Вы находитесь на странице: 1из 5

3)ăŞТăКХЭКăНОăsociologie a culturii, ЩЫТЧăМКЫОăЬОăМШЧЬТНОЫ ăМ ăЩ ЦсЧЭЮХăЫШЦсЧОЬМăЬОăьЧП ТşОКг ă

МКăШăТЧМТЧЭ ăМТЫМЮХКЫ ăОбМОЧЭЫТМ ,ăНОăЮЧăЩОТЬКУăНОăЭipul mandalei, numit "fenomenul horal", care se


ЫОПХОМЭ ăьЧăЮЧОХОăПШЫЦО,ăРОЧЮЫТăşТăЬЩОМТТăНОăЦКЧТПОЬЭ ЫТăОЭЧШМЮХЭЮЫКХОăД8Ж.
EЯТНОЧЭă М pe o dimensiune orizontala, codrul se constituie intr-o alta componenta a
mitologiei eminesciene in acelasi senЬăКХăЬЮРОЬЭТОТăКЛЬШХЮЭЮХЮТ,ăМЮПЮЧНсЧНăЩОЫЦКЧОЧ КăТЧăЯОşЧТМТО,ă
ЯКЬЭТЭКЭОКă(ЬЭсЧНăКНОЬОКăЬЮЛăЬОЦЧЮХăКНсЧМТЦТТ)ăТЧăЧОЦКЫРТЧТЫО.ăPЫОгОЧ КăШЛЬОЬТЯ ,ăЭОЫЦОЧЮХăМШНЫЮă
ОЬЭОăПШХШЬТЭăНОăEЦТЧОЬМЮăЦКТăЦЮХЭăНОМсЭăЭОЫЦОЧЮХăЦЮЧЭО,ăНОШКЫОМО,ăПКЫКăОбМОЩ ТО,ăЫКЦКЧОăТЧăКПКЫКă
ЮЧЮТăЩЫШМОЬăНОăЦОЭКПШЫТгКЫОăНТЫОМЭ ,ăХТЧОКЫ ăЬТăТЧМСТЬ .ăDОМТ,ăОХăОЬЭОăЦОЭКПШЫКăКЛЬШХЮЭ ăНОЯОЧТЭ ăăЦТЭ.

BIBLIOGRAFIE
1. Blaga, Lucian.,SpКţТuХ ЦТorТtТМ, BЮМЮЫОşЭТ,ă1996.
2. Cimpoi, Mihai., Mihai Eminescu. DТМ ТШЧКЫăEЧМТМХШЩОНТМ,ăICR,ăCСТşТЧ Ю,2013.
3. Cimpoi, Mihai., EsОЧţК ПТТЧţОТ (MТ)tОЦО șТ sТЦЛoХurТ ОбТstОЧţТКХО ОЦТЧОsМТОЧО, CШХОМ ТКă
CЫТЭТМ ășТăТЬЭШЫТОăХТЭОЫКЫ ,ăIКși, 2007.
4. Cimpoi, Mihai., O ТstorТО НОsМСТsă К ХТtОrКturТТ НТЧ BКsКrКЛТК,ăCСТşТЧ Ю,ă2002.
5. Cimpoi, Mihai., Spre un nou Eminescu‖ă (НТКХШРЮЫТă МЮă ОЦТЧОЬcologii din lume), ChișТЧ Ю,ă
1993.
6. Cimpoi, Mihai., CăНОrОК ьЧ sus К LuМОКПКruХuТ,ăGКХК Т,ă1993.
7. Conea,Ion., DТЧ РОoРrКПТК ТstorТМă șТ uЦКЧă К CКrpКţТХor, BЮМЮЫОşЭТ,ă1997.
8. VЮХМ ЧОЬМЮ,R.,ăFenomenul horal, Craiova, 1984.

EVOLU IAăCONVERSIUNIIăÎNăLIMBAăROMÂN
EЫТЧО ăVКХОЧЭТЧК,ăЬЭЮНОЧЭ ,ăКЧЮХăIV
CШЧНЮМ ЭШЫăЬЭТТЧ ТПТМ:ăMТЭТЭОХЮăOбКЧК,ăМШЧП.ăЮЧТЯ.,ăНЫ.

LОбТМЮХăОЬЭОăМОХăЦКТăТЦЩШЫЭКЧЭăПКМЭШЫăьЧăЩЫШМОЬЮХăНОăНОгЯШХЭКЫОăКХăЯШМКЛЮХКЫЮХЮТăЮЧОТăХТЦЛТ,ă
КЬЭПОХ,ăЩОăЦ ЬЮЫ ăМОăЩТОЫНОăНТЧăМЮЯТЧЭОХОăăЧОЦКТПШХШЬТЭОăНОăЯШЫЛТЭШЫТ,ăКХЭОХОăТЧЭЫ ăьЧăЮг.ăAşКНКЫ,ăЬЮЧЭă
ПШЫЦКЭОăМЮЯТЧЭОăşТăОбЩЫОЬТТăЧШТ.ăDОăМОХОăЦКТăЦЮХЭОăШЫТ,ăЯШМКЛЮХКЫЮХăЮЧОТăХТЦЛТăКЬТЦТХОКг ăМЮЯТЧЭОăЧШТă
ьЧăПЮЧМ ТОăНОăЭОСЧТМТХОăНОУКăПШХШЬТЭОăьЧăХОбТМ.ăAМОşЭТăЭОЫЦОЧТăЩШЭăПТăТОЫКЫСТгК ТăКЯсЧНăьЧăЯОНОЫОăЦШНЮХă
de realizarОăКХăКМОЬЭШЫК.ăEПТМКМТЭКЭОКăХШЫăЬОăЦШНТПТМ ăьЧăПЮЧМ ТОăНОăЬПОЫКăНТЧăМКЫОăПКМăЩКЫЭО,ăНОăХТЦЛ ăşТă
НОăЩОЫТШКН .[2, p. 10.]
