Вы находитесь на странице: 1из 12

Հայրենիք Եկեղեցի Արժանապատվություն Отечество Церковь Достоинство

Սանկտ Պետերբուրգի Հայ համայնքի պարբերաթերթ Газета Армянской общины Санкт-Петербурга


№4 (262), 2015 թ. Լույս է տեսնում 1993 թ. փետրվարից № 4 (262), 2015 г. Издается с февраля 1993 г.

100-летняя годовщина Геноцида армян


Слово Его Святейшества Гарегина Второго, Верховного Патриарха и Католикоса Всех Армян в День памяти жертв Геноцида армян
Глубокоуважаемый Президент Республики Духовным утешением для нашего народа чив соответственной оценки и осуждения, он Горькие воспоминания о Геноциде за эти
Армения, на Родине и в Диаспоре является то, что на стал прецедентом для новых злодеяний. Хвала 100 лет не омрачили душу нашего народа зло-
досточтимые Президенты и государ- церемонии памятования сонма наших мучени- Богу: ныне Геноцид армян - в центре внима- стью и злобой. Наша скорбь не перемешалась
ственные мужи дружественных государств, ков участвуете вы, досточтимые президенты ния мирового сообщества, он находит при- с ненавистью, однако мы были непримири-
предстоятели и усердные служители се- дружественных стран, возлюбленные пред- знание и осуждение. Ваше присутствие здесь мы к интригам, к искажению нашей истории,
стринских Церквей, стоятели и священнослужители сестринских подчеркивает ответственность за передачу по- были неотступны на нашем пути борьбы за
многоуважаемые представители между- Церквей, высокочтимые представители госу- следующим поколениям мирного и безопасно- истину. Наш народ сегодня продолжает жить
народных и межцерковных организаций, дарственных, общественных и межцерковных го мира, свободного от насилия и злодеяний. в условиях блокады и угрозы войны, противо-
высокочтимые гости и возлюбленный бла- организаций. Выражаем Вам, народам и вла- Благословением Божьим вчера мы совер- стоит трудностям и защищает свои права с ве-
говерный народ! стям Ваших стран Нашу признательность за шили канонизацию чад нашей Святой Церкви, рою в приоритетность прав человека и наций.
Сегодня сокровенный и исторический уважение, проявленное к нашему народу. которые в годы геноцида пожертвовали свою Перед памятью наших святых мучеников
день. Сотая годовщина Геноцида армян. Вновь Осуществленный в начале 20-го века Ос- жизнь за веру и Отечество. Сегодня с этой взи- вновь выражаем признательность странам,
собрались мы на Цицернакабердском мемори- манской Турцией Геноцид армян - величайшая рающей на Арарат высоты, где пребывают об- государственным, религиозным и обществен-
але, дабы помянуть наших святых мучеников. трагедия в нашей новейшей истории. Не полу- лаченные в светозарные одеяния души наших ным структурам и организациям, признавшим
мучеников, и святость осеняет нас, мы воз- и осудившим Геноцид армян, а также всем го-
носим молитву о заступничестве, испрашивая сударствам, народам и людям, которые в ужас-
мира для мира, любви и солидарности в людях. ные годы Геноцида протянули руку помощи и
Наши святые мученики сегодня несут нам за- дали пристанище чадам нашего народа.
вет и призыв быть апостолами справедливости, Наша Патриаршая молитва – о том, что-
осудить содеянные против человечества пре- бы наш народ хранил прочно веру и любовь
ступления - геноциды, терроризм, попрание к Оте­честву, непоколебимо – волю к восста-
прав человека и наций. Наши святые мучени- новлению своих прав. Испрашиваем, чтобы
ки, покровительствующие человеколюбию, предстательством наших святых мучеников
справедливости и миру, призывают нас быть мир, справедливость, любовь и милость при-
апостолами истины – против пропаганды и рас- сно царствовали на земле во имя процветаю-
пространения лжи, отвергать отрицание гено- щей, безопасной и благоденственной жизни
цида, преодолеть нетерпимость и безразличие. человечества.

Выступление В.В. Путина на церемонии поминовения


жертв Геноцида армян
Президент России Владимир Путин принял И сегодня мы скорбим вместе с армянским
участие в церемонии поминовения жертв Гено- народом.
Приветствие Патриарха Московского и Всея Руси цида армян, которая прошла в мемориальном В сотнях российских городов, хочу это под-
Кирилла участникам мероприятий, посвященных комплексе «Цицернакаберд».
Перед началом церемонии глава Российско-
черкнуть, дорогие друзья, в сотнях российских
городов пройдут более двух тысяч поминаль-
100-летию Геноцида армян го государства возложил цветы к мемориалу
памяти и посетил музей комплекса «Цицерна-
ных мероприятий. В них примут участие не
только представители многочисленной армян-
Патриарх Московский и Всея Руси Кирилл Искони близкие и теплые отношения свя- каберд», который символизирует скорбь о 1,5 ской общины России, насчитывающей около
Его Святейшеству Гарегину II Верховному Па- зывают Русскую Православную Церковь и миллиона армян – жертвах трагических собы- трёх миллионов человек, но и десятки тысяч
триарху и Католикосу Всех Армян, Его Пре- Армянскую Апостольскую Церковь и наши на- тий 1915 года в Османской империи. людей других национальностей.
восходительству С.А. Саргсяну Президенту роды. Вера Христова, верность духовным тра- «Дорогие друзья! Уважаемые дамы и госпо- Позиция России была и остаётся последова-
Республики Армения, Церковно-Национально- дициям, общая историческая память сблизили да! Признателен Президенту Армении Сержу тельной: мы считаем, что массовому убийству
му Собору Армянской Апостольской Церкви, их судьбы и стали залогом братского единства, Азатовичу Саргсяну за приглашение принять людей нет и не может быть никаких оправда-
участникам памятных мероприятий, посвя- которое приобретает сегодня особую ценность. участие в сегодняшних траурных мероприятиях. ний.
щенных 100-летию Геноцида армян В последнее время в мире ширятся гонения Мы искренне сопереживаем армянскому Россия является участницей и инициатором
Ваше Святейшество, возлюбленный о Го- христиан. Мы стали свидетелями нового гено- народу, испытавшему одну из самых страшных целого ряда международно-правовых актов, за-
споде Собрат! цида наших братьев и сестер на Ближнем Вос- трагедий в истории человечества. Более полу- ложивших основу современному международ-
Ваше Превосходительство, уважаемый токе и в ряде других регионов планеты. Людей тора миллионов мирных людей были убиты, ному уголовному праву, в том числе Конвенции
Серж Азатович! убивают за исповедание Господа Иисуса, изго- искалечены, а свыше шестисот тысяч изгнаны о предупреждении преступлений геноцида.
Ваши Святейшества, Высокопреосвящен- няют из родных мест, оскверняют святыни, раз- из родных домов, подверглись массовым ре- Мировое сообщество обязано делать всё,
ства и Преосвященства, рушают древние храмы. Под угрозой находится прессиям. Были разрушены многие бесценные чтобы трагические события прошлого никогда
досточтимые отцы, братья и сестры! само существование христианства в тех землях, памятники архитектуры и духовные святыни, не повторялись, чтобы все народы могли жить
Направляя в Первопрестольный Святой Эч- откуда Евангельская весть распространилась во сожжены древние книги и бесценные рукописи. в мире и согласии, не зная ужасов, к которым
миадзин свое приветствие, разделяю со всеми Вселенной. События 1915 года потрясли весь мир, а в приводят разжигание религиозной вражды,
вами глубокую скорбь, связанную с воспомина- В этих условиях мы призваны сегодня к России были восприняты как собственное горе. агрессивный национализм и ксенофобия.
нием 100-летней годовщины великой трагедии тесному единству и соработничеству. Всем лю- Сотни тысяч беззащитных и потерявших кров К сожалению, сейчас во многих регионах
братского и дорогого нам армянского народа. дям доброй воли необходимо сплотить усилия армян получили убежище на территории Рос- мира вновь поднимает голову и неофашизм, к
Страшные события того времени, в резуль- для защиты страждущих братьев и попираемых сийской империи и были спасены. власти рвутся радикальные националисты, на-
тате которых массово пострадало христианское святынь, во имя добра и справедливости, ради Именно российская дипломатия добилась бирает силу и антисемитизм, мы видим и про-
население Османской империи, навеки запечат- искоренения духа злобы и ненависти. И да спо- международного осуждения насилия над ар- явления русофобии. Нужно задаться вопросом,
лелись в летописи мировой истории. В памяти собствует нам в этом бережно хранимая память мянским народом. По инициативе министра почему это происходит и что является этому
современников и будущих поколений останут- о пострадавших за Христа в XX веке. иностранных дел Сергея Дмитриевича Сазоно- причиной. И при любом действии в критически
ся и эти дни, когда Армянская Апостольская Всем нам, как христианам, так и предста- ва Россия, Франция и Великобритания – Пре- важных регионах мира нужно прежде всего по-
Церковь торжественно совершает причисление вителям других религий, следует помнить, что зидент Франции сейчас вспоминал об этом – в думать о том, что будет дальше, подумать о по-
к лику святых сотен тысяч своих невинно уби- путь к уврачеванию страшных ран истории и совместном заявлении прямо назвали проис- следствиях.
енных чад, уповая, что, потерпев горькие лише- предотвращению новых трагедий лежит через шедшее преступлением против человечества и Между тем, вспоминая трагические собы-
ния и ужасную смерть в жизни земной, они стя- воспитание в себе уважения и любви к ближ- цивилизации. тия прошлых лет, дорогие друзья, мы должны
жали венцы мучеников в Царствии Небесном. нему, межрелигиозный и межгосударственный Отмечу, что отношения братских народов с оптимизмом смотреть вперёд, верить в идеа-
Воспоминаемая ныне трагедия болью от- диалог. России и Армении всегда отличались особой лы дружбы, добрососедства и взаимовыручки,
зывается в сердцах верующих Русской Право- Искренне желаю вам помощи Божией в до- духовной близостью и взаимной поддержкой. учиться доброте и согласию, умению уважать
славной Церкви, также пережившей в недав- брых делах и начинаниях, а всему армянскому Так было и в ходе драматических событий сто- друг друга, уважать интересы друг друга. Толь-
нем прошлом суровое лихолетье гонений и народу - мира и благоденствия. летней давности, и в годы Великой Отечествен- ко так можно сделать мир лучше, стабильнее и
впоследствии торжественно прославившей Со- КИРИЛЛ ной войны, и во время разрушительного Спи- безопаснее. Мы с вами, дорогие друзья. Спаси-
бор своих мучеников и исповедников. ПАТРИАРХ МОСКОВСКИЙ И ВСЕЯ РУСИ такского землетрясения. бо вам за внимание».
Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4 2

ДЕВИЗ «АРМЕНИЯ БЕЗ АРМЯН» ЯВЛЯЕТСЯ НЕОПРОВЕРЖИМЫМ ДОКАЗАТЕЛЬСТВОМ ГЕНОЦИДА


рана кажется безопасной, но если она не будет вовремя его позволительно совершить частичный вред. Согласно
оперирована опытным хирургом, то непременно приведет юридическому принципу, не принимаются во внимание ста-
к смерти. Необходимо действовать, и действовать быстро. рики, дети или женщины, инвалиды или немощные – всех
Если довольствоваться частичной резней, как было в 1909 убивают и истребляют. Мне пришла в голову мысль о лег-
году в Адане и других районах, то это вместо пользы при- ком способе уничтожения. С вашего разрешения я сейчас
несет вред, так как мы рискуем пробудить элементы, кото- представлю ее. Сейчас мы воюем; всех армян, способных
рых также собираемся смести с дороги – арабов и курдов; носить оружие, пошлем на передовую линию огня сражать-
опасность увеличится втрое и затруднится осуществление ся против русских, а сзади откроем огонь специально по-
нашего намерения. Я несколько раз говорил вам на этом со- сланными для этого силами и всех истребим. Оставшихся
брании и сейчас повторяю: если чистка не будет всеобщей дома немощных, женщин и детей, согласно приказам, ми-
и окончательной, то вред вместо пользы неизбежен. Армян- гом уберут наши правоверные, они разграбят их имущество
ский народ надо уничтожить в корне, чтобы ни одного армя- и заберут девушек. Это мое соображение кажется приемле-
нина не осталось на нашей земле и забылось само это имя. мым.
Геноцид армян в Османской Турции – первое в истории Сейчас идет война, такого удобного случая больше не будет. Кара Кемаль: Молодец, ходжа-эфенди. Вот достойный
человечества широкомасштабное международное престу- Вмешательство великих держав и шумные протесты миро- нас духовный отец.
пление, совершенное с целью убийства целого народа по вой прессы останутся незамеченными, а если они узнают, Энвер: Разработка способов уничтожения является де-
политическим мотивам. В Османской империи начиная как то будут поставлены перед свершившимся фактом, и тем лом специального органа.
минимум с 1877 г. и по 1923 г. (а не только в период первой самым вопрос будет исчерпан. На этот раз наши действия Джавид: Сделаем заключение. Объяснения доктора На-
мировой войны и не только в 1915 г.) при трех разных и должны принять характер тотального истребления армян; зыма, Бехаэтдина Шакира и даже ходжи Гасана Фехми до-
враждебных по отношению друг к другу турецких режимах необходимо уничтожить всех до единого. статочно осветили вопрос... Уничтожение армян всех до
геноцидальная политика по отношению к армянам претво- Я не хочу думать, что целью нашей революции было единого насколько необходимо для нашей национальной
рялась в жизнь последовательно и беспощадно. убрать людей султана Гамида и занять их места. Я стал ва- политики, настолько же важно для создания экономическо-
В конечном итоге это привело к полной ликвидации ар- шим товарищем, соратником и братом для того, чтобы воз- го господства турок. Перейдем к голосованию.
мянского присутствия на большей части их исторической родить тюркизм. Я хочу, чтобы на этой земле турок и только По предложению Талаата голоса были собраны и под-
родины. И даже сегодня, когда Турции вовсе не угрожает турок жил и безраздельно господствовал. Пусть исчезнут считаны. Результаты показали, что все присутствующие
«армянская опасность», турецкие власти все так же последо- все нетурецкие элементы, к какой бы национальности и ре- единогласно голосовали за полное уничтожение всех армян,
вательно уничтожают следы пребывания армян на террито- лигии они не принадлежали. Нашу страну надо очистить от не исключая ни одного человека.
рии Западной Армении. Церкви превращаются в мечети или нетурецких элементов. Религия для меня не имеет значения Свой чудовищный план младотурки осуществили мето-
вовсе разрушаются, хачкары пускаются на щебень, меняются и смысла. Моя религия – Туран. дично и беспощадно. Вначале они весной 1915 года тайно
даже общепринятые в научном мире латинские названия жи- Доктор Бехаэтдин Шакир: Если такой бедняга, как Мо- истребили интеллигенцию и боеспособное армянское насе-
вотных, в которых упоминается слово «Армения». исей, такой изгнанник, как Иисус, и такой сирота, как Ма- ление, а затем перешли к открытой и массовой резне жен-
Накануне Первой мировой войны руководители турецко- гомет, смогли создать на земле отдельные величайшие ре- щин, детей и стариков. Часть беззащитного армянского на-
го правительства разработали конкретную программу унич- лигии, почему же мы, люди сильной воли и ума, не можем селения была уничтожена в родных селах и городах, другая
тожения армянского населения в стране. Указы министра создать и распространить религию и идею Турана? часть, насильственно депортированная – в пути. Те же, кто
внутренних дел Турции Талаата относительно обращения добрался до пустынь Месопотамии, погибли, изнуренные
с выселенными армянами давались совершенно конкретно Мы, революционеры, построив во имя турецкой нации голодом, болезнями, а также от рук жандармов и наемных
в его телеграммах. В одной из телеграмм Талаат-бей разъ- Османское государство на принципах национализма, уста- убийц.
ясняет, что правительство решило полностью уничтожить новили настоящую власть Иттихада. В своей национальной В числе сотен тысяч погибших были выдающиеся ар-
армян, проживающих в Турции. «Невзирая на женщин, культуре мы можем допустить лишь процветание турецкого мянские писатели, публицисты и поэты – Григор Зограб,
детей и больных, какими бы трагичными ни были методы семени. Мы обязаны очистить нашу родину от оставшихся Даниел Варужан, Сиаманто, Рубен Севак, Зардарян и мно-
уничтожения, не принимая во внимание чувство совести – неродственных народов, искоренить их, как сорные травы. гие другие деятели литературы, науки и искусства. Великий
положите конец их существованию», – говорится в одной из Это – цель и девиз нашей революции. армянский композитор Комитас, уцелевший лишь благода-
телеграмм турецкого министра. Кара Кемаль. Пусть сгинут!.. ря случайности, не вынес этих ужасов и лишился рассудка.
Как все начиналось. Приведем короткий отрывок из вос- Гасан Фехми: С вашего высокого соизволения и с помо- Геноцид армян, начатый в апреле 1915 года, продолжал-
поминаний младотурецкого деятеля Мевлан-заде Рифата. щью божьей, я также, подобно моим товарищам докторам, ся и в 1916-1918 годах. Он распространился на все части
Партия «Иттихад ве тераки» («Единение и прогресс») хотел бы сказать несколько слов, но не с точки зрения за- Западной Армении, на все провинции Османской империи,
созвала в центре тайное совещание, на котором было реше- падной науки, а опираясь на восточную науку и на святой населенные армянами. От Самсуна до Тигранакерта не
но истребить всех армян без различия пола и возраста, не закон – Шариат, согласно которому все вредное должно по- спасся почти ни один армянин. Резни были в Муше, Багеше,
оставив в живых ни одного человека. Исполнение этого ре- гибнуть. С точностью доказано, что армяне приносят вред. Тигранакерте, Едесии, Трапезунде, Балу и Ерзнка – Кама-
шения было поручено специальной группе, состоявшей из Раз они восстали против нашей партии «Иттихад ве тера- хе. В других провинциях Турции некоторым удалось чудом
преступников и бандитов, а руководство ими – «действую- ки», вынудили к постыдному бегству зятя героя свободы спастись, но таких было не более пяти процентов.
щей тройке», куда вошли доктор Назым, доктор Бехаэтдин Энвера-паши, то следует без колебаний истребить всех их Каково же общее число погибших армян? В годы го-
Шакир и министр просвещения Шюкри. до единого. Даже я готов дать желанное решение – фетву. сподства младотурок погибло более полутора миллиона
Тайное совещание под председательством Талаата пре- Не думайте, что перед вами невежда. Во мне говорит при- человек, примерно 800 тысяч беженцев нашли убежище на
доставило первое слово доктору Назыму. знательность; благодаря свободе я сделался ктитором, явля- Кавказе, Арабском Востоке и в других странах Европы и в
Доктор Назым: Надо действовать быстро и решительно. юсь духовным наставником 50 тысяч учащихся медресе. Я США. Если в 1870-е годы в Западной Армении проживало
Армяне опасны, как гнойный нарыв: вначале эта ядовитая делаю заключение: так как вред всеобщий, то во избежание более трех миллионов армян, то в 1918 – менее 200 тысяч.

