You are on page 1of 698

Digitized by the Internet Archive

in

2011 with funding from


University of Toronto

http://www.archive.org/details/spicilegiumroman02maia

SP

ff

LEGIUM
IV

ROMA

UM

SPIGIL EGJ III r o m a u m


3\r

roMUs
\Mi.

n.

POLITIANl

i\n RPRETATIO POE1


I

II

LIBRORl M Ql
i

PUOB DLIADI8.

\C.

SADOLETl CARD.
ni:

TBACTATl
si

CHBI8TIAN
Ai>

ECCLl

LT ALIUS

CLEMl

\ri;.u

vii.

ILEANDRI SENIORIS CABD.

EPISTOLAE ALIQDOT,
\iui S

COSMAE HIEROS. COMMENT


M)

CABMINA

8.

GREGORII NAZIANZENl*

NONNI AD DUAS EIUSDEM ORATIONES.


LULANII DICTIONES QUATUOH.
IOH, PIIILOPOKI

PROLOGUS AD NICOMACIII AIUTIIM,

ROMAE
TYP
3

COLLEGII U R B A N I
M. DCCC. XXXIX.

JAN5

1954

/r/va

i;m Toitis

pis

u;r vtio.

volumme compr Ocriptorum hoc volumii iptorum rum agmen ducat venustissimus Angelus PolitiaMusarum amor cuius i|)*o prolato nomine nus
1.
I
i

tecae latinae italicaeque litterae recreari viden-

tur.

Ilomeri iliadem ab eo latinis versibus fuisse

expressam, fama cecinerat; mox tamen, nusquam


conspicuis eius operis exemplaribus
,

conclama-

tam rem atque

infra

mortuos amandatam eruditi


duos ego
co-

putabant, Atqui
dices

in pluteis vaticanis
,

iamdiu eonspexeram

inter alios nobilissi-

mos quos a demortui Politiani bibliotheca Fulvius quondam Ursinus acceperat ct in biblio,

thecam niox pontificiam transtulerat. Prior codex

numero 3298. notatus


iiiacac interpretationis

in

mcmbrana
,

eleganter
cst

descriptus, rubroquc corio compactus

ipsum

exempiar, quod Politianus


;

Laurcntio Medicco maccenati obtulit

nam stem-

ma
est,

gentis Mediccae inauratum ac pictum in fron-

te gerit; ct

quamquam

calligraphi opera exaratus

manu tamen

ipsius auctoris interpolatus idemet

tidem refectusque cognoscitur. Porro


Ursinus haec in eo adnotavit
:

Fulvius
e 3.
,

Omero

il 2.

delV iliade, tradotto in versi dal Poliziano


molti luoghi tocco di

iti

mano

sua. Ful.
a

Urs.

VI

EDITORIS
hic

Codex

cum

aliis

plurimis
,

I)clIo

italico

Gallis Parisios translatUs fucrat

ut sigillum

iral-

licanac bibliothecae
strat
;

l)is

in co

impressum demonigitur in hoc


,

isq".c

dcmum

post publicarum rcrum con-

vcrsioncm ad uos
codice
poeticis
stolis

rediit.

Habemus

secundum

ac tertium iliadis lil)rum

cum

ad Laufentiuin Mcdiceum Politiani epi-

apollinco leporc perlitis.

Iam cur primum


,

librum interpretatus non fucrit Politianus

cau-

sam pandit
reliquos post

ipse in priore epistola

quod autcm
quam-

quintum

libros desideremus,

quam
id

in praedicta cpistola

ab auctorc promissos,

ob multas auctoris occupationes acerbumque


cst

obitum contigisse puto. Altcr


ccus 30 17.
,

codcx chartailiadjs

quartum quintumque
isque totus

librum

manu ipsius Politiani vidctur dcscriptus, nondum tamcn calligrapha manu iu membranam puram translatus, neque adhuc
continens
,

Maecenati oblatus
carct
,

ideoque
,

et

epistolis

praeviis

titulis

tantum

quos

in editione exhibui-

mns

librorum

initio

pracpositis.

Pucrilibus

propcmodum
,

annis lianc se IJomcri

intcrpretationcm fecisse

narrat Politiantis in exet

trcmo prioris epistolac vcrsu;


strcs Laurcntii ludos
,

quidcin post cquc-

ct post urbis volaterranac

expugnationem
git
,

quae anno mcccclxxu conti-

qui erat annus Politiani win-; etenim anno

mccccliv natuni constat.

Neque vero qutsquam


stilo
,

tam

erit

hospes in Politiani

qui his car-

P| klflTIOi

minibus lcctu

dubitarc de bu< lorc


prratia

Vi

tantillura

qucat. Sed tamcn eruditionis


doctissimi
vita

trca rccitabo
<!

Menckenu

locof, <\

eioi

Politiani

scriptis

commentario, unde untYersam hu

ius operis historiam,

famamque
lieet.

eiu

dcm

inter

l">

mines diditara cognoscere

Menckeniui
a

ita-

que

postquam
latifiis

p,

33. dixerat

Homerum
,

Polij>.

tiano
iia

versibus fuisse redditum

moi

49,

suam adfirmationem luculenter demonstrat.


Neacio, an integrum reddiderit;
id

enim per

ati

stos adolescentiae

limites
,

6eri

\i\ potuit.

[oh Trithe-

mius

aequalis Politiani

ad

iliada

laborem eius rc-

stringit, in

CataU

scriptor* eccl, p. 166 not*

Bz

hic

ausus est

inquit, iliada

Homeri

versibus lalinis

gendam
in

exhibere*

uniw p. ait mensis 1/1 SuppL Chronic. j>. 435, sex saltem ffomeri libros ah ipso puero adhuc e graeco versos
Bibl.
,

Eadem sunt verba Gonradi Gesneri f\\. Quin et Philippus Fac. Bergo-

hexametris. Habes etiam, cur dubites, ex


l)i

litteris Iaco-

Gardinalis papiensis ad Polit.

lih.

J III. epp. Polit.

cp. 7. Is
ipsi

cnim

lectis iis
,

quae ex Homero translata


ad Ia-

miserat Politianus
,

seminuda adhuc atque involitteris

lucria

uti

dicuntur ab ipso Politiano in


)

cobum
tia
,

antec.

perspectaque

borum
,
,

venustate et grased

ne opus incboatum desereret


laboris

quod superessollicila-

sct
vit.

pcnsum

absolveret

impcnse eum

Morem num

gesserit tanti viri adbortationi Politia;

nUSj dicere non audeo


tis, ul

siquidem nec mibi

ncc mul-

puto, eruditorum visa est


,

umquam
,

baec Homeri
extincto

iuterpretatio
litiano
,

quae cbartis

suis involuta

Po-

aut fato

quodam

periit, aut bibliotbecarum la-

tcbras aeternum babitare iussa est. Bergomensis quidein

vjll
.'.

BDITORIS

editam ab ipso

refert
;

illam

versionis particularm

deiude vero revocatam


scriptoris huius
,

sed mera forte coniectura fuit


hausisse videtur ex litteris

quam

mo-

do

allegatis Iacobi

Card. pap. cui miserat quidem Po-

litianus

partem interpretationis, illam vero nequaquam


liina potius et iudicio Iacobi
i.sto

editam, sed

cxpoliendam.

Quicquid igitur de labore


sicut lcve

admodum
,

cst et

compertum habemus exiguum ita onine ex scri,

ptis Politiani

aut

eorum
est.

quos. aequales habnit,


,

te-

stimoniis

capiendum

Marsil. Ficinus

dum home-

ricam Politiani

musam

miris in caehim laudibus a sc

extollendam

memorat in cp. ad Poliu lib. T I. cpp% Polit. cp. 12 non nisi hane quam vertendo Horaero impenderat noster operam indicare videtur. Interpre,
,

tationis

huius quae fuerint virtutes


;

et

veueres, paucis
ea
,

infra dicetur
stare possit,

nunc vero dicenda sunt


Iacolms Card. pap. in
ait
,

unde conhuic operi


lau-

tenera in primis aetate

manum

admotam
latc.

csse.
,

litteris cit.

dis hacc esse

ct

admirationis in lam recenti ae-

At

his potiora no!>is csse

debent

quae ipse hac

de re passim Politianus raemoriae prodidit. Iu append.


JMisccllan. verba eius haec sunt
:

etenim cgo tenera


utrique

adhuc aetate

dabam quidem philosophiac

operam
vior

scd non

admodum assiduam
et
,

videlicet

ad

Jlomeri poetae blandimenta natura


,

aetate procliut

quem tum
,

latine quoque miro

adolescens

ardorc

miro studio versibus interpretabar; Rursus


:

sub initium orationis in expositionem Homeri


ego
is suni
,

nam
f

ct

qui ab ineunte adolescentia ita huius cmi-

nentissimi poetae studio ardoreque flagraverim ut non

modo eum totum lcgendo olfecerim paeneque eontriverim sed iuvenili quodam ac prope temerario ausu
, ,
,

Here etiam in Laiinum tentavcrim*

IM

10.

I\
II

llui

ii

Meni kcniui
,

p
1

'

.".

ion(
'

[omi

nuem
ie

.iiii

in'.-"i iim
,

"

c\ pn
I

puc!
'

teinporibui
iorc

lntinii vera

litinnus
5
I

loco

dixi

inpra
tn

',.

///

nof.
\

iciliccl rationihui lat id

cvii

imu

ul

im

liuc

ue noii

exitaret

ll

<!<

eiui concii
p

num babem
/
>'

Banniui
,

io c
!

ad\

ei

m
-

///. tiiju

[.
,

vehementer optal
exire io

qunndo protractam

doctomm bominum
ea

<

ipcctum publicum. Quid senserinl de


bui lecendam dederai Politianui
cissimis.
\isi
,

eruditi

<jni-

addendum

hic pau-

quid datum adulationi cxislimes a [acc~


in

bo Cardinale papiensi
)

epiitola ad Politianum, ld>.

III. Epp. Po/.

cf).

7, quae laudibui huius interpre,

lationii
uniiii

unice destinata est


,

boc iudice splendidissi-

dixeris

et

ad omne
et

venustatis genus cbmposiet

tanu Orationem in primis latinam esse


plenos etiam versus bus servientes
,
,

illnstrcm

numeris magnifice auriinde discimus. iNcc minus honorificum


suis
tfars* Ficini in ep*

de

illa est iudii


,

ad Laurentium
1

Medicem

quam

\id. lib, I. F,pp. Ficini en.

quod
as-

tanto plus habere


sentationis studio

momenti videtur

quanto est ab
nutris
,

remotum loogius

domi

in-

homericum illum adolescentem Angelum Polilianum qui graecam Homeri personam latinis eoloquit
,
,

ribus
est
,

exprimaU Exprimit iam

atque

id quocl
,

mirum
sit

in tani tenera aetate ita exprimit


,

ut nisi quis
,

graecum fuisse Homerum noverit


utcr naturalis
,

dubitaturus

et uter pietus
,

Jfomerus. Deleetare

iis

Medices ut coepisti ; nam ceteri pictores parieies ad temuus ornant lii vero in aevum habipictoribus
,
,

latores illustrant. Ipse Politianus


lioc ingenii

satis

magnifice de

sui

partu in elegia de Albierae Albitiae


:

immaturo exitu

SDITORIS
ip.sc

cgo

qui
,

dudum

reges

Dardanaqac argolica
JIcu n il dulce sonans
,

magno ore canebam Pcrgama rapta manu

iam bclla tubasque Et rcfcro ad nigros carmina mocsta rogos,


tacco
Iac.
,

Laudat ctiam
vi

Sannazarius, aequalis Politiani, bre-

epigrammate

quod

est lib, II,


,

Epigr, cius cp, 47

versionem

quamdam Homeri
is

quae forsan eadcm

est

nostri. Fuit

alioqui partibus Politiani

parum addi-

ctus

quin

variis
;

carminibus acerbissime in

eum
et

de-

baccbatus est

at

cum

cius erqa Politianum


sit
,

odium eo

demum
rulli
diflicile

tcmpore coortum

quo Bartb. Scalae


,

adversus

eumdem
,

irae efFerbuerunt

creditu

Mabaud

videtur

primis pueritiae annis


illis

quibus nibil
,

Politiano

cum

binis

contentionis fuit

nec inimi-

cum

ei

fuisse

Sannazarium.
p.

Denique Menckenius
tcrpretatione poctica bis

De latina Homeri incommemoravimus scct, I, .


090.
,

77Y. et

.
,

X,

idque tam copiose


,

ut

iam

quod addi
loci cst

his possit

supersit nibil. Saltem

quod buius

monco

non
,

exstare buius laboris

ullum boc tcmpore

ve3tigium

nec dubium vidcri, quin fatum


sit

commune iam
p, 48.
si

du-

dum rerum bumamrum


men
selius

expertus. Clausio tafides

in vita Politiani cap,


,

XXIV.

ba-

bcnda
,

tale

quid olim in bibliotbeca sua Franc. lleset elo-

in

roterodamensi atbenaeo bistoriarr.m


,

quentiae professor

servavit.

At cum

ille

petitam sibi

banc notitiam tradat ex


notis
,

Hesselii
,

ad Ennii fragmenta
prodierc
,

quae

uti

mibi constat

numquam
,

nec in besscliaua cditiouc Eniiii


addilisque
ci

an*

70 j. vulgata

Hicr.

Columuae
,

ct

aliorum notis

tale

quicquam commemoretur
dc nobis
bitamus.
liceat

hinc donec certiora aliun,

cognoscere

ea de re merito nos

du-

M
II.

llc.

\l

Excitandis

clarorum

viroruaa

dc latibulo
sitto

codicum

scriptis libentcr invigilans,


,

alterum

laudatissimum italum

[ncobum Cnrdinalem
i.

