПИЛИЌ ‫ ﭘﻴﺖﭘﻠﻴﻖ‬калимаи таќлиди овози
коридани писта, киштукор ва нигоњубини бедона (вартишк).
писта.
ПИХ I ‫ ﭘﺦ‬ниг. пах.
ПИСТАЌЇ ‫ ﭘﺴﺘﻘﻲ‬ниг. пистоќї.
ПИХ II ‫ ﭘﻴﺦ‬барљастагињои сахти пойњои баъзе
ПИСТАЛАБ ‫ ﭘﺴﺘﻪﻟﺐ‬киноя аз маъшуќа. парандагон (мас., дар пои хурўс), ки ваќти
љангашон кор медодааст.
ПИСТАМАЃЗ ‫ ﭘﺴﺘﻪﻣﻐﺰ‬1. маѓзи писта. 2. маљ.
маѓзи хеле бомазаву серравѓан. ПИЊ//ПЕЊ ‫ ﭘﻴﻪ‬кит. равѓани рўи гўшт, чарбу.
ПИСТОЌИРАНГ ‫ ﭘﺴﺘﺎﻗﻲرﻧﮓ‬ниг. пистоќї I. ПИЧА ‫ ﭘﻴﭽﻪ‬муй, мўйсар, ќисмати пеш ва бари
мўйсар; муќ. печа.
ПИСТОЌЇ I ‫ ﭘﺴﺘﺎﻗﻲ‬пистаранг, сабз.
ПИЧАБАНД ‫ ﭘﻴﭽﻪﺑﻨﺪ‬ниг. печабанд.
ПИСТОЌЇ II ‫ ﭘﺴﺘﺎﻗﻲ‬лањљ., ниг. потусќа.
ПИЧАН(Д) ‫ﭘﻴﭽﻨﺪ‬//‫ ﭘﻴﭽﻦ‬ѓарами беда, алаф, хо-
ПИСТОН I ‫ ﭘﺴﺘﺎن‬узвест дар синаи занон ё ши- шок ва ѓ.
ками ширхорони модина, ки дар он шир
њосил мешавад: нўги пистон. ПИЧАСАФЕД ‫ ﭘﻴﭽﻪﺳﻔﻴﺪ‬ниг. печасафед.
ПИСТОН II ‫ ﭘﺴﺘﺎن‬њ. 1. пулакчаи поёни тир ПИЧИНГ ‫ ﭘﭽﻴﻨﮓ‬гуфт. гаппаронї, гап пар-
(патрон)-и аслињањои оташфишон, ки ба- тофтан ба касе гапи нешдор партофтан ба
рои оташ додани он хизмат мекунад; касе; пичинг задан (кардан) гапи нешдор
потусќа. 2. потусќаи коѓазї барои таппонча гуфтан, мазоњ карда гап задан; пичинг па-
ва милтиќњои бозичаи бачагон. рондан гапи нешдор гуфтан, гаппаронї
кардан.
ПИСТОНАК ‫ ﭘﺴﺘﺎﻧﻚ‬1. њ. љои бо ангушт зер
карда оташ додани пистони аслињањои ПИЧИНГОМЕЗ ‫ ﭘﭽﻴﻨﮓآﻣﻴﺰ‬бопичинг, нешдор,
оташфишон; куланги милтиќ. 2. он чи кинояомез (гап).
резинї буда барои ором кардан ва шир
хўрондани тифлон ба кор мебаранд, чочак. ПИЧИНГОМЕЗОНА ‫ ﭘﭽﻴﻨﮓآﻣﻴﺰاﻧﻪ‬ба таври
пичингомез, кинояомезона.
ПИЧ – 104 –
ПИЧИНГПАРОНЇ ‫ ﭘﭽﻴﻨﮕﭙﺮاﻧﻲ‬гуфт. пичинг барои љои муайян дар вагон.