MТУХШКМОХОă НОă ьЦЛШР ТЫОă Кă ЯШМКЛЮХКЫЮХЮТă ХТЦЛТТă ЫШЦсЧОă ЬЮЧЭă НОă НШЮ ă ПОХЮЫТ:ă ОбЭОЫЧОă şТă
interne. Mijloacele externe cuprind termenii provОЧТ ТăНТЧăКХЭОăХТЦЛТăşТăЩОăМКЫОăХОбТМЮХăХО-a asimilat

41
ьЧăЬЭЫЮМЭЮЫКăЬК.ăMТУХШКМОХОăТЧЭОЫЧОăЬЮЧЭăМШЧЬЭТЭЮТЭОăНОăМЮЯТЧЭОХОăЧШТ,ăПШЫЦКЭОăЩОăЛКгКăМОХШЫăМОăНОУКă
ОЫКЮăьЧăЯШМКЛЮХКЫ.
CШЧЯОЫЬТЮЧОКăОЬЭОăЮЧăЦТУХШМăТЧЭОЫЧăНОăьЦЛШР ТЫОăКăЯШМКЛЮХКЫЮХЮТăьЦЩЫОЮЧ ăМЮăНОЫТЯКЫОКăşТă
МШЦЩЮЧОЫОК.ă AМОКЬЭКă ЦКТă ОЬЭОă НОЧЮЦТЭ ă şТă ЬМСТЦЛКЫОКă ЯКХШЫТТă (МКЭОРШЫТОТ/МХКЬОТ)ă
РЫКЦКЭТМКХО/ЦШЫПШХШРТМО,ă НОЫТЯКЫОă ТЦЩЫШЩЫТО,ă ЬМСТЦЛКЫОКă ПЮЧМ ТОТă РЫКЦКЭТМКХО.TОЫЦОЧЮХă НОă
„МШЧЯОЫЬТЮЧО‖ă ОЬЭОă МОХă ЦКТă КНОЬОКă ьЧЭсХЧТЭ,ă ПТТЧНă ЮЧă ЭОЫЦОЧă ЬТЦЩХЮ,ă ЫОР ЬТЧНЮ-sОă şТă ьЧă КХЭОă ХТЦЛТă
ЩЫОМЮЦăОЧРХОгКă(ОЧРХ.ăМШЧЯОЫЬТШЧ)ăşТăПЫКЧМОгКă(ПЫ.ăМШЧЯОЫЬТШЧ)ăşТăКЯсЧНăЮЧăМШЧ ТЧЮЭăЦКТăКЦЩХЮ,ăОХă
ЩЫОХЮсЧНăМКЫКМОЫТЬЭТМТăХОбТМКХОăşТăЬОЦКЧЭТМО.Д1.,ăЩ.231Ж
TОЫЦОЧЮХă НОă МШЧЯОЫЬТЮЧОă ЫОЩЫОгТЧЭ ,ă НОă ПКЩЭ,ă ЩЫШМОЬЮХă НОă ЫОКХТгКЫОă Кă ЭОЫЦОЧТХШЫă prin
ЭЫОМОЫОКăХШЫăНОăХКăШăЩКЫЭОăНОăЯШЫЛТЫОăХКăКХЭК,ăП Ы ăКăТăЬОăЬМСТЦЛКăьЧăЯЫОЮЧăПОХăЬЭЫЮМЭЮЫКăТЧТ ТКХ ă.
LОбТМШХШРТТă НОă ШЫТРТЧОă ПЫКЧМОг ă МШЧЬТНОЫ ă КМОЬЭă ЩЫШМОНОЮă ЮЧЮХă ЯКЫТКЭă НТЧă ЩЮЧМЭă НОă ЯОНОЫОă
ЬТЧЭКМЭТМă şТă ЬОЦКЧЭТМ,ă КЬЭПОХă ЫОгЮХЭсЧНă ТЧЭЫШНЮМОЫОКă ЮЧШЫă МХКse lexicale noi independente. Prin
ЮЫЦКЫО,ăЬМСТЦЛ ЫТХОăХКăЧТЯОХăЬОЦКЧЭТМ,ăьЧăМООКăМОăЩЫТЯОşЭОăМКЭОРШЫТТХОăРЫКЦКЭТМКХО,ăКПОМЭОКг ăьЧ ОХОЬЮХă
termenului.
