Вы находитесь на странице: 1из 27

TÜRK STANDARDI

TURKISH STANDARD

TS EN 197-1
Mart 2002

ICS 91.100.10
1. Baskı

ÇİMENTO- BÖLÜM 1: GENEL ÇİMENTOLAR- BİLEŞİM,


ÖZELLİKLER VE UYGUNLUK KRİTERLERİ

Cement- Part 1: Compositions and conformity criteria for


common cements

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ


Necatibey Caddesi No.112 Bakanlıklar/ANKARA
− Bugünkü teknik ve uygulamaya dayanılarak hazırlanmış olan bu standardın, zamanla ortaya
çıkacak gelişme ve değişikliklere uydurulması mümkün olduğundan ilgililerin yayınları izlemelerini
ve standardın uygulanmasında karşılaştıkları aksaklıkları Enstitümüze iletmelerini rica ederiz.

− Bu standardı oluşturan Hazırlık Grubu üyesi değerli uzmanların emeklerini; tasarılar üzerinde
görüşlerini bildirmek suretiyle yardımcı olan bilim, kamu ve özel sektör kuruluşları ile kişilerin
değerli katkılarını şükranla anarız.

Kalite Sistem Belgesi


İmalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların sistemlerini TS EN ISO 9000 Kalite
Standardlarına uygun olarak kurmaları durumunda TSE tarafından verilen belgedir.

Türk Standardlarına Uygunluk Markası (TSE Markası)


TSE Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin ilgili Türk Standardına uygun
olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün
garantisi altında olduğunu ifade eder.

TSEK
Kalite Uygunluk Markası (TSEK Markası)
TSEK Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin henüz Türk Standardı
olmadığından ilgili milletlerarası veya diğer ülkelerin standardlarına veya Enstitü tarafından kabul
edilen teknik özelliklere uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında
Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.

DİKKAT!
TS işareti ve yanında yer alan sayı tek başına iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardına uygun
üretildiğine dair üreticinin beyanını ifade eder. Türk Standardları Enstitüsü tarafından herhangi bir
garanti söz konusu değildir.

Standardlar ve standardizasyon konusunda daha geniş bilgi Enstitümüzden sağlanabilir.

TÜRK STANDARDLARININ YAYIN HAKLARI SAKLIDIR.


ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Önsöz
− Bu standard, CEN tarafõndan kabul edilen EN 197-1 (2000) standardõ esas alõnarak, TSE İnşaat
Hazõrlõk Grubu’nca hazõrlanmõş ve TSE Teknik Kurulu’nun 11 Mart 2002 tarihli toplantõsõnda Türk
Standardõ olarak kabul edilerek yayõmõna karar verilmiştir.

− Bu standarddaki özellikler EN 196-1, EN 196-2, EN 196-3, EN 196-5, EN 196-6, EN 196-7 ve EN


196-21’e göre yapõlan deney sonuçlarõna dayanmaktadõr. Genel çimentolarõn uygunluk
değerlendirmesi için şema
EN 197-2’de verilmiştir.~Ek A bilgi içindir.

− Bu standardõn kabulü ile TS 19 (1992), TS 20 (1992), TS 26 (1992, TS 640 (1992), TS 809


(1994),
TS 3441 (1994), TS 3646 (1994), TS 10156 (1992, TS 12139 (1997), TS 12140 (1997),
TS 12141 (1997), TS 12142 (1997), TS 12143 (1997), TS 12144 (1997) sayõlõ standardlar iptal
edilmiştir.
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

İÇİNDEKİLER
1 Kapsam ........................................................................................................................................... 1
2 Atõf yapõlan standard ve/veya dokümanlar .................................................................................. 1
3 Tarifler ............................................................................................................................................. 2
3.1 Reaktif kalsiyum oksit (CaO) ............................................................................................................ 2
3.2 Reaktif silisyum dioksit (SiO2) ........................................................................................................... 2
3.3 Ana bileşenler................................................................................................................................... 2
3.4 Minör ilâve bileşenler........................................................................................................................ 2
3.5 Genel çimentonun tipi....................................................................................................................... 2
3.6 Çimentonun dayanõm sõnõfõ............................................................................................................... 2
3.7 Oto kontrol deneyi ............................................................................................................................ 2
3.8 Kontrol aralõğõ (periyodu) .................................................................................................................. 2
3.9 Karakteristik değer............................................................................................................................ 2
3.10 Belirlenmiş karakteristik değer...................................................................................................... 2
3.11 Tek sonuç sõnõr değeri .................................................................................................................. 2
3.12 İzin verilebilen kabul edilebilirlik (CR) ........................................................................................... 2
3.13 Numune alma plânõ ...................................................................................................................... 3
3.14 Anlõk (Spot) numune ..................................................................................................................... 3
4 Çimento ........................................................................................................................................... 3
5 Bileşenler ........................................................................................................................................ 3
5.1 Genel ................................................................................................................................................ 3
5.2 Ana bileşenler................................................................................................................................... 3
5.2.1 Portland çimentosu klinkeri (K) ......................................................................................... 3
5.2.2 Granüle yüksek fõrõn curufu (S).......................................................................................... 3
5.2.3 Puzolanik maddeler (P,Q).................................................................................................. 4
5.2.3.1 Genel.............................................................................................................................. 4
5.2.3.2 Doğal puzolan (P) .......................................................................................................... 4
5.2.3.3 Doğal kalsine edilmiş puzolan........................................................................................ 4
5.2.4 Uçucu Kül (V,W) ................................................................................................................ 4
5.2.4.1 Genel.............................................................................................................................. 4
5.2.4.2 Silissi uçucu kül (V) ........................................................................................................ 4
5.2.4.3 Kalkersi Uçucu Kül (W) .................................................................................................. 5
5.2.5 Pişmiş Şist (T).................................................................................................................... 5
5.2.6 Kalker (Kireç taşõ) (L,LL) .................................................................................................... 5
5.2.7 Silis dumanõ (Silika füme) (D) ............................................................................................ 6
5.3 Minör İlave Bileşenler ....................................................................................................................... 6
5.4 Kalsiyum sülfat ................................................................................................................................. 6
5.5 Kimyasal katkõlar .............................................................................................................................. 6
6 Bileşim ve işaret ............................................................................................................................. 6
7 Mekanik, fiziksel, kimyasal ve dayanõklõlõkla ilgili özellikler ...................................................... 9
7.1 Mekanik özellikler ............................................................................................................................. 9
7.1.1 Standard dayanõm ............................................................................................................. 9
7.1.2 Erken dayanõm................................................................................................................... 9
7.2 Fiziksel Özellikler.............................................................................................................................. 9
7.2.1 Priz Başlama Süresi .......................................................................................................... 9
7.2.3 Genleşme........................................................................................................................... 9
7.3 Kimyasal Özellikler ........................................................................................................................... 9
7.4 Dayanõklõlõk Özellikleri ...................................................................................................................... 9
8 Standard İşaretleme ..................................................................................................................... 10
9 Uygunluk Kriteri ........................................................................................................................... 11
9.1 Genel özellikler............................................................................................................................... 11
9.2 Kimyasal, fiziksel ve mekanik özellikler için uygunluk kriteri ve değerlendirme işlemi. .................. 11
9.2.1 Genel ............................................................................................................................... 11
9.2.2 İstatistiksel uygunluk kriterleri .......................................................................................... 13
9.2.2.1 Genel............................................................................................................................ 13
9.2.2.2 Değişkenlerle kontrol.................................................................................................... 13
9.2.2.3 Niteliklere göre kontrol ................................................................................................. 14
9.2.2.4 Tek sonucun uygunluk kriteri ....................................................................................... 15
9.3 Çimentonun bileşimi için uygunluk kriterleri.................................................................................... 15
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

9.4 Çimento bileşenlerinin özellikleri için uygunluk kriterleri................................................................. 15


Ek A (Bilgi için) ................................................................................................................................... 16
A-sapma................................................................................................................................................ 16
Ek ZA..................................................................................................................................................... 17
(Bilgi için) ............................................................................................................................................. 17
AB İnşaat Malzemeleri Direktifi altõnda genel çimentolarõn CE işareti alma şartlarõ .................... 17
Çizelge ZA.1 - Harmonize Maddeler .................................................................................................... 18
ZA.2 Ürünlerin Uygunluğunun Onaylanmasõ İçin Prosedürler ................................................. 19
ZA.3 EC Uygunluk belgesi ve EC’ye uygunluk beyanõ............................................................ 20
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Çimento - Bölüm 1: Genel çimentolar -


Bileşim, özellikler ve uygunluk kriterleri

1 Kapsam
Bu standard, 27 farklõ genel çimentonun ve bileşenlerinin tarifini ve özelliklerini kapsar. Her
çimentonun tarifini, 6 dayanõm sõnõfõnõn bulunduğu aralõk içinde, o çimentonun üretimi için bileşenlerin
katõlma oranõnõ ihtiva eder, aynõ zamanda 27 farklõ çimentonun ve dayanõm sõnõflarõnõn gerekli
mekanik, fiziksel ve kimyasal özelliklerini belirtir ve bu gereklere uygunluğunu değerlendirmek için
uygunluk kriterleri ve ilgili kurallarõ tarif eder. Dayanõklõlõk için gerekli olan özellikler de verilmiştir.