парондан, гапи зањромез гуфтан, гаппа-
ронї. ПЛОМБА олм. ‫ ﭘﻼﻣﺒﻪ‬1. тамѓаи ќурѓошимї, ки
ба молњо ва ба борњои бастаи вагон, дўкон
ПИЧИР-ПИЧИР ‫ ﭘﭽﻴﺮﭘﭽﻴﺮ‬калимаи таќлиди ва ѓайра овехта мешавад. 2. хамире, ки он-
овоз, ки хеле паст ва оњиста гап задани як ро ба сўрохи дандон мегузоранд: сўрохи
кас ё якчанд касро мефањмонад, зери лаб дандонро пломба кунондан.
гап задан; пичир-пичир кардан зери лаб
оњиста сухан кардан. ПЛУГ олм. ‫ ﭘﻠﻮگ‬абзор ва мошини шудгор, ки
ба трактор ё асп баста мешавад, испор.
ПИЧИРРОС ‫ ﭘﭽﻴﺮاس‬пичир-пичир, зери лаб
гап задан; пичиррос задан (кардан) пичир- ПЛУТОНЇ лот. ‫ ﭘﻠﻮﺗﺎﻧﻲ‬унсури химиявии
пичир гап задан, зери лаб чизе гуфтан. радиоактивї, ки аз уран ва торий истењсол
мекунанд.
ПИЧИРРОСЇ ‫ ﭘﭽﻴﺮاﺳﻲ‬мансуб ба пичиррос;
овози пичирросї овози пичир-пичир. ПНЕВМАТИКЇ ю. ‫ ﭘﻨﻴﻮﻣﺘﻴﻜﻲ‬њар асбоби ба
амали фушурдашавии њаво асосёфта.
ПИШАК ‫ ﭘﺸﻚ‬гурба; пишаки касеро пишт (на)
гуфтан маљ. ба касе халал (на) расонидан. ПО(Й) (‫ ﭘﺎ)ي‬1. узви бадани инсон ва њайвон, ки
воситаи рафтан аст ва бадан дар болои
ПИШАКБАЧА ‫ ﭘﺸﻚﺑﭽﻪ‬бачаи пишак. онњо ќарор гирифтааст. 2. бо изофат –
(ќисми зери чизе; таг, зер, бун) пои... зери…,
ПИШАКШЎ(Й) (‫ﭘﺸﻚﺷﻮ)ي‬маљ. шустушўи но- таги…, буни…. 3. ќисми зерини пой, ќадам.
тамом; пишакшў(й) кардан (рўйро) нотамом 4. маљ. тоќаи пойафзол ё як почаи шим,
шустан (рўйро). эзор ва ѓ. 5. ба тарзи истиора истифода шу-
дааст; пои кор; по ба по ќадам ба ќадам; ба-
ПИШГИЛ ‫ ﭘﺸﮕﻴﻞ‬саргини њайвонот монанди робар, њамроњ; по ба пои касе роњ рафтан;
шутур, буз, гўсфанд ва ѓ. гапи подарњаво гапи берабт, бемаънї,
бемантиќ; сар то по тамоман, аз аввал то
ПИШК ‫ ﭘﺸﻚ‬лањљ. саргини ѓелони буз, охир; пои пиёда пиёда; ба пои худ бе воси-
гўсфанд, шутур ва ѓ., писк. таи каси дигар, бо майли худ; бо пои
барањна пойлуч, бе пойафзол; по ба по раф-
ПИШЛОЌ ‫ ﭘﺸﻼق‬лањљ. як навъ хўрок, ки аз тан баробар рафтан, аз њам канда нашуда
шир монади панир пухта мешавад. рафтан; по ба лаби гўр будан пири фартут
шудан, наздик ба марг будани касе; по бар
ПИШ-ПИШ ‫ ﭘﺶ ﭘﺶ‬калимаи таќлиди овози љо будан устувор будан, собит будан; пои
љеѓ задани гурба. касеро аз љое кандан касеро аз љое дур кар-
ПИШТ ‫ ﭘﺸﺖ‬калимаи таќлиди овози пеш кар- дан, рафтуои касеро ќатъ гардонидан (аз
дани гурба; гурбаи касеро пишт нагуфтан ба љое, ба љое); пои касеро аз осмон овардан ка-
кори касе дахл (халал) нарасонидан. серо ба љазояш расондан, несту нобуд кар-
дан; пои касе лаѓжидан аз љо бељо шудан;