Содрогнулись в ужасе сонмы небесные, Жизнь свою положили ради родины,


И род человеческий ужаснулся страхом великим, Отеческих законов, уклада, учения,
Видя древний Эдем как поле отмщения, Не обменяв алмазную чистоту веры
В раскаленном адском огне каиновой мерзости, На чарующую усладу сей преходящей жизни,
И новую жертву нового Авеля, И, подобно пшеничному зерну, пав в добрую землю,
Чья кровь возопиет неумолчно: Принесли плодов во сто крат больше.
«Доколе, Владыка Святый и Истинный, не судишь «Доколе, Владыка Святый и Истинный, не судишь
И не мстишь живущим на земле за /невинно пролитую/ кровь нашу?» И не мстишь живущим на земле за /невинно пролитую/ кровь нашу?»
Слава Отцу и Сыну и Святому Духу
Ныне и присно и во веки веков. Аминь.

«МЕРСИ, БАКУ»
Вышел в свет отдельной книгой сценарий полнометражного игрового фильма «Мер-
си, Баку», принадлежащий перу безвременно ушедшего из жизни талантливого человека
– кинорежиссера и сценариста, члена Союза кинематографистов РФ Валерия Саркисяна
(1951-2010).
Родился Валерий Хачатурович в Баку, когда этот город представлял собой советский
Вавилон, где открыто и беспечно уживались люди разных национальностей и разного до-
статка. Сам воздух города способствовал тому, чтобы здесь рождались талантливые люди.
Валерий окончил музыкальную школу по классу скрипки, потом служил фельдшером на
Украине, там и остался после срочной службы. Окончил Киевский политехнический ин-
ститут, работал начальником конструкторского бюро. Литературный талант он открыл в
себе, когда переехал в Ленинград и стал работать на студии документальных фильмов –
сначала автором текстов для кинопериодики, а потом и режиссером. Успешно работал на
телевидении и преподавал эстетику, историю и теории кинорежиссуры в Художественном
училище им. Мухиной.
Сценарий «Мерси, Баку» основан на реальных событиях 1989-1990 гг. Автор посвятил
его своим родным и близким и всем беженцам из Баку. Его желанием было способство-
вать сближению и примирению азербайджанского и армянского народов.
Юрий Буров. "Депортация" Книга издана усилиями Юрия Хачатуровича Саркисяна при поддержке семьи.
3 Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4

В ПЕРВОПРЕСТОЛЬНОМ СВЯТОМ ЭЧМИАДЗИНЕ СОСТОЯЛАСЬ ЦЕРЕМОНИЯ КАНОНИЗАЦИИ ЖЕРТВ ГЕНОЦИДА АРМЯН


23 апреля, накануне 100-й годовщины ААЦ, члены Высшего духовного совета, на- тому алтарю Св. Трдата. Для крестного хода ми Иоанна Крестителя в виде креста, ларец с
Геноцида армян, в Первопрестольном Св. циональные благотворители, деятели культу- вынесли 14 святынь: святое Копье, десницу мощами Григора Нарекаци и других святых,
Эчмиадзине под предводительством Верхов- ры, дипломаты, представители международ- Григора Просветителя, ларец с мощами в Зейтунское Евангелие.
ного Патриарха и Католикоса Всех Армян Га- ных организаций и религиозных конфессий. виде креста, ларец с мощами из монастыря Церемония завершилась в 19:15, что сим-
регина Второго и Католикоса Великого Дома Церемония началась с крестного хода, Скевра, десницу Первомученика Стефана, волизирует 1915 год. В это время в Св. Эчми-
Киликийского Арама Первого состоялся чин во время которого Католикос Всех Армян десницу девы Рипсиме, десницу пророка адзине, во всех армянских храмах мира про-
канонизации мучеников Геноцида армян. На и Католикос Великого Дома Киликийско- Анании, десницу Саака Партева, десницу звучал набат, к которому присоединились все
церемонии присутствовали государственные го в сопровождении двенадцати епископов Саркиса Зоравара, десницу Геворга Зорава- церкви мира. Память великомучеников во
лица Армении во главе с президентом РА Сер- под пение духовного гимна «Хорурд хорин» ра, ларец с мощами Фаддея и мощи святой всем мире почтили минутой молчания. Про-
жем Саргсяном, главы и делегации епархий («Таинство великое») направились к откры- девы Сандухт в виде креста, ларец с моща- звучали гимны «Отче наш» и «Свят, свят».

СЛОВО ВЕРХОВНОГО ПАТРИАРХА И КАТОЛИКОСА ВСЕХ АРМЯН ГАРЕГИНА ВТОРОГО НА ЦЕРЕМОНИИ КАНОНИЗАЦИИ МУЧЕНИКОВ ГЕНОЦИДА АРМЯН
цом смерти остались сильны любовью Хри- и историю с более сильной, небесной реаль- чеников к вере и Отечеству простирается от
стовой, неся свидетельство непоколебимой ностью, которая пронизывает время и про- Дейр-эз-Зора до Святого Эчмиадзина и Ци-
веры, по слову апостола: “Если злословят вас стирается к вечности, согласно обещанию цернакаберда, от обретшей независимость
за имя Христово, то вы блаженны, ибо Дух Господню: “Не бойся ничего, что тебе надоб- Армении до возрожденных горизонтов рас-
Божий почивает на вас”. но будет претерпеть. Будь верен до смерти, и простертой по миру армянской жизни, укре-
Исповедание Христа мученичеством со- дам тебе венец жизни” (Откр. 2:10). пляя стремление жить незыблемой верой,
пряжено с самой жизнью нашего народа. В Наши мученики, засвидетельствовавшие светлым видением возрождения нашей жиз-
трагической летописи Геноцида армян запи- Христа, возвышают взор нашей души от ни, с непоколебимой волей.
саны страницы многих свидетельств духов- земных реалий к небесному бытию, даруя Сегодня во всех сторонах света молит-
ного подвига святости, добродетели и само- духовную радость нам, испрашивающим их вы нашего народа переплетены с молитва-
отверженности. Гонимый за христианскую предстательства, воодушевляя уповать на ми этой священной церемонии, в которой
«Если злословят вас за имя Христово, то веру армянин с молитвою прошел путь муче- Господа, не бояться испытаний и прожить участвуют Президент Республики Армения,
вы блаженны, ибо …Дух Божий почивает на ничества, а преследующий его с неустанной богоданную жизнь деяниями веры, надеж- Наш духовный брат Католикос Великого
вас». (1 Петр. 4:14) жестокостью думал, что полностью выкор- ды и любви. Сегодня мученики геноцида в Дома Киликийского, наши возлюбленные
чевывает из жизни армян любовь к Христу. светлых обителях Царства небесного являют братья во Христе: предстоятели и предста-
Возлюбленные благоверные верующие Кровь армянина, павшего за Христа, оста- себя святыми, покровительствующими спра- вители сестринских Церквей, высокочтимые
братья и сестры! вила на песках пустыни печать незыблемой ведливости, человеколюбию и миру, их за- представители Армянской Католической и
Под взором библейского Арарата, в со- веры и патриотизма, в то время как изувер ступничество открывает источники милости Евангелистской церквей, государственные
кровенной святыне основанного Христом считал, что армянин бесследно исчезает в и благодати Божьей там, где слабеет справед- мужи Армении и дружественных стран,
Первопрестольного Святого Эчмиадзина бурях истории. С тем же духом преданности ливость, нарушаются спокойствие и безопас- представители дипломатических миссий и
сегодня всеобщей молитвой возносим хвалу Христу и любви к Отечеству наш народ вос- ность мира, где попираются права людей и международных организаций. Сегодня, впер-
Всемогущему Богу за Его дары. Восхваля- становил свою духовную и национальную народов, возникают угрозы благоденствию вые испрашивая предстательства святых му-
ем Небесного, давшего силы нашей нации жизнь во всех уголках мира, возродился в общества, свирепствуют гонения на веру и чеников геноцида, возносим молитву Богу,
преодолеть испытания нашей вековой исто- Восточной Армении под сенью восставше- идентичность. чтобы в благословении Своим хранил безмя-
рии, воспрять от ужасов геноцида, созидать го из пепла государства. Путь подъема наш Сегодня мы – свидетели духовного пре- тежным наш народ и все человечество, чтобы
победы и достижения своей новой жизни. народ созидал через жертвы, борение, уси- образования нашей истории. Канонизация насытилась жаждущая справедливости душа
Прославляем Господа за то, что Он венчает лиями по решению национального вопро- мучеников геноцида несет животворное нашего народа, чтобы милостью Божьей
нимбом святости павших за веру и Отечество са перед человеческой совестью и правом, дыхание и благословение церковной и на- лучи справедливости и истины воссияли в
мучеников Геноцида и их заступничеством молитвенно поминая миллионы мучеников циональной жизни. Мы верим, что, канони- мире и рассеяли мглу преступлений и злоде-
изливает на нашу жизнь обильную милость геноцида. зируя мучеников Геноцида армян, мы вьем яний, тревожащих человеческую жизнь, что-
Свою. История мученичества – не только изло- венок духовного возрождения нашего наро- бы в братстве и солидарности человечество
В жестокие годы Геноцида армян мил- жение простых фактов и событий, но и про- да. Память наших святых мучеников – уже созидало свою счастливую жизнь.
лионы чад нашего народа были планомерно ясняющаяся перед нами истина веры, перед не поминальный молебен о жертвах, а сла- Пусть заступничеством святых мучени-
выселены и убиты, прошли через огонь и лицом которой бессильны гонения и злодея- вословие бесплотных воинов, победивших и ков благодать, любовь и милость Господа на-
железо, вкусили горькие плоды страданий и ния, политические интриги и заговоры. Му- освященных кровью мученичества. Сегодня шего Иисуса Христа пребывает с вами и со
скорби, но в страшных лишениях, перед ли- ченичество связывает человеческую жизнь ревностный дух любви наших святых му- всеми ныне и присно. Аминь.