Sa

doletum

geminam in vaticanii m lucubrationem nondum typis expressam repcri oem pe operis de christiana ecclesia Ubrura primum
,

cuius

tribus

adhuc

reliqttis desiderati$

nec non
locis

exe>-

geticum super duobus evangeliorum

libel-

lum
in

de quo utroque scripto Sadoletum ipsum


suis

epistolis

loquentem

ihfra

pp. 101. cL

170. adduxi. [nde enim apparet, tractatum de ec*


clesia

missum

fuisse

ad Iohannem Salviatum

car-

dinalem anno md*xxxix

Quum

autem Sadoletus

auno mdxxxvi sexagenarius purpuram sumpserSt,

sequitur ut intra
id

primum
,

Cardinalatus tricnis

nium
aliis

opus clal)oravcrit

quo

tcmporc cum

octo

summac famac

Collcgis in sccrcto de rcpontificis iussu

formanda Ecclesia consilio Pauli

versabatur, quod consilium anno*M a D*xxxvm* pcr-

actum

fuit.

Ac sanc

id

tempus componcndo huic


,

operi pcridoncr.m crat

ciun Sadolctus capita dc

emendanda
vui

Ecclesiae disciplina ac moribus


Sic

cum

viris conferebat.

cnim

res in conventu

vcntilatae

matcriam scribundo opcri suppcditatra-

bant; vicissimque operis scriptio Sadoletum sacro


consessui paratiorem in dics doctioremque

debat. Tcstimonia

tamen

a Constantio in scholiis

Sadolcti vitae adiccta demonstrant, auctorem


ita

non

lioc

opus ad unguem expolivisse

ut

nullum

XH

EDITORIS

castigationi vel sceundis curis suis


ret.

locum relinqueConstantius

Quarc

ct illtid persimilis

argumenti fragmen,

tum quod P. Lazarus


tiuet instaurationem.

protulit
)

et

re-

petivit (ep. pont. p. cix.

ad operis fortasse per-

Scd quicquid

dcmum

Sado-

letus cogitavit, nohis

quidcm nullum

cius vcrluim
scripti

jmmutare

licuit

licuit

tamcn particulas

aliquot prudcnti intcrdum consiiio praefcrmittcre,


ret.

ncquid fortc adversus auctoris voluntatem

fic-

Cetcroqui id opus cditione dignissimum viest


,

sum
et ol)

quippe

ecclesiastica sapientia

plenum

sacri

caeiibatus praescrtim praedicationem

valde utile.

IIL Quae vcro

post liaec Sadoleti opuscula

chartae supcrerant in libro


epistolis

meo

eas nonnullis
scnioris

occupavi
,

Hicronymi Alcandri

Cardinalis
epistolas

cuius et alias vidi multas mss.

tum
,

tum

disputationes et consultationes

ca-

tholicae religioni ct

suorum temporum

historiac

pcrutilcs

quac aliquando cum publico commucol-

nicandae videntur; ne clarissimum olim sacri


legii

lumen

et

validum romanae sedis advcrsus


,

haereticos

propugnaculum
,

irrepente

paulatim
iactti-

oblivione

debitae famac ct immortalitatis

ram

faciat.

Doclissimus quidcm comes Mazzuchcl-

lius (Scripi. ital.)

non uiinimam partem scriptoquae


ipse novi

rum ineditorum

Aleandri nostri cognovit. Neque


, ,

tamen c^o omniuin


heic contexam; sunt

catalogum

enim

in diversis dispcrsa co-

1(1.

\lll

clicibus

quos nunc pervolutare non

vacat.

nus

lamen prae ceteriscodei nobilis cpistolarum AIcandri corpus continet, isque


in

primi
<

cura

mea

exercet, praesertim quia vetustate et

im cor-

roditur; ideoque citius publicandus videtur, [nter


has epistolas sunt aliquot etiam Pontificum atque

Principum,

veluti Leonis
,

Clementis VII, Ma,

ximiliani imperatoris

Ludovici regis Hungariae

Ducis Sabaudiae

Alberti

Carporum

principis

Ioachimi marchionis brandeburgici , Fabricii


gistri

malit-

rhodiensis ordinis

quae eur Aleandri


]>oni

teris sint

immixtae

nunc non quaero.

quo-

que

pontificis Hadriani VI. vidi

longam ibidcm
Hispania scri-

ad Cardinales

S. R. E. epfstolam cx

ptam

quam

in Hadriani
,

analectis a
in

Burmanno
di-

vulgatis

non reperiebam

qua postquam diu


,

de suo ad
\it
,

Urbcm

itincrc

quod molicbatur

sic

postrcmo Cardinales alloquitur.


et in

Iiiterim Circumspectiones Vestras

hortamur

Domino rogamus
,

ut

maximo aflcctu mcmores digni-

tatis et ofEcii sui

quocl veros Ecclesiae cardincs decct


ct

coneordibus animis Urbis

universae ditionis nostrac


,

paci et tranquillitaii studeant

delectum excrcitus

de

quo ad nos fama pervenit

nisi sit

rebus nostris neces-

sarius, in terris nostris fieri prohibeant, populos nostros

sua dexteritate et solita prudentia refrenent

et
,

ad uniet qui-

tatem

et

caritatem instruant. Meminerintque


,

dcm
lor
tot
!

scrio
)

non solum ab

infidelibus

sed et

prob do-

cbristianis ipsis adversus lianc

sanctam sedem

tantasque undique tendi insidias, tot hinc inde bac-

XIV
rcses insurgere, et

EDITORIS

defectionum manifesta detegi signa

ut

nisi misericbra Deus adsit) non solum inter nos


,

divisi

verum etiam maxime concordes tantis malis vix obsistere posse videamur. Dc nobis profecto illud pro
cui divina providentia

compertissimo pollicemur, nos ob dignitatem eiusdem


sanctne ct catbolicae Ecclesiae
,

pcr vcstram clcctioncm nos licot indignos praefecit

banc vitam exponero ubique quidem


tos
;

et

semper pnra-

sed
ut

nunc ad

illud ct

solum potissimum invigila,

re

qunm

citissime

possumus

iucundissimum Ur;

bis sponsac nostrae

aspectum visamus

simul ut gra-

tissima vcstra praesentia ct consuetudine

fruamur
,

vo-

bisque tum ob istam

unnnimem clectionem
,

tum ob
si-

rcs in nostra absentia gubernatas


tis
,

si

non pro meri;

saltem pro
ut

virili

nostra

gratiam referamus
,

mul

rerum nostrarum

paci stabiliendae

et intesti,

nis christianorum bellis ct soditionibus scdandis

ani-

misquc conclliandis in communc prospiciamus


te

favenet

Deo

opt.

max. qui omncs nostros gressus dirigat

acta moderetur.

Leonis aulem X PP.


tlicc

trcs

sunt in cotlcm co-

Ecmbi ac Sadolcti collcctionibus minimc obviac quarum duac ad Hcnricum


cpistolac
,

in

VIII- Angliac

regcm agunt dc abbatia


,

S. All^ani

Cardinali cboraccnsi

post Pontificis in Ur))cm

rcditum

consistoriali dccrcto

adsignanda

ct

dc

Cutbbcrto Tunstallo ad londincnsem scdcm cvelicndo


;

tcrtia cst

ad Cardinalcm cboraccnscm

su,

pcr pracdicto beneficio scripta. Iam in prima

quae multo antc Henrici lugendam dcfcctioncm


(ul ct rdiquae) data cst,
sic

regem dilaudat Lco.

HAI

10

Exisebant sane divinae tuae dotcs


r

istaque filia*

/\

(jutini

Tiobis l<im

/>'<'

(jtKim lninnnn' (><r nr<i~

torem
</c

et litteras praestitisti
iii.

obedientia % etperin*
,

tim

defendenda re christiana

non tninus
,

felici scribendi stilo,

clara gesta
esset
,

ut nihil

quam aliis praesidiis prae* quo4 modo in manu nostra


coin-

non lubenter concederemus, IV. Ui Cosmae ante hanc diem incognitos


S,

mentarios ad

Gregorii Nazianzeni carmina in>


,

primendos curarem
opus

multae

me

causae perpule-

runt, 1. Codicis vaticani raritas, qui fortasse unus


id
nol>is eonscrvavit
,

cui codici siqua fortc


,

labes aut calamitas aliquando accidcret


rain

praecla-

Cosmac lucubrationcni
Quuin
typis
rnulti
,

pcrirc funditus nc-

cesse forct. 2.

cxtent ad Nazianzcni

orationcs commcntarii

nullus liactcnus ad cius,

dem carmina
rc

commcndatus vidctur

cum
fe-

alioquin bcati patris egregia poemata, et nulli

ethnicorum secunda

intcrprctationis honore
S.

dignissima sint. 3. Ilomo saeculi octavi,


nis

Iohan-

damasceni

ut postea dicam

a pucritia hofa-

spcs ct condiscipuius, ac
cile

melodorum sacrorum

princeps

non

sine piaculo negligi mihi vi,

dcbatur. 4. Multa sunt in lioc opcre

quae testa,

menti utriusque historiam illuminant


etiam ecclesiasticam tangunt
,

quaedam
phi-

et civilem ac

losophicam. 5. Postquam ego latinos mythogra-

phos cx vaticanis codicibus extuli, valde optabam

graecarum quoque fabularum congeriem aliquam,

wi
siqua
cis
inilii

ix-iTonis

forte

conspiciendam

sc darct

classifa-

auctoribus adsociare.

Nunc

cx his plurimis
historiis
,

bulosarum rcrum atque aetatum


plcna
iunctis

quas

maim Cosmas

suppeditat

ncc non ex adoratio-

Nonni abbatis ad duas Nazianzcni


,

nes novis itcm historiis mythicis

mcdiocrc cor,

pus fabularum graecarum conficitur


lodoro
,

quod Apol-

Phornulo
,

Ant. Lihcrali

ceterisque lm-

hismodi

comitari iain potcrit.


operis

Agc vcro de auctorc huius


accuratius

diccndum
,

vidctur.

Cosma paulo Nam duos eodem


dnmnsccni IohanI.

sacculo oclavo fuisse

littcrarum gloria fulgcntcs,

tradit diserte in vita S. Iohnnnis

ncs biographus npud Lequinium T,

p.

V.

scqrj.

Narrat cnim biographus,


Italia

Cosmnm monachum,
et

cx

oriundum, omni sacra


in

profana disciplina

exquisisitissime excultum, a Saracenis

Damasci do;

minis
a
S.

cursu piratico fuissc captum

qui

quum

barbaris occidendus Damasci forct

intervenit

Iohannis damasceni parens


doctrina cognita
, ,

qui

mae
dis

impctravit

summa Coscum a Princi-

pe Saracenorum

dcductumquc domum erudicnfilio


,

praefecit Iohnnni

ncc non iuniori cui-

dnm Cosmae, Hierosolymis nnto, scd tunc parcnqucm sihi vcluti filium adoptavcrat. fcibus orho
,

Pergit autcm narrare biographus

quod uterque
hic

puer, tam [ohannes


rosolymita
,

scilicct

quam
,

Cosmas

hie-

sub senioris Cosmae magisterio mirc


dilecticae
,

profecerint in grarmmaticae

rhctori-

vii

ATIOi
di
.1

'

"
is
.;

.,,

etlliCdC

iiliui-iiiiiijin-

i|)ln

.1.

imi

ioJ

tamen
,

in
id

scicntia

barmoi
ei
ip
,

nrac<
,

puc
a!>

excelluissc
iii

demum

canticU
compcriri.

qifi

poetices periti

sunl
,

En

itaque duos

Coamas
,

scniorcm quidcm

ita-

hmi praeceptorem

iuniorem autem discipuiam


,

Hierosolymis ortum
'iii,
i

cuius postremi

laus

multo
\i

poesis musica fuit.

Porro

quum

iai
,

operis auctor bis se dicat

hicrosolymita,

niiiii

in fronte scilicct et in calce codicis

patct

omnino bunc

esse

iuniorem iilum

S.

[obannis
<:t

damasceni adoptivum fratrem conturbernalem


condiscipulum,
illorum
,

eumdemque auctorem canticorum


latine
,

quae
(1)

partim

in

bibliotheca pa-

trum extant
qui voc.

graece vero in codicibus haud

raro occurrunt. Suidas autem apprime consonat


'Icoav.

dxuzr/.. ait

Cosmam
)

hierosolymi(

nuxn aequalem fuisse Iohannis damasccni


vcro

immo

cum
,

co adolcvissc

avvwtpa&

nielodum sua-

vissimum

cuius

ncmpc
Kcay.xg
u.cvaty.r v
l

ac Iohannis cantica ncsit


:

mo
ccjzm

ullo

tcmporc cxaequaturus
xou

qvvwtpate o
,

( 'Iwovvyj )
,

e~ 'IecccwXy/Jiwv
efAco^ v.ca

oyy/j eiiopueot

g-ol-cc.

ntxi

nvecov

mv
xad*'

ivappovtGV

yow
etJe-

a-u.y-iv.:i

xavoveq lcoawou ~z
,

Krc-p.a uvyypKjLV qvk


riuoc^
fitoq

%xv-o ovde ^aiv-o


dYiercrcu.

uiyjn av

TtEpata*-

Denique idem Iohannis damasceni biogra-

phus

p, xx.
,

Cosmam

pari

cum

laude rursus com-

nicmorat
(i)

et

Maiumae
p.

urbis factum dicit episco;.~7.

Lugdun. T. XII.

XTill

EDITORIS

pum,

Petri martyris successorem,

quod

circa

an-

num
uius
,

Christi

dccxliii.

conligisse
,

scimus. Itaque

constat de iunioris
actate
,

Cosmac
,

quem nunc
,

divulga-

patria

disciplina

ac dcnique dig-

nitate

ne quis

eum cum

doctis aliis incaute Cos-

mis confundat.

Quamquam

vero vaticanum opus nequc a Sui,

da commcmoratur

neque ab

iis

qui de Nazian-

zeni interpretibus verba fecerunt, titulus

tamen

et

clausula dubitare nos nullo

modo
ait se

sinunt.

Iam

in

prohoemio

(1) ipsc
;

Cosmas

tripliccm operis

partem moliri
storiis;

primam de
tertia

sacris profanisque hi-

alteram de physicis apud Nazianzeni poc-

mata rebus. Dcniquc

grammaticalibus ob-

servationibus et didascaliis constabat, atquc in his

modos quoque pocseos septuaginta duos


ricac

rheto-

autem quatuor supra septuaginta exponc-

bat.