CШЧЯОЫЬТЮЧОКă ЫОХОЯ ăМКЩКМТЭКЭОКă ХТЦЛТТă ЫШЦсЧО,ă ЫОЦКЫМ ă НТЯОЫЬТЭКЭОКăЦШНЮЫТХШЫă НОăПШЫЦКЫОă
din punct de vedОЫОăРЫКЦКЭТМКХăКХăЭОЫЦОЧТХШЫăşТăШЦШХШРТХШЫăКПХК ТăНОУКăьЧăМОХОХКХЭОăМХКЬОăЦШЫПШХШРТМО.ă
Trecerea dintr-ШăМКЭОРШЫТОăРЫКЦКЭТМКХ ăьЧăКХЭКăЬОăОПОМЭЮОКг ăЩЫТЧăЬМСТЦЛКЫОКăЭЫ Ь ЭЮЫТХШЫăРЫКЦКЭТМКХОă
КХОă ЭОЫЦОЧЮХЮТă ЦШНТПТМКЭ.ă AЬЭПОХ,ă КМОЬЭКă ЩЫОТКă ьЧЭЫ-Шă ШКЫОМКЫОă Ц ЬЮЫ ă МШЦЩШЫЭКЦОЧЭЮХă ЦШЫПШ-
ЬТЧЭКМЭТМăКХăМХКЬОТăьЧăМКЫОăКăТЧЭЫКЭ.ăDОăМОХОăЦКТăЦЮХЭОăШЫТ,ăьЧăЮЫЦКăЬМСТЦЛ ЫТТăП МЮЭО,ăПШЫЦКăМЮЯсЧЭЮХЮТă
ЧЮă ЬОă ЬМСТЦЛ ă ьЧă ЧТМТă ЮЧă ПОХ.ă EбТЬЭ ă şТă МКгЮЫТă ьЧă МКЫОă ЭЫКЧЬПОЫЮХă ЭОЫЦОЧЮХЮТă ЬОă ЩЫШНЮМОă ЩЫТЧă
modificarea structurii acestuia cu КУЮЭШЫЮХă НОЭОЫЦТЧ ЫТТ,ă МШЧУЮР ЫТТă ЬКЮă НОМХТЧ ЫТТ,ă КМШЫНЮХЮТă ЬКЮă
НОЫТЯ ЫТТ.
CШЧЯОЫЬТЮЧОКăНТЬЩЮЧОăНОăЮЧăЫКЧНКЦОЧЭăăЬЭТХТЬЭТМăКНЦТЫКЛТХ,ăПТТЧНăШăЩКЫЭОăКăХТЧРЯТЬЭТМТТăМОăН ă
ЧКşЭОЫОă ЬЮРОЬЭТЯТЭ ТТ.ă PЫТЧă ЭЫКЧЬЩЮЧОЫОКă НТЧЭЫ-Шă МХКЬ ă ХОбТМКХ ă ьЧă КХЭКă РЫКЦКЭТМКХ ,ă oricare parte de
ЯШЫЛТЫОăЩШКЭОăЫОПХОМЭКăХЮЦОКăьЧЭЫ-ЮЧăЦШНăКЩКЫЭО,ăКЯсЧНăьЧЬЮşТЫОКăНОăКăЫОПКМОăЮЧТЯОЫЬЮХăМЮăКУЮЭШЫЮХă
ТЧЯОЧЭТЯТЭ ТТ.ă
ÎЧăПЮЧМ ТОăНОăăЦШНЮХăНОăьЧЭЫОЛЮТ КЫОăьЧăМХКЬКăХОбТМШ-РЫКЦКЭТМКХ ,ăМШЧЯОЫЬТЮЧОКăЬОăьЦЩКЫЭОăьЧ:
a)conversiunea prin determinareЬОăЩЮЧОăьЧăОЯТНОЧ ăТЦЩШЫЭКЧ КăКЫЭТМШХОХШЫăşТăКăНОЭОЫЦТЧКЧ ТХШЫăьЧă
modificarea sensului gramatical al unui termen;
•НОЭОЫЦТЧКЫОКăМЮăКУЮЭШЫЮХăКЫЭТМШХЮХЮТ:ăСШЭ ЫсЭă(ăКНЯ.ărău> subst. răuХ; vb.+subst. plecare>plecarea;
ЧОСШЭ ЫсЭă(uЧ rău, o pХОМКrО); adjectiv demonstrativ (Radu) cel Frumos, (Petru) МОХ TсЧăr, pronume
posesiv-genitival ( PО ЛКЧМă suЧt КХО ЧoКstrО „МărţТХО”);
•НОЭОЫЦТЧКЫОăМЮăКУЮЭШЫЮХăКНУОМЭТЯЮХЮТ:ăЩЫШЩЫТЮ-zis (frumosul copil), adjectiv pronominal (КМОst şКsО,
КМОХ rău);
42
•НОЭОЫЦТЧКЫОăМЮăКУЮЭШЫul substantivului, a adverbului etc.: гТuК şОНТЧţОТ, гТuК НО ХuЧТ.