23 апреля в церкви Св. Екатерины Санкт-Петербурга

Накануне 100-й годовщины Геноцида чтили память жертв и выразили солидарность 100 ударов, что символизировало 100-летие
армян в Османской Турции армяне всего с армянским народом настоятель Казанского геноцида. Под звон колоколов прошла ми-
мира объединились в единой молитве во собора протоиерей Павел Красноцветов, ад- нута молчания. Церемония завершилась мо-
время чина причисления к лику святых му- министратор Католического прихода храма литвой «Отче наш» и литургическим гим-
чеников геноцида. св. Екатерины СПб о. Юрий Дорогин, насто- ном «Свят, свят, свят».
Церемония канонизации из Первопре- ятель Лютеранской церкви св. Петра и Павла По окончании чина канонизации во дво-
стольного св. Эчмиадзина транслировалась СПб пастор Михаэль Шварцкопф, начальник ре церкви Св. Екатерины члены молодеж-
в прямом эфире во всех армянских храмах отдела по связям с религиозными объедине- ной организации «Нор серунд» красными
мира. В петербургской церкви Св. Екатери- ниями Администрации СПб В. Иванов. лампадами выложили крест и цифру 100,
ны во главе с ее настоятелем священником В 19:15 по ереванскому времени про- и выпустили в небо 100 воздушных шаров
о. Саркисом за трансляцией следили члены звенели колокола Св. Эчмиадзина и всех ар- цвета незабудки в знак вечной памяти жертв
армянской общины. Своим присутствием по- мянских церквей. Колокола пробили ровно и мучеников веры и отечества.
Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4 4

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Վատիկանում մասնակցեց Հայոց


Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի առիթով մատուցված պատարագին
դասի և աշխարհասփյուռ հավատավոր սփռվեց տարբեր երկրներում: Ավերվեց, առիթով մատուցված այս Սրբազան
Մեր զավակների ներկայացուցիչների հետ՝ ոչնչացվեց, բռնազավթվեց քրիստոնեական մեր Պատարագին, մեր նահատակների նվիրական
Սուրբ Հարության խնդությունը մեր հոգում, դարավոր ժառանգությունը: Ոչինչ, սակայն, ոչ հիշատակի առջև երախտագետ զգացումով
Քրիստոսավանդ սիրով եղբայրական Մեր տառապանք, ոչ հալածանք, ոչ անգամ մահ՝ ենք անդրադառնում, որ Ձերդ Սրբության
ողջույնն ու բարեմաղթանքները բերելու Ձերդ չսասանեց մեր ժողովրդին և չհեռացրեց իր երանաշնորհ նախորդներից Բենեդիկտոս
Սրբությանը և մեր աղոթքներով մասնակից սուրբ հավատքից: 15-րդ Պապը բողոքի ձայն բարձրացրեց՝
լինելու Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ Աստծո ողորմությամբ մեր ժողովուրդը ուղղել ընդդեմ հայերի ցեղասպանության, իսկ սուրբ
տարելիցի առթիվ Ձեր կողմից մատուցված է եղեռնահար մեջքը, նոր կյանք վերընձյուղել Հովհաննես Պողոս Բ Պապը Մեզ հետ համատեղ
Սրբազան Պատարագին Սուրբ Պետրոսի սփյուռքի համայնքներում և Հայաստանի հայտարարությամբ 2001 թվականին ճանաչել և
տաճարում: արևելյան հատվածում վերականգնված դատապարտել է Հայոց Ցեղասպանությունը:
Մեր քույր Եկեղեցիների բարեկամությունը պետականության հովանու ներքո: Վերելքի իր Մեր ժողովուրդը շնորհակալությամբ է հիշում
վկայող սրբազան այս արարողության ուղին մեր ժողովուրդը կերտել է՝ դիմակայելով բոլոր նրանց, ովքեր ոչ միայն բարձրաձայնեցին
ընթացքին, ի գոհունակություն Մեզ և մեր բազում զրկանքների ու դժվարությունների: Հայոց Ցեղասպանության մասին և
ժողովրդի, Հայ Եկեղեցու հայրերից սուրբ Այսօր էլ մեր ժողովուրդը ապրում է Թուրքիայի դատապարտեցին, այլ նաև մարդասիրական
Գրիգոր Նարեկացին Ձերդ Սրբության կողմից և Ադրբեջանի կողմից իրականացվող առաքելություններ իրականացրեցին՝ խնամելով
Ապրիլի 12-ին Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ հռչակվեց Կաթոլիկ Եկեղեցու սահմանումով՝ շրջափակման մեջ, պայքարում Լեռնային որբերին, ապաստան տալով վերապրածներին,
Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց «Վարդապետ Եկեղեցու»: Աղոթուսույց Ղարաբաղի մեր ժողովրդի ազատ կյանքի օգնելով հաղթահարել բազմատեսակ
Կաթողիկոսը Վատիկանում մասնակցեց Հայոց և տիեզերալույս սուրբ Նարեկացին 10- համար և արդարության հաղթանակի դժվարությունները:
Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի առիթով րդ դարում մարդկային բոլոր սերունդների հավատով շարունակում ջանքերը հանուն Սիրեցյալ եղբայր ի Քրիստոս, միանգամայն
Սուրբ Պետրոսի տաճարում Հռոմի Կաթոլիկ ապաշխարության և խոստովանության աղերսը՝ իր իրավունքների, Հայոց Ցեղասպանության կիսում ենք Ձեր միտքը, որ նահատակությունը
Եկեղեցու Քահանայապետ Ֆրանցիսկոս որպես «Ի խորոց սրտի խոսք ընդ Աստուծոյ», համընդհանուր ճանաչման և իր արդար հարանվանական տարբերություններ չի
Պապի կողմից մատուցված Ս. Պատարագին: երկինք բուրվառեց: Սուրբ վանականը, հայոց պահանջատիրության: ճանաչում: Արդարև, նահատակները միավորում
Սրբազան արարողության ընթացքում համար պաշտելի իր «շնչավոր մատյանով» Ժամանակին մարդկությունը չկարողացավ են մեզ որպես զավակներ ու ծառաներ
Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցու Քրիստոսաշնորհ փրկության ուղին ցույց տվեց կանխել Հայոց Ցեղասպանությունը, վերացնել Քրիստոսի՝ համախմբվելու ու միասնական
հայրերից սուրբ Ս. Գրիգոր Նարեկացին «մեղավորներին ու արդարներին, վեհերին ու դրա հետևանքները և ականատեսը եղավ ջանքեր գործադրելու՝ հանուն աշխարհում սիրո,
Կաթոլիկ Եկեղեցու կողմից հռչակվեց «Եկեղեցու փոքրերին, բարիներին ու եղեռնագործներին», Հոլոքոստի, Կամբոջայի, Ռուանդայի, արդարության, խաղաղության հաստատման
վարդապետ»: դեպի Աստված առաջնորդելով բոլոր Դարֆուրի ցեղասպանությունների: Մենք և քաղաքակրթությունների ու կրոնների
Պատարագի ավարտին հայկական ծեսով ժամանակների հավատացյալներին։ հավատացած ենք, որ Հայոց Ցեղասպանության երկխոսության՝ որին կոչում է մեզ սուրբգրական
կատարվեց հոգեհանգստյան արարողություն` Մեր ժողովուրդը քրիստոնեական հավատքի և համընդհանուր ճանաչումը՝ որպես պատգամը. «Հոգ տարեք միմյանց սիրոյ և բարի
Մեծ Եղեռնի նահատակների համար, որից հետո ազգային ինքնության համար իր պատմության արդարության իրագործման և իրավունքների գործերի յորդորելով» (Եբր. 10.24):
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն իր խոսքն ուղղեց ընթացքում բազում արհավիրքներ է տեսել, հաստատման օրինակ, կնպաստի ապահով ու Թող Սուրբ Պետրոսի տաճարում մեր սրտերից
Ֆրանցիսկոս Պապին և ներկա հավատավոր փորձությունների դիմակայել: Մեկ դար առաջ արդար աշխարհի կերտմանը: Այս իմաստով երկինք բարձրացող աղոթքը լսելի լինի
ժողովրդին: Օսմանյան Թուրքիայում մեր ժողովրդի հանդեպ Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը Երկնավոր Հորը՝ օրհնելու և ճշմարիտ ուղիներով
«Ձերդ Սրբություն, սիրեցյալ եղբայր ի Քրիստոս, իրագործվեց ցեղասպանության ահռելի ոճիրը: հրավեր է աշխարհին անտարբեր չգտնվելու առաջնորդելու բոլոր ջանքերը, որ գործադրվում
Աստծո ողորմած կամքով վերստին այցելել ենք Կանխամտածված ծրագրով, աննկարագրելի մարդկային տառապանքի ու նորօրյա են հանուն երկրի վրա խաղաղության և
Հռոմ: Եկել ենք Հայաստանի Հանրապետության դաժանությամբ սպանվեցին մեկ և կես նահատակությունների հանդեպ և գործադրելու մարդկության ապահով կյանքի: Աղոթում
Նախագահ տիար Սերժ Սարգսյանի, Մեր միլիոն հայեր: Հինավուրց մեր ժողովուրդը առավել ջանքեր՝ դադարեցնելու և կանխելու ենք Ձերդ Սրբության առողջության, Կաթոլիկ
հոգևոր եղբոր՝ Արամ Ա Մեծի Տանն Կիլիկիո արմատախիլ արվեց իր նվիրական բնօրրանից՝ համար մարդկության դեմ գործվող ոճիրները: Եկեղեցու պայծառության համար և Աստծո
Կաթողիկոսի, Հայ Եկեղեցու եպիսկոպոսաց պատմական հայրենիքից և տարագիր Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հովանին ու բարիքները հայցում ամենքիս:

ГЕНОЦИД – ПРЕЛЮДИЯ ХОЛОКОСТА


Глобальный общественно-политический прожил в окружении своих армянских друзей, Это и является одним из основных подходов Союза, Азиатского, Тихоокеанского регионов.
форум "Против преступления геноцида", про- знакомых, коллег. Не первый раз я в Армении. Всемирной еврейской организации. У нас нет споров по поводу отношения к Ге-
шедший в Ереване 22-23 апреля, привлек свы- Армения не чужда мне лично. Оценивая соб- - Почему Израиль до сих пор не признает ноциду армян. Наше присутствие здесь – это
ше 600 участников из более 50 стран мира. ственный жизненный опыт, прихожу к выво- Геноцид армян, особенно если учесть, что достаточное свидетельство нашего отношения
Как заметила председатель еврейской общи- ду, что евреи и армяне, наверное, наиболее народ Израиля в большинстве своем высту- к этому. Что касается самого Израиля, в част-
ны в Армении Римма Варжапетян, опреде- близкие народы, которые я знаю. Братья ино- пает за признание? ности, Кнессета, здесь уже ставился вопрос о
ленный прогресс в вопросе официального при- гда ссорятся, это бывает, но они, безусловно, - Я уже подчеркнул, что мы приехали от необходимости официального государственно-
знания Израилем Геноцида армян очевиден. остаются братьями, что очень существенно. Всемирного еврейского конгресса. Мы не пред- го признания. Хотя, честно говоря, я сам как
Факт того, что в форуме принимает участие Мне кажется, сохранение этой многовековой ставляем Государство Израиль. Я могу про- негосударственный чиновник не понимаю, по-
столь представительная делегация Всемир- дружбы, симпатии, любви между нашими цитировать очень многих, в том числе евреев чему надо признавать Геноцид армян, почему
ного еврейского конгресса и впервые в Ереван народами, тесной связи между нашими наро- и армян. Сошлюсь, например, на израильско- не надо официально признавать, скажем, холо-
приехала официальная делегация парламен- дами, которые прошли через очень сходные го дипломата, бывшего посла в России Анну кост камбоджийский, руандинский. Я знаю, что
тариев Израиля, трудно переоценить. Свои- этапы жизни, является одним из условий для Азари, а также на генерала Айка Котанджяна, перед Кнессетом продолжают ставить вопрос о
ми впечатлениями поделился вице-президент предотвращения таких трагедий в будущем. с которым я познакомился здесь. И Азари, и Ко- необходимости признания, и абсолютно убеж-
Всемирного еврейского конгресса, генераль- Мы должны быть вместе. танджян высказали точку зрения с двух сторон ден, что недалеко то время, когда мы этого до-
ный секретарь Евроазиатского еврейского - Угроза геноцидов не отступила и тре- на данный вопрос. Она заключается в следую- ждемся. Здесь, на форуме, был интереснейший
конгресса Михаил Анатольевич Членов. бует консолидированных и последователь- щем: мы не знаем ни одного еврея, который бы доклад, чисто юридический, о ретроактивности
ных шагов международных структур, госу- не признавал Геноцида армян. Что касается по- слова "геноцид". Это слово появилось в 1945
- Наша делегация представляет Всемир- дарств и гражданского общества. С какими литики государственных органов, она опреде- году, а в 1915-м это называлось преступлени-
ный еврейский конгресс. Это единственная подходами на форуме выступает Всемирная ляется во многом политическими соображени- ем против человечества. Вот на форуме юрист
организация, которая объединяет всех евреев еврейская организация? ями безопасности, которыми руководствуются долго рассуждал, насколько допустимо приме-
мира. Еврейские общины из более ста стран - Это форум людей, которые профессио- государственные должностные лица. Израиль нение этого термина к событиям разных лет.
уполномочили нас приехать в Ереван и пере- нально занимаются проблемой геноцида. Мы никогда не говорил о непризнании, он не сде- Пускай юристы об этом рассуждают. Мы же
дать дружеский привет от еврейской диаспо- – общественная организация, мы не специали- лал государственного акта об этом. Это не зна- говорим о человеческой трагедии, которая для
ры армянскому спюрку, армянскому народу и сты по геноциду. Поэтому наш приезд сюда, чит, что Израиль отрицает. нас всех понятна. Не просто понятна - мы все
армянскому государству. Столетие геноцида, как мы считаем, - рука дружбы, протянутая - Распространятся ли подходы вашей ей сопереживаем. Зачем сейчас спорить о юри-
память о жертвах геноцида священны прак- армянскому народу. Это подход, который раз- делегации после форума на региональные дической терминологии, она излишняя, когда
тически для всех людей доброй воли – не деляется практически всеми, и не случайно структуры Всемирного еврейского конгрес- речь касается простых людей...
только для тех, кто является потомками жертв Всемирный еврейский конгресс делегировал са, а возможно, и внутри самого Израиля, в - Хотя бы для того, чтобы Турция при-
Геноцида, но и для тех, кто, как евреи, рас- нас сюда. В Армении существует еврейская частности, новосозванного Кнессета? няла и признала содеянное ею...
сматривает то, что случилось с армянами сто община, которая для нас является очень важ- - Во Всемирном еврейском конгрессе состо- - Я уверен, что в обозримом будущем мы
лет назад, как некоторую, увы, прелюдию к ным инструментом для контакта и связи с ят около 100 еврейских общин разных стран. будем свидетелями повсеместного признания
тому, что произошло с нашим народом через армянским народом. Кто, как не граждане Ар- Кроме того, внутри нашей организации суще- Геноцида армян.
два десятилетия, трагедии, известной как Хо- мении еврейского самосознания, происхожде- ствует Евроазиатский еврейский конгресс, ох-
локост. Будучи москвичом, всю свою жизнь я ния, религии, могут лучше держать эту связь. ватывающий бывшие территории Советского Аревик ЧИЛИНГАРЯН, "Голос Армении"

Международный конкурс "Армении – с любовью" Գոհար Մարտիրոսյանը Վալենտինա Մատվիենկոյի


կողմից պարգեւատրվել է “Տպագրության եւ
Армянская Региональная национально- правоведение, экономика. Конкурс проводится
культурная автономия Санкт-Петербурга объ- на трех факультетах вуза: Восточный факуль-
տեղեկատվության զարգացման համար” կրծքանշանով:
являет в вузах Санкт-Петербурга конкурс "Ар- тет, Экономический факультет (информацион- ԱՊՀ ՄԽՎ գարնանային նստաշրջանի
мении – с любовью". Конкурс проходит в рам- ное письмо и заявка), Институт истории. շրջանակում Սանկտ-Պետերբուրգում
ках программы мероприятий, посвященных В Санкт-Петербургской консерватории: но- Առաջին ալիքի սեփական թղթակից Գոհար
100-летию Геноцида армян. минация "Лучшее исполнение произведения Մարտիրոսյանը վեհաժողովի խորհրդի
В Санкт-Петербургской государственной армянских композиторов" (заявка). նախագահ Վալենտինա Մատվիենկոյի
художественно-промышленной академии име- Победители конкурсов получат возмож- կողմից պարգեւատրվել է “Տպագրության
ни А.Л. Штиглица: номинации скульптура, жи- ность поехать в Армению в 2-недельное путе- եւ տեղեկատվության զարգացման համար”
вопись, ковка. шествие, во время которого они познакомятся կրծքանշանով: Պարգեւը հանձնել է ՀՀ ԱԺ
В СПбГУ: номинации история, культура, со страной и творческими людьми. փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը:
5 Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4