Not 1 - Verilen özelliklere ilâve olarak, çimento üreticisi ile kullanõcõ arasõnda ilâve bilgi alõş verişi
yararlõ olabilir. Bu işlemler bu standardõn kapsamõ içinde değildir, ulusal standardlar veya
yönetmeliklerle veya ilgili taraflarca mutabakat içinde ele alõnmalõdõr.
Not 2 - Aksi belirtilmedikçe bu standardda “çimento” kelimesi genel çimentolarõ ifade etmek üzere
kullanõlmõştõr.

2 Atõf yapõlan standard ve/veya dokümanlar


Bu standardda, tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya dokümanlara atõf
yapõlmaktadõr. Bu atõflar metin içerisinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağõda liste halinde verilmiştir.
Tarih belirtilen atõflarda daha sonra yapõlan tadil veya revizyonlar, atõf yapan bu standardda da tadil
veya revizyon yapõlmasõ şartõ ile uygulanõr. Atõf yapõlan standard ve/veya dokümanõn tarihinin
belirtilmemesi halinde en son baskõsõ kullanõlõr.
EN,ISO,IEC Adõ (İngilizce) TS No. 1) Adõ (Türkçe)
vb. No
EN 196-1 Methods of testing cement-Part 1: Çimento deney Metotlarõ-Bölüm 1:
TS EN 196-1
Determination of strength Dayanõm Tayini
EN 196-2 Methods of testing cement-Part 2: Çimento deney Metotlarõ-Bölüm 2:
TS EN 196-2
Chemical analyis of cement Çimentonun Kimyasal Analizi
EN 196-3 Methods of testing cement-Part 3: Çimento deney Metotlarõ-Bölüm 3: Priz
Determination of setting time and TS EN 196-3 Süresi ve Genleşme Tayini
soundness
EN 196-5 Methods of testing cement-Part 5: Çimento deney Metotlarõ-Bölüm 5:
Pozzolanicity test for pozzolanic TS EN 196-5 Puzolanik Çimentolarda Puzolanik Özellik
cements Tayini
EN 196-6 Methods of testing cement-Part 6: Çimento Deney Metotlarõ-İncelik tayini
TS EN 196-6
Determination of fineness
EN 196-7 Methods of testing cement-Part 7: Çimento Deney Metotlarõ–Bölüm 7 :
TS 23
Methods of taking and preparing Çimentodan Numune Alma ve Hazõrlama
EN 196-7
samples of cement Metotlarõ
EN 196-212) Methods of testing cement-Part 21: Çimento Deney Metotlarõ–Bölüm 21 :
TS EN 196-
Determination of the chloride, carbon Klorür,Karbon Dioksit ve Alkali Muhtevasõ
21
dioxide and alkali content of cement Tayini
EN 197-2 Cement-Part 2: Conformity evaluation Çimento-Bölüm 2: Uygunluk
TS EN 197-2
Değerlendirmesi
prEN 13639: Determination of total organic carbon Kalkerde Toplam Organik Karbon Tayini
1999*) content in limestone
Method of testing fly ash - Part 1 : Uçucu Kül Deney Metodu, Serbest
EN 451-1 Determination of free calcium oxide TS EN 451-1 Kalsiyum Oksit Muhtevasõnõn Tayini
content.
Tests for geometrical properties of Agregalarõn Geometrik Özellikleri için
EN 933-9 aggregates-Part 9 : Assessment of fines- TS EN 933-9 Deneyler - Bölüm 9: İnce Tanelerin Tayini -
Methylene blue test. Metilen Mavisi Deneyi
Admixtures for concrete, mortar and Kimyasal Katkõlar - Beton, Harç ve
grout–Part 2:Concrete admixtures– Şerbet İçin - Bölüm 2: Beton Katkõlarõ
EN 934-2 Definitions, and requirements. TS EN 934-2
Tarifler, Özellikler, Uygunluk, İşaretleme
ve Etiketleme
Determination of the specific surface BET Metodu Kullanarak Gaz Adsorpsiyonu
ISO 9277 area of solids by gas adsorption using TS ISO 9277 ile Katõlarõn Özgül Yüzey Alanõnõn Tayini
the BET method.

1) TSE Notu: Atõf yapõlan standardlarõn TS numarasõ ve Türkçe adõ 3 ve 4’üncü kolonda verilmiştir.
2) EN 196-21, EN196-2’nin içine alõnmaktadõr.
*) Bu doküman TSE kütüphanesinden temin edilebilir.

1
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

3 Tarifler
Bu standardõn amaçlarõ bakõmõndan aşağõdaki tarifler uygulanõr.

3.1 Reaktif kalsiyum oksit (CaO)


Kalsiyum oksitin normal sertleşme şartlarõ altõnda kalsiyum silikat hidratlarõ veya kalsiyum alüminat
hidratlarõ oluşturan kõsmõ.

Not - Bu kõsmõ bulmak için : Ölçülen karbon dioksit (CO2) muhtevasõ (EN 196-21) esas alõnarak,
kalsiyum karbonat (CaCO3) olarak hesaplanan CaO muhtevasõ ile ölçülen kükürt trioksit (SO3)
muhtevasõ
(EN 196-2 ) esas alõnarak, kalsiyum sülfat (CaSO4) olarak hesaplanan CaO muhtevasõ toplam
kalsiyum oksitten (EN 196-2 ) çõkarõlõr. Bu hesaplamada alkali ile bağlanan sülfat (SO3 olarak
ifade edilen) miktarõ gözönüne alõnmaz.

3.2 Reaktif silisyum dioksit (SiO2)


Silisyum dioksitin hidroklorik asit (HCl) ile muamele edilmesinden sonra, kaynar potasyum hidroksit
(KOH) çözeltisinde çözünebilen kõsmõ.

Not - Reaktif silisyum dioksit muhtevasõnõn tayini, her ikisi de kuru bazda olmak üzere, toplam silisyum
dioksit muhtevasõndan (EN 196-2) silisyum dioksitin hidroklorik asit ve potasyum hidroksitde
çözünmeyen kalõntõ (EN 196-2) içindeki kõsmõnõn çõkartõlmasõ ile tayin edilir.

3.3 Ana bileşenler


Bütün ana ve minör ilâve bileşenlerin toplam kütlesinin % 5'ini aşan oranlarda kullanõlan özel seçilmiş
inorganik maddeler.

3.4 Minör ilâve bileşenler


Bütün ana ve minör ilâve bileşenlerin toplam kütlesinin % 5'ini geçmeyecek oranda kullanõlan özel
seçilmiş inorganik maddeler.

3.5 Genel çimentonun tipi


Genel çimentolar grubundaki 27 çeşit çimentodan herbiri ( Çizelge 1).

3.6 Çimentonun dayanõm sõnõfõ


Basõnç dayanõmõ sõnõfõ.

3.7 Oto kontrol deneyi


Fabrika/depo çõkõş noktasõndan/noktalarõndan anlõk (spot) olarak alõnan çimento numunelerinin üretici
tarafõndan sürekli olarak yapõlan deneyleri.

3.8 Kontrol aralõğõ (periyodu)


Oto kontrol deney sonuçlarõnõn değerlendirilmesi için tanõmlanmõş olan üretim ve sevkiyat aralõğõ.

3.9 Karakteristik değer


Belirlenmiş (istenilen) bir aralõk dõşõndaki bir özellik değerinin, birleşimin dağõlõm değerleri üzerinde,
yüzde olarak ifadesi, Pk

3.10 Belirlenmiş karakteristik değer


Kimyasal, fiziksel veya mekanik özelliklerin aşmamasõ gereken üst veya alt karakteristik sõnõr değerleri.

3.11 Tek sonuç sõnõr değeri


Tek deney sonucu için kimyasal, fiziksel veya mekanik özelliklerin aşmamasõ gereken üst veya alt
sõnõr değerleri.

3.12 İzin verilebilen kabul edilebilirlik (CR)


Verilmiş bir numune alma plânõ için, belirlenmiş karakteristik sõnõr değerinin dõşõnda bir karakteristik
değere sahip olan çimentonun izin verilebilen kabul edilebilirliği.

2
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

3.13 Numune alma plânõ


Kullanõlacak numune sayõsõnõ (İstatistiksel), izin verilebilir kabul edilebilirlik (CR) ve Pk yüzde kõsmõnõ
ifade eden özel plân.
3.14 Anlõk (Spot) numune
Plânlanan deneylerle ilgili olarak, aynõ ve tek yerden, aynõ zamanda alõnan numuneler.

Anlõk numune, tek numune olabileceği gibi, ard arda alõnan numunelerin birleştirilmesi ile de elde
edilebilir. (EN 196-7).

4 Çimento
Çimento, su ile karõştõrõldõğõnda hidratasyon reaksiyonlarõ ve prosesler nedeniyle priz alan ve sertleşen
bir hamur (pasta) oluşturan ve sertleşme sonrasõ suyun altõnda bile dayanõmõnõ ve kararlõlõğõnõ
koruyan, inorganik ve ince öğütülmüş hidrolik bağlayõcõdõr.

Bu standarda uygun çimento, CEM çimentosu diye adlandõrõlõr. Agrega ve su ile uygun şekilde
harmanlanõp karõştõrõldõğõnda, yeterli süre işlenebilirliğini muhafaza eden ve belirlenmiş periyodlarda
belirli dayanõm seviyelerini kazanan ve uzun süre hacim sabitliği gösteren, beton veya harç
üretilebilen çimentodur.