b)МШЧЯОЫЬТЮЧОКă ЩЫТЧă НТЬЭЫЮЛЮ ТООЬЭОă ЫОЩЫОгОЧЭКЭ ă НОă ЧТЯОХЮХă МЫОЬМЮЭă НОă ЩОЫЬЩТМКМТЭКЭОă ХКă ЧТЯОХă
morfo-ЬТЧЭКМЭТМ,ăЫОЮşТЧНăЬ ăьЧХШМЮТКЬМ ăМХКЬКăРЫКЦКЭТМКХ ăКăЮЧЮТăЭОЫЦОЧăНШКЫăЩЫТЧăЩХКЬКЫОКăХЮТăьЧЭЫ-un
МШЧЭОбЭăКЧЮЦОăşТăКЯсЧНăЬКЮăьЧЭЫ-ШăКЧЮЦТЭ ăЫОХК ТОăЬТЧЭКМЭТМ ,ăКЯсЧНăКЬЭПОХăЫШХЮХăНОăНОЭОЫЦТЧКЭăЬКЮăНОă
determinant.
Ex: DТЦТЧОКţК ЦuЧМОsМ ЦКТ Мu ЦКТ ЦuХt rКЧНКЦОЧt НОМсt sОКrК.(НТЦТЧОКţК, sОКrК – adverbe de
timp)
Ex: DТЦТЧОКţК МьЧН tО-am vazut am rКЦКs surprТЧsă НО ЦoНuХ ьЧ МКrО tО-ai schimbat. (НТЦТЧОКţК –
substantiv comun simplu)
c)conversiunea prin metalimbaj. MОЭКХТЦЛКУЮХăОЬЭОăНОПТЧТЭăМКăПТТЧНăЮЧăХТЦЛКУăЬЩОМТКХ,ăьЧЭОЦОТКЭăЩОă
ЛКгКăЮЧЮТăМШНăЬЩОМТКХ,ăХКăМКЫОăЧЮăЩЮЭОКЦăЬ ăЧЮăШЛЬОЫЯ ЦăМКЩКМТЭКЭОКăКМestuia de a schimba valoarea
РЫКЦКЭТМКХ ă Кă ЭОЫЦОЧТХШЫ.ă CЮЯТЧЭОХОă КЩКЫ ТЧсЧНă КМОЬЭЮТă ЭТЩă НОă ХТЦЛКУ,ă НОă МОХОă ЦКТă ЦЮХЭОă ШЫТ,ă ЬЮЧЭă
ЬМЫТЬОăМЮăТЭКХТМОăЬКЮăЛШХНăЬКЮ/şТăПШХШЬТЧНăЩЮЫăşТăЬТЦЩХЮăРСТХТЦОХОХО.
PЫТЯТЭ ăНТЧăЩОЫЬЩОМЭТЯКăНЮЫКЛТХТЭ ТТăЩОăМКЫОăШăКЫОăьЧăЩЫОгОЧЭ,ăЬОăЩШЭăЫОЦКЫМКăНШЮ ăЭТЩЮЫТăНОă
conversiuni:
a)stКЛТХО ьЧ ХТЦЛă (КЯсЧНăПЮЧМ ТОăРЫКЦКЭТМКХ ăşТăХОбТМКХ )ă– ЬЮЧЭăНОПТЧТЭОăНОăЮЭТХТгКЫОКăМсЭăЦКТăНОКЬ ă
ьЧă ЮЭТХТгКЫО.ă AМОЬЭОКă Ь-КЮă ЬЭКЛТХТЭă ьЧă ХТЦЛ ă ЩОă ЛКгКă ЮЧШЫă ЦТУХШКМОă МОă ЬОă КПХ ă ьЧЭЫ-Шă НОЩОЧНОЧ ă
reciproc :
-РЫКЦКЭТМКХТгКЭОă(ăьЧНОЩХТЧТЭ ăЩЫТЧăЩЫОХЮКЫОКăПЮЧМ ТОТăЬТЧЭКМЭТМОăНОăКЭЫТЛЮЭ,ăЮЫЦКЭăНОăМОХОăЦКТăЦЮХЭОă
ШЫТăНОăМЫКЭТЦ ăşТăКЯсЧНăКЬЩОМЭăПХОбТШЧКЫ);
-ХОбТМКХТгКЭОă(ăШЛ ТЧЮЭ ăЩЫТЧăЬТЬЭОЦКЭТгКЫОКăЮЧЮТăьЧ ОХОЬăМКХТПТМКЭТЯ);
b)utТХТгКtО ьЧtсЦpХător - sunt consiНОЫКЭОă МКă ПТТЧНă ЫОЭЫКЬОă şТă КЯсЧН,ă НОă МОХОă ЦКТă ЦЮХЭОă ШЫТ,ă ПЮЧМ ТОă
ЬЭТХТЬЭТМ .Д2,ăЩ.11Ж
ÎЧă ШЩТЧТКă ЦКЫТХШЫă МОЫМОЭ ЭШЫТ,ă МШЧЯОЫЬТЮЧОă НТЧă ХТЦЛКă ЫШЦсЧ ă КМЭЮКХ ă ОЬЭОă ЩЫТЯТЭ ă НТЧă НШЮ ă
ЩЮЧМЭОă НОă ЯОНОЫО:ă НОЬМЫТЩЭТЯă (ЮЫЦ ЫОşЭОă МХКЬТПТМКЫОКă şТă ЦШНЮХă НОă ЮЭТХТгКЫОКă Кă МШЧЯОЫЬТЮЧТТ)ă şТă
ПЮЧМ ТШЧКХă (ă ЩЫТЯОşЭОă ЦШНЮХă НОă НОЬП şЮЫКЫОă КХă КМОЬЭЮТăЦТУХШМăТЧЭОЫЧă НОăьЦЛШР ТЫОăКă ЯШМКЛЮХКЫЮХЮТ,ă
ьЧЭсХЧТЭăьЧăЦКЬЬ-media).