ПЛАЗМА ю.‫ ﭘﻠﺰﻣﻪ‬ќисми обакии таркибии дар коре шикаст хўрдан; пои рафтуомад бу-
бофтањои органикии гуногун (мас., хун). рида гардидан ќатъ гардидани рафтуомад;
пой бар арсаи њаёт гузоштан таваллуд шу-
ПЛАСТИДАЊО ю. ‫ ﭘﻠﺴﺘﻴﺪهﻫﺎ‬бот. љисмчањои дан, ба дунё омадан; пой баромадан аз љояш
беранг ё рангдори протоплазмаи бофтањои бељо шудани устухонњои пой дар натиљаи
растанињо, ки барои мављудияти растанињо зарб хўрдан; пой ба љое нагузоштан ба љое
ањамияти калон доранд. нарафтан; тарки равуой кардан; пой бељо
мондан аз њадди худ гузаштан; кори бељо
ПЛАСТИЛИН ю. ‫ ﭘﻠﺴﺘﻠﻴﻦ‬маводи аз гил, мум ва кардан; пой гузоштан (нињодан) ќадам мон-
равѓан тайёршуда барои њайкалсозї. дан; рафтан; ба љое дохил шудан; пой дароз
кардан маљ. мурдан; пой канда шудан аз љое
ПЛАСТМАССА ю. ‫ ﭘﻠﺴﺘﻤﺴﻪ‬маводи сунъие, ки ќатъ гардидани рафтуомад аз љое; пой ка-
аз њар гуна моддањо тайёр мекунанд ва аз шидан аз љое тарки рафтуой кардан аз љое;
он њар гуна асбобњо месозанд. пой мондан ќадам задан; рафтан; пой каљ
нињодан нодуруст кор кардан, хилофи
ПЛАТИНА исп. ‫ ﭘﻠﺘﻴﻨﻪ‬филизи сафедранги ќоида амал кардан; пойро дониста мондан
ќиматбањои ба гармї нињоят тобовар. фикр карда кор кардан, санљида ва бо
мулоњиза кор кардан; по кўфтан а) кафи
ПЛАТСКАРТА олм. ‫ﭘﻠﺘﺴﻜﺮﺗﻪ‬ билети махсус пойро ба замин задан; б) раќсидан; по на-
– 105 – ПОГ
кашида мурдан љо ба љо мурдан, якбора ПОБАРЉО(Й) I (‫ ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ)ي‬кит. 1. устувор,
мурдан; пой накашидан майли рафтан на- мањкам, пойдор: побарљо истодан. 2. дар
доштан; по шав! хез! гурез!; аз по афтодан а) љои худ, бељунбиш.
бењол шудан, монда шудан (аз кор, аз
роњгардї); б) ба замин афтодан, маѓлуб шу- ПОБАРЉО(Й) II (‫ ﭘﺎﺑﺮﺟﺎ)ي‬афсурда, фартут, аз
дан (дар љанг, гўштин); аз по афтондан а) кор баромада, вайроншуда.
ѓалтондан, б) њалок кардан; аз пой мондан
хаставу нотавон шудан, тоби роњгардї на- ПОБАСТ ‫ ﭘﺎﺑﺴﺖ‬1. он ки ё он чи пояш баста
доштан; аз пои касе гирифтан ба касе ќасди шудааст; побанд будан а) пои чизе баста бу-
бад кардан, дар паи ќасди касе шуда; ба дан; б) гирифтор будан, муќайяд будан,
курпа нигоњ карда пой дароз кардан побанд. 2. муќайяд, гирифтор. 3. кит.
мувофиќи ќувват ва имкони худ кор кар- тањкурсї, бунёд.
дан; ба пои худ омадан (ба майли худ) ома-
дан; ба пой хестан а) бархостан; б) сињат ПОБАСТА ‫ ﭘﺎﺑﺴﺘﻪ‬1. сифати феълии замони гу-
шудан, сињат ёфтан; ба по рост шудан бар- зашта аз побаст будан; пояш баста. 2. ги-
хостан, шудан аз љои нишаст; ба по хезон- рифтор, мањбус, бандї.