CEM çimentosunun hidrolik sertleşmesi öncelikle kalsiyum silikatlarõn hidratasyonu nedeniyledir. Diğer
kimyasal bileşenler, mesela alüminatlar da, sertleşme işlemine iştirak edebilirler. CEM çimentosunda
oranlar EN 196-2'ye göre tayin edildiğinde, reaktif kalsiyum oksit (CaO) ve reaktif silisyum dioksit'in
(SiO2), oranlarõnõn toplamõ kütlece en az % 50 olmalõdõr.

CEM çimentolarõ, malzeme ve üretim prosesleri kalite güvencesi ile yapõlan ve bileşimleri
(kompozisyon) istatistiksel homojenlikte olan farklõ malzemelerin bileşimidir. Üretimle proses
arasõndaki bağlantõ ve çimentonun bu standarda uygunluğu EN 197-2’de anlatõlmõştõr.

Not - Sertleşmesi, esas olarak diğer bileşikler nedeniyle olan çimentolar da mevcuttur (kalsiyum
alüminat çimentosunda kalsiyum alüminat nedeniyle oluşan sertleşme gibi).

5 Bileşenler
5.1 Genel
Madde 5.2’den Madde 5.5'e kadar verilmiş olan bileşenlerin özellikleri, aksi belirtilmedikçe prensip
olarak
EN 196'da tarif edilen deney metotlarõna göre tayin edilir.

5.2 Ana bileşenler

5.2.1 Portland çimentosu klinkeri (K)


Portland çimentosu klinkeri,oksitler olarak ifade edilen CaO, SiO2, Al2O3, Fe2O3 ve az miktarda diğer
maddeler ihtiva eden ham maddelerin kesin şekilde belirlenmiş karõşõmõnõn (farin, pasta veya çamur)
sinterlenmesi ile hazõrlanõr. Farin, pasta veya çamur çok ince öğütülmüş, hassas şekilde karõştõrõlmõş,
dolayõsõyla homojen olmalõdõr.

Portland çimentosu klinkeri, kütlece en az 2/3 oranõnda kalsiyum silikatlardan (3CaO. SiO2 ve 2CaO.
SiO2) ve geri kalanõ alüminyum ve demir ihtiva eden klinker fazlarõ ile diğer bileşiklerden oluşan
hidrolik bir maddedir. Kütlece CaO/SiO2 oranõ 2,0'dan az olmamalõdõr. MgO muhtevasõ kütlece %
5'den fazla olmamalõdõr.

5.2.2 Granüle yüksek fõrõn curufu (S)


Granüle yüksek fõrõn curufu, demir cevheri yüksek fõrõnda ergitilip arõtõlõrken elde edilen uygun
bileşimdeki ergimiş curufun hõzla soğutulmasõ ile elde edilir, kütlece en az 2/3 oranõnda camsõ curuf
ihtiva eder ve uygun şekilde aktifleştirildiğinde hidrolik özellikler gösterir.

3
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Granüle yüksek fõrõn curufunun kütlece en az 2/3'ü, kalsiyum oksit (CaO), magnezyum oksit (MgO) ve
silisyum dioksit (SiO2) toplamõndan ibaret olmalõdõr. Geri kalan kõsmõ az miktarda diğer bileşiklerle
birlikte alüminyum oksit (Al2O3) ihtiva eder. Kütlece (CaO+MgO) / (SiO2) oranõ 1,0'dan fazla olmalõdõr.

5.2.3 Puzolanik maddeler (P,Q)

5.2.3.1 Genel
Puzolanik maddeler, silissi veya alüminyum silikatlõ veya bunlarõn bileşiminden oluşan doğal
maddelerdir. Uçucu kül ve silis dumanõ puzolanik özelliklere sahip olmalarõna rağmen ayrõ maddelerde
tarif edilmiştir (Madde 5.2.4 ve Madde 5.2.7).
Puzolanik maddeler su ile karõştõrõldõğõnda kendi kendine sertleşmezler fakat, ince öğütüldüğünde ve
suyun mevcudiyetinde normal çevre sõcaklõğõnda çözünmüş kalsiyum hidroksitle (Ca(OH)2), dayanõmõ
geliştiren kalsiyum silikat ve kalsiyum alüminat bileşikleri oluşturmak üzere reaksiyona girerler. Bu
bileşikler, hidrolik maddelerin sertleşmesinde oluşan bileşiklerle benzerdir. Puzolanlar esasen reaktif
silisyum dioksit (SiO2) ve alüminyum oksit (Al2O3)'den oluşmuştur. Geri kalan kõsõm demir oksit
(Fe2O3) ve diğer oksitleri ihtiva eder. Sertleşme için reaktif kalsiyum oksit oranõ ihmal edilebilir. Reaktif
Silisyum dioksit miktarõ kütlece % 25,0'den az olmamalõdõr.

Puzolanik maddeler doğru şekilde hazõrlanmalõdõr; yani üretim veya teslim durumuna bağlõ olarak
seçilmeli, homojenize edilmeli, kurutulmalõ veya õsõl işlemden geçirilmeli ve öğütülmelidir.

5.2.3.2 Doğal puzolan (P)


Doğal puzolanlar, genellikle uygun kimyasal ve mineralojik bileşimli ve Madde 5.2.3.1'e uygun volkanik
maddeler veya tortul kayalardõr.

5.2.3.3 Doğal kalsine edilmiş puzolan


Doğal kalsine edilmiş puzolanlar Madde 5.2.3.1'e uygun, õsõl işlemle aktifleştirilmiş volkanik orijinli
malzemeler, killer, şistler ve tortul kayalardõr.

5.2.4 Uçucu Kül (V,W)

5.2.4.1 Genel
Uçucu kül, pülverize kömür yakõlan fõrõnlardan atõlan baca gazõndaki toz taneciklerinin elektrostatik
veya mekanik olarak çöktürülmesi ile elde edilir. Bu standarda uygun çimentoda, diğer metotlarla elde
edilen kül kullanõlmaz.

Uçucu küller silissi veya kalkersi yapõda olabilir. Silissi uçucu külün puzolanik özellikleri vardõr. Kalkersi
uçucu külün ise hidrolik özelliklerine ilâveten puzolanik özellikleri olabilir. Uçucu külün EN 196-2’ye
göre tayin edilen, fakat kõzdõrma süresi bir saat olarak tutulan kõzdõrma kaybõ, kütlece % 5,0’i
geçmemelidir.

Kõzdõrma kaybõ kütlece % 5,0 den % 7,0’ye kadar olan uçucu küller de, özellikle donma direnci gibi
belirli gerekleri sağlamasõ ve kullanõm yerindeki beton ve harç için uygun standardlara ve
yönetmeliklere uygun olmasõ halinde kabul edilebilir.

Uçucu külün % 5,0 - % 7,0 kõzdõrma kaybõna sahip olmasõ halinde, en yüksek limit olan % 7,0 çimento
torbasõnõn üzerinde ve/veya teslim belgesinde belirtilmelidir.

5.2.4.2 Silissi uçucu kül (V)


Silissi uçucu kül çoğunluğu puzolanik özelliklere sahip küresel partiküllerden ibaret ince bir toz olup,
esas olarak reaktif silisyum dioksit (SiO2) ve alüminyum oksit (Al2O3)'den oluşur. Geri kalan kõsmõ ise
demir oksit (Fe2O3) ve diğer bileşikleri ihtiva eder.

Reaktif CaO oranõ kütlece % 10,0 'dan az olmalõdõr. EN 451-1’e göre tayin edilen serbest CaO
muhtevasõ % 1,0’den fazla olmamalõdõr. Serbest CaO muhtevasõ kütlece % 1,0’den fazla, % 2,5’dan
az olan uçucu küller de, kütlece % 30 silissi uçucu kül ve bu standarda uygun % 70 CEM I çimentosu
ile hazõrlanan karõşõm EN 196-3’e göre deneye tabi tutulduğunda hacim genleşmesi 10 mm’yi
geçmemek şartõyla kabul edilebilir.
Reaktif SiO2 muhtevasõ kütlece % 25,0’den az olmamalõdõr.

4
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

5.2.4.3 Kalkersi Uçucu Kül (W)


Kalkersi uçucu kül, hidrolik ve/veya puzolanik özellikleri olan ince bir toz olup, esas olarak reaktif
kalsiyum oksit (CaO), reaktif silisyum dioksit (SiO2) ve alüminyum oksit (Al2O3)'den oluşur. Geri
kalanõ demir oksit (Fe2O3 )ve diğer bileşikleri ihtiva eder.Reaktif kalsiyum oksit oranõ kütlece %
10,0’dan az olmamalõdõr.
% 10,0 - % 15,0 arasõnda reaktif kalsiyum oksit ihtiva eden kalkersi uçucu külün, reaktif silisyum
dioksit muhtevasõ kütlece % 25,0’den az olmamalõdõr.
% 15,0’den fazla reaktif kalsiyum oksit ihtiva eden ince öğütülmüş kalkersi uçucu külün, EN 196-1’e
göre deneye tabi tutulduğunda, 28 günlük basõnç dayanõmõ en az 10,0 MPa olmalõdõr. Uçucu kül
deneyden önce öğütülmeli ve inceliği 40 µm'lik elekten yaş eleme yapõldõğõnda külün kütlesi cinsinden
elek üzerinde kalan kül oranõ % 10 ile % 30 arasõnda yer alacak şekilde olmalõdõr. Deney harcõ,
çimento yerine sadece öğütülmüş kalkersi uçucu külle hazõrlanmalõdõr. Harç numuneleri,
hazõrlanmalarõndan 48 saat sonra kalõptan çõkarõlmalõ ve deney anõna kadar bağõl nemi en az % 90
olan rutubetli ortamda kürlenmelidir.
Kalkersi uçucu külün hacim genleşmesi, daha önce anlatõldõğõ gibi öğütülmüş kütlece % 30 kalkersi
uçucu kül ve kütlece % 70 bu standarda uygun CEM I çimentosu karõşõmõ kullanõldõğõnda ve EN 196-
3 'e göre deneye tabi tutulduğunda, 10 mm'yi aşmamalõdõr.