ÎЧă ПЮЧМ ТОă НОă МХКЬКă РЫКЦКЭТМКХ ă НТЧă МКЫОă ПКМОă ЩКЫЭОă МЮЯсЧЭЮХă ЧШЮ,ă ЬОă ЬЭКЛТХОşЭОă ЭТЩЮХă НОă
МШЧЯОЫЬТЮЧО.ă ÎЧă ХТЦЛКă ЫШЦсЧ ,ă МОХОă ЦКТă ПШХШЬТЭОă ЦОЭШНОă ЬЮЧЭă ЬЮЛЬЭКЧЭТЯТгКЫОК,ă КНУОМЭТЯТгКЫОКă şТă
КНЯОЫЛТКХТгКЫОК.ă AМОЬЭОă ЩЫШМОНООă КЮă КЯЮЭă ЩКЫЭОă ьЧă ЭТЦЩă НОă ЮЧă ЫКЧНКЦОЧЭă ТЧЯКЫТКЛТХ.ă SОă ьЧЭсХЧОЬМ,ă
КЬЭПОХ,ăШăЦЮХЭТЭЮНТЧОКăНОăКЬОЦ Ч ЫТăМЮăХТЦЛКăПЫКЧМОг ăМШЧЭОЦЩШЫКЧ ,ăьЧăМКЫОăМОХОăЦКТăЮЭТХizate tipuri
НОă МШЧЯОЫЬТЮЧТă ЬЮЧЭă ЬЮЛЬЭКЧЭТЯТгКЫОКă КНУОМЭТЯЮХЮТă şТă Кă ЯОЫЛЮХЮТ,ă КНУОМЭТЯТгКЫОКă ЬЮЛЬЭКЧЭТЯЮХЮТă şТă
КНЯОЫЛТКХТгКЫОКăКНУОМЭТЯЮХЮТ.ăPОăХсЧР ăКМОЬЭОК,ăЬОăЦКТăЫОР ЬОЬМăşТăЧЮЦОăЩЫШЩЫТТăЭЫКЧЬПШЫЦКЭОăьЧăЧЮЦОă
МШЦЮЧО,ăЩЫШМОЬăЧЮЦТЭăКЧЭШЧШЦКг .
43
ConversiuneКă МЮЯТЧЭОХШЫă ьЦЩЫЮЦЮЭКЭОă НТЧă КХЭОă ХТЦЛТă ЫОЩЫОгТЧЭ ă НШЯКНКă МЮЦă М ă ă КМОЬЭă
ЩЫШМОНОЮăКЫОăШăЦКЫОăЯОСОЦОЧ ăьЧăХТЦЛКăЫШЦсЧ ăКМЭЮКХ .
PЫШМОНОЮХă НОă ЬМСТЦЛКЫОă Кă ЯКХШЫТТă РЫКЦКЭТМКХОă ОбТЬЭ ă НОă ПШКЫЭОă ЦЮХЭ ă ЯЫОЦОă ьЧă ЯШМКЛЮХКЫЮХă
ХТЦЛТТăЫШЦсЧО,ăПТТЧНăьЧЭсХЧТЭăьЧМ ăНОăХК ЩЫТЦОХОăЭОбЭО,ăЮЧНОăьЧХШМЮТКăЦТУХШКМОХОăХОбТМКХОăМОăОЫКЮăПШКЫЭОă
Ь Ы М МТШКЬО.ăCСТКЫăНКМ ,ăЩОăЩКЫМЮЫЬЮХăЭТЦЩЮХЮТ,ăКМОЬЭăЩЫШМОНОЮăТЧЭОЫЧăНОăьЦЛШР ТЫОăКăЯШМКЛЮХЮЫЮТă
ЧЮăКăКЯЮЭăЮЧăКşКăЫКЧНКЦОЧЭăМЮЦăКЮăКЯЮЭăМШЦЩЮЧОЫОКăşТăНОЫТЯКЫОК,ăОХăьЧМ ăЬОăЫОР ЬОşЭОăьЧăЧЮЦОroase
ЬЭТХЮЫТăşТăМШЧ ТЧЮЭЮЫТăКХОăХТЦЛТТ.