Verumtamen
,

tertia

haec pars operis in co-

dice desidcratur
sivc

sive ca rcapse

composita

fuit

secus
,

nam

codex ccrte vaticanus secunda


est
,
,

partc

quae de rcbus physicis

concluditur.
ut puto
,

Cosmac commcntarius
(i)

cruditis

iu-

Prohocniiuin hoc

et

reliquum opus mendis aliquot


i.

typographicis inquinatum dolemus. Corrige igitur p.


sqwSsv. p. 6.
v;crSat
,

v. 6.

v. ult.

4-

swoieus

v.
p.

10.
n.

y.sy.Xri^u^ivov

v.
.

18.

yv[x-

v.

SiatgcVftWf.
'21.

v.

5.

auvxXoi^uv
p.
(ji.

In opcrc
5.
1

autcm Jpso
Kux.vto$.
p.
v.
flll.

p.

^5. v.
v.

rov

xai

[IagiSac.

v.

fin.

gj.
2.

5.

fin.

Ac/oYa?.
v. 7. 8.

p.

167. V.

I^-

Mouo*a?o,-.

p.

23.8.

IlyS/av.

p.

256.
V.

a fin.

7r%ocro-$iy.-

p.
V.

266.
18.

V. 5.

x.f>xTuv.

p.

276.

a-TxystqiT');.

p. 332.

'AX^eioV In carm. Polit. p.

32.

v.

22.

corr. peperere.

ii. \i

riOi

XIN

cundui

accidet*

hfamque

in

primii hi qui mauI

rinam Nazianzeni editionem continuabunt, id e alterum tomum edent, in quo beati patrii carmina expectantur
,

liunc ut auguror

commentarium

Coimae subtexent. Quid quod Coimai nova aliquot Nazianzeni fragmenta exhibet? Ordo tamen

carminum
(iim

ut eit

al> editii

apud Coimam mirum qoandiffert! Mihi certe permoleitum fuit


,
,

Nazianzeni locoi iui deque perturbatisiimoi


editionibui vestigare,

in

ledemque eorum

ol>

com-

modijtatem lcctoris demonstrare.

Ne quid

beic di-

cam de

lectionibus variis

quai multas occurrere

necesse est.

quitur ipsc

Iam dc sua Nazianzeni recensione loCosmas in prohocmio p. 3. Titulum


illiim

quoquc modo
fert
,

ponit
:

quem eodex prac


-h

sc

modo

Iiunc p. 5
,

c&vn

(3c(3Ao$
ovc[j.cc

IgoQam rpj-

ycpiov xcv Seckcycv

jaapyaptTVls

<5s

xavxy.
,

Codcx

vcro

Cosmac

ol)

raritatem prctiosus

ex testa-

mento Antonii Caraffae Cardinalis


vatieanis pluteis accessit
,

bibliothecarii

in
,

mcmbrana

scriptus

sacculo u t rcor duodccimo

mendis tamen pluricerte frag-

mis adeo inquinatus

ut

carminum

mcnta
sent.

sine editionum subsidio vix sanari poluis-

Exciderunt autcm

vetustatis culpa
,

qua-

ternio unus

cum

aliquot ducrnionibus

ut suis

locis accuratc adnotavi.

Sed enim commode acciquot operis capitula deindcx fine truncatus


est.

dit

u t ex adnexo codicis indice cognoscere salliccat


;
,

tcm
sint

quaenam

vel

quamquam

et ipse

\V
l)c

EDITORIS PRAEFATIO.

Nonni autem abbatis

historiis novis
,

ad duas
et in S.

Nazianzeni orationes in sancta lumina


Basilium
banii
, ,

satis

sno loco dixi p. 374. Itcm de Li,

ut videntur

dictionibus drxi p. 388.

V.

Cosmam
,

sacculo

uno antevcrtit Iohannes


,

philoponus alcxandrinus

grammaticus
,

philosoinedita

phus

thcologusque
a

clarissimus

cuius

quacdam opera
crcvi

syro interprctc conscrvata in

manibus habeo. Nunc gustus causa divulgare de-

prohocmium commentarii

(jucm Philopo-

nus ad Nicomachi arithmeticam

scripsit; praescr-

lim quia prisci quoque auctores idcmtidcm in co

commemorantur

veluti bis Aristocles in libris

decem dc philosophia. Et quidem Androcydis pythagorei locus insignis


Av<3pGxvoV]$

ita sc

habet

cod. p. 13.

yap

yjcrw o itvBayopttog*

oaantp 'Cfi&ypaoia zaiz


iv.a<rr,q

fimvavaoiq xtyyatq
tayov'
ypaapei
v.ai

avpfiaXktxai

axtaypaoovaa zo
xo

yap
,

zr,

avdptavxoTtovnxixn

ytvnaou.tvcv
,

oiyt.ill

rXaay.a

zat omcdouxp zc crv.cOcyr.y.a


,

xai xoiq
v.y.i

zag alaSrixag 7tom7xatiq


yvacv
ipy:/.'cyzvciz
,

*ai xctq xov %pvaov

zcv ap-

v.y.i

Ttaotv

a-hZq

ovxq
t

v.y.t

zci; ^tAor

aooovatv a\ z '.75y.cz ;
zy.L
,

y.aSr.y.azivaL

ti:iazr y.ai

avy y/u.cvv.yi

obvet pitktxav iStZovoat za; tg>v Ytoptgunt


ovoiaq otya naanq vlnq vctiv. -

Shwj
oe xov

etoVw/

Kat Apyyxav

xapavxlvov zd avxa itaptaxaoi Itycvza.


\

Et

cod. p. 22.

uMoq

Ot

cvv.

otoa itoStv op\m3ttq vai tg>v xaxuv loeag

jiai

lcycv^ uttxat ttvai itapa tm Seio>.

Tum

cod. p. 149.

ct alibi

verba aliquot Philolai rccitantur.

LAUBENTIO MEDICI ANGEL US POLl r x VS


i

.1

L V

i:

O
Sitit

rui

tvrrheni fu/gentia signa ieonis


,

S) llanaiiKjUr urbrin
Cotniuiscrr Dri
iMacotiiac
,

rt

.utnrti

drrrrta srnatits

Laurrnti

t/ia.rittir ^ctitis

.sc/fiiuf
;

^rminar
.vr//

rui Irinpora rirriiiu

jioniae laurus
atiiino
,

///////

//A/

munera Martis
liahrni.s

cffttsis

Ogeres

sitbliini.s

Cornipedem,
Impellens
,

toto

cedentes aequore turmas

meminil simulacra ingentia pugnae


Crucis (i), cum
,

Area magna

te

sublime volantem

Fundentemque equites et magno robore duras Miscentem pugnas cljrpeos galeasque ruentem
,

Elato spectabat ovans Florrutia vultiu

Sru numeros Plioebi modidalaque carinina mavis


Vocali iunxisse lyrae
Impellis ncrvos
, ,

plectroque sonantcs

auritas ducere quercus

Caniaudo

rabirlasquc potcs mulcere leacnas.


,

JSupcr ego argolicis sumpsi de fontibus haustus

Nupcr

ct

inlatum divini carmen Homeri


,

Vcrtcrc tcntavi

fidibusque aptare latinis,

Scd

quia romulco cantavit pectine

primum

Snvyrnaei vatis sublimi carmine librum


Carolus
(2) aonii

celeberrimus incola fontis

(1) Scilicet in

area ante
;

magnum templum
,

sanctae Cru-

ci

dicatum Florentiae
,

cecinit
italicis

Iuliani

quos magnifce quidem Medicaei Politianus noster strophis


;

ubi ludi fiebant

octonariis elegantiae incomparabilis


itern italico
,

Laurentii au-

tem carmine
(2)

Carolus scilicet

sed minoris famae Lucas Pulcius. Marsupinus cuius celeroqui non


,
,

extat

nisi

batrachomjoniachiae interpretatio.

Proximus en nostro qui


,

contigit orc

sonandus

Tc nctit (ic pavido scandit tua Quod si ipsum placido excipies


alii

liniina passii.

mitissime vuliu
bclla

A/ox Et danaas rcfcrcnt acics ; qua cuspide Martis Et Veneris pulchros audax pc.rstrinxerit artus Tjdides ; quanto prostravit vulnere saxi Magnanimum Acncam ; quo turbine maximus Aiax
,

venicnt socii

qui

dardana

Ferrata cljpcum transegerit Hectoris orno

Quantus et irruc.rit fulgenti unibone coruscans Cum danais phrygios defendit puppibus ignes ;
Et quibus Aeacidcn ncquicquam flcctere dictis Aggressi magno Telamone et Amjntorc crcti Et vafcr Asolidcs ingentia dona fercntcs.
,

Ulque idcm noctu siniul et caljdonius Heros Sithonio Rhesi thalamum sparsere cricore. Ut ferus Actorides maculavit sanguine campos
,

Ductoris Ijcii

falsi sub

imagine Achillis.

Mox

etiam ut valido iuvencm transvcrberat ictu


vulcaniaque induit

Priamidcs. Sed enim Tnetidis pulcherrima proles

arma Et crassum multo detardat funcre Xanthum


Emicat extemplo
,

Hectora

mox

cacsum raptat sua mocnia circum,


;

Hac.c ct plura cancnt

tu

lanfum
tc

lintc.a

vati

Dirigc,namquc potcs;neque enim

pracside Phocbum^

Thespiadumque choros
Sollicitare velim
;

non sacri numina Bacchi


carmina nobis

solus tu

Ismarium possis

ajfcrrc aequantia plectrunu

Te duce
Quare
Si vacat
,

vcl priscis

ausim certare poetis*


,

agc. et
ct

ausonios fundentem pcctorc cantus


mctiti contingunl ocia
,

vateni
,

Resptce maeonium. Sed nos tu protege ah omni


Siquis adest
(i)
,

teneros qui carpat Zoilus annos

(i).

Adnwdum

luvcnis laborcm hunc elucubrauit Politianus.

ILIADIS

HOMERl
Si Cl
S

RHAPSODIAE LIBEB

D!

PER ANGELUM POLITIANUM


i

CH IECO

LATINUW

CONVEItii

s.

N,o\
Cum
5.

eral

el

summo

rauianant siuera caelo

Divorumque hominumque genus sopor


lupiter arcano
i)w,i

altus habebai

pater ipse Detim per uoctem pluriraa volvens

versabal
,

pectore curas,

pereanl Danai
v\\\

el

magnum

venerentur Acbillem.
cordi
,

Opttma

tandera sedit sententia

Magnanimum ad regem fallacem mittere somnura Quem si( alloquitur paucis ac talia mandat
,

\;ulr, age|
10

rumpe moras, Diviim placidissime somuc,


,

Argivumque ducem
Alloquere
ct

Castra teuent, molii


,

quem nunc fulgentia .signis resolutum membra sopore


mc*
dicta per auras
:

celeres defer
,

Aeratas armari acies

castrisque moveri

Laetus in arma paret


i5,

belluraque in Pergaraa vertat

Nunc etenim
Goncessere

excindet neptunia moenia victor.


,

Sic placitum Superis

et

iam tumor omnis


tristia

et irae

Deum

cunctos saturnia Iuno


fata.

lam

flexit

Teucris incumbunt

Dixerat. Ule patris


20.

magni parere parabat

Impcrio

ct nullos strepitus facientibus alis


,

Pcr tencbras

intraque morae brcve tcmpus ad ipsum


,

Tantalidae accessit thalamum

pennasque

resolvit

lnduiturque scnis pylii faciemque coloremque Et verba ct cultum talique cst voce locutus
,

2,).

Atride

inachiae gentis rex inclyte dormis ?

ILIADIS

LIBER

II.

Turpc duci totam somno consumero noctem


Cui sceptra
in
et

rcges tribuit Saturnius

ct

qui

Tot regna
Ipse
5o.

tantas

populorum

tractat

babenas.

Deum

tibi

me
te

claro demittit

olympo
;

Regnator, qui

caelo miseratur ab alto

Ipse baec ferre iubet ccleres mandata per auras

Aeratas armari acies castrisque moveri

Laetus in arma para

beliumquc in Pergama vcrte

Nunc etenim
55.

excindes neptunia moenia victor.

^ic placitum Superis. Et iam tumor omnis et irac

Conccsscrc Deiim

cunctos saturnia luno


tristia

Iam
Iussa
4o.

flexit

Teucris molitur

fata

Iupiter.

Ergo imo sub peetore nostra recondc


,

memor
,

nec longa tuos oblivia scnsus


fugiet

Corripiant
Sic
Ille
fcitus
,

dulcis

quum

pectore somnus.

paribus liquidum petit aetbcra pennis.

autem curas animo versabat inanes. lamque urbem Priami bello superare cruento
Fidebat
,

primaque illam prosternere luce


sit

45.

Nec Demcns et quantos dura inter bella dolores Argivum populi excipicnt ac dardana pubcs. Ut somno excitus facics pcr somnia visa
sententia patris
,

norat quae

summi

Funditur anlc oculos.


5o.

ls

strato corpora tollens

Proiinus assurgit
Interiore suos,

tunicaque incingitur artus


involvit amrciu.

tum magno

Inde

pedum

nitidis

circumdat vincula plantis,

Et

lateri

atque bumcri.s rutilum


,

moz

subligat ensem.

Passibns binc rapidis


55.

sceptro venerandus avito,

Ad Danaum

classem contendit maximus beros.

Aurora interea magnum conscendit olympum,


Caelicolum generi surgentis nwutia
lucis*

Attonitus visis iubct a praccone vocari

ro
i

M gnanimos
i

I ).i

i.i Tt

ti

proccrei
ad

populuinqiic potcntciDj
n
Vtridi
s

,,,.

Longac\ ique
<

tenei

pylii
,

lcnt< >rii
ifl

inveniunl
iocii

primuni

qu(

iim

()

comitcsque meae pars maxima curaej

1'cr

noctera obacurara
itoreara

lomnui
celeres

love

mia

ib

ip

>

indutus faciera voceraque colorcraque


ei

I
,
i

verba

cultum

mandata per

aui

Detulitj

haec ad

mc

placido sermone

locutui:

Atride

inachiae eentia rex inclvte dorraia?


totara
in
et

Turpi duci
Gui Bceptra
m 0i

sorano coniumcre noctem


i

regea tribuit Saturniuij


tantai

<

qui

Tot regna
[pse

populorura tractat habenaj*


claro demittit

Deura
j

til>i

me
te

ol^mpo
n.')

rnatOl*

qui

caeJO ini.scr.itur

,iko.