Not - Uçucu külün sülfat ( SO3 olarak ifade edilen ) muhtevasõ, çimentonun sülfat miktarõ için müsade
edilebilen üst limiti aşarsa, bu durum çimento imâlatcõsõ tarafõndan, kalsiyum sülfat ihtiva eden
bileşenleri uygun şekilde azaltmak suretiyle hesaba katõlmalõdõr.

5.2.5 Pişmiş Şist (T)


Pişmiş şist, özellikle pişmiş yağlõ şist özel bir fõrõnda yaklaşõk 800°C sõcaklõkta üretilir. Doğal maddenin
bileşimi ve üretim prosesi nedeniyle pişmiş şist esas olarak dikalsiyum silikat ve monokalsiyum
alüminat olmak üzere klinker fazlarõnõ ihtiva eder. Aynõ zamanda az miktarda serbest kalsiyum oksit ve
kalsiyum sülfatõn yanõnda, özellikle silisyum dioksit olmak üzere daha yüksek oranlarda, puzolanik
reaksiyona giren oksitleri ihtiva eder. Buna göre ince öğütülmüş pişmiş şist, puzolanik özelliklere ilâve
olarak, portland çimentosu gibi belirgin hidrolik özellikler de gösterir.

İnce öğütülmüş pişmiş şist EN 196-1’e göre deneye tabi tutulduğunda, 28 günlük basõnç dayanõmõ en
az 25,0 MPa olmalõdõr. Deney harcõ, çimento yerine sadece ince öğütülmüş pişmiş şistle
hazõrlanmalõdõr. Harç numuneleri, hazõrlanmalarõndan 48 saat sonra kalõptan çõkarõlmalõ ve deney
anõna kadar bağõl nemi en az % 90 olan rutbetli ortamda kürlenmelidir.

Pişmiş şistin hacim genleşmesi, öğütülmüş kütlece % 30 pişmiş şist ve kütlece % 70 bu standarda
uygun CEM I çimentosu karõşõmõ kullanõldõğõnda ve EN 196-3’e göre deneye tabi tutulduğunda, 10
mm'yi aşmamalõdõr.

Not - Pişmiş şistin sülfat ( SO3 olarak ifade edilen ) muhtevasõ, çimentonun sülfat miktarõ için müsade
edilebilen üst limiti aşarsa, bu durum çimento imâlatçõsõ tarafõndan, kalsiyum sülfat ihtiva eden
bileşenleri uygun şekilde azaltmak suretiyle hesaba katõlmalõdõr.

5.2.6 Kalker (Kireç taşõ) (L,LL)


Kalker aşağõdaki özellikleri karşõlamalõdõr.

a) Kalsiyum oksit muhtevasõndan hesaplanan kalsiyum karbonat (CaCO3) muhtevasõ kütlece en az


% 75 olmalõdõr.
b) EN 933-9’a göre metilen mavisi deneyi ile tayin edilen kil muhtevasõ 1,20 g/100 g’õ geçmemelidir.
2
Bu deney için kalker, EN 196-6’ya uygun olarak tayin edilen özgül yüzeyi yaklaşõk 5000 cm /g
olacak şekilde öğütülmelidir.
c) Toplam organik karbon muhtevasõ (TOC), pr EN 13639:1999’a göre tayin edildiğinde
aşağõdakilerden birine uygun olmalõdõr.

− - L L : Kütlece % 0,20’yi aşmamalõdõr.


− - L : Kütlece % 0,50’yi aşmamalõdõr.

5
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

5.2.7 Silis dumanõ (Silika füme) (D)


Silis dumanõ, silisyum ve ferrosilisyum alaşõmlarõ üretimi sõrasõnda yüksek saflõktaki kuvarsõn kömürle
birlikte elektrik ark fõrõnlarõnda indirgenmesinden oluşur ve kütlece en az % 85 amorf silisyum dioksit
içeren çok ince küresel taneciklerden ibarettir.
Silis dumanõ aşağõdaki özellikleri karşõlamalõdõr.
a) EN 196-2'ye göre, ancak 1 saat süreyle kõzdõrma kaybõ tayini yapõldõğõnda kõzdõrma kaybõ kütlece
% 4,0'ü geçmemelidir.
b) İşlem görmemiş silis dumanõnõn özgül yüzeyi (BET), ISO 9277’ye göre deneye tabi tutulduğunda,
2
en az 15,0 m /g olmalõdõr.
Klinker ve alçõ taşõ ile birlikte öğütülmesi için silis dumanõ kendi orijinal halinde veya sõkõştõrõlmõş veya
(su ile) peletlenmiş halde olabilir.

5.3 Minör İlave Bileşenler


Minör ilâve bileşenler, inorganik doğal mineral maddeler, klinker üretim prosesinden çõkan inorganik
mineral maddeler veya çimentoda ana bileşen olarak kullanõlmayan Madde 5.2’de belirtilen özel olarak
seçilmiş maddelerdir.

Minör ilâve bileşenler, tanecik boyut dağõlõmlarõndan dolayõ ve uygun olarak hazõrlanmasõndan sonra
çimentonun fiziksel özelliklerini (işlenebilirlik, su tutma gibi) iyileştirir. Minör ilâve bileşenler inert
olabilirler veya hafif hidrolik, gizli hidrolik veya puzolanik özeliklere sahip olabilirler. Bununla birlikte
minör ilâve bileşenlere bu konuda özellikler getirilmemiştir.

Minör ilâve bileşenler doğru şekilde hazõrlanmalõdõr, yani üretim ve teslim durumuna bağlõ olarak
seçilmeli, homojenize edilmeli, kurutulmalõ ve öğütülmelidir. Bu bileşenler çimentonun su ihtiyacõnõ
farkedilir derecede arttõrmamalõ, her hangi yolla betonun ve harcõn bozulmaya karşõ direncini
zayflatmamalõ veya beton donatõsõnõn korozyona karşõ koruyuculuğunu azaltmamalõdõr.

Not - Çimentodaki minör ilâve bileşenlerle ilgili bilgi, istenildiğinde imâlatçõdan temin edilebilmelidir.

5.4 Kalsiyum sülfat


Kalsiyum sülfat imâlat sõrasõnda çimentonun diğer bileşenlerine prizi kontrol için ilâve edilir.

Kalsiyum sülfat, jips (kalsiyum sülfat dihidrat, CaSO4.2H2O), hemi hidrat (CaSO4.1/2 H2O) veya
anhidrit susuz kalsiyum sülfat (CaSO4), veya bunlarõn karõşõmlarõ olabilir. Jips ve anhidrit doğal olarak
bulunur. Kalsiyum sülfat aynõ zamanda bazõ endüstriyel proseslerin yan ürünü olarak da temin
edilebilir.

5.5 Kimyasal katkõlar


Bu standardda kullanõlan kimyasal katkõlar, Madde 5.2’den Madde 5.4’e kadar yer almayan
çimentonun imâlatõnõ veya özelliklerini geliştirmek için ilâve edilen bileşenlerdir.

Kimyasal katkõnõn toplam muhtevasõ, çimento kütlesinin % 1,0'ini geçmemelidir (pigmentler hariç).
Organik katkõlarõn kuru bazdaki miktarõ çimento kütlesinin % 0,5’ini geçmemelidir.

Kimyasal katkõlar donatõnõn korozyonunu arttõrmamalõ, çimentonun veya çimentodan hazõrlanan beton
veya harçlarõn özelliklerini bozmamalõdõr.

EN 934 serisine uyan beton harç veya şerbetlere ilâve edilen kimyasal katkõlarõn standard işareti
torbalarõn üzerinde veya sevk irsaliyesinde (teslim belgesinde) belirtilmelidir.

6 Bileşim ve işaret
Bu standardõn kapsamõndaki 27 farklõ genel çimento aşağõdaki beş ana tipte olmak üzere
gruplandõrõlmõş ve işaretleri Çizelge 1’de verilmiştir.

− CEM I Portland çimentosu


− CEM II Portland-kompoze çimento
− CEM III Yüksek Fõrõn Curuflu çimento
− CEM IV Puzolanlõ çimento

6
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

− CEM V Kompoze çimento

27 farklõ genel çimentodan herbirinin bileşimi Çizelge 1’e uygun olmalõdõr.

Not - Tanõmlamada açõklõk bakõmõndan, bileşim için belirtilen gerekler bütün ana ve minör ilâve
bileşenlerin toplamõna aittir. Sonuçtaki çimento, ana ve minör ilâve bileşenler artõ yeteri kadar
kalsiyum sülfat (Madde 5.4) ve kimyasal katkõlar (Madde 5.5) olarak anlaşõlmalõdõr.