Ապրիլի 24 Սուրբ Կատարինե եկեղեցում


Գոհար Մարտիրոսյան

Սանկտ-Պետերբուրգի սուրբ Կատարինե


հայկական եկեղեցում առաջին անգամ
ապրիլի 24-ին հոգեհանգստի փոխարեն
գոհաբանական աղոթք վեր առաքվեց:
Եկեղեցու հոգեւոր հովիվ Տեր Սարգիս
քահանա Չոփուրյանը, դիմելով
հավատացյալներին, նշեց, որ Հայոց
Ցեղասպանության զոհերի սրբադասմամբ
Հայ Առաքելական եկեղեցին հզորացավ մեկ
ու կես միլիոն սրբերով:
Տեր Սարգիս քահանա Չոփուրյան, սուրբ Հայ Առաքելական եկեղեցուն կից «Անցորդներին բաժանում ենք գինի,
Կատարինե եկեղեցու հոգեւոր հովիվ. «Այլեւս “Նոր սերունդ” երիտասարդական հայկական բրդուճ, ինչպես նաեւ տալիս ենք
մենք իրենց համար ոչ թե հոգեհանգիստ կազմակերպության նախաձեռնությամբ անմոռուկներ եւ հատուկ թերթիկներ, որոնց
պիտի անենք՝ խնդրելու բարեգութ Աստծո Նեւսկի պողոտայում ֆլեշմոբ անցկացվեց, վրա գրված է Ցեղասպանության մասին եւ
ողորմությունը, այլ պիտի հայցենք որը կոչված էր հաստատելու. չնայած կրած երբ, որ պետությւոններն են ճանաչել»:
իրենց բարեխոսությունը»: տառապանքներին հայ ժողովուրդը մնացել Միջոցառման մասնակիցները Նեւսկիից
Ներկաները ծաղիկներ խոնարհեցին է հյուրասեր եւ ընկերասեր: ուղղվեցին Մարսյան դաշտ, որտեղ
եկեղեցու բակում տեղադրված Արտուշ Մելքոնյան, Սանկտ-Պետերբուրգի կայացավ Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ
խաչքարի մոտ: Սանկտ-Պետերբուրգի հայ ուսանողների միության անդամ. տարելիցին նվիրված հանրահավաք:

День памяти жертв Геноцида армян в Санкт-Петербурге


«Геноцид не начался и не закачивался в 1915
году. Варварские проявления арменофобии
проявлялись на территории Османской импе-
рии еще во второй половине 19 века. Весь мир
сегодня вспоминает Геноцид армян, мы благо-
дарны всем странам, которые его признали и
осудили», – заявил руководитель армянской об-
щины Санкт-Петербурга Карен Мкртчян.
Выступивший от партии "Яблока" Борис
Вишневский сказал: «Если бы полтора мил-
лиона погибших шли сплошным потоком от
метро "Горьковская" до Марсова поля, они
24 апреля, в день памяти жертв Геноцида шли бы три дня. Таков масштаб армянской
армян - самой трагической страницы новейшей Катастрофы. Если бы тогда предотвратили эту
истории нашего народа настоятель церкви Св. Катастрофу – может быть, не было бы другой,
Екатерины Санкт-Петербурга о. Саркис Чопу- двумя десятилетиями позднее. Самое страшное
рян совершил благодарственный молебен, за – быть равнодушными к преступлениям. И мы
которым последовало возложение венков и цве- должны обещать погибшим: "Спите спокойно.
тов к хачкару во дворе церкви. По окончании Это не повторится".
церемонии собравшиеся совершили шествие Чтобы никогда, ни у какого народа на Земле
к Марсовому полю, где состоялся митинг под не было своей Катастрофы».
девизом «Помню и требую». Несмотря на ветреную погоду, на Марсовом
Выразить поддержу армянскому народу поле собралось несколько тысяч человек. Люди
пришли представители разных общин Петер- приносили плакаты, армянские и российские
бурга, в том числе греческой, ассирийской и ев- флаги, флаги Нагорно-Карабахской республи-
рейской. С трибуны с речами выступили поли- ки, и держали в руках флажки с незабудками –
тики и общественные деятели, в числе которых символом армянского движения по признанию
были депутаты Законодательного Собрания Геноцида армян. Митинг длился больше трех
Борис Вишневский и Олег Нилов, глава армян- часов. После выступления официальных лиц
ской автономии Петербурга Карен Мкртчян, на трибуну с небольшой речью мог подняться
представители разнообразных диаспор. любой желающий.

«Мудрость в руках народа» «Армянская цивилизация в зеркале великих культур»


В Санкт-Петербургском государственном
музее истории религии открылась выставка
книг под названием «Мудрость в руках наро-
да», посвященная истории и культуре армян, из
собрания Музея истории религии, приурочен-
ная к 100-летней годовщине Геноцида армян в
Османской империи.
Организаторами выставки выступили
Министерство культуры Российской Феде-
рации, Государственный музей истории ре-
лигии, Армянская Апостольская Церковь
Санкт-Петербурга и Региональная армянская 24 апреля в большом зале Выставочного ческих исследованиях XIX-XX веков в Малой
национально-культурная автономия Санкт- центра Союза художников Санкт-Петербурга Азии, открывших изумленному миру «зримые
Петербурга. открылась посвященная 100-летней годовщине страницы» далекого прошлого, позволяющего
Основу выставки составляют издания из Геноцида армян фотовыставка «Армянская ци- осмыслить культуру Армении.
уникальной коллекции книг конца XVIII – на- вилизация в зеркале великих культур», где были В экспозиции использованы архивные мате-
чала XXI вв., связанных с историей и культурой представлены фотоматериалы 1900-1912 гг. из риалы, фотографии и тексты Бориса Баратова.
армянского народа, из собрания научной библи- Госфотоархива Института истории материаль-
отеки музея. Самый ранний из представленных ной культуры РАН.
памятников – «Исповедание христианской веры Выставка, снабжённая великолепными ил-
Армянской Церкви» 1799 года издания. Преоб- люстрациями, представила панораму цивили-
ладает церковная литература (богослужебные зации Древней Армении. Литературная часть,
книги, жития святых и др.), что обусловлено основанная на трудах армянских историков и
спецификой музея. Многие книги имели не- новейших исследованиях ряда европейских
большой тираж и давно стали библиографиче- трагическим событиям Геноцида армян в Ос- ученых, рассказала об основных этапах фор-
ской редкостью. Уникальными являются изда- манской империи. мирования армянского этноса и армянской
ния с дарственными надписями, владельчески- Также на выставке представлены живопис- цивилизации. Фотовыставка рассказала о воз-
ми записями и экслибрисами. Особый интерес ные и скульптурные произведения известных никновении христианства в Армении, а также
представляют книги, изданные мхитаристами армянских художников Санкт-Петербурга из про Геноцид армян. Она позволила составить
на острове Сан-Ладзаро в Венеции. частных собраний. Ряд экспонатов предостав- представление об Армянской цивилизации,
Наряду с дореволюционными изданиями лен храмом Святой Екатерины Армянской которая протекала во взаимодействии с вели-
на выставке экспонируются книги ХХ века: Апостольской Церкви в Санкт-Петербурге. кими культурами Шумера, Ассирии, Хеттского
художественная и краеведческая литература, Дополняют выставку аудиовизуальные ма- царства, Вавилона, Персии, Греции, Рима и Ви-
издания по искусству и др. Ряд книг посвящен териалы. зантии. Зритель узнал о важнейших археологи-
Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4 6

Հայոց Ցեղասպանության 100-ամյակին նվիրված համերգ Մարիինյան թատրոնում

Գոհար Մարտիրոսյան Կարելի է միայն ձեռք մեկնել, ուստի ես այս


պահին հայ ժողովրդի կողքին եմ, որպես մայր
Հայոց Ցեղասպանության 100-ամյակի սրտին շատ մոտ եմ ընդունում նրա ցավը:
միջոցառումներին միացավ Մարիինյան Այս նախագծին մասնակցելն ինձ համար մեծ
թատրոնը: Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակին պատիվ ու մեծ պատասխանատվություն է»:
նվիրված համերգով հանդես եկավ թատրոնի Համերգի ընթացքում հնչեցին Կոմիտասի,
լարային նվագախումբը՝ խմբավար Բախի, Բարբերի, Չայկովսկու
Անտոն Գակկելի գլխավորությամբ: ստեղծագործություններ, կայացավ լատվիացի
Համերգի նախաձեռնողներից էին կոմպոզիտոր Գեորգս Պելեցիսի՝ ալտի, դուդուկի
մենակատարներ Մարիա Ֆեդոտովան եւ եւ լարային նվագախմբի համար գրված “Ասք
Պոլինա Օսետինսկայան, ում անմիջական աշուղի” ստեղծագործության համաշխարհային
մասնակցությամբ էլ կազմվել է ծրագիրը: պրեմիերան: Դուդուկի պարտիան կատարեց
Պոլինա Օսետինսկայա, Ռուսատսանի միջազգային փառատոնների դափնեկիր
վաստակավոր արտիստուհի. «Պատմական Կարեն Սարգսյանը:
այս իրողության մասին պետք է խոսել եւ ողջ Խմբավար Անտոն Գակկելի կարծիքով, Անտոն Գակկել. «Մարդկությունը պետք կառավարության “100 համերգ” հիանալի
աշխարհի ուշադրությունը հրավիրել դրա արվեստի լեզուն աշխարհին Հայոց է դասեր քաղի կատարվածից: Անկախ նախագիծը: Ես շատ հպարտ եմ, որ մենք էլ
վրա: Ցավոք, անհնար է օգնել կոտորված Ցեղասպանության մասին պատմելու նրանից, ճանաչում է իր մեղքը գլխավոր կարողացանք դրա մասնակիցը դառնալ»:
ընտանիքներին եւ նրանց հարազատներին, համար ամենազորեղ գործիքն է, եւ այն, հանցագործը, թե ոչ, ողջ մարդկությունը Համերգը կայացավ Հայոց Ցեղասպանության
անհնար է չափել Ցեղասպանության բարեբախտաբար, թարգմանության կարիք գիտի այդ մասին եւ հույս ունի, որ դա չի 100-ամյակի միջոցառումները համակարգող
արդյունքում մարդկանց ապրած ցավը: չունի: կրկնվի: Դրան է ուղղված Հայաստանի պետական հանձնաժողովի աջակցությամբ:

«Հայկական ավանդական մշակույթի աշխարհը»

Գոհար Մարտիրոսյան
Ռուսաստանի ազգագրական թանգարանում
բացվել է «Հայկական ավանդական մշակույթի
աշխարհը» խորագրով ցուցահանդեսը
և կայացել «Արևմտյան Հայաստանի
մշակութային ժառանգությունը» կատալոգի
շնորհանդեսը: Միջոցառումը մաս է կազմում
Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի՝
Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին
նվիրված միջոցառումների ծրագրի եւ
իրականացվել է ՀՀ կառավարության
և մշակույթի նախարարության, ՌԴ
մշակույթի նախարարության, Ռուսաստանի
ազգագրության թանգարանի, «Հայ
ոսկերիչների հիմնադրամի» աջակցությամբ:
Ցուցահանդեսի շրջանակում առաջին
անգամ ներկայացվել են Ռուսաստանի
ազգագրության թանգարանում պահվող
հայկական հարուստ հավաքածուի եզակի
ցուցանմուշները` Միլլերի հավաքածուից:
Կարեն Մկրտչյան, Սանկտ-Պետերբուրգի
հայկական մշակութային ինքնավարության
նախագահ. «Ծրագիրը Ցեղասպանության են: Հայ ոսկերիչների համաշխարհային Վիգեն Սարգսյան, ՀՀ Նախագահի հայ ժողովրդի ներդրումը համաշխարհային
100-ամյա տարելիցին նվիրված միության աջակցությամբ դրանք ամփոփվել աշխատակազմի ղեկավար, Հայոց քաղաքակրթության մեջ հսկայական է»:
շարունակվելու է մինչեւ դեկտեմբեր 2015թ- են «Արևմտյան Հայաստանի մշակութային ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին Հայ ժողովրդին իրենց զորակցությունը
ի: Կան գիտաժողովներ, կան փառատոններ, ժառանգությունը» կատալոգում: նվիրված միջոցառումները համակարգող. հայտնեցին նաեւ Արտաքին կապերի գծով
կան ցուցահանդեսներ, համերգներ: 40-ից Պիեր Աքքելյան, Հայ ոսկերիչների «Ցեղասպանությունից հետո հայ ժողովրդի քաղաքային կոմիտեի նախագահ Եվգենի
ավելի միջոցառումներ են ներգրավված»: համաշխարհային միության բարեգործական վերածննդի կարեւոր մասն էր մշակույթի Գրիգորյեվը, Ռուսաստանի Ազգագրական
Ցուցահանդեսին ներկայացված են 1904թ-ից հիմնադրամի նախագահ. «1916-ին ռուսական վերածնունդը: Դա հնարավոր դարձավ թանգարանի տնօրեն Վլադիմիր
առ այսօր հավաքված ցուցանմուշներ, մեծ մասը զորքերը երբ մտան Վասպուրականի շրջանը հենց այն անձանց շնորհիվ, ովքեր այդ Գրուսմանը, քաղաքային խորհրդարանի
պահոցից առաջին անգամ է դուրս բերվել: ինքը ցարի հրամանով գնաց եւ սկսեց իրեր դժնդակ տարիներին կարողացան հավաքել պատմագավոր Վիտալի Միլոնովը, ով
Լուսինե Ղուշչյան, Ռուսաստանի վերցնել, որպեսզի հայ ազգը կարողանան եւ պահպանել այն, ինչից փորձում էին Սանկտ-Պետերբուրգում ապրիլի 24-ը Հայոց
Ազգագրական թանգարանի ավագ ներկայացնել թանգարաններուն մեջ: Շատ զրկել հայ ժողովրդին: Այս հավաքածուի Ցեղասպանության զոհերի հիշատակման
գիտաշխատող. «Ցուցահանդեսի կենտրոնը կարեւոր գործր էր արել: Ամեն մեր հայ ազգի ակունքներում կագնած պրոֆեսոր Միլլերը օր հռչակելու օրինագծի հեղինակն է:
դա հայոց եկեղեցին է: Փորձել ենք ցույց տալ զավակներուն պես, մենք ամենքս ալ ջարդերուն հսկայական ներդրում ունի այն մշակութային Սանկտ-Պետերբուրգի Հայ առաքելական
Հայոց աշխարհի տարբեր տեղերի մշակույթը, ազատված ենք, այստեղի հավաքածուն էլ շերտի պահպանման մեջ, որի ոչնչացմանն էր եկեղեցու մշակութային կենտրոնին
ինչքանով են տարբերվել իրարից, ինչքանով ջարդերուն ազատված, նույնանման են»: ուղղված Ցեղասպանության հանցանքը»: կից Երիտասարդական սիմֆոնիկ
են մոտիկ իրար»: Միջոցառմանը մասնակցեց նաեւ ՀՀ Օլգա Կազանսկայա, Սանկտ-Պետերբուրգի նվագախումբը՝ Միհրան Աղաջանյանի
Կարեւորագույն ցուցանմուշները ռուս անվանի Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար, փոխնահանգապետ. «Չենք հոգնում կրկնել, գլխավորությամբ, կատարեց Օհան
ազգագրագետ Ալեքսանդր Միլլերի՝ 1916 թ. Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին որ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց Դուրյանի “Կոմիտասյանը”:
Վանում և Վասպուրականում հավաքագրած նվիրված միջոցառումների համակարգող Ցեղասպանությունը քաղաքակրթային Այնուհետեւ միջոցառման մասնակիցները
հայերի նյութական մշակույթի հավաքածուից Վիգեն Սարգսյանը: խոշորագույն աղետներից էր, որովհետեւ ծանոթացան ցուցահանդեսի նյութերին:
7 Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4

Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված համերգ Տավրիդյան պալատում

Գոհար Մարտիրոսյան Պետք է օգտագործենք մեր ունեցած մեծ նույն տարածաշրջանում, բայց աշխարհի
ներուժը»: մեկ այլ կետում դա այժմ կրկնվում է, ուստի
Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստուհի Ողջ երեկո բեմում էր “Տավրիդյան” շատ կարեւոր է մարդկանց իրազեկել դրանց
Մարիա Սաֆարյանցի գլխավորած «Սանկտ- միջազգային սիմֆոնիկ նվագախումբը՝ մասին»:
Պետերբուրգի դղյակներ» միջազգային դիրիժոր Միխաիլ Գոլիկովի Քաղաքային իշխանությունների անունից
հիմնադրամը՝ քաղաքի հայ համայնքի եւ ղեկավարությամբ: Երեկոյին հայկական հայ ժողովրդին իր զորակցությունը հայտնեց
եկեղեցու օժանդակությամբ կազմակերպել ոգի հաղորդեցին դուդուկահար Խաչատուր փոխնահանգապետ Օլգա Կազանսկայան:
էր Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ Սարկիսյանցը եւ Ալ. Սպենդիարյանի Օլգա Կազանսկայա. «Սիրելի հայ
տարելիցին նվիրված համերգ: Տավրիդյան անվան Օպերայի եւ բալետի ազգային բարեկամներ, այս տխուր օրերին մենք
պալատի շքեղ Եկատերինյան դահլիճում ակադեմիական թատրոնի մենակատար ձեր կողքին ենք: Հպարտ ենք, որ ապրիլի
հնչեցին Բարբերի, Սպենդիարյանի, Պերճ Քարազյանը: 24-ին, երբ հիշելու ենք բյուրավոր անմեղ
Մոցարտի, Խաչատրյանի, Դոնիցետիի Պերճ Քարազյան. «Հայաստանի լավագույն զոհերին, Ռուսաստանի նախագահը ձեզ քաղաքական արիություն են ունեցել
ստեղծագործություններ: բարեկամներից Ռուսաստանում, արվեստի հետ միասին ծաղիկներ կխոնարհի Հայոց ճանաչելու եւ դատապարտելու Հայոց
Տավրիդյան պալատում կրկին հիշատակեցին մայրաքաղաքում մեկ անգամ եւս անգամ Ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրի Ցեղասպանությունը՝ որպես մարդկության
Հայոց Ցեղասպանության անմեղ զոհերին: եւս անդրադառնալ, մեկ անգամ եւս շեշտել, մոտ»: դեմ սարսափելի հանցանք, եւ այսօր
Մարիա Սաֆարյանց, “Սանկտ- բարձրաձայնել, մարդկանց ծանոթացնել Հրայր Կարապետյան, Սանկտ- շարունակում են իրավական քայլեր
Պետերբուրգի դղյակներ” հիմնադրամի շատ կարեւոր եմ համարում»: Պետերբուրգում ՀՀ Գլխավոր հյուպատոս. ձեռնարկել այդ ուղղությամբ»:
ղեկավար. «Նման նախաձեռնություններով Սիմոն Զանչինի, ակորդեոնահար. «Մեր երախտիքն ենք հայտնում այն Միջոցառման ընթացքում ընթերցվեց
պետք է հանդես գա յուրաքանչյուր հայ, «Պատմական նման իրադարձությունները պետություններին եւ միջազգային նաեւ Սանկտ-Պետերբուրգի միտրոպոլիտ
ով այսպիսի հնարավորություն ունի: կրկնվելու հատկություն ունեն: Գուցե ոչ կազմակերպություններին, որոնք Վարսոնոֆիի ուղերձը ներկաներին:

“Ռուսական բարեգործությունը եւ Հայաստանը 1915-23 թթ-ին”


են կազմում Ռուսաստանում բարեգործական սպանված հայ գրողների գրքեր, իսկ մյուս
կոմիտեների գործունեությանը նվիրված կողմում՝ Եղեռնի տարիներին իրականացված
եզակի փաստաթղթեր, հայերեն եւ ռուսերեն ռուսական բարեգործության պատմությունը:
հրատարակություններ՝ գրադարանի Անտոն Լիխոմանով, Ռուսաստանի ազգային
ֆոնդերից: Մասնավորապես, միջոցներ գրադարանի տնօրեն. «Մեզ մոտ պահվում
հավաքելու եւ արեւմտյան Հայաստանում տեղի է 1915թ-ին առնչվող գրականության
ունեցող իրադարձություններին ուշադրություն հսկայական ծավալ: Բնական է, որ
հրավիրելու նպատակով 1915-16թթ- տուժածներին նախ օգնում էին հարուստ
ին հրատարակված ամսագրեր, հայ հայերը, սակայն ռուս մտավորականությունը
փախստականների օգտին նվիրատվություն եւս անմասն չէր: Հայոց Ցեղասպանությունը
անելու՝ Պետրոգրադի բնակիչներին ուղղված նորագույն պատմության առաջին
կոչը, բարեգործական ընկերությունների կազմակերպված ցեղասպանությունն էր,
կանոնադրություններ, փախստականների որի մասին մոռանալ չի կարելի: Կարծում եմ,
Գոհար Մարտիրոսյան ցուցակներ, հանգանակված միջոցների վաղ թե ուշ թուրքական կառավարությունը
մասին զեկույցներ եւ այլն: կգիտակցի, որ պետք է մի կողմ դնի
Ապրիլի 1-22-ը Սանկտ-Պետերբուրգում՝ Մեջտեղից կիսված խաչքարը խորհրդանշում բարդույթներն ու ընդունի իր հանցանքը»:
Ռուսաստանի ազգային գրադարանում է ցեղասպանի յաթաղանով խողխողված Շուշաննա Ժաբկո, Ռուսաստանի ազգային
գործում էր “Ռուսական բարեգործությունը եւ հայի ճակատագիրը: Այն ցուցահանդեսի գրադարանի ազգային լեզուների բաժնի վարիչ.
Հայաստանը 1915-23թթ-ին” ցուցահանդեսը: ջրբաժանն է: Համակարգող Եկատերինա «Ցուցահանդեսը պատրաստման փուլում
Այն նվիրված է Հայոց Ցեղասպանության Մելնիկովայի խոսքով, խաչքարի մի կողմում արդեն մեծ հետաքրքրություն էր առաջացնում:
զոհերի հիշատակին: Ցուցադրության մաս բուն Ցեղասպանությանն առնչվող նյութեր են, Առավոտից հետեւում էի, ինչպես են
ընթերցողները կանգ առնում եւ ուսումնասիրում
նյութերը, որոնք բավականին հազվադեպ
են ցուցադրվում: Այստեղ ներկայացված
են Ցեղասպանության հետեւանքով
տուժած հայերին օգնելու նպատակով
Ռուսաստանում ստեղծված հասարակական
կազմակերպությունների նյութեր»:
Միջոցառումը կազմակերպել էր
Ռուսաստանի Ազգային գրադարանը՝
Սանկտ-Պետերբուրգի հայ առաքելական
եկեղեցու, ՀՀ Գլխավոր հյուպատոսության եւ
հայկական մշակութային ինքնավարության
հետ համատեղ:
Հրայր Կարապետյան, Սանկտ-
Պետերբուրգում ՀՀ Գլխավոր հյուպատոս.
«Ես կարծում եմ, իր տեսակի մեջ սա առաջին
ցուցահանդեսն էր այն իմաստով, որ շատ
չուսումնասիրված թեմա է, թե ռուսական Լենինգրադի պաշտպանությանը հայերի
բարեգործությունը ինչպես է վերաբերվել մասնակցության, ինչպես նաեւ Պետերբուրգի
Հայոց Ցեղասպանությանը եւ այսօրվա հետ կապված հայ զորավարների մասին:
ցուցադրվող նյութերը այս իմաստով Ցուցահանդեսի բացումից հետո պատվավոր
նախադեպը չունեն»: հյուրերը՝ տնօրենի ուղեկցությամբ այցելեցին
Համայնքը գրադարանին նվիրեց հայկական հայկական ֆոնդի պահոցները, ծանոթացան
մշակույթի կոթողները ներկայացնող այնտեղ գտնվող հարուստ հավաքածուին:
երկու ալբոմ: Գլխավոր հյուպատոս Հրայր Ռուսաստանի ազգային գրադարանի
Կարապետյանն ընծայեց “Հավատամք” ազգային լեզուների բաժնի հայկական
հայկական թերթի գլխավոր խմբագիր ֆոնդում պահպանվում է ավելի քան 65 000
Արմեն Մերուժանյանի հեղինակած եւ գիրք: 1923-1799թթ-ին տպագրված գրքերը
բարերար Հրաչյա Պողոսյանի ջանքերով պահվում են այս չհրկիզվող պահարանում:
հրատարակված գրքեր, որոնք պատմում Դրանցից ամենահնատիպը 1623թ-ին
են Մեծ Հայրենականի տարիներին Հռոմում հրատարակված այս այբուբենն է:
Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4 8

“Կոմիտաս. Լույս բարեբեր”

Գոհար Մարտիրոսյան ռուսական ներկայացման պրեմիերան, որի պիեսն ամբողջությամբ ցեղասպանության գործողությանն է միահյուսել նաեւ
գաղափարը պատկանում է պետերբուրգաբնակ մասին չէ, բայց ամբողջությամբ նվիրում է եւ վարդապետի բանաստեղծությունների
Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի ռեժիսոր Համլետ Հայրապետյանին: հիշատակ այս տարելիցին»: հիման վրա իր գրած շարքից մի քանի երգ:
միջոցառումների շրջանակում Սանկտ- Համլետ Հայրապետյան, ռեժիսոր, Ներկայացման երաժշտական ձեւավորմամբ Հանդիսատեսն առանձնապես ցնցված էր
Պետերբուրգում կայացել է “Կոմիտաս. Լույս պրոդյուսեր. «Ես երբեք չէի մտածում, որ զբաղվել է անվանի կոմպոզիտոր եւ երգիչ ռուս դերասանների՝ հայ ազգի ցավը բեմում
բարեբեր” երաժշտա-դրամատիկական կարող է Կոմիտասի մասին մի լուրջ բան Վահան Արծրունին: հմտորեն խաղալու ունակությամբ:
ներկայացման պրեմիերան: Ռեժիսորներ անեմ, քանի որ համարում եմ, որ այդպիսի Վահան Արծրունի, կոմպոզիտոր, երգիչ. Վալերի Կուխարեշին, ՌԴ ժողովրդական
Համլետ Հայրապետյանի եւ Իվան սուրբ մարդկանց մասին լուրջ գործ «Մենք աշխատեցինք անել այնպես, որ արտիստ. «Հայ ժողովրդի այս հանճարեղ
Լատիշեւի ներկայացման համար պիեսը անելիս անպայման պիտի աստվածային կոմիտասը հնարավորին չափով ամբողջ զավակի ճակատագիրը, կարծում եմ,
գրել է թատերագիր Անուշ Ասլիբեկյանը, թույլտվություն ունենաս»: ծավալով ներկայացվի, եւ որպես երաժշիտ, հետաքրքիր կլինի բոլորին, քանզի, ացնելով
երաժշտական ձեւավորմամբ զբաղվել Բեմականացման համար պիես գրելու եւ որպես բանաստեղծ, եւ ամբողջ բազմաթիվ փորձությունների միջով,
է կոմպոզիտոր եւ երաժիշտ Վահան առաջարկով նա դիմեց արձակագիր եւ ներկայացման ընթացքում այդ հատվածները նա նմաց մարդ, որը լույս էր բերում ողջ
Արծրունին, իսկ դերերում ՝ ռուս տաղանդացոր դրամատուրգ Անուշ Ասլիբեկյանին, ով երաժշտական միահյուսվում են ընդհանուր աշխարհին»:
դերասաններ են, որոնք հայի ցավը իր ստեղծագործության մեջ ջանացել է ընթացքին պիեսի, որը ներկայացնում է Ներկայացման ստեղծմանն աջակցել
փոխանցելու իրենց ունակությամբ ցնցել են ներկայացնել Կոմիտասի կյանքի բոլոր կյանքի պատմությունը Կոմիտասի»: են Սանկտ-Պետերբուրգի հայկական
թե հանդիսատեսին, թե թիմակիցներին: նշանակալից դրվագները: Կոմիտասի հոգեւոր երաժշտությունը եկեղեցին, քաղաքում ՀՀ Գլխավոր
Կոմիտասյան բարեբեր լույսն իր շողերը սփռեց Անուշ Ասլիբեկյան, արձակագիր, կատարում է Սանկտ-Պետերբուրգի հյուպատոսությունը, հայ համայնքն ու
Ռուսաստանի Հյուսիսային մայրաքաղաքի դրամատուրգ. «Կարծում եմ, այս փոքր սուրբ Կատարինե հայկական եկեղեցու հոգաբարձուների խորհուրդը: Պրեմիերային
վրա: Հայոց Ցեղասպանության 100-ամյակի պալիտրայով պիեսի մենք կարողացանք երգչախումբը: ներկա էին նաեւ Սանկտ-Պետերբուրգում
միջոցառումների շրջանակում Սանկտ- ընդհանուր պատկերացում տալ այս մեծ հայի Աշխարհիկ երգերը հանդիսատեսին գտնվող ԱԺ պատվիրակության անդամներ՝
Պետերբուրգում կայացավ Վարդապետի հանճարեղ կյանքի եւ ստեղծագործության է ներկայացնում երգչուհի Հասմիկ փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովի
մահվան 80-րդ տարելիցին նվիրված հայ- մասին եւ որն ամենակարեւորն է. թեւեւ բուն Բաղդասարյանը: Վահան Արծրունին գլխավորությամբ:

“Դլե Յաման”