Cele mai multe metode de realizare a conversiunii s-КЮăЩТОЫНЮЭăШНКЭ ăМЮăЭЫОМОЫОКăЭТЦЩЮХЮТ.ă
CКăОбОЦЩХЮăКЦăЩЮЭОКăНКăКНУОМЭТЯТгКЫОКăЩКЫЭТМТЩТЮХЮТ,ăКМОКЬЭ ăЦОЭШН ăПТТЧНăПШКЫЭОăЮЭТХТгКЭ ăьЧăЬОМШХЮХă
ББ.ăÎЧăгТХОХОăЧШКЬЭЫОăКМОЬЭăЩЫШМОНОЮăЬОăьЧЭсХЧОşЭОăПШКЫЭОăЫКЫ,ăПТТЧНăПШХШЬТЭăьЧăХТЦЛКУЮХăМЮЫОЧЭăЬКЮăьЧă
МШЧ ТЧЮЭЮЫТХОăЬКЯКЧЭО.ăMЮХ ТăМОЫМОЭ ЭШЫТăКЮăьЧМОЫМКЭăЬ ăЫОЩЮЧ ăьЧăПЮЧМ ТОăКМОЬЭăЩЫШМОНОЮ,ăьЧЬ ăОХăОЫКă
НОУКă ЦОЧТЭă Ь ă ПТОă ЮЧă ТЧЬЮММОЬ.ă AЬЭПОХă НОă КНУОМЭТЯО,ă ЧОПТТЧНă ТЧЭОРЫКЭОă ьЧЭr-un context anume, erau
ПШКЫЭОă РЫОЮă НОă ьЧ ОХОЬ,ă П МОКЮă Ь ă ПТОă МШЧЬТНОЫКЭОă МКă ПТТЧНă ЧТşЭОă МЫОК ТТă ПКХЬО,ă РЫОşТЭОă НТЧă ЩЮЧМЭă НОă
ЯОНОЫОăКХăХТЦЛТТăЫШЦсЧО.ă[3.]
PОăНОăКХЭ ăЩКЫЭО,ăОбТЬЭКЮăşТăМШЧЯОЫЬТЮЧТăМОăТОşОКЮăьЧăОЯТНОЧ ăЩЫТЧăОПТМКМТЭКЭОКăşТăОМСТХТЛЫЮХăХШЫă
deosebit:
•ăSЮЛЬЭКЧЭТЯТгКЫОКăЯОЫЛОХШЫăХКăЦШНЮХăТЧПТЧТЭТЯ:ăplecarea avionului;
•ăSЮЛЬЭКЧЭТЯТгКЫОКăЯОЫЛОХШЫăХКăЦШНЮХăЬЮЩТЧ:ăculesul strugurilor;
•ăAНУОМЭТЯТгКЫОКăЯОЫЛОХШЫăХКăЦШНЮХăЩКЫЭТМТЩТЮ:ăМКrtОК МТtТtă;
•ăAНЯОЫЛТКХТгКЫОКăКНУОМЭТЯОХШЫ:ăsМrТО НТЦТЧОКţК.
FapЭЮХăМ ăКМОЬЭОăЦШНОХОăНОăМШЧЯОЫЬТЮЧТăЬ-КЮăЩ ЬЭЫКЭăьЧăХОбТМ,ăЬОăНКЭШЫОКг ăПКЩЭЮХЮТăМ ăОХОăКЮă
ПШЬЭă КЬТЦТХКЭОă НОă ХТЦЛКă ЫШЦсЧ ă şТă НОă НТКХОМЭОХОă ЫШЦКЧТМОă НТЧă ХТЦЛКăХКЭТЧ .ă Eб:ă suЛstКЧtТЯТгКrОК şТ
adverbializarea adjectivelor.
PЫТЯТЭ ăНТЧăЩЮЧМЭăНОăЯОНОЫОăЬТЧМЫШЧТМ,ăЬОăШЛЬОЫЯ ăьЧăХТЦЛКăЫШЦсЧ ăОПТМКМТЭКЭОКăăЮЧШЫăЩЫШМОНООă
НОă МШЧЯОЫЬТЮЧОă МЮă МКЫКМЭОЫă ЫШЦКЧТМ:ă ЬЮЛЬЭКЧЭТЯТгКЫОКă КЧЮЦТЭШЫă Щ Ы Тă НОă ЯШЫЛТЫОă МЮă КУЮЭШЫЮХă
КЫЭТМШХЮХЮТăşТăКНУОМЭТЯТгКЫОКăЬЮЛЬЭКЧЭТЯОХШЫăНТЧăМШЦЩШгТ ТКăЮЧШЫăЬЭЫЮМЭЮЫТăЧШЦТЧКХО.