7
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Çizelge 1 - Genel çimentolar grubuna ait 27 ürün

Bileşim (kütlecea) % olarak)


27 ürüne ait işaret Minör
Ana Ana Bileşenler İlave
Yüksek Puzolan Pişmiş
Silis Bile_
Tipler (Genel Çimento Tipleri) Klinker Fõrõn
Dumanõ
Uçucu Kül Şist Kalker
şen
Curufu
Doğal
Doğal Silissi Kalkersi
Kalsine
b)
K S D Edilmiş
P V W T L LL
Q
Portland
CEM I CEM I 95-100 - - - - - - - - - 0-5
Çimento
Portland-
CEM II/A-S 80-94 6-20 - - - - - - - - 0-5
Curuflu
Çimento
CEM II/B-S 65-79 21-35 - - - - - - - - 0-5
Portland-
Silis
CEM II/A-D 90-94 - 6 - 10 - - - - - - - 0-5
Dumanlõ
Çimento
CEM II/A-P 80-94 - - 6 - 20 - - - - - - 0-5
Portland-
CEM II/B-P 65-79 - - 21- 35 - - - - - - 0-5
Puzolanlõ
Çimento
CEM II/A-Q 80-94 - - - 6-20 - - - - - 0-5

CEM II/B-Q 65-79 - - - 21-35 - - - - - 0-5

CEM II/A-V 80-94 - - - - 6 - 20 - - - - 0-5


Portland-
CEM II CEM II/B-V 65-79 - - - - 21-35 - - - - 0-5
Uçucu Küllü
Çimento
CEM II/A-W 80-94 - - - - - 6-20 - - - 0-5

CEM II/B-W 65-79 - - - - - 21-35 - - - 0-5


Portland-
CEM II/A-T 80-94 - - - - - - 6-20 - - 0-5
Pişmiş Şistli
Çimento
CEM II/B-T 65-79 - - - - - - 21-35 - - 0-5
Portland-
CEM II/A-L 80-94 - - - - - - - 6-20 - 0-5
Kalkerli
CEM II/B-L 65-79 - - - - - - - 21-35 - 0-5
Çimento
CEM II/A-LL 80-94 - - - - - - - - 6-20 0-5

CEM II/B-LL 65-79 - - - - - - - - 21 -35 0-5


Portland-
CEM II/A-M 80-94 ←---------------------------------------------- 6 – 20 ---------------------------------------------→ 0-5
Kompoze
Çimento c)
CEM II/B-M 65-79 ←--------------------------------------------- 21 - 35 ---------------------------------------------→ 0-5
Yüksek fõrõn
CEM III/A 35-64 36-65 - - - - - - - - 0-5
Curuflu
CEM III CEM III/B 20-34 66-80 - - - - - - - - 0-5
Çimento
CEM III/C 5-19 81-95 - - - - - - - - 0-5
Puzolanik
CEM IV/A 65-89 - ←-------------------- 11 - 35 ------------------------→ - - - 0-5
CEM IV
c)
Çimento - -
CEM IV/B 45-64 - ← ---------------------- 36 - 55 -------------------- -→ - 0-5
Kompoze
CEM V/A 40-64 18-30 - ←--------- 18 - 30 ---------→ - - - - 0-5
CEM V
c)
Çimento
CEM V/B 20-38 31-50 - ←----------- 31 - 50 -------→ - - - - 0-5

a Çizelgedeki değerler ana ve minör ilâve bileşenlerin toplamõ ile ilgilidir.


b Silis dumanõnõn oranõ % 10’la sõnõrlanmõştõr.
c Portland Kompoze çimento CEM II/A-M ve CEM II/B-M’de, Puzolanik Çimento CEM IV/A ve CEM IV/B’de, Kompoze Çimento CEM V/A ve
CEM V/B’de klinkerin yanõndaki diğer ana bileşenler çimentoya ait işaretle beyan edilmelidir ( Madde 8).

8
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

7 Mekanik, fiziksel, kimyasal ve dayanõklõlõkla ilgili özellikler


7.1 Mekanik özellikler

7.1.1 Standard dayanõm


Çimentonun standard dayanõmõ EN 196-1'e göre tayin edilen 28 günlük basõnç dayanõmõdõr. Çizelge
2'de verilen özelliklere uygun olmalõdõr.

Üç standard dayanõm sõnõfõ belirlenmiştir : 32,5 sõnõfõ; 42,5 sõnõfõ; 52,5 sõnõfõ(Çizelge 2)

7.1.2 Erken dayanõm


Çimentonun erken dayanõmõ EN 196-1'e göre tayin edilen 2 veya 7 günlük basõnç dayanõmõdõr ve
Çizelge 2’de verilen özelliklere uygun olmalõdõr.

N ile belirtilen normal erken dayanõm sõnõfõ ve R ile belirtilen yüksek erken dayanõm sõnõfõ olmak üzere
her bir standard dayanõm sõnõfõ için iki erken dayanõm sõnõfõ tanõmlanõr (Çizelge 2).

Çizelge 2 - Karakteristik değerlerle verilen mekanik ve fiziksel özellikler

Basõnç Dayanõmõ (MPa)


Dayanõm Priz başlama Genleşme
Erken Dayanõm Standard Dayanõm
Sõnõfõ süresi (dakika) (mm)
2 günlük 7 günlük 28 günlük
32,5 N - ≥ 16,0
≥ 32,5 ≤ 52,5 ≥ 75
32,5 R ≥ 10,0 -
42,5 N ≥ 10,0 -
≥ 42,5 ≤ 62,5 ≥ 60 ≤ 10
42,5 R ≥ 20,0 -
52,5 N ≥ 20,0 -
≥ 52,5 - ≥ 45
52,5 R ≥ 30,0 -

7.2 Fiziksel Özellikler

7.2.1 Priz Başlama Süresi


EN 196-3’e göre tayin edilen priz başlama süresi, Çizelge 2’deki gereklere uygun olmalõdõr.

7.2.3 Genleşme
EN 196-3’e göre tayin edilen hacim genleşmesi, Çizelge 2’deki gereğe uygun olmalõdõr.

7.3 Kimyasal Özellikler


Çizelge 3’ün 3 ve 4’cü kolonlarõnda gösterilen çimento tip ve dayanõm sõnõflarõna ait çimentolarõn
özellikleri, kolon 2’de belirtilen metotlara göre deneye tabi tutulduklarõnda kolon 5’deki gereklere
uymalõdõr.

Not - Bazõ Avrupa ülkelerinin suda çözünen 6 değerlikli kromat muhtevasõ için ilâve özellikleri vardõr.
(Bilgi için Ek A)

7.4 Dayanõklõlõk Özellikleri


Birçok uygulamalarda, özellikle şiddetli çevresel şartlarda, çimentonun seçimi, beton, harç ve
şerbetlerin dona dayanõklõlõk, kimyasal direnç ve donatõnõn korunmasõ gibi dayanõklõlõk özelliklerine
etkisi vardõr.

Bu standarddan uygun çimentonun seçimi, farklõ uygulamalar ve çevre şartlarõ için özellikle tip ve
dayanõm sõnõfõ açõsõndan, kullanõm yerindeki beton ve harç için yürürlükte olan uygun standard ve
yönetmeliklere (şartname) göre yapõlõr.

9
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Çizelge 3 - Karakteristik değer olarak tanõmlanan gerekli kimyasal özellikler

1 2 3 4 5
Deney Çimento Dayanõm a)
Özellik Özellikler
Kaynağõ Tipi Sõnõfõ
Kõzdõrma CEM I
hepsi için ≤ % 5,0
Kaybõ EN 196-2 CEM III
b)
Çözünmeyen EN196-2 CEM I
hepsi için ≤ % 5,0
Kalõntõ CEM III
32,5 N ≤ % 3,5
32,5 R
CEM I
c) 42,5 N
CEM II
Sülfat miktarõ (SO3 olarak) 42,5 R
CEM IV
CEM V 52,5 N
EN196-2 52,5 R
≤ % 4,0
d)
CEM III hepsi için
e) f)
Klorür muhtevasõ EN 196-21 Hepsi için hepsi için ≤ % 0,10
Puzolanik özellik EN 196-5 CEM IV hepsi için Deneyi sağlar
a) Özellikler çimento kütlesinin yüzdesi cinsinden verilir.
b) Hidroklorik asit ve sodyum karbonatla çözünmeyen kalõntõ tayini.
c) Bütün dayanõm sõnõflarõ için çimento tipi CEM II/B-T % 4,5'e kadar sülfat ihtiva edebilir.
d) CEM III/C tipi çimento, % 4,5'e kadar sülfat ihtiva edebilir
e) CEM III tipi çimento, % 0,10'dan fazla klorür ihtiva edebilir, bu taktirde gerçek klorür muhtevasõ
ambalaj ve/veya teslim belgesinde belirtilmelidir.
f) Ön germeli uygulamalar için çimento düşük özellik değerine göre üretilebilir. Böyle durumda,
teslim belgesinde % 0,10 değerinin yerine bu düşük değer yazõlõr.

8 Standard İşaretleme
CEM çimentolarõ en azõndan Çizelge 1'de verilen çimento tipi ve dayanõm sõnõfõnõ belirten 32,5; 42,5
veya 52,5 rakamlarõ ile (Madde 7.1) tanõmlanmalõdõr. Çimentonun yüksek erken dayanõm sõnõfõnda
olduğunu göstermek için, uygun olan N veya R harfi ilâve edilir (Madde 7.1).