Գոհար Մարտիրոսյան Պետերբուրգյան “Մյուզիք-Հոլլ” թատրոնում


հավաքվածներին ներկայացումից առաջ
Արվեստի տաղանդավոր գործիչների ողջունեցին Սանկտ-Պետերբուրգի սուրբ
միջազգայինթիմըՄեծԵղեռնիմասինպատմեց Կատարինե հայկական եկեղեցու հոգեւոր
պարի լեզվով: Հայոց Ցեղասպանության 100- հովիվ Տեր Սարգիս քահանա Չոփուրյանը եւ
րդ տարելիցի միջոցառումների շրջանակում Հայկական մշակութային ինքնավարության
Սանկտ-Պետերբուրգում կայացավ “Դլե ղեկավար Կարեն Մկրտչյանը:
Յաման” ներկայացման պրեմիերան: Կարեն Մկրտչյան, Սանկտ-Պետերբուրգի
Բեմականացմանը մասնակցել են Սանկտ- Հայկական մշակութային ինքնավարության
Պետերբուրգի “Հայաստան” պարային ղեկավար. «Ուզում եմ շնորհակալություն
համույթը, տարբեր ազգերի պարողներ հայտնել մեր բարեկամներին, ովքեր
եւ երաժիշտներ, Երեւանից ժամանել է մեր կողքին էին բոլոր միջոցառումների
ժողովրդական ճանաչված երգչուհի Անուշ ընթացքում: Այսօր էլ դահլիճում ներկա են
Արշակյանը: մեր վրացի եղբայրները, Հունաստանի եւ
Նաիրա Խաչատրյան, ներկայացման Կիպրոցի գլխավոր հյուպատոսները, այլ անհետ չի անցնում: Ներկայացման հաջորդ
գեղարվեստական ղեկավար. «Հայկական ազգային համայնքների ղեկավարներ»: օրը ներքին մի տեսակ ցնցում ես զգում,
սփյուռքը ողջ աշխարհում Հայոց Առաջին բաժնում հանդիսատեսին ուստի հոգեբանորեն դա հեշտ չէ»:
Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ներկայացվում են հայ ժողովրդի Ներկայացման երկրորդ մասին իրենց
նվիրված միջոցառումներ է կազմակերպում: պատմության ամենադժնդակ օրերը: մասնակցությունն են բերել քաղաքի
Այստեղ՝ Սանկտ-Պետերբուրգում, մենք այդ Գլխավոր դերակատար Էդուարդ առաջատար պարային կոլեկտիվները՝
իրադարձությանը նվիրված ներկայացում Խայրուլինը, ով ազգությամբ թաթար է, հրեական, ռուսական, վրացական,
ենք պատրաստել: Շատ ուրախալի է, որ կիսվում է բեմականացման մեջ խաղալու դաղստանյան, հայկական, ինչպես
բեմականացման մեջ ներգրավված են առանձնահատկություններով: նաեւ ճանաչված ջութակահար Տիգրան
ոչ միայն հայ, այլեւ այլ ազգությունների էդուարդ Խայրուլին, պարող. «Մենք՝ Պետրոսյանը, դուդուկահարների
դերասաններ՝ վրացիներ, ռուսներ, դերասաններս, ցավ եւ տառապանք համույթը եւ իհարկե, երգչուհի Անուշ
թաթարներ եւ անգամ կորեացիներ»: խաղալուն սովոր ենք, բայց դա մեզ համար Արշակյանը:
9 Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4

Հայ ժողովուրդը թեւակոխում է Ցեղասպանության ժխտումը


քրեականացնելու համար պայքարի փուլ
Գոհար Մարտիրոսյան փոխնախագահ Էդուարդ Շարմազանովը ֆաշիզմն ու նացիզմը չէին լինի: Քանի Ցեղասպանությունն իրոք իրողություն
շեշտեց, որ 1944թ-ին շրջանառության մեջ դեռ այն ճանաչված չէ, մարդկության դեմ է եղել եւ անհրաժեշտ է ընդունել,
ԱՊՀ Միջխորհրդարանական վեհաժողովն դնելով “ցեղասպանություն” եզրույթը, հանցանքները շարունակվելու են»: որպեսզի ապագայում չկրկնվեն նման
ու ՀՀ Ազգային ժողովն ապրիլի 19-ին լեհ իրավաբան Ռաֆայել Լեմկինն ի Սանկտ-Պետերբուրգի Սուրբ Կատարինե ոճրագործությունները»:
Տավրիդյան պալատում կազմակերպել էին նկատի է ունեցել հենց 20-րդ դարասկզբին եկեղեցու հոգեւոր հովիվ տեր Սարգիս Հրայր Կարապետյան, Սանկտ-
Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին մարդկության դեմ իրագործած առաջին քահանա Չոփուրյանը նշեց, որ հայ Պետերբուրգում ՀՀ Գլխավոր հյուպատոս.
նվիրված միջոցառում, որին ներկա էին ԱՊՀ հանցանքը՝ Հայոց Մեծ Եղեռնը: Նա նշեց ժողովուրդը շարունակելու է պայքարել «Ես այսօրվա միջոցառումը շատ եմ
ՄԽՎ խորհրդի Գլխավոր քարտուղար նաեւ, որ ապրիլի 24-ից հետո հայ ժողովուրդը հանուն արդարության եւ Թուրքիայից կարեւորում այն միջոցառումների
Ալեքսեյ Սերգեեւը, ՀՀ ԱԺ փոխնախագահ թեւակոխում է Ցեղասպանության ժխտումը զղջում ակնկալել: Իսկ ԱՊՀ ՄԽՎ-ում ՀՀ շրջանակում, որ այս օրերին տեղի են ունենում
Էդուարդ Շարմազանովը, ԱՊՀ ՄԽՎ- քրեականացնելու համար պայքարի փուլ, ԱԺ ներկայացուցիչ, վեհաժողովի խորհրդի Սանկտ-Պետերբուրգում: Դրանք բազմաթիվ
ում ՀՀ ԱԺ ներկայացուցիչ, վեհաժողովի քանզի ժխտումը ցեղասպանությանը Գլխավոր քարտուղարի տեղակալ Հայկ են: Սա առաջին միջոցառումն է Տավրիկյան
խորհրդի Գլխավոր քարտուղարի տեղակալ հավասարազոր հանցանք է: Չիլինգարյանը ներկաների հետ խոսեց սքանչելի պալատում: Եւ կարեւորում եմ
Հայկ Չիլինգարյանը, վեհաժողովում ԱՊՀ Էդուարդ Շարմազանով, ՀՀ ԱԺ Հայոց Ցեղասպանության հետ կապված նրանով, որ այստեղ միավորված են ԱՊՀ
պետությունների խորհրդարանների, հայ փոխանախագահ. «Քանի դեռ Թուրքիան եւ պատմական իրողությունների մասին: բոլոր երկրների պատգամավորները»:
համայնքի ներկայացուցիչներ, Սանկտ- համաշխարհային հանրությունը չեն ճանաչել Հայկ Չիլինգարյան, ԱՊՀ ՄԽՎ-ում Միջոցառման համերգային մասում հանդես
Պետերբուրգում ՀՀ Գլխավոր հյուպատոս Հայոց Ցեղասպանությունը, մեծ է վտանգը, որ ՀՀ ԱԺ ներկայացուցիչ, վեհաժողովի եկավ միջազգային մրցույթների դափնեկիր,
Հրայր Կարապետյանը, քաղաքի Սուրբ նման հանցանքները կկրկնվեն: Հիտլերն ու խորհրդի Գլխավոր քարտուղարի երգեհոնահար Գարրի Եփրիկյանը, ով
Կատարինե հայկական եկեղեցու Մուսոլինին չակերտավոր “լավ” ուսուցիչներ տեղակալ. «Այսօր ներկա էին ՄԽՎ-ում կատարեց Բախի, Կոմիտասի, Բրամսի եւ
հոգեւոր հովիվ տեր Սարգիս քահանա են ունեցել: Դրանք էին Թալեաթը, ԱՊՀ պետությունների խորհրդարանների Ալան Հովհաննեսի ստեղծագործություններ:
Չոփուրյանը, Երեւանի քաղաքապետարանի Էնվերը, Ջեմալը եւ երիտթուրքական ներկայացուցիչները, եւ հուսով եմ, սա եւս Համերգի հայկական ոգին ընդգծեց Սանկտ-
ներկայացուցչության ղեկավար Արմենակ կուսակցությունը: Եթե 20-րդ դարասկզբին մեկ հիշեցում եւ քայլ կլինի նրանց կողմից, Պետերբուրգի “ԴՈՒԴՈՒԿ-ՔԱՌՅԱԿ”
Կարապետյանը: համաշխարհային հանրությունը ճանաչեր որպեսզի իրենց պառլամենտներում մեկ համույթի ելույթը՝ Կոմիտասի եւ Եկմալյանի
Հավաքվածներին ուղղված խոսքում ՀՀ ԱԺ Հայոց Ցեղասպանությունը, վստահ եմ, անգամ եւս բարձրացնեն հարց, որ հայոց ստեղծագործություններով:

Վիկտոր Ալեքսանդրովի ստեղծագործությունների ժողովածուի շնորհանդեսը


Գոհար Մարտիրոսյան Ցեղասպանության 100 եւ Արցախյան
ազատամարտի 25–ամյակներին:
Սանկտ-Պետերբուրգի Հայ Առաքելական Վիկտոր Ալեքսանդրով, բանաստեղծ. «Ողջ
եկեղեցուն կից “Նոր սերունդ” աշխարհը, բանական ողջ մարդկությունը
երիտասարդական կազմակերպության պետք է ճանաչի Ցեղասպանությունը եւ
նախաձեռնությամբ եկեղեցու “Վերնատուն” Թուրքիային ստիպի պատասխան տալ
մշակութային կենտրոնում կազմակերպվել իր արարքի համար՝ ընդհուպ մինչեւ
էր բանաստեղծ Վիկտոր Ալեքսանդրովի դիվանագիտական եւ առեւտրային
ստեղծագործությունների երկորդ հարաբերությունների խզում, երկրի հանդեպ
ժողովածուի շնորհանդեսը: Գիրքն պատժամիջոցների կիրառում»:
ամբողջությամբ նվիրված է Արցախին, իսկ Հայ ժողովրդի հանդեպ սերը, բանաստեղծի
բանաստեղծի առաջին ժողովածուն կրում էր խոսքով, սկիզբ է առել արցախցի իր կնոջ
“Հայաստան. Ցեղասպանությունից մինչեւ հանդեպ սիրուց՝ դրդելով ուսումնասիրել Լեւոն Ադյան, գրող. «Ինձ համար գեղեցիկ
միացում” խորագիրը: նաեւ հայոց պատմությունը: Կինը՝ է հենց այն հանգամանքը, որ Վիկտոր
“Արցախ. ցավ եւ հաղթանակ” այս խորագրի էլմիրան, շնորհանդեսին ընթերցեց իր Ալեքսանդրովը շարունակում է ռուս
ներքո լույս է տեսել պետերբուրգաբնակ հայրենի քաղաքին՝ Ստեփանակերտին, գրականության բարձրագույն ավանդները,
բանաստեղծ Վիկտոր Ալեքսանդրովի ամուսնու նվիրած բանաստեղծությունը: այն անավդը, որ ռուս բանաստեղծները, ռուս
ստեղծագործությունների երկրորդ Ժողովածուի էջերում տեղ են գտել գրողները իրենց ստեղծագործությունները
ժողովածուն: Այն հանրությանը ներկայացվեց նաեւ ստեղծագործություններ, նվիրված նվիրում էին Հայաստանին, սկսած Մաքսիմ
Սանկտ-Պետերբուրգի Հայ Առաքելական արցախյան ազատամարտի հերոսներներին, Գորկուց, սկսած Վալերի Բրյուսովից,
եկեղեցու “Վերնատուն” մշակութային կռվի դժվարին եւ հաղթական պահերին: Վեսելովսկուց, մինչեւ Պետրովիխ, մինչեւ
կենտրոնում: Միջոցառումը, որ նախաձեռնել Հրայր Կարապետյան, Սանկտ-Պետերբուրգում Զվյագինցեվ, եւ այլն: Այն, որ ինքը այդ
էր եկեղեցուն կից “Նոր սերունդ” ՀՀԳլխավորհյուպատոս.«Միզարհամանահրաշ ավանդը շարունակում է, հենց մենակլ
երիտասարդական կազմակերպությունը, գրքույկ է տպագրվել բանաստեղծությունների, դրա համար արժե ողջունել Վիկտոր
սկսվեց մեկ րոպե լռությամբ՝ ի հիշատակ որտեղ կարծես թե ամբողջ արցախյան Ալեքսանդրովին, որպես բանաստեղծի,
մարտի 19-ին ադրբեջանական դիվերսիայի ազատամարտի պատմությունով ես անցնում եւ որպես մարդու, որպես մեր ժողովրդի շահերի է հայ-ռուսական հարաբերությունների
արդյունքում զոհված հայ զինծառայողների: աչքիդ անցնում է այդ պատմությւոնը, Մոնթեին պաշտպան»: ամրապնդումը, պատմական արդարության
Իր երկրորդ ժողովածուի լույս ես տեսնում, Շահեն Մեղրյանին, եւ մնացած մեր Ալեքսանդրովը նշում է, որ իր ճանաչման համար պայքարում եղբայրական
ընծայումը բանաստեղծը նվիրել է Հայոց ֆիդայիններին»: ստեղծագործության հիմնական նպատակն հայ ժողովրդին աջակցությունը:
Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4 10

Мы разные – в этом наше богатство. Мы вместе – в этом наша сила!