[pse

haec ferre iubet celeres mandata per auras


acies
,

Veratas armari
y5.

portisque moveri

Laetus iu arma para, bellumque in Pergama vcrtc.

Nunc etenim
Concessere
Tani ilcxit
80.
,

excindes neptunia moenia \ictor.


;

Sic placitum Superis

ci

iam tumor omnis


tristia

ct irac

Deum;

cunctos saturnia Iuuo


fata.

Teucris iucumbunt

Dixerat

extemplo

me nox somnusque

reliquit.

Nunc

adeo quae
:

sit

nostrae sententia nienti

Expediara

primura rapiJas advertere puppes


,

In patriam

turpique fuga dare terga iubcbo.


fugientcs vertite Acliivos
,

At vos
85.

in
,

pugnam

socii
ait.

ct

dulcem Martis revocate furorem.


excipit ore
vidisset
:

Sic
IIoc

At placido Nelcius alius quisquam si fors


,

Acliivum

O
90.

proceres

fictum

vanum falsumque putarem.


a

Sed quia Tantalidac sunt


Eia age armigeram

lovc spmnia missa


in arma.

pubem educamus
,

Talia dicta dedit scnior

primusquc sulutum

C
I

lUAlils

LIBBR
;

IF.

acilinm pgredilur properans


,

mox

fortia

Lciio

Pcctora siiccedunt reges


[rruil
,

tum

cetera pubes

et

magno coeunt

strepitante tumultu.

Quales vero uovo vacui circum ostia saxi

Cum

gentes glomerantur
se

Fundunt

in

apum semperque recentes numerum portis instarque racemi


,

Addensant per inane globos


Pervolitant
ioo.
,

et
,

florea

rura
illuc
;

illa

huc pennas

haec dirigit

Ilaud aliter puppes Danai et tentoria linquunt,


Litora complentur
,

stimulos coeuutibus acldit

io5.

populumque hortatur ovantem. Pulveream glomerant nubem calcataque mugit Terra viris coguntque novem magnum aere canoro Praccones populum vix ingens curia turbam
N untia fama Iovis
,
, ,
,

Explicat

innumeram
liis

tunc facta silentia castris.

Surgit ab

sceptrum gestans pelopeius Heros,


,

Sceptrum auro clavisque nitens


iio.

quod Mulciber
occiderat

ipse

Struxerat, atque Iovi torqnet qui sidcra

mundi

Tradidit

illc

autera vigilem qui


;

Argum
;

Esse Dei voluit

Pelopi cyllenia Proles

Mox
Ille
tij.

tribait

post
atra

quem

insignis gestaverat Atreus

Thyestae

premitur

dum

morte reliquit;

Contiffit hinc

magum

tractare

Agamemnona regem*

Cui

tiinc
,

innixus vocem haec in verba resolvit:

socii

heroes danai
trisli

qufs munera Martis


pater atque

Corde sedent,

Divnm

hominom

rei

Me
120.

fato

implicuit,

quem

nostro moenia bello

Dardanidum vertenda dare excindendaque flammis


Pergaina pollicitum, varia hinc sententia vertiu

Nam
VI

postquam argoltco saturata


almc Tonans
sunt

est

sanguine lellus,

patrias
,

cogor remeare ingloriui urbes.


,

Scilicet
,

rerum

cui

summa

potestas

Haec

tibi

animo, qUem propter

lortia bcllo

llfTBI
()||,i.li

"i

N>1

ei

nntiquae pcrcuni

cum mocnibui urbe


ho<

Dcdccus heu longo


lliiin

numquam

ihnlcbitui
-'

populum

frustra

tantosquc ad

bella

Convenissc duces Danaum.) fractosque Inh


.

Mi

Laomedonteae nnnc linquerc moenia Troi


[Yim
\i(|uc
.si

nostrorura coe*ant in foedera dexti

Phrygum, et numcroplaceal comprenderei unctos, Assaraci populum multa vincetis kchivi Belligerura turba* Sed enim mea coepta retardani
Auxilia externis accita e

moenibua

urbi.

lam oovies Titan obliquo

limite currena
lustravil
ol

Aeternos peragensque obitus

ympum
carinae,

Et iam senta situ putridae aunt

membra

Garbasaque
i>.

el

veteres senio cecidere rudentes*


et

Quin etiam sponsae


Fracta iacent
Diffugrt

dulcissima pignora nati

Nos macsti expectant. Sed enim conamina pugnae


,

nostro rapidis victoria pennis


,

campo
,

ct

Rhoetea per agmina fertur.


,

Quare
1

agite

o socii
,

curvo de

litorc

celsas

15.

Ducnnius navcs

graiaequc ad litora terrac

Vertamus profugos tranquilla per aequora cursus.


Sic
ait
,

ct cunctis
;

extcmplo incussit

amorem
passu.

Natalis patriae

turbam migrare videres


prono deferri ad
litora

Innumeram
i5o.

et

Qualis ubi icarios fluctus eurusque notusque

Perturbant

imoque

cient spumantia

fundo
;

Aequora

et

insanas affligunt cautibus undas

Aut ubi
i55.

frugiferae genitahilia aura favoni


,

Incubuit segeti gravidaaque invasit aristas


Declives nutant concusao vertice culrai
Talis erat populi raptim fugientis imago.

Dat

tellua
,

gemitum

et

nigra caligine caelum

Volvitur

inaurgit glomerato pulvere nubes.

8
Pro
160.

ILIADIS LIBER
se

II.

quisque ruunt, exhortanturque vicJssim


,

Tardantes

classemque

manu

contingere gaudcnt

Certatim anuixi tranquillum pellere in acquor


Limite purgato
,

fcrit

aurea sidera clamor.

Et certe hac patrios repetissent luce pcnatcs

Sed Iuuo
i65.

tali

compcllans voce Minervam


tristes e

EfFundensquc imo

pectore voccs

Ergo

sic

fugient

inquit, tritonia Pallas

Argivi turpi relegentes coerula cursu ?

Tyndaris heu Priamo atque


Linquetur
170.
,

invisis gloria

Teucris

misero

quam

propter funere turba

Maxima Graiorum vitam exhalavit in armis ? Verumage, nuncproperead populum te confcr Achivum,
Et compcscc fugam
,

verbisquc averte furentcs

Ncve sinas celeres desccndere in aequora pinus.


Haec ubi
i;5.

dicta dedit
,

graviler

commota supremi
olympi

Nata Iovis

summo
,

viridcs e verticc

Dcsilit in terras

tcuditquc ad dorica castra.

Mox

Ithacuni saevo turbatum pectora


,

motu
;

Conspicit

haud

illi

cura cst contingere classem


:

Quem
180.

placidis subito invadit Tritonia dictis


,

Dux

laertiade solerti pcctore Ulysses

Sic ergo in patriam fugitis, carosque pcnatcs

Horrida converso relegentes coerula cursu

Tyndaris heu Priamo atquc


Ljnquetur
i85.
,

invisis gloria

Teucris

misero

quam

propter funere turba

Maxima Graiorum vitnm exhalavit in armis ? Verumage, nuncpropcrcad populumtecoufcr Acliivum,


Et compcsce fugam
,

verbisque averte furentes

Neve
Sic
K)o.

sinas celcres dcscenderc in aequora pinus.

ait.

Extcmplo sacrae praecepta Minervae


,

Exequitur iuvenii
Dcturbat terrae
;

solvensque
Itliacae

pcctore laenam

ast

telluris

alumnus

,",

i',

i.

r.

P0LITI4
Volal
u
\
<

l\hilli

'

batcs
i

tubii cn<
i

Idmii 10 pcr plan


.

"ln

ati

mc

imi

mnonc
ii

">

im

c|)i

mmquc
,

olira

quod

Vlreu
fcrtur

Continuo excipiens

Dauaura ad navalia

Tura siquera
OfTendit
,

bcllo

egregium regcmve duccravc

tali

cohibet sermone rucntcm


!<

,.,

dcgcncri nc pallerc timoro, Turpc siste, Sistc fugam populi compesce furorcs. Magnanimi vtridac quac sil senlentia nescis^ Tentanlur mox errantes plectentur Achivi* Non cuncti arcano fueril quae verba locutus
"-i

<!

Concilio scimus

metuo oe concitus

ira

Supplicio
I'.st

aflligal

Danaos; nam
,

vividfl

regis

animo
di

virtus

amal

<!

Saturnius illum*

Sin autem palulo clamantera offendat biatu

Obscura

plebc virum,

tum verbere duri


aliis

Illidens sceptri, et verbis compescit inertera:


Siste
210.

fugam

miser

haud

parere recusa

Qui virtute micant, uullo

tu

roborc praestas

Consiliumque tuum non pugna aut curia poscit*

Non Non
2i5.

liic

Argolici certe reguabjmus


,

onmcs
omnibus unus,
supremus
Ulysses*

plures domini expediunjt


,

rex

Et princcps unus

tribuit cui iura


,

Iupitcr et sccptrum

ut populi moderetur babenas.

Ordine

sic ccrto

populum cohibcbat
it

Uli itcrum

nigram classem

et tentoria
,

linquunt

Atque
22o.

in concilium coeunt

clamor ad auras.
,

Qualis ubi aequorei franguntur litore fluctus


Fit sonus
,

et duris luctantur cautibus


alii

undae.

Consedere

subito

sedesque replerunt.

Verum

Tbersites clamans ingentia coepta


solus
,
,

Turbabat

fuerant cui turpia semper

Ycrba animo

atque ausus reges inccssere dictis

10
'.>-)

ILIADIS LITiER
fuit

II.

r
i.

Saepe

multis

tollebant undique risum

Argolici

quando

in

medium

consulta ferebat.
alter.

Non

Jllo

ad Troiam venit deformior


,

Claudus erat, transversa tuens

ad pectora curvos

Compressosquc liumcros
23o.

rara lanugine

acutum

Aspersus eaput; aute alios invisus

Acliilli

Atque Ithaco

nam
;

saepe

illos

sermoue protervo
voce

Carpserat insanus

tunc

et convicia

DifFundens gracili insiguem vexabat Atriden.

Verum animo
a55.
Is

ardentes indignabanlur Acbivi.


:

vocem

extollens ventoso liaec protulit ore

Quidnam iterum
Quid poscis
?

quereris

magnorum

ductor Acliivilm?
,

Multo radiant tua

tecta metallo

Innumeraequc adsunt forma praestante puellae Quas tibi nos dedimus cum magnas vertimus urbes.
,

2.^0.

Nunc ctiamne aurum


Iliacus
,

expectas

quod

perferet bostis

captiva sibi
alii

cum

vinela resolvet,

Cuius ego aut

impedient

mox
,

colla catenis ?

An famulam vuhu
Gaudia quac iungat
2/5
,

insignem
?

mollissima tecum

Turpe est suprema tenentem populum excmplo corrumpere tali. Sceptra manu O molles Graiae vero nec nomine Grai Tendamus vela in patriam solusque relictus magnoque fruatur bonore ; llic Troiam ol)sidcat Ut si quem bcllo praestamus noverit usum
,

s5o.

Qui nunc
Dedecore
,

se
et

longe meliorem

affecit

Acbillem
abstulit
illi.

praeminm pugnae mox

Sed nimium tardam Aeacides quia surgit in iram

Non
255.

meritas tanto cxegit pro crimine poenas.


,

Sic ait

in

Tliersites.

magnuni fundens convicia regem Bonus extemplo consurgit Ulysscs


fatur
:

Atque illum torvo defigens lumine

Thersita, absistas regcs inccsserc dictis,

RPM

l)LI

<".
yoi
ii

II

)ul
v
.

.ini.r.

ii<

if
.i
i
1 1 1

cIIuik!
.

.
i

Lorc
.i'
|

,iii

tr

iimi

pCJ

ii

iiu

)iir\ ior

petiit

gemino

comitatu

ktrid

iNnii

igitur

reges
61

petulouti

iciudcrc

lingua

Te

docel

populo turpes suadere rccui

mox litora Lerrac \.l cuncti nempe ignoranius Achivi, patriae Obiicis argolico pro <ju<> ounc cnmina regi
Qualia
eril

oobii reditua

l.i

mor.su laceras quera Graecia cuncta veretur


sul>

Sed mea uunc imo


Si
l
i

pectore dicta

reconde*

te

bacchantem atque ilerum veaana furentem


,

uuper cernam

capui

hoc cervice croenta


,

humeria cedat nostris


fato
,

oec deinde vocetur

Telemachi genitor
N
I
t
i

iam functus Urysses,

te

compreudens
el

caras e corpore vestes


,

laeoam

tunicara eripiam

et

quae turpia celant

Membra
>

tibi, et

flentem Danaiim ad tentoria pellam,

erberaque incutiam lacerum scindentia corpus

Sic fatus, sceptro assurgens percussit eburrno

Qua collum attiogunt humeri


Ingemit
,

tunc

ille
,

reflexus

et iargis

lmmoct.it fletibus ora

Exoriturque humeris nigranti sanguine livor


280.

Perfusus; sed enim ingentj maerore resedit


Thersites
,

manibus lacrimantia lumina siccans.


Argivos iam maeror ceperat omnes
toiiebant
,

Tum quamquam
Ingentem
eflusi

undique risum sermone propinquum


:

Atque
a85.

aliquis tali invasit

quantum Argivis Ithacus iam praeslitit usum Consuluit Danais pugnaeque incussit amorcm ; \ erum hoc in primis gessit nam fraena procaci
Proli
, ,

Iniecit linguac

et

mordacia verba repressit

Thersitae, neque enim posthae fera crimina magnis


290.

Regibus

ohiiciet

conviciaquc improba fundet.

12
Dixerat
liaec.

1L1AD1S LIBER

II.