Örnek 1
Bu standardõn yüksek erken dayanõmlõ, 42,5 dayanõm sõnõfõna uyan portland çimentosu aşağõdaki
şekilde gösterilir.

Portland çimento TS EN 197-1 - CEM I 42,5 R

Örnek 2
Kütlece % 6 - % 20 arasõnda TOC muhtevasõ % 0,50’den fazla olmayan, kalker (L) içeren, 32,5
dayanõm sõnõfõna uyan portland kalkerli çimento aşağõdaki şekilde gösterilir.

Portland Kalkerli Çimento TS EN 197- 1 - CEM II/A - L 32,5 N

Örnek 3
Toplam olarak kütlece % 6 - 20 arasõnda granüle yüksek fõrõn curufu (S) , silissi uçucu kül (V) ve
kalker (L) içeren ve yüksek erken dayanõmlõ, dayanõm sõnõfõ 32,5’a uyan Portland Kompoze Çimento
aşağõdaki şekilde gösterilir.

Portland - Kompoze Çimento TS EN 197- 1 -CEM II/A-M (S-V-L) 32,5 R

Örnek 4

10
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Kütlece % 18- % 30 arasõnda granüle yüksek fõrõn curufu (S) ve kütlece % 18-30 arasõnda silissi uçucu
kül (V) içeren normal erken dayanõmlõ, dayanõm sõnõfõ 32,5’a uyan Kompoze Çimento aşağõdaki
şekilde gösterilir.

Kompoze Çimento TS EN 197-1- CEM V/A (S-V) 32,5 N


9 Uygunluk Kriteri
9.1 Genel özellikler
27 tip çimentonun bu standarda uygunluğu anlõk numunelerin deneye tabi tutulmasõ ile sürekli olarak
değerlendirilmelidir. İmâlatçõnõn yapacağõ otokontrol deneyleri için özellikler, deney metotlarõ ve en az
deney sõklõklarõ Çizelge 4’de belirtilmiştir. Sürekli teslim edilmeyen çimentolar için ilgili deney sõklõğõ ve
diğer ayrõntõlar EN 197-2’de verilmiştir.

Çimentonun bu standarda uygunluğu, yetkili kuruluş tarafõndan verilecek uygunluk belgesi EN 197-
2’ye göre değerlendirilmelidir.

Not - Bu standard, teslimattaki kabul denetimi ile ilgili değildir.

9.2 Kimyasal, fiziksel ve mekanik özellikler için uygunluk kriteri ve


değerlendirme işlemi.

9.2.1 Genel
Madde 9.2.2. ve Madde 9.2.3’deki uygunluk kriterlerini karşõlamasõ şartõyla çimentonun bu
standarddaki kimyasal, fiziksel ve mekanik özelliklere uygun olduğu kabul edilir. Uygunluk, çõkõş
noktalarõndan sürekli anlõk numune alma esasõna ve kontrol periyodu içinde alõnan bütün otokontrol
numunelerinden elde edilen deney sonuçlarõna dayanarak değerlendirilmelidir.

11
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Çizelge 4 - İmâlatçõ tarafõndan yapõlan otokontrol deneyleri için özellikler, deney metotlarõ,en az deney
sõklõklarõ ve istatistiksel değerlendirme işlemi.

Otokontrol deneyi
Deneye Deney En az deney sõklõğõ İstatistiksel değerlendirme işlemi
Özellik a
tabi Metodu Yeni tip çimento Değişkenlere Niteliklere
b) Rutin
tutulacak için başlangõç göre muayene göre
durumda e)
çimentolar periyodunda muayene
1 2 3 4 5 6 7
Erken Dayanõm
EN 196- Haftada Haftada
Standard Hepsi için x
1 2 defa 4 defa
dayanõm
EN 196- Haftada Haftada f)
Priz başlangõcõ Hepsi için x
3 2 defa 4 defa
EN 196- Haftada Haftada
Genleşme Hepsi için x
3 1 defa 4 defa
CEM I, EN 196- Ayda Haftada f)
Kõzdõrma kaybõ c) x
CEM III 2 2 defa 1 defa
Çözünmeyen CEM I, EN 196- Ayda Haftada f)
c) x
Kalõntõ CEM III 2 2 defa 1 defa
EN 196- Haftada Haftada f)
Sülfat miktarõ Hepsi için x
2 2 defa 4 defa
EN 196- Ayda Haftada f)
Klorür miktarõ Hepsi için c) x
21 2 defa 1 defa
EN 196- Ayda Haftada
Puzolanik özellik CEM IV x
5 2 defa 1 defa
d) Ayda Haftada
Bileşimi Hepsi için -
1 defa 1 defa
a) EN 196’nõn müsade edilen ilgili bölümlerinde belirtilen diğer metotlar, referans metotla aynõ sonucu
verdiğinin ispatlanmasõ halinde kullanõlabilir.
b) Numunenin alõnmasõ ve hazõrlanmasõ EN 196-7’ye göre olmalõdõr.
c) 12 aylõk bir periyod içinde sonuçlarõn hiç biri karakteristik değerin % 50’sini aşmõyorsa, deney sõklõğõ ayda 1
defaya düşürülebilir.
d) İmâlatçõ tarafõndan seçilen uygun deney metodu.
e) Veriler normal bir dağõlõm göstermezse, değerlendirme metoduna herbir duruma göre karar verilir.
f) Numune sayõsõ kontrol periyodu içinde en az haftada 1 ise, değerlendirme değişkenlere göre yapõlabilir.

12
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

9.2.2 İstatistiksel uygunluk kriterleri

9.2.2.1 Genel
Uygunluk değerlendirmesi aşağõdaki istatistiksel kriter şartlarõna göre yapõlõr:
- Bu standardda Madde 7.1, Madde 7.2, Madde 7.3,’de belirtilen kimyasal, fiziksel ve mekanik
özellikler için belirlenmiş karakteristik değerler;
- Çizelge 5’de verilen karakteristik değere dayanan yüzde Pk;
- Çizelge 5’de verilen izin verilebilen kabul edilebilirlik CR.

Çizelge 5 - Pk ve CR için gerekli olan değerler

Mekanik özellikler
Erken ve standard Fiziksel ve
Standard dayanõm (Üst
dayanõm Kimyasal Özellikler
sõnõr)
(Alt sõnõr)
Karakteristik değerin
dayandõğõ yüzde Pk %5 % 10
İzin verilebilen kabul
%5
edilebilirlik CR

Not - Sõnõrlõ sayõda deney sonuçlarõna dayanan bir metotla uygunluk değerlendirmesi, sadece yõğõn
içinde karakteristik değerin dõşõndaki sonuçlarõn oranõ için yaklaşõk bir değer üretebilir. Daha
büyük numune boyutu (yani deney sonuçlarõnõn sayõsõ), daha iyi yaklaşõm demektir. Seçilmiş
izin verilebilen kabul edilebilirlik CR, numune alma plânõ ile sağlanan yaklaşõmõn derecesini
kontrol eder.

Bu standardõn özelliklerine uygunluğu Madde 9.2.2.2’de ve Madde 9.2.2.3’de anlatõldõğõ gibi ve


Çizelge 4’de belirtildiği gibi ya değişkenlerle veya niteliklerle kanõtlanmalõdõr.

Kontrol periyodu 12 ay olmalõdõr.

9.2.2.2 Değişkenlerle kontrol


Bu kontrol için, deney sonuçlarõnõn normal dağõlõm gösterdiği kabul edilir.
Aşağõdaki 1 ve 2 numaralõ eşitlikler sağlandõğõnda uygun olduğu sonucuna varõlõr.

x - kA x s≥L (1)
ve

x + kA x s ≤ U (2)

Burada;
x : kontrol periyodu içinde otokontrol deney sonuçlarõnõn tümünün aritmetik ortalamasõ,
s : kontrol periyodu içindeki otokontrol deney sonuçlarõnõn tümünün standard sapmasõ,
kA : kabul edilebilirlik sabiti,
L : Madde 7.1 ile ilgili Çizelge 2 'de verilen, belirtilmiş alt sõnõr,
U : Madde 7 ile ilgili Çizelge 2 ve 3'de verilen, belirtilmiş üst sõnõr,
dir.

Kabul edilebilirlik sabiti kA, karakteristik değerin dayandõğõ yüzde Pk’ya, izin verilebilen kabul
edilebilirlik CR’ye ve deney sonuçlarõnõn sayõsõ n’ye bağlõdõr. kA değerleri Çizelge 6’da liste halinde
verilmiştir.

13
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Çizelge 6 - Kabul edilebilirlik sabiti kA

a)
kA
Deney Pk = % 5 için Pk = % 10 için
sonuçlarõnõn
sayõsõ ( n ) ( erken ve standard dayanõm
(diğer özellikler)
alt limit )
20-21 2,40 1,93
22-23 2,35 1,89
24-25 2,31 1,85
26-27 2,27 1,82
28-29 2,24 1,80
30-34 2,22 1,78
35-39 2,17 1,73
40-44 2,13 1,70
45-49 2,09 1,67
50-59 2,07 1,65
60-69 2,02 1,61
70-79 1,99 1,58
80-89 1,97 1,56
90-99 1,94 1,54
100-149 1,93 1,53
150-199 1,87 1,48
200-299 1,84 1,45
300-399 1,80 1,42
>400 1,78 1,40
Not - Bu çizelgede verilen değerler CR = % 5 için geçerlidir.
a)
: ( n )’nin ara değerleri için geçerli olan kA değerleri de kullanõlabilir.