Где бы мы ни находились, нас всегда окру- в удовольствии полакомиться блюдами, при- раз убедились, насколько важно для армянина судили особенности русского национального
жают люди разных национальностей. Вот и в готовленными по традиционным армянским знание родного языка, и какая огромная работа костюма и рассказали о своих любимых игруш-
нашем 1 «Ж» классе лицея № 369 Красносель- рецептам. ведется Учебно-воспитательным центром для ках. А потом началось творчество. Детям раз-
ского района Санкт-Петербурга среди мальчи- А после весь класс вместе с родителями достижения этой цели. дали деревянные заготовки, кисти, краски. С
ков оказался весёлый и любознательный ар- смогли посетить Учебно–воспитательный Долго еще ребята 1 «Ж» класса обсужда- каким удовольствием работали ребята! Каждый
мянский мальчик Арам Бешлиян. Именно бла- центр им. Лазаревых Армянской Апостольской ли эту поездку. Конечно, нам хотелось побы- вложил в свою работу не только умение, но и
годаря его семье мы стали открывать для себя Церкви Санкт-Петербурга на Невском про- вать еще раз в этом гостеприимном армянском частичку своей души. Поэтому матрёшки полу-
удивительный и яркий мир Армении. спекте. Здесь учится наш Арам в воскресной уголке нашего города. И 19 апреля 2015 года чились яркие и весёлые.
В нашем лицее уже несколько лет реали- школе. вновь представилась возможность встретиться В этот день мы стали ещё ближе к армян-
зуется программа «Мосты дружбы». Перед Директор центра Рузанна Агабековна Кур- с Рузанной Агабековной и завучем воскресной ской культуре и подарили частичку русской
каждым первым классом всегда стоит вопрос гинян радушно встретила нас во дворе церкви школы Марией Нерсисян. Снова перед нами культуры армянским детям. А главное, мы
выбора страны, культуру и традиции которой Св. Екатерины. Мы зашли в церковь, постави- церковь Св. Екатерины, икона Божьей Матери дружно выполняли общее дело и получили от
учащиеся будут изучать в течение следующих ли свечи перед иконой Божьей Матери. Далее и хачкар, который установлен во дворе церк- этого удовольствие. Каждый из наших народов
четырёх лет. На нашем первом родительском нас ждала экскурсия по Центру, которая со- ви. Об армянских средневековых памятниках- по-своему самобытен и имеет богатые тради-
собрании родители Арама Лилит Завеновна и провождалась интересным рассказом Рузанны хачкарах нам рассказал преподаватель Учеб- ции. Но ведь это и интересно! Все мы разные,
Артак Робертович предложили нам познако- Агабековны. Мы побывали в классах воскрес- но-воспитательного центра Варужан Гегамян. но все мы вместе, одна большая семья, которая
миться с Арменией. Они с таким воодушевле- ной школы и даже смогли поприсутствовать Его рассказ затронул и трагические страницы старается жить в мире, дружбе и согласии.
нием и гордостью рассказывали о своей Роди- на уроке армянского языка. Ребята узнали, как в истории армянского народа. 24 апреля 2015 Хотелось бы выразить глубокую призна-
не, что выбор страны для нашего класса стал звучат по-армянски слова «солнце», «спасибо», года отмечается 100-летняя годовщина Геноци- тельность и благодарность директору Учебно-
очевиден – Армения! «здравствуйте», как пишутся некоторые буквы да армян в Османской империи. Тяжёлые испы- воспитательного центра ААЦ им. Лазаревых
Началась подготовка к первому этапу «Мо- армянского алфавита. тания, выпавшие на долю армянского народа, Рузанне Агабековне Кургинян и завучу Марии
стов дружбы» – представлению выбранных Приятной неожиданностью для нас ока- болью отозвались в сердцах взрослых и детей. Нерсисян за их высокий профессионализм,
стран. Нарядные национальные костюмы были зался концерт, на котором выступили воспи- Геноцид – это трагедия не только армян, но и преданность своему делу, за гостеприимство
сшиты в Армении. Красочная и познавательная танники центра. Мы были восхищены кра- всего человечества. Все присутствующие отда- и доброжелательность. Деятельность педаго-
презентация, музыка для детского танца – всё сотой и энергией армянских танцев. Один из ли дань памяти погибшим и возложили цветы гического коллектива центра – это пример эн-
это было подготовлено семьёй Арама. воспитанников сыграл на дудуке. Не зря эти к хачкару. тузиазма и самоотдачи. Вы вносите огромный
Выступление получилось ярким, зажига- звуки называют божественными, исцеляющи- А в воскресной школе нас уже ждали уча- вклад в дело сохранения культурных традиций
тельным! А в конце зрителей ждал сюрприз – ми, чарующими. Зрители были заворожены щиеся 1 «А» класса с учительницей Анной Ба- Армении. Мы желаем Вам успехов в Вашем
национальный танец «Кочари» в исполнении звучанием этого инструмента. Конечно, были грамян. Для них мы подготовили мастер-класс благородном труде и надеемся на дальнейшее
армянского ансамбля «Зартонк». и национальные песни. Но каково было наше «Русская матрёшка». Татьяна Анатольевна, дружеское сотрудничество!
После выступления все смогли попробовать изумление, когда на сцене появился Арам и мама ученицы 1 «Ж» класса Любы Суворовой,
блюда армянской кухни. Особой популярно- прочел стихотворение «Родина» на армянском рассказала об истории возникновения русской Екатерина Грамыко,
стью у детей пользовались, конечно, сладости: языке. Думаю, самые бурные аплодисменты народной игрушки матрёшки, показала её про- учитель начальных классов ГБОУ лицея № 369
гата и пахлава. Да и взрослые не отказали себе ребят предназначались однокласснику. Мы еще тотип – японскую куклу Фукуруму. Ребята об- Красносельского района г. Санкт-Петербурга

ԱԶԳ ԼԵԶՈՒ ՀԱ3ՐԵՆԻՔ


гÛñ»ÝÇùÁ »ñգ ¿, áñÁ áã û ßáõñûñÝ »Ý ù³ç³ï»ÕÛ³Ï »Ý Ñ³Û ÅáÕáíñ¹Ç å³ïÙáõÃÛ³ÝÁ,
»ñգáõÙ, ³ÛÉ ÑáգÇÝ£ ÇÝãå»ë ݳեւ Ýß»ó ѳÛÏ³Ï³Ý ÏñÃûç³ËÇ
ØÇçáó³éÙ³Ý ³í³ñïÇÝ Çñ ûñÑݳÝùÇ Ï³ñեւáñáõÃÛ³Ý ¹»ñÁ ë÷ÛáõéùáõÙ£
ËáëùÝ ³ë³ó ê³ÝÏï-ä»ï»ñµáõñգÇ êáõñµ ØÇçáó³éáõÙÇó 12 ûñ ³Ýó å»ïù ¿ гÛ
γï³ñÇÝ» ºÏ»Õ»óáõ Ñáգեւáñ ÑáíÇí ê³ñգÇë ²é³ù»É³Ï³Ý ºÏ»Õ»óÇÝ ëñµ³¹³ë»ñ
ù³Ñ³Ý³ âá÷áõñÛ³ÝÁ, áñÁ Ù³ëݳíáñ³å»ë ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛ³Ý ½áÑ»ñÇÝ եւ Ñ³Û ÅáÕáíáõñ¹Á
Ýß»ó, որ ³Ûëûñ Ù»ñ »ñ»Ë³Ý»ñÁ ѳëï³ï»óÇÝ ³ß˳ñÑÇÝ å»ïù ¿ ³ë»ñª §Î³Ýù, åÇïÇ
³ÛÝ å³ñ½ ×ßÙ³ñïáõÃÛáõÝÁ, áñ Ñ³Û Ù³ñ¹Á ÉÇÝ»Ýù áõ ¹»é ß³ï³Ý³Ýù¦£
Çñ íñ³ Ïñ»Éáí 20-ñ¹ ¹³ñÇ ³é³çÇÝ
á×ÇñÁ, ϳñáÕ³ó³í áõÕÕ»É Çñ áÕݳ߳ñÁ Տաթևիկ Սաղաթելյան
եւ Çñ գáÛáõÃÛ³Ùµ ѳëï³ï»É ÏÛ³ÝùÇ Հայեցի դաստիարակության կենտրոնի
²åñÇÉÇ 12-ÇÝ ê³ÝÏï-ä»ï»ñµáõñգÇ Ð³Û ÉÇÝ»É ³½գ³ë»ñ եւ ³Ù»Ý³Ï³ñեւáñÁª å³Ñ»É ѳñ³ïեւáõÃÛ³Ý գ³Õ³÷³ñÁ£ î»ñ ê³ñգÇëÁ մանկավարժ
²é³ù»É³Ï³Ý ºÏ»Õ»óáõ ȳ½³ñÛ³ÝÝ»ñÇ áõ å³ßïå³Ý»É Ù³Ûñ»ÝÇ É»½áõÝ£ ÆÝãå»ë ßÝáñѳϳÉáõÃÛáõÝ Ñ³ÛïÝ»ó Ù³Ýϳí³ñÅÝ»ñ
³Ýí³Ý ѳۻóÇ ¹³ëïdzñ³ÏáõÃÛ³Ý ³ë»É ¿ Ô³½³ñáë ²Õ³Û³ÝÁ. §²½գ³ë»ñ áõ î³ÃեւÇÏ ê³Õ³Ã»ÉÛ³ÝÇÝ եւ ²Ýݳ
Ï»ÝïñáÝÇ ÏñÃûç³ËÇ 3-ñ¹ ¹³ë³ñ³ÝÇ Ñ³Ûñ»Ý³ë»ñ ÉÇÝ»Éáõó ½³ï, å»ïù ¿ ݳեւ ´³Õñ³ÙÛ³ÝÇÝ, ÇÝãå»ë ݳեւ Ï»ÝïñáÝÇ ïÝûñ»Ý
ë³Ý»ñÁ ѳݹÇë³ï»ëÇÝ Ý»ñϳ۳óñÇÝ É»½í³ë»ñ ÉÇݻɦ£ èáõ½³Ýݳ ÎáõñÕÇÝÛ³ÝÇÝ, Ñ³Û ½³í³ÏÇÝ Ñ³Û
ѳÛáó ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛ³Ý 100-ñ¹ ï³ñ»ÉÇóÇ ä»ï»ñµáõñգÇ Ñ³Û ÷áùñÇÏÝ»ñÁ »ñ¹í»óÇÝ å³Ñ»Éáõ եւ ³Û¹åÇëÇ Ñ³Ûñ»Ý³ëÇñ³Ï³Ý áõ
ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõ٠ϳ½Ù³Ï»ñåí³Í Çñ»Ýó ÷á˳Ýóí³Í áõ íëï³Ñí³Í áգ»ßÝãáÕ ÙÇçáó³éáõ٠ϳ½Ù³Ï»ñå»Éáõ ѳٳñ£
ÙÇçáó³éáõÙÝ»ñÇó Ù»ÏÁª §²¼¶, Ⱥ¼àô, ïáÑÙ³Ï³Ý ëñµáõÃÛáõÝÝ»ñÁª Çñ»Ýó îÝûñ»Ý èáõ½³Ýݳ ÎáõñÕÇÝÛ³ÝÁ Çñ
вÚðºÜÆø¦ Ëáñ³գñáí£ Ñ³í³ïùÝ áõ É»½áõÝ, å³Ñ»É áõ å³Ñå³Ý»É ËáëùáõÙ Ýß»ó, áñ Ãáõñù ¹³ÑÇ×Ý»ñÁ ãѳë³Ý
ò»ñ»ÏáõÛÃն ëÏëí»ó ï»ñáõÝ³Ï³Ý ³ÕáÃùáí£ ë»ñݹեë»ñáõݹ£ гÛñ»ÝÇùից ¹áõñë ³åñáÕ Çñ»Ýó »ñ³½³ÝùÇݪ ï»ëÝ»É Ù»Ï Ñ³Û, ³ÛÝ ¿É
öáùñÇÏ Ñ³Ûáñ¹ÇÝ»ñÁ ëñï³µáõË Ëáëù»ñáí եւ ѳÛերը, ó»Õ³ëå³ÝáõÃÛ³Ý ուղղակի óÝգ³ñ³ÝáõÙ£ ²Ùáõñ ¿ ѳÛÇ áÕݳ߳ñÁ եւ
Ñ³Û ÅáÕáíñ¹Ç Ù»Í ½³í³ÏÝ»ñÇ Ï»ñå³ñÝ»ñáíª և անուղղակի Ñ»ïեւ³Ýùáí óñí»É են ³Ùáõñ ¿ ³ÛÝ ÑáÕÁ, áñÇ íñ³ ϳÝգÝ³Í »Ý Ù»ñ
îÇգñ³Ý Ø»Í, ì³ñ¹³Ý سÙÇÏáÝÛ³Ý, óáõÛó ³ß˳ñÑáí Ù»Ï, ³Ûëûñ Ýñ³ց ë»ñáõݹݻñÁ ѳÛáñ¹ÇÝ»ñÁ£ ܳ ÝáõÛÝå»ë Çñ ßÝáñѳϳɳϳÝ
ïí»óÇÝ Çñ»Ýó ë»ñÝ áõ ÝíÇñí³ÍáõÃÛáõÝÝ ³½գÇ, Ñå³ñïáõÃÛ³Ùµ ³ëում են. §Մենք Ñ³Û »նք, ËáëùÁ ÑÕ»ó Ù³Ýϳí³ñÅÝ»ñÇÝ, Ýß»Éáí Ýñ³Ýó
Ù³Ûñ»ÝÇ É»½íÇ եւ ѳÛñ»ÝÇùÇ Ýϳïٳٵ, եւë Ù³ñ¹Ç՛Ï ¦, ու եւë Ù»Ï ³Ýգ³Ù ³å³óáõóում, ϳï³ñ³Í ³½գ³Ýí»ñ ³ß˳ï³ÝùÁ£
Ù»Ï ³Ýգ³Ù ÑÇß»óÝ»Éáí Ý»ñϳݻñÇÝ, û áíù»ñ áñ ѳÛÇÝ Ïáïñ»É, µÝ³çÝç»É Ñݳñ³íáñ ã¿£ Æñ»Ýó ßÝáñÑ³Ï³É³Ï³Ý Ëáëùáí »ÉáõÛÃ
»Ý »Õ»É ѳۻñÁ£ гݹÇë³ï»ëÇ գݳѳïÙ³ÝÁ Üñ³Ýù ÝáñÇó í»ñ³ÍÝíáõÙ »Ý£ áõÝ»ó³Ý ݳեւ 3-ñ¹ ¹³ë³ñ³ÝÇ ë³Ý»ñÇ
Ý»ñϳ۳óñÇÝ Çñ»Ýó ݳËÝÇÝ»ñÇ ÃáÕ³Í ¸³ñ»ñ Ïգ³Ý áõ ϳÝóݻݣ ²ñÛ³Ý ëáõñµ ϳÝãÁ ÍÝáÕÝ»ñÁ£ ¼áÑñ³µ ¶³µñÇ»ÉÛ³ÝÁ, áñå»ë
ųé³ÝգáõÃÛáõÝÁ եւ Ñå³ñïáõÃÛ³Ùµ Ýß»óÇÝ, ãÇ Ù³ñÇ áã ÙÇ Ñ³ÛÇ ëñïáõÙ£ àñï»Õ ¿É ݳ Ñ³Û ½³í³ÏÇ ÍÝáÕ, Ñå³ñïáõÃÛ³Ùµ ³ë³ó,
áñ Çñ»Ýó »ñ³ÏÝ»ñáõÙ ÑáëáõÙ ¿ гÛÏÇ, îÇգñ³Ý ÉÇÝÇ, եւ áñù³Ý ¿É ÏÛ³ÝùÁ Ññ³ß³գ»Õ ÉÇÝÇ Ýñ³ áñ Çñ»Ýó ½³í³ÏÝ»ñÁ ³åñելով ѳÛñ»ÝÇùÇó
Ø»ÍÇ, سßïáóÇ, ì³ñ¹³ÝÇ, ÎáÙÇï³ëÇ եւ ѳٳñ, ݳ åÇïÇ ÙÇ ûñ Çñ ëáõñµ ѳۻñ»Ýáí Ñ»éáõ, ³ÛÝáõ³Ù»Ý³ÛÝÇí ¹³ëïdzñ³ÏíáõÙ
³ÛÉáó ³ñÛáõÝÁ, áñáÝóÇó Ýñ³Ýù ëáíáñ»É »Ý ³ëÇ. §ø»É», ɳá, ù»É» ¿ñóÝù ÙÁñ ¿ñգÇñ¦£ »Ý ѳÛÇ áգáí, ËáëáõÙ »Ý Ù³Ûñ»ÝÇ É»½íáí áõ
11 Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4

Ապրելու ապրիլ «Помни, живи»