PОăХсЧР ăКЬТЦТХ ЫТХОăЩОăМКЫОăЯШМКЛЮХКЫЮХăЫШЦсЧОЬМăХО-КăЫОКХТгКЭăНТЧăХТЦЛТХОăЬЭЫ ТЧОă(МКХМСТОЫОКă
ПТТЧНă ЩЫТЧМТЩКХЮХă ЩЫШМОНОЮă ЮЭТХТгКЭă şТă ьЧЭсХЧТЭă ьЧă МОХă ЦКТă ЦЮХЭă ьЧă НТЯОЫЬОă НШЦОЧТТă НОă ЬЩОМТКХТЭКЭО),ă
ОПТМКМТЭКЭОКă МШЧЯОЫЬТЮЧТТă ЬОă ЩШКЭОă ОбЩХТМКă ЩЫТЧă ЫК ТЮЧТă НОă ШЫНТЧă ЩЫКМЭТМ:ă ьЦЛТЧКЫea procedeelor
ЬТЧЭКМЭТМОă şТă ЬОЦКЧЭТМОă РКЫКЧЭОКг ă ЩЫШЦЩЭТЭЮНТЧОКă şТă ПШЫЦЮХКЫОКă ЬМЮЫЭ ă Кă ЭОЫЦОЧТХШЫă НТЧă ЩЮЧМЭă НОă
ЯОНОЫОăКХăОбЩЫТЦ ЫТТăьЧăЧЮЦОЫШКЬОăЬЭТХЮЫТăПЮЧМ ТШЧКХОăКХОăХТЦЛТТ.ăDОăОбОЦЩХЮ,ăьЧăЬЭЫЮМЭЮЫКăНТЬМЮЫЬЮХЮТă
ЩЮЛХТМТЬЭТМ,ă ьЧă КЫРШЮă şТă ьЧă ХТЦЛКУЮХă ПКЦТХТКЫ,ă ЬМСТЦЛКЫОКă ЯКХШЫТТă РЫКЦКЭТМКХОă ЩШКЭОă ПТă МШЧЬТНОЫКЭ ă Шă
ЬЮЫЬ ăНОăНТЯОЫЬТПТМКЫОăşТăЬЮРОЬЭТЯТЭКЭОăЬЭТХТЬЭТМ .

44
VШМКЛЮХКЫЮХăХТЦЛТТăЫШЦсЧОăКМЭЮКХăОЬЭОăКЬКХЭКЭăНОăЬЭЫЮМЭЮЫТăХОбТМКХОăМОăЬЮЧЭăПШЫЦКЭОăНТЧăНШЮ ă
ЬЮЛЬЭКЧЭТЯО,ă КПХКЭОă ьЧă МКгЮЫТХОă ЧШЦТЧКЭТЯă şТă КМЮгКЭТЯ,ă ьЧă МКЫОă МОХă НО-al doilea element are calitate
МКХТПТМКЭТЯ .ăAМОЬЭăЩЫШМОНОЮ,ăМОăКăПШЬЭăТЧМХЮЬăьЧăМКЭОРШЫТКăМШЦЩЮЧОЫТТ,ăКăПШЬЭăЬМШЬăьЧăОЯТНОЧ ăНОăМ ЭЫОă
IШЫРЮă IШЫНКЧă ьЧМОЩьЧНă МЮă УЮЦ ЭКЭОКă ЬОМШХЮХЮТă ББ,ă ПТТЧНă НКЭОă ЮЫЦ ЭШКЫОХОă ОбОЦЩХО:ă МКsă-model,
locomotiЯă-tТp, rОРТЧă-ЦКЦă, roЦКЧ-fluviu.ă RКЧНКЦОЧЭЮХă КМОЬЭОТă ЦОЭШНОă Кă ьЧМОЩЮЭă Ь ă МЫОКЬМ ă
ЮЧТПШЫЦăНЮЩ ă1960,ăьЧăКМОЬЭăПОХăЬЭЮНТОЫОКăЩЮЛХТМК ТТХШЫăМШЭТНТОЧОăНТЧăКМОКăЩОЫТШКН ăКăЬМШЬăьЧăОЯТНОЧ ă
23ă НОă ЬЮЛЬЭКЧЭТЯОă МШЦЮЧОă КЯьЧНă КМОКЬЭ ă ЯКХШКЫОă МКХТПТМКЭТЯ :ă МСОТО, şМoКХă, НoМuЦОЧt, КЧМСОtă,
pТrКt, ЦoНОХ, ПuХРОr, pТХot, ХОМţТО, РТРКЧt, ОtКХoЧ, ЦoЧstru, sТЦЛoХ, ПХuЯТu, rОМorН, ЦКrКtoЧ, ХТЦТtă,
ЦКЦut, ЛТХКЧţ, proРrКЦ, şoМ, ПrсЧă, ЯсrП.