9.2.2.3 Niteliklere göre kontrol

Karakteristik değerin dõşõnda kalan deney sonuçlarõnõn sayõsõ olan cD sayõlmalõ ve Çizelge 7’de
belirtildiği gibi, otokontrol deney sonuçlarõnõn sayõsõ n ve yüzdeli Pk’dan hesaplanan kabul edilebilir
kusurlu değer sayõsõ cA ile karşõlaştõrõlmalõdõr.

Aşağõdaki eşitlik (3) sağlandõğõnda uygunluk sağlanmõş olur :

cD ≤ cA (3)

cA değeri karakteristik değerin dayandõğõ yüzde Pk’ya, izin verilebilen kabul edilebilirlik CR’ye ve deney
sonuçlarõnõn sayõsõ n’ye bağlõdõr. cA sayõsõ Çizelge 7’de liste halinde verilmiştir

Çizelge 7 - cA Değerleri

Deney sonuçlarõnõn Pk = % 10 için cA değerleri


a)
sayõsõ n
20-39 0
40-54 1
55-69 2
70-84 3
85-99 4
100-109 5
110-123 6
124-136 7
Not - Bu çizelgede verilen değerler CR = % 5 için geçerlidir.
a)
: Deney sonuçlarõnõn sayõsõ n < 20 ise (Pk = %10 ) istatistiksel
uygunluk kriteri mümkün değildir, bu durumda cA daima 0 dõr.

14
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

9.2.2.4 Tek sonucun uygunluk kriteri


İstatistiksel uygunluk kriterlerine ilâve olarak, her deney sonucunun bu standardõn gereklerine
uygunluğu, sonucun Çizelge 8'de gösterilen sõnõr değerlerinin içinde kalmasõnõ gerekli kõlar.
Çizelge 8 - Tek sonuçlar için sõnõr değerleri

Tek sonuçlar için sõnõr değerler


Özellik Dayanõm sõnõfõ
32,5 N 32,5 R 42,5 N 42,5 R 52,5 N 52,5 R

Erken dayanõm 2 gün - 8,0 8,0 18,0 18,0 28,0


alt sõnõr değeri (MPa)
7 gün 14,0 - - - - -
Standard dayanõm
28 gün 30,0 30,0 40,0 40,0 50,0 50,0
alt sõnõr değeri (MPa)
Priz başlangõcõ
60 50 40
alt sõnõr değeri (dakika)
Genleşme
10
üst sõnõr değeri ( mm)
CEM I
a)
CEM II
4,0 4,5
Sülfat muhtevasõ CEM IV
üst sõnõr değeri CEM V
(% SO3 olarak) CEM III/A
4,5
CEM III/B
5,0
CEM III/C
Klorür muhtevasõ c)
b) 0,10
üst sõnõr değeri (%)
Puzolanik özellik 15 günde pozitif
a
Çimento tipi CEM II/B-T bütün dayanõm sõnõflarõ için % 5'e kadar SO3 ihtiva edebilir.
b
Çimento tipi CEM III, % 0,10'dan fazla klorür ihtiva edebilir, fakat bu taktirde gerçek klorür muhtevasõ
belirtilmelidir.
c
Ön germeli uygulamalar için çimentolar alt özellik değerlerine göre üretilebilir, bu taktirde teslimat
belgesinde belirtilecek olan % 0,10 değerinin yerine bu alt değer yazõlõr.

9.3 Çimentonun bileşimi için uygunluk kriterleri


Çimentonun bileşimi, kural olarak çõkõş noktalarõndan alõnan anlõk numuneler kullanõlarak üretici
tarafõndan en az ayda bir defa kontrol edilmelidir. Çimentonun bileşimi Çizelge 1’de belirtilen özellikleri
sağlamalõdõr. Çizelge 1’deki ana bileşenlerin limit muhtevalarõ kontrol periyodunda alõnan anlõk
numunelerden hesaplanan ortalama bileşimi sağlamasõ gereken referans değerlerdir. Tek sonuç için,
referans değerden en fazla -2 alt ve +2 üst değerlik sapmaya müsade edilir. Bu özelliklere uygunluğu
sağlamak için üretim sõrasõnda uygun işlemler ve uygun doğrulama metotlarõ uygulanmalõ ve
belgelenmelidir.

9.4 Çimento bileşenlerinin özellikleri için uygunluk kriterleri


Çimento bileşenleri Madde 5’de belirtilen özellikleri sağlamalõdõr. Bu özelliklere uygunluğu sağlamak
için üretim sõrasõnda uygun işlemler uygulanmalõ ve belgelenmelidir.

15
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Ek A
(Bilgi için)
A-sapma
A-sapma : Yönetmelikler nedeniyle ulusal sapmalar, zaman içindeki değişiklikler CEN/CENELEC
üyelerinin yetkilerinin dõşõndadõr. Bu standarddaki ilgili özelliklere ilâve olarak, kaldõrõlõncaya kadar
CEN üyesi ülkelerde bu A-sapmalarõ da geçerlidir.

Bu standardda milli A-sapmalarõ 90/531 sayõlõ EC-Direktifi’ne göre Danimarka, Finlandiya, İzlanda,
Norveç ve İsveç tarafõndan uygulanmaktadõr.

Aşağõdaki yönetmeliklere atõfta bulunulmuştur.

Danimarka : Arbejdstilsynets beklendtgorelse nr. 661 af 28. November 1983 om vandoploseligt


chromat i cement.

Finlandiya : Decision of the Council of State concerning the content of chromate in cement for
concrete and masonry cement, No. 593, July 24, 1996.

Almanya : Gefahrstoffverordnung (GefStoffV) together with TRGS 613 “Ersatzstoffe,


Ersatzverfahren und Verwendungsbeschankungen für chromathaltige Zemente und
chromathaltige zementhaltige Zubereitungen,April 1993(BarbBl Nr.4.1993)”

İzlanda : Reglur nr. 330/1989 um krom i sementi, Order No. 330 of 19 June 1989.

Norveç : Directorate of Labour õnspection : Regulations relating to the Working Environment,


laid down on 23 October 1987

İsveç : Kamikalieinspektionens föreskrifter om kemiska produkter och biotekniska


organismer,KIFS 1998:8,avdelning,8kap SS 10-13,Kemikalieinspektionens allmanna
rad yill föreskrifterna om krom i cement, 1989:1.

16
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Ek ZA
(Bilgi için)
AB İnşaat Malzemeleri Direktifi altõnda genel çimentolarõn CE işareti
alma şartlarõ
ZA 1 AB İnşaat Malzemeleri Direktifinin (CPD)hükümlerine atõfda bulunan bu standardõn
maddeleri
Bu standard ve bu ek ZA Avrupa Komisyonu ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği tarafõndan CEN’e
3)
verilen talimatla hazõrlanmõştõr.

Aşağõdaki Çizelge ZA 1’de gösterilen, bu standarda ait maddeler, AB İnşaat Malzemeleri Direktifi ile
verilen talimatõn gereklerini sağlar (89/106/EEC).

Bu maddelere uygunluk bu standardõn kapsamõndaki genel çimentolarõn Çizelge ZA 2’de belirtilen


kullanõm amacõna uygun olduğu sonucunu verir.

Uyarõ - Kullanõm amacõna uygunluğunu etkilemeyen diğer şartlar ve AB direktifleri bu standardõn


kapsamõndaki inşaat malzemesine uygulanabilir.

Bu standardõn kapsamõna giren ürünlere uygulanabilen tehlikeli maddelerle ilgili özellikler olabilir
(değiştirilmiş Avrupa yasalarõ ve milli kanunlar kurallar ve idari hükümler gibi). AB İnşaat Malzemeleri
Direktifinin hükümlerini karşõlamak için, ne zaman ve nerede uygulanõyorsa bu özelliklere uymalõdõr.

Not - Tehlikeli maddelerle ilgili olarak Avrupa ve Milli hükümlere ait bilgilendirici veriler Avrupa İnşaat
web sayfasõnda bulunmaktadõr (Web sayfasõnõn adresi : CREATE, accessed through http :
//europa.eu.int).

3)
M114 “çimento, yapõ kireçleri ve diğer hidrolik malzemeler”.