(գեղարվեստական ղեկավար Աննա 18 апреля театр «Гавит» Российской и Но-


Բաղրամյան): Հանդիսատեսին հուզեցին во-Нахичеванской епархии Армянской Апо-
Անահիտի «Չինար ես, կեռանալ մի» և Ալինայի стольской Церкви выступил в Доме Молодежи
«Դլե յաման» երգի կատարումները: Василеостровского района Санкт-Петербурга
Դահլիճում օդն այնքան լի էր հուզմունքով, ասես со спектаклем «Помни, живи».
մեզ հետ այդ օրը մորմոքում էր նաև Աստվածային Спектакль «Помни, живи» является новой
Կոմիտասը, որի տասնամյակների խելակորույս постановкой в театре «Гавит», он поставлен
լռությունը առ այսօր յուրաքանչյուր հայի մտքում благословением главы Епархии архиепископа
ու սրտում է: Հուզառատ էր նաև, երբ բեմում էին Езраса Нерсисяна и приурочен к 100-летию Ге-
այն աշակերտները, ովքեր մարմնավորում էին ноцида армян в Османской империи.
մազապուրծ փրկվածներին՝ իրենց կյանքի գնով Его поставил приглашенный режиссер из
հայոց դարավոր մատյանները փրկողնրին: Армении – первый режиссер Ереванского дра-
Միջոցառման ավարտին կենտրոնի տնօրեն матического театра им. Капланяна Григор Ха-
Ռուզաննա Կուրղինյանը շնորհակալություն чатрян. Премьера состоялась 21 сентября 2014
Ապրում է այն ազգը, որը պատմական հայտնելով ցերեկույթի կազմակերպիչներ года. Спектакль поставлен по пьесе современ-
հիշողություն ունի: Ամեն ծնվող հայի հետ Ամալյա Սահակյանին և Աննա Բաղրամյանին՝ ного американского драматурга Ричарда Кали- себя), ведут отсчет своей биографии с сентября
վերածնվում են ժամանակի թանձր փոշու տակ նշեց, որ ազգային ինքնագիտակցության носки «Лунное чудовище». 2008 года. Тогда Гамлет Галечян по благосло-
ծածկված հայոց դարավոր պատմության և՛ զարթոնքի աստեղային ժամը ի վերջո «Помни, живи» – это история двух моло- вению Владыки Езраса создал театральную
հաղթանակները, և՛ցավերն ու դավերը: անդորրություն ու խաղաղություն է բերելու дых людей, Арама и Седы Товмасян, которым студию при ДПЦ «Айордеац тун», в которую
Սիրտս կոտրեցին սրով՝մեկ է, ապրեցի սիրով, միլիոնավոր անմեղ զոհերի անշիրիմ հոգիներին: удалось спастись от чудовищных событий 1915 вошли 10 студентов, которые и составили ко-
Այգուս բերքը այրեցին,նորը տնկեցի, Այնտեղ, որտեղ գեթ մի հայ կա, կա Հայաստան года. Двое сирот, которые учатся заново жить. стяк театра. В 2010 году также благословением
Վանքս քանդեցին,բայց ես, մեկ է,աղոթում եմ աշխարհի մի մասնիկը, թևածում է հայոց И это им удается, только пройдя через новые, Владыки студия обрела статус театра и полу-
քեզ, անմահ լեզուն, մշակույթը, ապրելու և արարելու подкинутые судьбой, испытания. чила название «Гавит», что в переводе означает
Տե՛ր,պահապան կանգնիր իմ ազգին հավետ: հայի մեծ կամքն ու կարողությունը: Հայոց Постановка камерная. Всего 3 действую- «притвор».
Կրկին լեփ լեցուն էր Լազարյանների անվան դարավոր պատմությունը ցույց է տվել, որ հայ щих лица – молодые Арам и Седа Товмасяны и Спектакль начался с благословения отца
հայեցի դաստիարակության կենտրոնի ազգը փյունիկվող է, հայոց գենը կենսունակ է... мальчишка-беспризорник Винсент. Однако, по Саркиса – настоятеля армянской церкви Св.
կիրակնօրյա դպրոցի դահլիճը: «Ապրելու художественному решению Григора Хачатряна, Екатерины в Санкт-Петербурге. Затем художе-
ապրիլ» խորագրով ցերեկույթը հիշողության, Որքան էլ ձեռքից գնացել, роли Арама и Седы на разных этапах их жиз- ственный руководитель театра «Гавит» Гамлет
պահանջատիրության, խոնարհումի, օսմանյան Դու էլի հային ես մնացել, ни исполняют три пары актеров – Варвара Би- Галечян представил зрителю спектакль.
յաթաղանին կուլ գնացած 1,5 միլիոն անմեղ Հայերեն են հառնում սարերդ: чахчян и Торос Торосян, Элеонора Сарибекян На спектакле присутствовали также ви-
հայերի հիշատակի ոգեկոչման միջոցառում Թող աստված եղածը պահի, и Давид Марянян, Анастасия Торосян и Артур це-спикер Национального Собрания Армении
էր: Այն մտովի ուխտագնացություն էր դեպի Եվ հետո ինչ էլ պատահի, Тащян. Режиссер Григор Хачатрян показывает Эдуард Шармазанов, заместитель Генерально-
ավետյաց երկիր,դեպի հայոց խոնրհված Ձյուներդ հայերեն են լալու, не трагедию народа, а драму человеческой жиз- го секретаря Совета МПА СНГ А. Чилингарян.
վանքերն ավերված բնօրրաները: Աշակերտների Գարունդ հայերեն է գալու, ни в бесчеловечных обстоятельствах, о том, что После окончания спектакля Эдуард Шарма-
հուզական խոսքը հանդիսատեսին տեղափոխեց Հայերեն են գալու դարերդ: боль невозможно изжить, но руководствоваться занов выступил со словами благодарности за
մեր կարոտների վայրերը՝ Անի, Կարս,Մուշ, ею тоже не стоит. Нужно продолжать жить и прекрасный и поучительный спектакль и при-
Էրզրում,Վան,Սասուն, Բիթլիս ու Արդահան: Ամալյա Սահակյան пытаться быть счастливым, несмотря ни на что. звал молодежь хранить традиции и не забывать
Շատ ազդեցիկ էր «Ավետում» երգչախումբը Հայեցի դաստիարակության կենտրոնի Театр Гавит основан в декабре 2010 года. своих корней.
իր կոմիտասյան կատարումներով մանկավարժ Однако сами «гавитята» (как актеры называют А. Карташян, Санкт-Петербург

Չօտարացած հայերեն
ավելի են ամրացրել իրենց կապը մայրենի որի կարևորությունն ու դերը գիտակցում են
լեզվի հետ՝ վկան մարտիմեկյան տոնն էր, դպրոցի բոլոր մանկավարժները:
որն անցավ անսահման ջերմ մթնոլորտում ՝ Դահլիճի օդը լի էր հուզմունքով ու
ներկաներից յուրաքանչյուրին մի պահ հպարտությամբ, ծնողները երջանիկ
տեղափոխելով Հայաստան ու զգացնել էին,երեխաները՝ հայեցի, ինչպես երբեք:
տալով հայոց շունչը: Դպրոցի տնօրեն տիկին Ռուզաննա
Դժվար էր հավատալ, որ հիմանականում Կուրղինյանը ևս մեկ անգամ կրկնեց դպրոցի
ռուսալեզու հայ փոքրիկները գիտելիքների համար կարծես նշանաբան դարձած տողերը՝
այդքան մեծ պաշարը կուտակել էին «Դարեր ի վեր հային հայ են պահել կրոնը և
շաբաթական ընդամենը մեկ անգամ տեղի մայերնի լեզուն»:
ունեցող հանդիպումների ընթացքում, Մայրենի լեզվի տոնին հայ փոքրիկները մեկ
սակայն փոքրիկների սիրելի ուսուցչուհին՝ անգամ ևս ցույց տվեցին, որ հայը հայ է, ուր
Ավելի քան քսան տարի գոյություն ունեցող օտարության մեջ գտնվող ցանկացած հայի տիկին Սուսաննան, կարողացել էր այդ էլ լինի և հայ կմնա, ինչ էլ լինի՝ ապացուցելով
Սանկտ Պետերբուրգի Հայ Առաքելական համար: մեծ ու կարևոր գործը ավարտին հասցնել՝ հայ մեծանուն բանաստեղծ Ավ. Իսահակյանի
Եկեղեցու Լազարյանների անվան Օրը սպասված էր, պատասխանտվությունը՝ զարմացնելով ու հուզելով աշակերտների խոսքերի ճշմարտացիությունը՝ «Մայրենի
հայեցի դաստիարակության կենտրոնի մեծ: Չնայած դպրոցի համարյա թե բոլոր ծնողներին, որոնցից շատերը առաջին լեզվի բառերը մենք զգում ենք, ապրում,
կիրակնօրյա դպրոցն այս տարի մարտի երեխաները ծնվել են հայրենիքից հեռու, անգամ էին լսում իրենց փոքրիկների իսկ օտար լեզվինը՝ սովորում, հասկանում,
1-ին սովորականից մարդաշատ էր. գարնան տեսել են ուրիշ աչքեր, լսել ուրիշ բառեր, ասմունքը մայրենի լեզվով: Տոնին ներկա հիշում»:
առաջին օրը համընկել էր մայրենի լեզվի այնուամենայնիվ քաջ գիտեն, որ ով ծնվում էին փոքրիկների ավագ ընկերները ևս, Միջոցառման ավարտին Տեր Սարգիս
տոնի հետ: է հայ օջախում, պիտի խոսի հայերեն, ամեն ովքեր յուրահատուկ կերպով ներկայացրին քահանա Չոփուրյանը իր օրհնանքն
Ընթացակարգի համաձայն, ցերեկույթն թռչուն հայոց հողում պիտի երգի հայերեն, հայերեն ամենամեծ մագաղաթյա ձեռագիրը՝ հղեց բոլոր ներկաներին և կենտրոնի
սկսվեց Տերունական աղոթքով: Այնուհետև ծիրանենին հայոց հողում պիտի ծաղկի «Մշո ճառընտիրը»: սաներին, իր շնորհակալությունն հայտնեց
նախադպրոցական տարիքի հայ մանուկները հայերեն, որ միշտ ժպտան լեռներն հայոց Հայկական ավանդույթներով հարուստ ցերեկույթի կազմակերպիչներ Սուսաննա
սևակյան, շիրազյան, սահյանական Արարատին հայերեն: Այսպիսի հաստատ պետերբուրգյան կիրակնօրյա դպրոցում նման Գաբրիելյանին և Բելա Ավագյանին, դպրոցի
տողերով գովերգեցին իրենց տատիկների գիտակցումով են դաստիարակվել միջոցառումները նորություն չեն, այստեղ նշվում տնօրինությանը և մանկավարժներին, որոնց
ու պապիկների Հայաստան աշխարհի հայրենիքից հեռու ապրող բոլոր մանուկները, են բոլոր հայկական տոները՝ ամրապնդելով շնորհիվ դպրոցի սաները հաղորդակցվում
լեզուն՝ իրենց մայրենին, որը լույս ու ուժ է ովքեր, հաճախելով կիրակնօրյա դպրոց, էլ Հայաստան-Հայրենիք-Հայերեն եռականթեղը, են մեր մշակույթի գանձերին:
Հաւատամք  Аватамк  Веруем  № 4 12

Армянские языковые связи сквозь века

В Академии наук Санкт-Петербурга стар- Езраса Нерсисяна, в котором прозвучало бла- В рамках конференции прошли лекции и
товала Международная лингвистическая гословение Верховного Патриарха и Католи- в культурном центре «Вернатун» Армянской
конференция «Армянские языковые связи коса Всех Армян Гарегина Второго организа- Церкви Санкт-Петербурга. Здесь выступили:
сквозь века», организованная Институтом торам и участникам конференции. доктор Грач Мартиросян на тему «Происхож-
лингвистических исследований РАН. Она В послании отмечалась важность между- дение и историческое развитие армянского
собрала ведущих филологов-арменистов из народной конференции, дающей новый им- языка», арменовед профессор Кеворк Бар-
разных научно-образовательных центров пульс дальнейшему сотрудничеству армено- дакчян (Мичиганский университет, США)
Армении, России, США, Франции, Швейца- ведов мира. на тему «Арменоведение: проблемы и пер-
рии, Дании, Великобритании и Голландии. В течение трех дней занимающиеся во- спективы развития». Доктор Лусине Саакян
Организатором конференции высту- просами арменоведения ученые из различ- (ЕГУ) представила свой документальный
пил ИЛИ РАН при поддержке ААЦ Санкт- ных стран оживленно обсуждали научные фильм «Амшен на перекрестке прошлого и
Петербурга. В состав оргкомитета вошли Ни- проблемы арменистики, обменивались опы- настоящего» и рассказала о состоянии ам-
колай Казанский (директор ИЛИ РАН), Ана- том, знакомились с армянской общиной шенских армян.
ит Донабедян-Демопулос (Национальный Санкт-Петербурга. Темы выступлений были Практическая часть конференции вклю-
институт восточных языков и цивилизаций как сугубо лингвистические, так и общефи- чала в себя большой круг мероприятий.
(INALCO), Грач Мартиросян (Лейденский лологические: Грач Мартиросян (Лейден- Участникам и гостям была предоставлена
университет, Нидерланды), Вартан Казарян ский университет, Нидерланды), например, возможность посетить армянские церкви
(Московский государственный университет). представил доклад об армяно-хеттских язы- Санкт-Петербурга, ознакомиться с бесцен-
Конференцию открыл директор Инсти- ковых взаимоотношениях, филолог Сурен ной коллекцией армянских экспонатов, хра-
тута лингвистических исследований РАН Золян рассказал о некоторых ареальных па- нящихся в Российском этнографическом толчок новым объективным научным иссле-
академик Николай Николаевич Казанский. раллелях армянского эпоса «Неистовые са- музее, Российской Национальной библио- дованиям в области истории, права, культу-
Собравшихся приветствовал председатель сунцы». Бурастан Зулумян (ИЛИ, Москва), теке, встретиться с руководством армянской ры, филологии и других гуманитарных дис-
Армянской национально-культурной авто- выступила с докладом «Родина в армянской общины. циплин. Одним из проявлений такой научной
номии Карен Ромикович Мкртчян. Настоя- поэзии XIX в. и поэтов-символистов начала Конференция была приурочена к 100-лет- устремленности стала и наша значимая кон-
тель Армянской Апостольской Церкви Св. XX в.», а Артур Амбарцумян (СПбГУ) пред- ней годовщине Геноцида армян. Эта дата не ференция, к которой было приковано внима-
Екатерины СПб священник Саркис Чопурян ставил в диахроническом срезе характер только стала возможностью призвать про- ние научной общественности.
зачитал послание Главы Российской и Ново- иностранных заимствований в некоторых ар- грессивные силы человечества к противо- Донара Мкртчян
Нахичеванской епархии ААЦ архиепископа мянских говорах Южного Карабаха. стоянию вызовам современности, но и дала СПбГУ, Восточный факультет

Банковские реквизиты организации Учредитель: Армянская Апостольская Церковь Санкт-Петербурга


Местная религиозная организация Издается благословением епископа Езраса (Нерсисяна) — Главы Ново-Нахичеванской
«Армянская Апостольская Православная Церковь Санкт-Петербурга» и Российской епархии Армянской Апостольской Церкви, Патриаршего Экзарха
Главный редактор: Армен Меружанян Регистрационное свидетельство
191011, Санкт-Петербург, Невский пр., 40-42, тел. 710-5061, ф. 710-5876 № 492 от 06.04.92 Выдано Исполкомом Ленсовета
Редакционная коллегия:
ИНН 7801043707, КПП 784101001, р/с 40703810911000000276 Карен Мкртчян Юсик Язычян Адрес редакции:
в филиале ОПЕРУ ОАО Банк ВТБ в Санкт-Петербурге, Хачатур Бдоян София Шахвердова 191011, Санкт-Петербург, Невский пр., 40-42
г. Санкт-Петербург, к/с 30101810200000000704, БИК 044030704, ОКПО 34357297, Максим Атаянц Карен Вартанян Тел. 350-53-01, e-mail: havatamk@yandex.ru
ОКОНХ 98700, ОКВЭД 91.31, ОГРН 1037858003127 Гоар Мартиросян Наринэ Хачатрян Тираж 500 экз.

Вам также может понравиться