Sed enim Troiae expugnator Ulysses


,

Surgii sceptra tenens

aderat tritonia Pallas


,

Praeconis faciem induta

et

silentia

iussit,

Ut cuncti exciperent
295.

Ithaci consulta superbi


:

Tunc

ille
,

incipiens facundo haec protulit ore


,

Aspicis

Atrida

quae

sit te

sententia Graiilm ?

Mortales inter cunctos

reddere certant
,

Infamem
5oo.

neque cnim dissolvere pacta verentur


,

PScc peragnnt promissa libi

ne

litora terrae

Invisant patriae

ruerint nisi

moenia Troiac.
,

Ltque

solent pueri

infantes viduaeqne puellae


,

Inter se repetunt questus

graiosqne penates

Exposcunt. Certe
Difficilc est
5o5.
;

durum
,

tolerare

laborem

multi tlialamo discedere amatac

Coniugis liaud possunt

unoque relinquere mense


forte laboris
,

Nos procul

a patria

iam nonum exegimus annum.


si
;

Nec mirum
Ferte
5io.

longi taedet

Sed mansisse diu tnrpe


,

est

vacuumque
fata

icdire.
,

viri

et

duros animo tolerate labores

Auguris ut nostri Calcbantis

queamus

Scire, ratos ne habeant an vanos pectoris orsus.

lSamquc tenent omnes portentum mente reposlum Qui non fiinestis liquerunt lumina fatis.
Argolicis
5i5.

primnm

ut vcstita cst classibns Aulis


et

Quae Priamo cladem


JNos

Troiae pestemque ferebant

circum

latices gelidos

fumantibus

aris
,

Aurigeris

Diulm

placantes

numina

tauris

Sul> platano umbrifera fons lucidus


A

unde

flucbat

idimus

inmanem tergoque rubente draconem


ramo foliorum tegmine
,

020.

Terribili lovis ut lapsu penetrarat ab ara.

Quin

platani in

septos
octo
,

Corripuit pullos

quos

cum consumeret

Nona super

rapido gcnitrix scrpente volabat

j\
(

rCAPRITI
h

i"i ITI4 10

Sui

ferui

Inmani laniai
taoi

viscera

moi

\\u

Iliuic ubi

teneroa volucres
il

matrcmque percmil
I

Qui

luci
,

edidci
(i

<

nitor Saturniu
il

>ui
.

Alxlidit

duro forma\

tcgmine

Nos autcm imiuli stantes mirabile monstruni

Yidimus
53o.
I

in

mcdiis

>

r 1

versaricr aris

um

Galchas
n.iiii

baec

cs(

Gdenti

voci

locutust
?

Quid

torpentes subito obstupuistis Achivi

Haec nobis portenta Deilm dedit ipse creator snl fama ac laude pere m. Tarda et sera ail
,
,

Nara quoi aves tetro mactatas dente videtis


335.

Tot nos ad Troiam

belli

exanclabimus annoa,

Quae decimo cadet,


Edidit haec Galchas
,

et

poena satiabit Achivoj*


vidciis.

quae iam matura

Quare
5jo.

; :_;

c*

o Danai, sacrae prope

moenia Troiae
freraebantf

Sistamus

ektm fatalem expugnabimus urbem*

Dixerat haec.

Magno Danai clamoro

Tollentes

Ithaci

sermoncra ad sidera raagni

Inque cavis ratibus vpcis resonabat imago.


Protinus haec Nestor sapienti est voce locutus
:

Prob Di
345.

quara similes pueris e pcctore voccs

Fudistis

quibus

liaucl

eurae suut munera Martis.


,

Quem

finem pacta accipient

iurataque vobis

Nuraina ?

Num

flammis recident consulia virorum

Libatumque merum commissaqne dextcra dcxtrae Omnibus ? Heu vanis coniendimus undique verbis.
35o.

Et

quamquam multos
,

bellando exegimus annos


labori.

Nescimus tauto fincm invenisse


Atrida

semper

tibi

sit

suprema poteslas
fortia proelia miscent.
,

ln

Danaum

populos

dum

Hos
555.

sine dispereant paucos


,

qui vana seorsum

Gonsilia invadunt

neque enim timidissima vota

Explebunt

donec patrias tendemus ad urbes

14

ILIADIS
exacta
Lovis

LIBER

II.

Atquc

fueriot promissa supremi.

quando explicitis sulcabant aequora velis et Priamo cladem Troiaeque ferebant Argivi
,

Nam

56o.

Lucenti
Iupiter
,

medium
et

disrupit

fulgure caelum

dextro concnssit pectora signo*

Nemo

i^itur patriae

dutcissima litora terrae

Flagitet) iliacis Veneris

dum

gaudia iungat

Goniugibus
565.
,

lam doleat Ouod si quis reditum cupiens attingere classem Audeat et rapidis committere lintea ventis
,

pulchramque Paris rapuisse lacaenam fumentque argivis Pergama flammis.

Arjntuin ute oculos vitam cxhalahit in auras.

Tu
");o

vero argolicae rector fidissime gentis


,

Consule nunc pnpulo

atque aliorum dieta facesse.


fuerint quae pectore
et

Nec spernenda quidem


Argolicos propera

promam
favere.

Iu variasrpie trihus varias


,

cernerc gentes
sibi

queat ut
,

quacquc
visere

Naniquc hoe
5;5.

si

facies

dabitur

tibi

tandcm
,

Frigidus

astiterit

cui

eircum pectora pallor

Et qui dardanio perfundet sanguine campos.


Cognosces
si

fata

Deiim
,

tua

coepta retardant

Argolicaeve manus

bellique ignara iuvcntus.


:

Dixerat. Haec contra placido rc\ edidit ore


58o.

Ccrtc omnes superas facundo pectore

Nestor.
,

Alme Tonans ntinam Nuuc mihi contingat


Praestantes
virtute

Pallas

atque augur Apollo

bis
!

quinque assistere tanta


iam moenia Pboebi

viros

Diruta
585.

iam Priami sublimia regna iacerent.


terribili

Sed mea
Jupiter

perfudit corde dolore


rapidis
illi

impellens
,

incessere dictis

Aeaciden
iNam
si

caramque

extorquere puellam.
in

cunctorum

vires

bclla

coirent,

lamdudum

inachiac popnlarenl

Pergama llammae.

IN

riRPRI

loM

\\<>.

Sol

riiinc

11'

viii, dapiblisquc accuiiiliilc laeli


81

Proraite
(

mox clypcoa,

cote

inccndilc ferrum,
itiatu
i

SornipedesquQ epulis largis


tuffl
1
1 1

ici

Portia

ccleres aptate
ic

in

proclia

currusj

(Ymi
!o5

<

1 1 1

occiduo perfuderil aequorc Titanj


tristia

Dura tenebrae insurgent, nos

bella
,

geremu

Manabit cnnctis ardenti

pectore

sudor

Omnibns
1m

hasta dabii
lassi

magnum

concussa laborem
iugales*

media
si

fumabunt caedc

Quod
4oo.

aliquem aspiciara crudeli absistere pugna


su.i

Sponte

ad

naves residentem, non

satis

illi

Mn\

erit

efiugisse canes avidasqne


;

volucrest

Talibus Atrides
Argolici
a.s.scii.su

cuncti simul ore fremebant

magno

velut aequoris undas

Turbine quum rauco incumbens diverberat auster,


4o5.

Et scopulo

infligit,

qui ventos nsque sonantes,


et

Qui pelagi
Igne micant

fluctus

nigros excipit imbres*


,

Dispersi aJ naves tenduut


,

iam castra sereno

cpulis accumbit graia iuventus


,

Et varios orat Divos


/jio.

ut vulnera

belli

Effugere

et

mortem

liceat vitare

cruentam.
,

Ipse Iovi

taurum maetat pelopeius lleros


senes
,

Qui nullum eximius lustro coniunxerat annum.

Magnanimos vocat inde


Corpora
4
X

et

splcudida Graiiim
illi

iam Nestor primus


,

iam proximus
,

5.

Idomencus adest

Aiax succedit uterque


.

Tydidesque ferox armis

et

divus Ulysses

Tum
"\

minor extemplo bello

subit acer Atrides


;

idit

ut ingentes fratrem versare labores

4^o.

Continuoque molam tollunt , stant sacraque circum Euuditque preces imo de pectore Atrides :
Iupiter omnipotens

magnuni qui

volvis

olympum
,

Non

prius hesperium declinet Phoebus in acquor

1G

ILIADIS LIBER

II.

Qunm manibna Danailm


,

Priami fulgentia

tcctn

42j.

Procumbant nostracquc cxurant ostia flammae Et mcus hectorco iam sangnine fcrvcat cnsis Quem circum pereat sociorum maxima turbn Et terrnm pracccps morihundo vertice pulset.
,
,

Talihus oranti surdas obstruxerat aures


Iupiler, ct Danais tristissima fata parabat.
4^o.

At postquam sparscre molam Superosque rogarunt , Convcrsum iugulant taurum mox viscera nudaut
,

Crura in
Exta
455.

frusta secant lacto nidore tegentes

Tcrgaquc cruda supcr ponunt atquc ignibus urunt.


alii

retinent, veribusque trementia figunt


,

Crura vorant flammae


Vescuntur
Suhiicinnt
,

Danai Justralibus
et

extis

reliquum cacdunt
alii

cuspide figunt.

prunas

dehinc

tosta

reducunt

Et tandem accumbunt epulis mensaque fruuntur.

Postquam cxempta famcs

ct

amor compressus edendi


:

44. Talia dicta dcdit sapicnti


,

pectore Nestor

Eex hominum Atrida iam finem imponere verbis Tempus adest rumpcnda mora invadendaque pugna. Ergo agc continuo populum ad tentoria cogant
, ,

Praecones
4<5.

celeri

cnrsu nos castra pctamus

Aeratasque rcies Graium educamus in arma.


Dixerat. Extemplo surgens parebat Atrides.

Tum

iussi

incipiuut sonitu succendere dulci


,

Praeconcs populum

Danaosque

in prOelia cogunt.

Maguanimum
/" )0#

Atridcn cingebant undique reges*


in
fortia

Argivasque acies

bella parabant.

At vcro
Aegida

in

mediis quassabat glauca Minerva


leti

Terrilicam expertem
,

immuneraque senectae

qunm circum

ful\o spectabilis auro


,

Tortilibus spiris pendebat fimbria centum


435.

Quacquc bovcs

pretio rcfcrcbat singula ccntuni.

in

r,

c.

n
|.,
1

P01
1

IWO^
\, liis
11111
,

[tC

llll

ii

wli.ni>.

..

i,

,', ,i

Omnibui
Inde
Sulni.it,
/,<io.

incutieni <Imii
feisu

Mavortii itttoreim
in

.iiiiiiiiim
.1
1

vilidisque

proelii

rirei

subito
l
,

pugnu
st.it

oiiicere

cruenU
bcllum<

Dulce

>

ivido

cunctii pectore
in

Utque olim

ie*rei

lublimi

vertice montii
ini.

Gura viridei irdenl lilvie, procul inde

mte

Apparenl flammae

radiosque ad rideri

tollunt,

Sic Dinii splendent irmii caelumque serenant*


465.

Utquc gruum gentei celerum, leu plurimui ansei

Carmine seu placido qui mulcenf flumini cycni


Aiii

cum

Iaeti

pennii circum arvi volmtei


,

Dulcibus in stignis rimmtur prati CiVstri

4;o.

Nunc huc nunc illuc placido clamore feruntur, Sic horum innumerum vulgus tentoris linquens
Castra peiit, phrygii complentur prati Scamandri.

Extemplo resonat pedibus conterrita

tellus

Cornipedum
Millia
4-5.
,

steterant campis
foliis

iamque agmina Graium

quot

quot floribus incipit annus.

Ac vcluti innumerae pleno cum lactis ovili Muscarum gentes incumbunt vere sereno Et volitant mulctras ingenti murmure circum Tot Danaum slabant acics campumque tenebant
,
,

Ardentes animis pugnas miscere cruentas.


480.

Utque

solent
,

capras

facili

secernere virga

Pastores

cum

se laeta inter pa])ula

miscent
,

Sic illos vario distinguunt

agmine reges

Atque in bella cient ; quos inter stabat Atrides Os oculosque Iovi similis fulgentia Marti
,

485.

Arma neque Ceu quondam


,

insigni

Neptuno pectore

dispar.

pracstans armcnti gloria taurus


toto cui

Conspicitur
Sic
illa

surguut cornua gvro

Atridae Saturnius ipse decorem

J8

LLIADIS
ut

LIHER

II.

Lucc dedit, Danaos


490.

forma vinceret omnrs.


,

Nudc
Estis

mibi olympiades Musae aspirate caneati

namque Deac

vos

omnia mente

tenetis
,

Ad

nos \i\ tenuis fatnae perlabitur aura

49J.

Nec Danaiim scimus sublimia nomina rcgurn (1). Verum ego ncc numcro memorem nec nomine cunctos, Non si forte decem linguae et totidem ora sonarent
,

Si vox indomita

atque animus mibi fcrreus esset

Ni vos

caclicolae prolcs lovis inclvta


,

Pandatis

Musae quicumque gradus ad Pergama vertit.


et rapidis data lintea

Iamque duces referam

ventis.

CATALOGUS NAVIUM.
I bat
in

arma ferox
,

l)oeotis

primus ab

oris
i!Ii
,

Peneleus

comcs acer erat tum Leitus


,

Archesilausque

ct

Prothoenor mox

Cloniusque

Quique Ilyriem popuius constratamquc Aulida


5.

saxis

Qui Sehoenum
,

et

Scolon tenuit, magnamque Eteonam,


,

Thespiam ct Graeam Mycalessumque Ceracem Ilesium quieumque liabuit, quique Harma et Erytbras, Quique F^leona almam quique Ilylen et Peteona Ocaleamque et Medeona insignem moenibus urbem
, ,
,

io.

Copas
Teeta

Eutresimque

et

Tbisbes grata columbia


;

Coroueam
,

atque ingentia prata Hatiarti


,

Quos

misit

qui Glissantam

fortcmque Plataeam
,

i5.