дан барангехтан, баланд шўронидан; ба по
њино баста киноя аз касе ё чизе нињоят суст ПОБАСТАГЇ ‫ ﭘﺎﺑﺴﺘﮕﻲ‬шакли дигари сифати
њаракаткунанда; ба як по истодан; дасту пой феълї аз побаста; побаста будан; гирифтор
гум кардан саросема шудан, ихтиёр аз даст будан.
додан; ду пойро ба як мўза (мањсї) љо карда
(тиќќонда) нишастан сахт истодагарї кар- ПОБЕЛ ‫ ﭘﺎﺑﻴﻞ‬:побел кардан (задан) нарм кар-
дан, исрор кардан ба гуфтаи худ; дониста дани (гардонидани) замин бо бел.
по мондан бељо кор накардан, бо мулоњиза ПОБЕЛКАРДА ‫ ﭘﺎﺑﻴﻞﻛﺮده‬сифати феълии замо-
ва андеша кору рафтор кардан; зери по шу- ни гузашта аз побел кардан.
дан помол гаштан, хору забун шудан; зери
по кардан поймол кардан, забун гардони- ПО(Й)БОЗ ‫ﭘﺎيﺑﺎز‬//‫ ﭘﺎﺑﺎز‬кит. 1. пойкўб, пойзан.
дан; пушти по задан даст кашидан, сарфи 2. раќќос, раќскунанда.
назар кардан; беќадру эътибор кардан; сар
аз пой фарќ накардан сахт дар таъсири ПОБОЗЇ ‫ ﭘﺎﺑﺎزي‬ниг. пойбозї.
њиссиёти худ будан, дар шавќу њаяљон бу-
дан; як по дар гўр будан пиру нотавон шу- ПО(Й)БУРИДА ‫ ﭘﺎيﺑﺮﻳﺪه‬//‫ ﭘﺎﺑﺮﻳﺪه‬он ки ё он чи
дан, наздик ба марг расидан. пойяш бурида шудааст, бо пои бурида, бе-
пой.
ПОАВРАНЉАН ‫ ﭘﺎاورﻧﺠﻦ‬њалќаи зарин ё
нуќрагин, ки занњо ба пой мебанданд, хал- ПОБЎС ‫ ﭘﺎﺑﻮس‬ниг. пойбўс.
хол.
ПОБЎСЇ ‫ ﭘﺎﺑﻮﺳﻲ‬књн. барои эњтиром, пеши
ПОАНДОЗ ‫ ﭘﺎاﻧﺪاز‬ниг. пойандоз. пои касе сар хам кардан; таъзим, зону задан
дар пеши касе.
ПОАФШОР ‫ ﭘﺎاﻓﺸﺎر‬боф. ду тахтачаи хурди ба
андозаи кафи пой дар дастгоњи бофандагї, ПОВАРАЌ ‫ ﭘﺎورق‬1. калимаи аввали сањифаи
ки бофандагон дар рўи онњо по гузошта ба дуюм, ки барои мураттаб омадани
навбат мефишоранд ва дастгоњро ба вараќањо дар охири сањифаи якум навишта
њаракат медароранд. мешавад. 2. эзоњи ба матни асосї дахлдор,
ки дар поёни сањифаи китоб зикр мешавад;
ПОБАЛАНД ‫ ﭘﺎﺑﻠﻨﺪ‬кит. 1. пойдароз (њайвоно- њошия.
ти монанди шутур, асп ва ѓ.). 2. маљ. устод,
моњир; машњур. ПОВЕСТ р. ‫ ﭘﺎوﻳﺴﺖ‬асари бадеии аз љињати
њаљм хурдтар аз роман.
ПОБАНД ‫ ﭘﺎﺑﻨﺪ‬1. банд, расан ва ѓ., ки ба пои
њайвонот мебанданд. 2. гирифтор, муќайяд, ПОГАРОН ‫ﭘﺎﮔﺮان‬ кит., киноя аз њомиладор,
бандї: побанди зиндон, побанд шудан а) пои дуљон.
чизеро бо банд бастан; б) гирифтор шудан.
ПОГОН р. ‫ ﭘﺎﮔﺎن‬парчаи хурди чоркунљаи до-
ПОБАРАЊНА ‫ ﭘﺎﺑﺮﻫﻨﻪ‬1