17
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

Çizelge ZA.1 - Harmonize Maddeler

İnşaat Ürünleri : 27 farklõ genel çimento (Çizelge 1)


Kullanõm maksadõ (larõ) : İnşaat ve inşaat malzemelerinin imâlatõ için beton, harç, şerbet ve diğer karõşõmlarõn hazõrlanmasõ (bu çizelgedeki notlar)
a)
Bu standardõn ilgili maddeleri CPD paragraf 3.2
Özellikler/performans
a) seviye(ler) Notlar
karakteristikleri Maddeler Özelliklerin özet başlõklarõ
ve/veya sõnõf(lar)
3
4
Genel çimentolar Bileşen ve bileşime göre tanõmlanan
5
(Alt gruplar) bileşenleri ve genel çimentolar grubundan 27 farklõ Hiçbiri
6 Farklõ çimento ürünlerini ve dayanõm sõnõflarõnõ esas alarak
bileşim ürünün bileşimi (Çizelge 1).
8 üye ülkeler, kendi teknik düzenleme ve kullanõm amaçlarõna
9 göre uygun çimento seçimi yapabilirler.
7.1 Dayanõm sõnõflarõ ve limitleri cinsinden
Basõnç dayanõmõ
8 ifade edilen basõnç dayanõmõ Hiçbiri
(erken ve standard) b)
9 özellikleri.
7.2 Alt limitler cinsinden ifade edilen
Priz süresi b) Hiçbiri
9 özellikler
7.3 Üst limitler cinsinden ifade edilen
Çözünmeyen kalõntõ b) Hiçbiri Sadece CEM I ve CEM III için
9 özellikler
7.3 Üst limitler cinsinden ifade edilen
Kõzdõrma kaybõ b) Hiçbiri Sadece CEM I ve CEM III için
9 özellikler
7.2
9
- Genleşme Üst limitler cinsinden ifade edilen
b) Hiçbiri
özellikler
7.3
- SO3 muhtevasõ
9
7.3 Üst limitler cinsinden ifade edilen
Klorür muhtevasõ b) Hiçbiri
9 özellikler
Puzolanik özellik (sadece 7.3 Limitler cinsinden ifade edilen
b) Hiçbiri Sadece CEM IV için
puzolanik çimento için) 9 özellikler
4 Kullanõm yerinde geçerli olan uygulama yöntemlerine göre
5 çimentodan hazõrlanmõş beton , harç,şerbet ve diğer
Dayanõklõlõk
7.4 karõşõmlarla ilgili dayanõklõlõk
a)
Bumaddelerde yer alan özellikler,tüm içerik ve listelenen çizelgelerle birlikte bu standardõnõn tümüyle tamamlayõcõ bölümlerini teşkil eder.
b)
Bu limitler harmonize Avrupa Standardõ vasõtasõyla tanõmlanan ürünlerin bölümüdür.

18
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

ZA.2 Ürünlerin Uygunluğunun Onaylanmasõ İçin Prosedürler


Çizelge ZA. 1’de belirtilen, 27 tip genel çimento için uygunluğun onaylanmasõna dair sistem, Avrupa
Birliği Resmi Gazetesinde yer alan ve “Çimento” ürün grubu ile ilgili hükmün Ek 3 bölümünde belirtilen
14 Temmuz 1997 (97/555/EC) tarihli kararõna uygun olarak, belirtilen kullanõm amacõ için Çizelge
ZA.2’de gösterilmiştir.

Çizelge ZA.2 Uygunluğun Onaylanmasõ Sistemi

Seviye(ler) Uygunluğun
Ürün(ler) Kullanõm
veya onaylanmasõ için
Amacõ/Amaçlarõ
sõnõf(lar) sistem(ler)

Genel Çimentolar :

- Portland çimentolar
- Portland kompoze çimentolar
Portland-curuflu çimento
İnşaat ve inşaat
Portland-silika füme çimento
ürünlerinin imâlatõ
Portland-puzolanlõ çimento
için, beton, harç,
Portland-uçucu küllü çimento 1+
şerbet ve diğer
Portland-pişmiş şistli çimento
karõşõmlarõn
Portland-kalkerli çimento
hazõrlanmasõ.
Portland-kompoze çimento
- Curuflu çimentolar
- Puzolanik çimentolar
- Kompoze çimentolar

Sistem 1+ : Fabrikadan alõnan numunelerin tetkik deneyi de dahil olmak üzere ilâve olarak
Direktif 89/106/EEC 2.Bölüm Madde i Ek III .

Bu standarddaki özelliklere uygunluğun onaylanmasõ, bu standardõn 9. Maddesine ve EN 197-2’ye


4)
göre uygunluğun değerlendirilmesine dayanmalõdõr.

ZA.3 ve ZA.4 maddelerinde verilen kurallar CE işaretlemesinin yerine geçtiği için EN 197-2’nin 8.
Maddesi uygulanmaz

Sevk merkezleri ile ilgili kurallarõ belirten EN 197-2’nin 9. Maddesi, İnşaat Ürünleri Direktifi altõnda CE
markasõnõ vermek için uygunluk değerlendirilmesi işleminin bir parçasõ değildir. Bununla birlikte üye
ülkeler, pazar gözetim yükümlülükleri içinde, CE işaretinin doğru olarak kullanõldõğõndan emin
olmalõdõrlar (CPD’nin 15.1. maddesi). EN 197-2’nin 9. Maddesi sevk merkezlerine dair milli hükümlere
karşõlõk gelmek üzere kullanõlmalõdõr.

4)
Bu terim CPD’nin 13.2 maddesinde belirtilen uygunluğun sağlandõğõnõ gösterir.

19
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

ZA.3 EC Uygunluk belgesi ve EC’ye uygunluk beyanõ


EN 197-2 nin 7’ci maddesine göre uygunluğun onaylanmasõ sistemi ile uygunluk sağlandõğõnda,
belgelendirme kuruluşu, aşağõda verilen bilgi çerçevesinde uygunluk belgesini ( uygunluk belgesi EC )
hazõrlar. Bu uygunluk belgesi EC, üreticiye Z.A 4’de anlatõldõğõ şekilde CE işaretini kullanma hakkõnõ
verir.

EC uygunluk belgesi aşağõdaki bilgileri içerir:


− Belgelendirme kuruluşunun adõ ve adresi,
− İmalatçõnõn veya EEA’da atanmõş yetkilendirilmiş temsilcisinin adõ, adresi ve imâlat yeri,
− Ürünün tarifi (bu standarda göre çimentonun standard işareti ve gerekli ilâve tanõmlama)
− Ürünün uyduğu şartlar (bu satandardõn eki ZA’da verildiği gibi EN 197-2’ye göre uygunluğun
sağlanmasõ)
− Ürünün kullanõmõna uygulanabilen özel şartlar (hiçbiri uygunluk hakkõnda değildir.)
− Belge numarasõ,
− Uygulandõğõ yerde ,belgenin geçerlilik şartlarõ ve periyodu,
− Belgeyi imzalayan yetkili personelin adõ ve bulunduğu konum,

İlâve olarak EC uygunluk belgesi kapsamõndaki her ürün için imâlatçõ aşağõdaki bilgileri içeren
uygunluk beyannamesini (EC uygunluk beyannamesi) hazõrlar.
- İmalatçõnõn veya EEA’da atanmõş yetkili temsilcisinin, adõ ve adresi,
- İlişikteki EC uygunluk belgesinin numarasõ,
- İmalatçõ adõna beyannameyi imzalamaya yetkili personel veya imâlatçõnõn yetkili temsilcisinin adõ
ve bulunduğu konum,

Her iki doküman da resmi dil ile veya çimentonun kullanõlacağõ EU üyesi ülkenin dillerinde
hazõrlanmalõdõr.

ZA. 4 CE Uygunluk İşareti

ZA 4.1 Torbalanmõş çimento


Torbalanmõş çimentoda, CE uygunluk işareti, belgelendirme kuruluşunun kimlik numarasõ ve aşağõda
verilen bilgiler çimento torbasõnõn üzerinde veya ticari dökümanlarda veya her ikisinin de üzerinde
olmalõdõr. Bilgilerin tamamõnõn torba üzerine yerleştirilememesi halinde, bilgilerin tümü beraberinde
verilen ticari dokümanlarda verilmelidir.

20
ICS 91.100.10 TÜRK STANDARDI TS EN 197-1/Mart 2002

CE uygunluk işareti, 93/68/EEC direktifinde


verilen “CE” sembolünden oluşur.

Belgelendirme kuruluşunun kimlik numarasõ.


0123

Firma İmalatçõnõn adõ veya tescilli markasõ .

İmalatçõnõn kayõtlõ adresi.


Adres

Fabrika
5) Çimentonun imal edildiği fabrikanõn adõ veya
5)
tescilli markasõ.

İşaretin basõldõğõ tarihin yõlõn son iki


Yõl 01 6)
basamağõnõn yazõlmasõ.
(veya tarih damgasõ

0123-CPD-0456 EC uygunluk belgesinin numarasõ.

TS EN 197-1 Standardõn numarasõ.


Bu standardõn 8’ci maddesinde belirtildiği
CEM I 42,5 R gibi, çimentonun tipini ve dayanõm sõnõfõnõ
belirten standard işaretleme.

7)
ilave bilgiler Klorür için % olarak sõnõr.
Uçucu külün kõzdõrma kaybõ için % olarak
8)
sõnõr.
9)
Katkõ maddesinin standard işareti.

Pratik olmasõ sebebiyle, birlikte verilen bilginin sunulmasõ ile ilgili olarak torbalanmõş çimento için
müteakip alternatif düzenlemelerden seçmek mümkün olabilir.

5) EN 197-2’nin özellikleri için lüzumlu görülmüştür, fakat mecburi değildir.


6) İşaretleme yõlõ ya paketlendiği tarih veya fabrika veya depodan sevk tarihi ile ilgili olmalõdõr.
7) Sadece genel çimento bu standardda Çizelge 3’de belirtilen farklõ klorür sõnõrõnõ sağlamak üzere
imal edildiğinde.
8) Sadece bu standardda Madde 5.2.4.1’e uygun olarak, kõzdõrma kaybõ %5,0 - %7,0 sõnõr içinde olan
uçucu kül kullanõldõğõnda.
9) Sadece bu standardda Madde 5.5’e uygun olarak EN 934 serisine uygun bir katkõ kullanõldõğõnda.

21