Tbebanaeque urbis qui moenia celsa reliqnit Quos dedit Orebestus JNeptuni splcndida lueo Vitiferam quicumuue Arueni, quieumque Mideam Qui JVisaui coluit saeram atque Antbedona summam
,
,

(1)

Politinmis rlclcvit
,

hunc
,

ill

c.odicc

f ersiun

ncqucta-

mcn

aliuiu

ut ulibi solct

substituit

P01

1 'I

Quinquagintfl omncs lolveruni

liton

oav<
(
*

Singula
IikIc

bis

denos iuvenes ccntitroquc

sequebatur quos Orciiomcnua

Vfin

eu

lsplcdonquo dedil pulchro insudare labori* lalmcmis inClVtfl M.uii, Illos Asi-.iI.i pliiis 61
.

Ducebal sobolcs

quos virgo

in

lummis
[iiine
n

Edidit Asi\ oche egregio de


Actoris azidae
,

celsi

propc cuimina

tecti

Mixta Deo mulier


lii

geminam

dedit aurea

prolem

iriginta

altum suicabanl puppibns aequor.


<lu\ii

Phocenses
Naubolidae

Schediusque

el

Epistrophus ingens

magno de semine creti. Qui Cyparissam urbem duram quicumqne


fphiti
,

colebat

Tio.

Pythona et Crissam qui Daulida \<"1 Panopea, Quique Anemoneam quieumque nyampolin altam;
, , ,

Qui

ripai

Gephisse tuas,

pulchramque Lilaeam
pectora duro

Et bis vicenis scindebant aeqnora proris.

Hi prope Boeotos
35.

laeva

Cingebatit ferro

viresque in bella parabant

Tum

Locros Aiax in Martem duxit Oileus,


asstirgens qnantus telamonius Aiax
;
,

Non tamen
Sed minor

luiic
,

lini

deductus staraine thorax

IMunibat pectus
4o.

sed erat metuendus in hasta

Hellenas inter proceres atque inter Achivos.

Qui Cynon coluere


Qui Bessam
et

Opoentaque

Calliarnmque

Scarpheu tenuit placiclasque Augeas

Tarphenque
llic
4^-

et

Throuium

gelidi laticesque Boagri


,

bis

vicenas oneravit milite pinus

Locrorum Euboeae quos miserat obvia tellus. Euboici magno linquebant tnrbine Abantes
,

Chalcidaque

Eretriamque

et vitiferam
,

Histiaeam

Corinthonque mari vicinam

et vertice

monfis

Surgentem, Dionque, Styrainque, altamquc Caryston,

20
5o.

1LIADIS LIBER

II.

In frcta quos duxit bello praestans Elepbenor

Chalcodontiades

magnorum ductor Abantum.


fulcti
,

Illum cingebant cristata cassidc

Ardentesque animis duro coiitendcre Marte

Et cupidi armatos ferro prosternere Troas.


55.

Hic bis vicenas implevit remige puppes.


Inde scqucbatur quicumque babitabat Atbenas
Fortis Erecbtbei

populum quem maxima Nutrivit quondam et vitalis terra creavit


, ,

Pallas

Inque suo posuit iuYenem Tritonia templo


Co.

Ilic

ubi Cecropidae

Divam redeuntibus annis


taurino sauguine placanl.
stirpc

Agnorum

caede

et

Filius bos Petei

clara de
,

Menestheus
alter
,

Eqit in arma ferox

quo non praestantior


,

Betiigeros ornabat equos


65.

aciesque virorum
,

Cui tamen annoso certabat pectore Nestor

Isque rates decies quinas in brlla trabebat.

Quem

prope

])is

senis trabibus salaminius Aiax

Dlffindens

7-

pontum tortas urgebat in undas. Tum quoscumque Argos dederat Tirynthia quisque Moenia deseruit miies quos miserat ingens
,

Asinc

Hermionesque sinus, praeclaraque Troezen.


,

Tum
Hos
7
>

quos Eione
,

laetusque Epidanrua Iaccbo


,

Fundebat
l)cllo

quique Aeginam
instrux.it

et

Mascta rcliquit

dextra clarus Diomedes

Et Stbenelus bello insignis capaneia proles

Euryalusque ferox divis caelestibus aequus

Quem talaonides Mccistbeus edidit ingens; Verum omnes duxit Tydei pulclierrima proles
Octmjiuta levi committens carbasa
So.

vento.
,

Quique Myceneae linquebant moenia terrac Et quos in Martem ditissima tccta Corintbi
Misere
,

ct

cclsa

turritae

mole CLepnae.

ivi
Ouisijiii.
Bi
6l
I"
i

rphi
,

im.i

1
1

...

'i

iw.i

<

i|,

,-

,n, ,,,,,-

Sicyoni

oliiri

Imperio
;

quam
,

n esiii

Idraittu
lltl
,

QllOI

My

pcic.cr

n)ii(i s'..i.|iic
\

nn

eral

Pcllenem quicumquc

i'i

quique Argion urbera


lati

Vegialumque omnem, itque Helicei

nebant
,

Hoi ratibui centura


l|sc

protraxil

armi Agamemnon
ferro

Cingebatque ducem bello ipectata iuventui;


nQ

autern

rutilo

munitua pectora
inter

Fulgebai

Danaoi

fortiuimui

heroi,

Belligerai flammans

ruitura in

Pergama turmai

Deieruit validam poit haec

Lacedaemona milcs,

Pharimque
r
ij
>.

et

Spartam

Meiien gratamque colnmbii


durai linquebat Amyclaa.
,

Bryieii

cenil

popului lietisque Augeil,


et

Litoreumque Heloi,

Tum
[ioi

venil

quoicuraque Laa
in

et

quos Oetylui cgit


duxit atrides,

Menelaui ovani
bii

Martem

Kt
ioo.

treceuis

praetexit

acquora prorii

Incendem
Dedecus Ardebat
,

validai troiana in tecta cobortes;

ipse

Helenes

forti

depellere dextra

macstosquc nrmis abolere dolores.

quoscumque Pylosquc Arenaque misit Qui Thryon Alpbeo vicinum ct montibui Aepy
ibant
,

Mo\

ioj.

Ingeitum

quisquis Cyparisseenta colebat


,

Quos
In

Ilelos et Ptcleon

quos

fertilis
,

Martem

fudit

quos Dorion

Ampbigenia Lic ubi Musis


relinquens
cessit.

Obvius Oecbaliam atque Euryti


iio.

tecta

Tbreicius Tbamyras spoliatus carminc

Namquc Dcmens

Iovis
,

prolcm

stulta

dum

voce lacessit
,

ct

cantu vocat in certamina Divas


,

Arte miser dulci caruit

citbaraeque sonantcs

Tendere suffosso est Hos agitans populos


n5.

oblitns
solerti

lumine cbordas.
pcctore Nestor
in acquor.

Cum

tcr

tricenis ratibus surgebat

22

ILIADIS LIBER
niii

II.

Tum

Arcadiam
,

et

Qui domuit celsam


Aepytii
,

Cyllcncm vomere curvo tumuli qua culmina surgunt


qui nutrit alumnos.
,

ingentes
aiii
,

])clIo

Linquebant
120.

Pbeneon

pccorosa vacabat

Orchomenus

Rhipe, etStratie, ventosaque Enispe

Mantinee validos misit Tegeeque colonos. Multos Parrhasia et Stymphelus in arma parabant*
IIos satus

Ancaeo duxit pracstans Agapenor,


pulsavit coerula

Et
iap5.

tcr

vicenis

proris

Arcadiaeque cgit populos ad bella paratos


His dedit Atridcs puppes
,

ut scindere possent

Terga maris, neque cnim undarum commercia norunU

Tum
i5o.

qui Buprasion
,

quique Elidos arva tenebant


et

Myrsimus

et

quantum Hyrmine,
et

Alesion ingens

Oleniusque lapis spatioso limite cingit.


Quattuor bos egerc duces
,

quisque sonantcm

Bis quinis trabibus subigebat

Nerea princeps

Exbortans avidos casura in Pergama Epeos.

Namque
K)*>.

bos

Amphimachus
,

Ctcati fortissima prolcs

Illos

actoridae

Euryti Thalpius ingens

Armabat

sobolcs

amaryncidesque Diores.

Inde Polyxinus surgebat Agastbene crctus

Qui placido Angeas sceptro regnisque premebat.

Tum
i^o.

qui Dulicbium
elatae

ct sacras

habitabat Echinas
,

Qnae ponto
IIos(jue

respondent Elidos arvis


,

Meges duxit

fucrant cui proelia cordi


;

Quem

genuit Phileus

is

quondam
tecta

percitus ira

Dulichium

petiit genitoris

relinquens;

Hic quadragenis suhigebat navibus aequor.


i45.

Inde Cephallenas bonus incendehat Ulysses

Quos

Itliace misit
,

quos

et

frondosa tenebat

iritos

incoluit

quicumquc Acgilipa duram,


ct

Quique Zacynthum altam, quos

Procylea, Samosquc,

i ;

iii
,
1
1 <

P01 ITI4

|\r

quoi Epirui dabal


bello adiunxil

oni raria
:

tcllii

XI

llos

lolerti
in

pcctore

Bii lenii

vacuo luctani

ni.Mfiii.il-

prori

Aetoloi dedit inde Thoas

indraemone cretua, Qui Pleurona hobuit, quique Olenon atque Pylcnen


,

Chalcidaque
,
|

Anchialonque
vita

et

taioiam Calydona;

Mignanimui

quoniam deceiserat Oen<


,

Cum
Ilnic

lobole ingenti
igitUl'

Meleager

ei

ipse

iacebat.
,

popului rcrum conccssit habenas

Qui lexaginta complevit

m
in

lc

pinui
<i<-lat,

[domeneus acer Cretas


160.

bella

Quoi Cnossos dedit,


Miletos
,

et

Gortynae mocnii celsae,

Dictosque ingens, atque arva Lycasti

Qui Pbaeston Rhytionque babuit, tandemque rucbat


Centena insignis Crete quos protulit urbe;

Idomeneus ovans
i65.

forti

metuendus

in

hasta

Merionesque

egit

magno par robore Marti


torquebat Nerea
tonsis

\tque octogenas rapuere in bella carinas.

Tlepolemus rapidis

Commisitque novem Rhodiorum carbasa ponto,


Exhausitque urbes quas sustiuet insula tcrnas
170.

Lindon
Sed

Iclisonque, argillosamque

Camirum.
liasta
,

rutila ante alios rex ipse


forti

micabat in

Qucm

Alcidae pulchra cdidit Astyocbea.

lllam Epbyrac

quondam

placidis extorsit ab oris

i;5.

Postquam cxpugnavit validas Tirynthius urbes. Sed iam TJcpolcmi surgens adoleverat aetas
,

Confcctura senio iuvenis

Maternum
Continuo
,

prostravit
et

cum forte Lycimnura avum navcsque paravit


,

populum ingentem per coerula


,

traxit

rNamque
180.

alios timuit natos


;

durique nepotes

licrculis

at

postquani innumcros superare labores


,

Contigit, ad rhodiae pervenit littora tcrrae

21
Va

ILIADIS

LIBER

II.

subito tcrnas opulentis


,

moenibus urbes
opibusque bcavit.

[mplerunt

coluitque pater Saturnius illos


,

Ante omnes augens populos


i85.

Nireus e\

Syma,

dedit hinc tria carbasa ventis,

EYireus Aglaiae et

Cbaropi pulcherrima proles,


alter

Mreus

(|uo

Danaos inter formosior

Non
Sccl
jqo.

fuit,

excepto pelidae corpore Aehillis;

rarum imbellis populum raptabat in arma. Tum qui Nisyrum incoluit, Grapatbumque, Tbasumque,
,

Eurypylique urbem Cboon


Quis

madidasque Calydnas

animum

incendit Phidippus et Antipbus acer;


;

Tbessalus hos genuit pulchro satus Hectore ductor


I3i

triginta

altum fundebant vela per aequor.


, ,

iq5.

Hinc radiabat ovans Argos quicumque pelasgum Quique Alon atque Alopem, et celsam Tracbina colebal,

Quos Pbthia
Haec
200.

et

nitidis dedit

Hellas culta puellis.

Myrmidonum Hellenumque
erat
;

acies ct acbiva iuventns

hic

magno populus comes

ibat Achilli
,

Is decies

quinis ratibus praetexerat undas

Sed nunc armatas non ducit in arma cohortes


Inclytus Aeacides,

magna namque

acstuat ira
,

Et dolet ahsentis fervore Briseidos ardens

Quam
2o5.

rapuit poslquam Lyrnessia moenia bello


proslravit

Et

Theham
illi

humi

fortemque Mycetcm

Atque
Scd

comitem

transfixit

Epistrophon hasta
;

Lepidae Eveni claro de sanguine natos


cito

magnanimos Danaum consurget


atque ovium quos mater

in bostes.

Tum
210.

quos armahat Phvlace, quos florea misit


,

Pyrrbasus

fertilis

Iton.

Et qui gramineam Pteleum atque Antroua colebat.


Bellicus bos rapuit

dux Protesilaus

in

anna

Vitales carpens auras, sed morte iacebat

Tum

oiger obscura, miseramque reliquerat ahos

i\

r.

u; 1
j

t.

iii
m

\mrin

(jtir.1'1',

111

111

lOntC ni

Atflllfl

OFI

Pocdantem
S.ili.inicni

indi

iM.,

impcrfcctoaquc pcnati
fortisiiiintiJi

\ iuii|ii(- illiiin

intc
|

omues Danaoi

llcctor

navi

ferro trimuxii

acuto*

Nmii

timen hae valido carebani principu lurmaO|


faroi
illas

Vamque
El
frater

agitabat

in

irma Podarcoi
,

Phylacidae [phicli sobolea cliriiaimi bello

magni
ern

fueral

qui

Protesilai
>.<<!

Surgentique aetate minor;


Proteiilaus
;

fortior

ingem

lamen hoc
iara

se

rege tuentur

lemoniae turbae, nec


ls

ductoris egebant;

quadraginta difFudil vela per aequor.


Pheraa
,

Mox ident quicumque


Hos uudena
>.">.>.