IЦОНТКЭă НЮЩ ă 1990,ă КМОЬЭă ПОХă НОă МШЧЯОЫЬТЮЧОă КЫОă ЩКЫЭОă НОă Шă ЬЩШЫТЫОă ОбЩЫОЬТЯ ă ьЧă МКНЫЮХ
НТЬМЮЫЬЮХЮТă УЮЫЧКХТЬЭТМ,ă ЮЧНОă КНУОМЭТЯТг ЫТХОă ЬЮЛЬЭКЧЭТЯОХШЫă ЫОЩЫОгТЧЭ ă Шă МХКЬ ă НОЬМСТЬ .ă EбЩХТМКЫОКă
КМОЬЭШЫă ЬЭЫЮМЭЮЫТă ХОбТМКХОă НОă КМОЬЭă РОЧă ОЬЭОă НТПОЫТЭ ,ă НЮЩ ă МЮЦă ЦКЫТТă МОЫМОЭ ЭШЫТă КЮă ПКЯШЫТгКЭă
МКЫКМЭОЫЮХă ЦШЫПШХШРТМă şТă ЬТЧЭКМЭТМă ЬКЮă МОХă ЬОЦКЧЭТМ.ă PЫТЦКă КХОРОЫОă НЮМОă ХКă ТЧЭОРЫКЫОКă ХШЫă ьЧă МХКЬКă
ПШЫЦК ТТХШЫăМШЦЩЮЬОăМОăМЮЩЫТЧНăШăКЩШгТ ТОăМКЫОăОЬЭОăПШХШЬТЭ ăМЮăЯКХШКЫОăНОăОЩТЭОЭăЬКЮăЦОЭКПШЫ .CОКă
de-Кă НШЮКă ТЧЭОЫЩЫОЭКЫОă НШЛьЧНОşЭОă ЬЮЛЬЭКЧЭТЯОă МОă ьşТă ьЧЬЮşОЬМă ЩОă ЩКЫМЮЫЬă ЯКХШКЫОă МКХТПТМКЭТЯ ă ьЧă
categoria morfemelor ХОбТМКХО,ăПТТЧНăПШКЫЭОăКЬОЦ Ч ЭШКЫОăМЮăЬЮПТбОХО.
AХЭОăЯКХШЫТăМКХТПТМКЭТЯО,ăМОăЬЮЧЭăНОУКăХОбТМКХТгКЭОăЬКЮăЬЮЧЭăьЧăМЮЫЬăНОăПШЫЦКЫО,ăЬМШЭăьЧăОЯТНОЧ ă
НТПОЫТЭОăЦШНТПТМ ЫТăХКăЧТЯОХăЬОЦКЧЭТМăМОăКЮăХЮКЭăЩКЫЭОăХКăЩЫШМОЬЮХăНОăЬМСТЦЛКЫОăКăЯКХШЫТТăРЫКЦКЭТМКХО.
a) PoХТЬОЦТКăНОПТЧОşЭОăЮЧăЧЮЦ ЫăНОăЬЮЛЬЭКЧЭТЯОăМОăКЮăПШЬЭăКНУОМЭТЯТгКЭО,ăМКЫОăьşТăЫОКНЮМăХКăКМЭЮКХТЭКЭОă
ЮЧăКЧЮЦОăЬОЧЬăьЧăПЮЧМ ТОăНОăЧЮЦОХОăЩОăМКЫОăьХăМШЧНТ ТШЧОКг .
Л)ă RОЬЭЫьЧРОЫОКă şТă ЬЩОМТКХТгКЫОКă ЬОЦЧТПТМК ТОТă ЬОă КПХ ă ХКă ОбЭЫОЦКă ШЩЮЬ ă ЩШХТЬОЦТОТ.ă AМОЬЭă ПОЧШЦОn
ОЬЭОă ЬЮЫЩЫТЧг ЭШЫă ьЧă МООКă МОă ЩЫТЯОşЭОă ЧЮЦОХОă МОă ШЛ ТЧă ЩЫТЧă МШЧЯОЫЬТЮЧОă ЯКХШЫТă НОă ЬЮЩОЫХКЭТЯ.ă
Majoritatea dintre ele s-КЮă КПТЫЦКЭă МКă ЭОЫЦОЧТă МОă КЩКЫ ТЧă КЧЮЦТЭШЫă ЬЩОМТКХТг ЫТă şТă МКЫОă КЮă ПШЬЭă
НШЛьЧНТЭОăНОăЦКЬЬ-media din diferite limbaje profesionale.
Substantivizarea adjectivelor a ilustrat, de-a lungul timpului, una dintre cele mai eficace
mijloace de conversiune. S-КăЫОКХТгКЭăКЬЭПОХăШăМОЫМОЭКЫОăМЮЦăМ ăьЧăDТМţТoЧКruХ ХТЦЛТТ roЦсЧОКМtuКХО
s-КЮăьЧЭьХЧТЭ,ăНТЧЭЫ-ЮЧăЧЮЦ ЫăНО7871ăНОăКНУОМЭТЯО,ă1688ăМОăОЫКЮăПШХШЬТЭОăМЮăЯКХШКЫОăНЮЛХ ăşТăКЧЮЦОă
МОКăКНУОМЭТЯКХ ăşТăМОКăЬЮЛЬЭКЧЭТЯКХ .

Bibliografia:
1. PКЧ ăDТЧНОХОРКЧăGКЛЫТОХК,ăTОorТО şТ КЧКХТгă РrКЦКtТМКХă,ăBЮМЮЫОşЭТ,ăEНТЭЮЫК:ăCШЫОЬТ,1994.
2. Todi Aida, CoЧsТНОrКţТТ КsuprК МoЧЯОrsТuЧТТ ьЧ ХТЦЛК roЦсЧă КМtuКХă, Facultate de Litere,
UЧТЯОЫЬТЭКЭОКă„OЯТНТЮЬ‖,ăCШЧЬЭКЧ К
3. Zugun Petru, NotО prТЯТЧН НОrТЯКrОК rОРrОsТЯă, LR, nr. 5, p. 461-464, 1985
45

Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)