Boebeida circnm

>

Qui Boebem,etGlaphyras, pulchramque habitabatlolcon;


lc\
i

committens lintea vento


in

Admeti Eumelus soboles


Filia
ijuciii

proelia tvaxit,

Peliae nitido celeberrima

vultu

Edidit Alcestis dias in

luminis oras.

Tum
i?>5.

quos Tbaumacie

quos

et

Mcthona

ciebat

Quos Meliboea dedit, quosque aspera misit Olizon;


Ilis

doetus celeres arcu intendisse sagittas


,

Castra Philoctetes suasit

qui navibus undas


at

Versabat septcm, iuvenes

singula babebat

Quinquaginta gravi miscentes bella pharetra.


III

um autem

duros tolerantem eorde dolores


;

*4-

Nnnc bona Lcmnos habet


Sed
cito

gclidi

nam

vulnere laesum
;

Serpentis iuvenem populus dimisit

Achivum

magnauimum revocabunt agmina regenu


valido carehant principe turmae
,

Non tamen hae Namque Medon


*j5.

nothus insigni generatus Oileo


peperit
,

Aptabat Marti

quem candida Rhenequosque aspera misit Ithome

Quos dedit hinc Tricce


\ enit
,

et

Eurythi Oechaliam quicumque reliquit.

20
IIos medici

ILIADIS LIBER

II.

armarunt Podalirins ntque Machnon

Quos genuit Phocbo nympbaque Coronide nntus.

Tum
Qui

subiere viri quos fons Hyperea tenehat


celsi
,

Et quos Orcbomenus, Titani quos culmiua


rura Asterii
vnlido suspendit aratro

Hos houus Eurypylus praeclaro Evenore


Cuui
255.
l)is

crctus

viceuis trabibus raptavit in arma.

Mox
His

Gyrtonem, Argissamque, Orthemquc colehat, Qnique reliqueriiut Elounm et Olossona canarn;


qui

animum

ioccndit bellum cupiens Polypoetes


,

Pirithoi soboles

quem

Iupiter ipse crcavit.

Vcrum hunc
2G0.

Pirithoo pulchra edidit Hippodamia


devicit

Temporc quo rapidos


XI 1 1

Marte bimerubres
arvis.

Et penes Aethycios pyliis detrusit ab

autem socius

fortis

Geleonteus (1) ibat


;

Caenidac magni proles divina Coroni

265.

Hi quadraginta versarunt navlhus undas. Et bis undenns duxit per coerula puppes

Ex Cypho Guneus Enienes ntque Pernehos qui Dodonamque colebat In Martcm exagitana Et quorum Imertus (2) lambit titaresius arva,
, ,

Qui nitidas
2 7-

mittit

Peneo argenteus undas,

Nec

se confundit fluvio, sed vertice


,

summo
;

Iunatnt

et

liquidum currens imitatur olivum

Nam

caput a stygiae protraxit fonte paludis


,

Mngnctas duxit Prothous Tcnthredone cretus

275.

Peneum quicumque bibit Frondibua umbrosum duro


,

qui Pelion

altis
,

versabat aratro

Et quadragenis sulcavit cocrula proris.

Hi Danaum rcges Troiam petiere duccsquc.

(1)
(2)

Politianus Icgchat
llcic

non rvyt Ato*rtrj$

scd

t&J

TsXsovtvj;.

quoquc notcmus

Politiani lcctioncm.

r.ri.r.

i:

ini
,

11

\<>.

frtutc
-

prior qui
(

fulsit

Vlu

rfci

<

iii

nobia
.

cquoi mcmorarc
iongc
\

fu

iornfpede
i

inter

cncrc

iu prcri
in

Ou.i

pbercliadcs Eumclus agebai


,

nrms

Alitibus cursu similes


\kIu.i
li

paribusquc tegeni
aetatc decoras,

colla

iubia aequali

plano insignes tergo, quas, flavui Apollo olim


pastor
nutrivjl
in
in

Pieriis

arvis,
bella

Ambas femineo sexu atque Sed Danaum longe primus


Emicuit
Ille
;p>.
j

parataa*

telamonius Aiax
fluctuat ira;

rapida Aeacides

dum
in

eteuim cunctos valido superabat Acbivos


,

ftobore

el

insignes rapiebal
iratus

arma

iugales*

Sed nunc Atridae


Slat ferus
;

tentoria

circum

undisono populus
,

se litore duris
,

Exercet

iacnlis

et

condit in aetbera discos


;

Spiculaque intorquet prope currus


h)">.

inde volucres

Gornipedes Jotou carpnnt apiumque palustre


Et cobibeut celeres tentoria
l!li

magna
,

quadrigas.

in bella

ducem cupiunt, perque agmina Graium


illue
,

Nunc hne nunc


Ast
3oo.
alii

tendunt
veluti
si

nec proelia miseent.


terra

properant
,

micanti

Tgne ruat

pulsuque

pedum

sonnt incita tellus.

Ut eum
Iupiter

terribili

ferit altus
,

fulmine celsam
est clara

Inarimem

quae leeto

Tvpboei

Sie pedibus Danarim tcllus concussa sonabat

Et rapido campi secuerunt acquora passu.


5o5.

Tum
Illi

volncrem caelo misit Saturnius Irim

Iliacum ad populnm maestissima dieta ferentem.

autem cuneti Priami intra limina regis


,

Constitcrant

atque in

Ilie Iris placido


5io.

medium consulta sermonem protnlit ore


diva Politae
,

ferebant.
,

Effinxitque

sonum priamei

2H

ILIADIS LIBSR

II.

Qui stabat pedibus fidens tpecalator

in

alto

Tunc Acsyctac tumulo


Argolici
,

dum
sic

castra relinquant

acratasque acics in Pcrgama cogant.

Huius liabens vocem roseo


3i5.

ore locuta est


est

Usque tibi senior Lt cum pace vires


,

verborum
sed

copia menti

nunc ingentia surgunt

Bella tibi

certe rapidi ccrtamina Martis


petii
;
,

Multa ego iam

nec tanti viscre turmas

Contigcrat populi
5ao.

longo namque ordine campis

Arboreas frondes numerumque imitantur barcnae.

lamquc petent

Lello surgentia
,

mocnia Troiae.

Tu

veio antc alios


auxilia
,

Ucctor

mea

pcrfice dicta.

Adsunt
Plurima
.525.

excelsis in

moenibus urbis

sed cunctis diversa est lingua maniplis.


igitur pnpulos convertat in

Quisque SUOS

arma

Et reges aptcnt socias in bella cobortes.


Dixerat. Ille Deae surgens

Goncilium
FiFcra

solvit

tum populumque
ruit

iussa facessit

impellit ad arma.

Panduntur portae
33o.

inilammata iuventus

Est in

Teucrorum ma<rno surgente tumultu. conspectu qua latum maxima Troia

Explicuit

campum
,

celsas porrecta
,

sub auras

Alta columna caput

Baticam nomine dicunt

Mortalcs
555.

Supcri velocis busta Myrinae.

Hic

sese auxilia cr

pubes troiana diremit

Teucroruraque

acies cristata casside tectus

Priaraides Eiector duxit. Radiantia cunctis

34o.

Tegmina cingebant humeros hastaeque micabant. Verum Dardanios Anchisae maxima proles Aeneas acuit bello qucm candida luci Edidit alma Yenus nemorosac in vallibus Idac. Atque aderant illi comites Antenore nati
,

Arcbilocbusquc Acamasque ardentis fulmina

bclli.

>

t.im.i

n;

cou

fl

\^

>.

IiiiIc
,
.

inhihal

ovani lactam quicumquc /elcnm


<

ncoluil

popului
bibil

elinc
;

in

>
*

icibu
il

Idni
in

Acifpique
Rflrrcfifia

laticci

uoi

tra

armfl

fulffeni n
,

virtute

Lyctonc crctun ^

1 *.i

ii<

l.-i

ru.s

huic arcum donnvii Cynthiui ipee

,,,

Quique Adreiteam populumquc colebai Apaeai, Quoi Pityen dedit, Tercneque nrdua celiae

Gulmina

duxerunl

Adraatui

el

Amphiui
obibal

ill

Lineui huic thorax armatum


Vtque ntrnmque

pectui^

Meropi genuil percoiiui,


,

alto

Ma\imus augurio
r>.">.~>.

nec prolem in bella linebat


genitorii

Tendere

led

nati

cedere dtetii
fata

Gonteropiere

mi

miierandaque
effudit
,

petebaut*
,

Tum
Scstos
llos
i

quoi Percote
,

quos moenia Practi


miait Ariihe
;

Abydeique sinus, quoi

duro hyrtacidei bello dedit Aiiui ingens,


,

Asjus byrtacidei

euiui nutrivit Ariabe

Cornipedes validos ad flumina Selleentii*


Egit et llippothous fortes in hclln Pelasgoi

Quos habuit Larissa ferax


Bippothousque valens
565.
i.n

lios

Marte Pylaeui

proelia dura coegit,

Teutanides claro genuit quos sanguine LeihUs.


Tlircieios

Acamas

et

Pirous egit in hostes

Quos Hellespontus rapida compcscuit uncla. Hinc Ciconum populos Euphemus in arraa

ciebat

Quem
370.

Ceades tulerat vitae Troezenus in oras.


,

Inde pliaretratos Pyrechines Paeonas egit

Quos dederat

nitidis

aniydonius Axius undis

Axius egregio perfundens flumine terram.

Papblagonum ductor ruit inde Pyleraenes ingens Ex Enetis genus est mulis silvestribus unde.
,

r>;j.

Adiunxitque aeies

quas Sesamus atque Cythorus


,

Et quas Parthenius misit liquidissimus amnis

30

ILIADIS LIUER

II.

Quas Cronina Aegialusque habuit cclsiquc Eritliini. Quem prope Ali/onum populos in l)clla ciebant
,

Ex Alybcs
38o.

tectis

Odiusque
argenti

ct

Epistrophus accr
terris.

Cuius incst

foctis

copia

Protinus iudc Cliromis Mysos ducebat aruspex

At non
Augurio

thessalicae medicari cuspidis ictum


valuit
,

namque illum

stravit Acbilles

Cum
585.

fluvium rubro maculavit sanguine Troum.


,

Sed Plirvgas Ascanius

Phorcysque

in proelia traxit

Tunc
Quos

ex Ascania cupidos incendere


et

Martem.
,

Antiphus

Mesthles

mox

inde Pylaemene creti

pcperit
,

Agmina
7hjo.

Cygaea palus praeclara movcbant Maeonios Tmoli sub culmine natos.


Phthiri qui culmina celsi

Tum

Cares duxit validus certamine JNastes,


,
,

Qui Miletum babuit

Quos Mycalae caput, et Maeandri miserat unda. Illos Ampbimacbusque Nomionis inclyta proles Qui fulgens auro laseivae more puellae
,

oqj.

Castra adiit demens

ncquc enim propellere mortem


,

Aurati potuere sinus

cum magnus
,

Achillcs

In fluvio stravit pugiiantem

atque abstulit aurum.

Sarpedon rapuit Lycios

et

Glaucus in arma
gurgite Xantbi.

Tum

procul a Lycia

et vclocis

/<;//

SDEM ANGELl POUTIJffl


i

i.

IX TERTIUM
//>

II

IDJS
\

HOMERl UBRl

L It

lil

ili

MEDICEM.
subiture penau
vias
t

u quoque praelusires

Medicum

Compita
I liber
/

<jud

lata$ explicuere

ausoniae nortdum vetus incola terrae

pete sublato tecta superba gradu*


in\-<

lilic

nies qui

/>

di

signa leonis

(Jni

saneta etruscas pace tuetur opes*


;

lllum tu celso praesignetn vertice nosces


IWe dubita
y

certas porriget

ille

notas

Et

sive arsutis

sociantcm carmina ftervis


carntina digna

Offendes

clario

Deoi

Si\>e flucntini

turba sfipante senatus

Icrsantcm patriae pondera magna suac ; Siste, liber 9 moneo, procul inde f et comprime gressum, Comprime fraenatos orc taeente modos,
Inde ubi
Ilacc
te capitis
illi

nutu dextraque vocarit

nostro nomine clicta refer,


,

Maxime
Ille

Laurcnti syllands gtoria gcntis


,

Laurcnti mcdicae nobilitatis honos


tuus vates
,

qui

me per

turbida dtixit
;

longum carpcre iussit iter Quo duce romuleas nuper delatus in oras
jiequora
qtti

Effttgi argolicos

per freta longa lares

meum setnper mcmori solct ore referre Te placida fratrem sttbstinuisse manu ; Ille tttas inquam vates me mittit in aedes
Quique
, ,

Qui referam grandi

tristia

bclla pede.

32
J.t

rosat cxcipias blando mitissime vultu

Ut

liccat plr.no
si

fundere Vela
ittnxit

sinti.

Quod
iV(fc

maeonio non

carmina plcctro
triba
,

potnit tanla bclla

sonarc
fc.ra

Qtiid niirrun ? sacvi

dudum
rroti

muncra Martis
sagittas
J)ci.

Aggreditur

tcnui

adcttnda pcde
,

Antc cttpidirrcas plcctro lcviorc Antc pharctrati luscrat artna


]\ u/tc opr/s
r

cst

graviorc [yra
latiis

duni rrostra rcfcrrc


sonis.

Bclla cupit

cmodulanda
,

Si

ta/ncti ipsc

rcgas puppitn

si

carmina vatis
,

Detineant aures qualiacumquc tuas

Cont.rahet angusto validas in pcciorc vires

Et pcde

noti hiunili

dardana

bella

cancU
,

Indc. ubi Maeorriuni latiis

invcxcrit oris

Excipiet fortes arca maior cquos.

Attonitoque tuas cantabit pccline laudes

Matcriam

sacri carminis ipse dabis,


,

Tum

Tolatcrra suis itcrum vcxabcre chartis

Nequicquam ce.lsis cdita culminibus. Pcrgama Tantalid.tc bello superata bilustri Aeternum Danais iam pctpcrcrc decus. Sed tibi vix unian cum Delia iunxcrat cbent
Pcrfidiac pocnas nunc Volaterra dedit.
Interea
divinuni carinen JJotncri o Diu/i rcferct li/nidae dirige vela ratis.
ntatrrri
,

Annue

victuris conanli

intexere cliartis

ProeUa niaeonia. Concelebrata hra, Sed iani longa mora. est dextro liber otni/ic currc Exciderintque tibi ne mea iussa cavo.
,

JSfamque cgo

siquid habent vatum praesagia veri


ct

Quos aviunt cantus

uaga penna motict

(uguror excipiet blando Laurentius orc.

favcat nostro Cj nthius augurio

33

HOMER1 RHAPSODIAE LIBl R TEM PER ANGELUM POUTl \m


[LIADIS
II

QBABGO

in

l.A

i!M M CON\ ERSl

J?\t poitquam advenaa aciea ful^entibua armia

Ornavere ducea, tonitu

et

clangore ferunlur
ae're

Dardanidae* Qualia uigro sonat

quondam
brumae

Gum
,.

rapidoa hnbrea

gelidae

cum

frigora

Clatigentes fugere gruea ad

lerga volantea

Oceani

Letutnque viria caedemque ferentea


,

Pygmaeia

quos mahe novo

in fera proelia poscunt.

At Danai ardentea

sdciaa defendere virea

Martia anhelabant furiaa, tacitique ruebant*


iD.

Ac

veluti

cqgente noto

quum
,

veriice montia
,

Asanrgit caligo oviurn iion acqua magiatris

Noclc tameu furi melior

dcprendcrc tantum
;

Quisquc potcst oculis quantuin transmitterc saxo


Sic Danauni pcdibus sinuosa volumina nigri
i5.

Pulvcris insurgunt subito

campumque

secabant.

Obvia scd postquam rapido vestigia gressu


Contulcrant
,

primus

se se cfTundebat in

hostein

Pulcher Alexander, celeris qui tegmina pardi


Induerat
2o.

latis

bumeris

arcumque sonantem
aeratae cuspidis hastas

Fulmineumque ensem atque


Goncutiens geminas
,

proccres in bella ciebat

Argolicos secum duro concurrcre Marte.

Qucm postquam minor


Ante
a 5.

in duri

certamina Martis
,

acies longe

gradientem agnovit Atrides

Ut

validus

magno gaudet

leo corpore praestans c

34

ILIADIS

LIBER
,

III.

Qucm
Qtiod

stimulnt iciuna fames

si

fortc

fugacem
;

Conspexit capream aut surgentem in cornua cervum


si

illum rabidique canes viridisqne iuvcntus


,

Insequitur propcrans
5o.

captos vorat ore cruento;


,

Sic

illc

aspiciens nostem
,

mox

pcctore toto

Gaudia conecpit
Desiliit
,

currnmque rcpcnte relinqucns

mcritas ardcns cxposccre poenas.

Hunc
55.

ubi pugnantes intcr bellare priores


,

Novit Alexander

gclida fornrdine

mentem
pctivit.
,

Concussus

letum e/lugit sociosque

Sic ubi quis cernit nemoroso in

monte draconem

Avertit gressum
Attoniti
,

trcmulos pavor occupat artus

pallorque genis cxsanguibus errat

Sic sc se ad
/jo.

populum cursu trepidante


,

recepit

Continno Paris

et

magnum

vitavit

Atridem.
:

Quem

subito rapidis inccssit vocibus Hector


,

Insignis forma
1'roditor
,

Paridis

cognomine
fata

falso (i),
,

insano mulierum turpis amore

Lurida sensisses utinam tu


45.

priusquam
!

Vidisses

caram sobolcm dulccsquc bymenacos


,

Hoc vcllcm

cunctosque magis

miscrande

iuvarct

Quam

sic

ante oculos aliorum ccdcre pugna.


ridcbit
,

Ergo nunc merito populus


Insigncm antc putans
5o.
J>ello

Achivum

Te decor

at

quod splendidus ornat nullo puguandi robore fulges.

An

talis

valido stipatus militc classcm

Solvisti cx

Apia
,

quum
,

dulci coniugc lortcm

Privasti

regem

crudclia

damna
tibi

parenti

Molitus patriaerpic tuac


55.

scd gaudia saevis


,

Ilostibus atquc ipsi

iufclix

dcdccus ingcns

(1)
IIuqi
;

Scliol.

Vcnct. Aocrrap*
,

srni

y.ccxu

uvo^atf/xsvi \luQi

y.u*

mali ominis noniinc

improbe Pari.

in
\

i.i

1:1

n:

POl

fOi

ii

forl

iinifi ir
<|

iii

niiiii

vitabii

Atndae

IIlniii
i\.iii

.nr.iis
iilii

iintnl.iin

grata

viduare puella

'

succurrenl

ciili ii.n",

Veueriaque beatae

Munera
o"(>.

non forma
quae

aul crinea,

cum

perlituaalro
pul

Pulvere succumbeaj uimium sed dardaua

Formidat
l.iin

te

lapidum dou tcgmino duro

(IikIuiu operuit

mentoque

afiecit

nonore*

Dixerat haec; placidqque Paria


Debita quod
65

aic

excipit ore

nobiai Hector, convicia fundia,

Gor viget uaque til>i ferratae more aecuria Quae validura Gudit robur, doctaque sonantera
Fabricat arte ratem
,

iuvenera quoque viribua auget

Geatantem
JNO
*o
1

.sic

indocnito tu pectore fulges.

tamen
,

obiicias
nuJli

Veneria aacra munera nobia


faa

Purpureae

magnorum apernere
,

eat

[nclyta dona Detira

neque enim

caeleatia

quiaquam
Lello
;

Sponte capit, verum haec Superia mittentibua adatant*

Quod
Wiinc
^5.

si

tantus

amor duro me opponere


certet

alii

aedeant Teucri fortesque Pelasgi

At mecum ferro
Expediat
r

Menclaus

et

arma

mox

qui bcllo superabit, opcsque


;

Accipiat, pulchramque Helenen


\ os

vos iungite foedus

pacem firmate animis; tum Pergama Teucros Detincant Graium populus velocibus aptum
,

8o.

Argos equis repetat

terramque invisat achivam.


,

Haec ubi
Extcmplo

dicla dcdit
se se

gaudeus fortissimus Hector


fulgentia

Tcucris pugnantibus infeit


,

Et mediam rapiens liastam

sistit

Agmina
85.

sed Danai nervo exturbante sagittas


,

Torquebant
\

durisque urgebant Ilcctora

saxis.
:

erum ingens
,

toto clamavit pectore Atrides


tcla

State viri

nec

manu

difFundite Grai

Ut quaecumque sedent animo iam proferat Hector.

3G
Dixcrat
90.
;

ILIADTS

LIBER

III.

absistunt tacitiquc silentia scrvant


;

Argolici

bonus cxtemplo
o Danai
,

sic

incipit

Hector

Accipite

fortesque ih bella Pelasgi

Consilium Paridis qui solus proclia movit. Dardanias iubet ipse acics atque agmina Graiiim
Detraliere
95.

arma humcris

Et secum ferro certet


Expediat
Accipiat
,
,

duroque absistcre Marte Menclaus et arma


,

tum qui bello superabit opesque pulcbramque Ilclencn ; mox aurea cunctos
,
,

Pax habcat
100.

socient dextras et foedera iungant.


;

Talia Priamides

tcnuere silentia cuncti.


:

Quem

sic

<vguto Menelaus suscipit ore


,

Me
T

quoque nunc audile


,

viri

nam

pectora torquct

IN

ostra dolor

cupio populum iam Marte crucnto


;

Amovissc omnem

vos mille pericula passi


,

Me
io5.

propter, Paridemque simul

finite

lal^ores

At nostrum pereat quem mors et tristia belli Fata manent alii sedeant, pugnamque relinquant. Nunc aguum Pboebo niveum scd veJleris atri Ferte ngnam terrae ast alium nos inde fercmus
.
,
,

Caelicolum regi
110.

veniat qui

!ocdera iungat

]\Iox

Priamus
,

neque enim
tjnis

infidis

iam credere
et

natis

Est animiis

neu

pacemque

foedera rumpat.
,

Us(jue leves pendent iuvenili in pectore sensus

Acta scnes cernunt


Sie
ait.

<;t

quae ventura trabantur.

Ardentes Tencri fortesque Pelasgi


lal)orcs.

n5. Laetantur, durosque pntant finisse

Iam

celeres cohibentur equi


nc-ics
,

iam fortibus armii

Expediunt humeros
Et prope contracto
Praecones

terraeque reclinant,
limite sistunt.
dimittit in

discreti

At geminos Hector sacram


120.
,

urbem

rcferant qui

puri velleris agnos,


(juo(|uc ductor Airidcs

Et Priamum accersant. Graium

87
perferal
i

Talthybium ad navea
nie
\ui
\

mittitj qui

ognnnu
[rii
I

olal

celeri
I

"i

imittena aequoi
te

ia

r.i

dehine

Iclcnae

qu

ntulii

Laodicea vultum simulana, quae maximi


\

rmi

atarum Priami troiano


fovil

\ntenore

nai

Connubio
lll.i

eaudena tlelicaona regem*


longo ordine

quidem dupiicem percurrena pectine telam


j

Clausa doxno vacua

saevi

belli

Egregium variabat opua, certamina pingena

Quae nuper vacuo geaaerunt aequore c^ampi Se propter Grahfmque aciea et dardana pubea* Ad quam aic roaeo Thaumantiaa ore locuta eats
Eia age
i35.
,

nympha
belligeri
,

\cni, popnli fulgentia cernea


quta

Agmina
]\1os

dudum

cernere ferro

fuerat, duri linquentea

munera Martia
reclinant.

Defigunt tellure hastas,

et scuta

Sed Paria et validua campo Menelaua apcrto

Concurrent
i^o.

mox quem

victoria certa sequetur


te

Continuo gaudebit ovana


Sic fatur
,

coniugc

felix.

dulccniquc animo succcndit


,

amorcm

Coniugis antiqui
Illa

patriae simul atque parcntum.

domum
,

niveo defendens corpus amictu


;

Deserit
i45.

et lacrimis oculos irrorat obortis

Quam geminae
Insignis vultu

incessu famulae comitante sequuntur

Clymene
et
,

pytthcis et Aethre.

Protinus ad Scaeas venit maestissima portas*

Hic iuxta Priamumque

Panthoon atque Thymoetem,


Martisque Hicetaona prolera
,

Lampumque
ijo.

et

Clytum

Ucalcgon atque Antenor consultus uterque


Dardanii sedere senes
,

quis longa senectus


,

Ardorem

excussit belli

sed pectore dulces

Fundebant

voces.
silvas

Patula sic arbore

quondam

Perrumpunt

cantu florente cicadae.

38
i55.

TLIADIS LIBER

IIT.

Tales dardaniae sorvabant culmina poriae.

At simul incessu tacitum subduccre gressum


In turrJm videre Ilclcncn
,

sic

quisque profatur

Non
160.

pudet Argivum populos atque agmina

Troum
cst

Ferre diu tantos bac pro mulieVe dolores.


Illa

quidem forma Divarum vuhibus aequa


talis

Sed

quamvis
tristc

redcat palriamquc revisat

Ne

nobis

exitium natisque relinquat.

Talia dicta dabant. Priamus


AlTatus
i65.
,

tum voce puellam


dixit,
,

vcnias
,

animo gratissima,

Nata mco

veteremque oculo properante maritum


,

Cognatosque simul

dulcesque videbis amicos.


,

Non mibi

tu bclli causa es
viri
;

sed

numina Diviim.

Quin age pande


Prominct Argivis
170.

nomen
scd cui
licuit

qui pectore lato

pracstantes vertice
,

summo
,

Nempe

alios
,

cerno

sit

corpore tanta

Maiestas

numquam
viri

dcprcndere visu

Regia forma

cunctos excedit Acbivos.


:

Dixerat. Illa seni placido sic ingcrit ore

Fas mibi
i;5.

care socer

tua semper iussa vereri.


illa

Atque utinam miserae lux

extrema fuisset
,

Cum tbalamum

fratres

natam
!

sociasque relinqucns

numina postquam gemitu mea pectora vexo. Sic voluere Deiim Nunc adeo quae scire cupis rex maxime promam.
IIuc adii comitata

Parim

sed

^-

Insignem bcllo Atriden Agamemnona ccrnis


Iustitiaquc bonuni gcntcs fracnarc superbas,

Qni milu iam

levir fuerat
,

dum

fata

sincbant.
,

Hacc ubi dicta scncx iJlum admiratur ct O felix nimium Atrid^ nimiuraque beate
,

infit

i85.

Cum
Illius

tot

Graiorum populi

tua

iussa cnpcssant

Vitiferas

rjuondam Phrygiae delatua ad oras


vidi tclluris

innumcros

alumnos,

ii-

poi

39

[Vfyffmonii atquo Otrci

turmas, qno tcmpor*


fixere
ion inl

Sangarii circum

ripai

Vamque
Lectui
,

<;;'

tunc bcllo nuxilium


-.1111111

praehcrc cruei

amazoniae
plurei

advenerc phalan

Sed
I

Danadm
etiaui

campo funduntur np
ul
vio.il
I

ii< [<-

senex acie solertem

lysiem,
,

Nunc
')'
III<!

mihi

nata

refer quii

proximui inquil

mycenaei minor
validii

est

qui vertice regn


lato<
,

Sed

praeatani huraeris et pectore

Graraineum laedunl fulgentia tegmina campura


Aerataa obit ipie aciei, Danaosque pererrat*
Sic ariei nitido spectandua vellere
200.

qnondam
lustrat ovile*

Itqne reditque vias, niveum

cum
sic

Dixerat

alternaque Helene
esl

roce secuta cst

Hic vafer

raagni natus Laertis Ulysscs


in arvis
,

Aspera quem duris Itlmcc nutrivit

Omnia
ao5.

consilia

et

fraudes perquirere
est
te

doctus.

Tum

sic

Antenor prudenti
,

ore locutus

Vera refers

mulier
iliacas

nec

mendacia tangunt

Nain quando

orator venit in arccs

Te
210.

repetens

fortisque simul
,

Menelaus

utrumque

Hospitio excepi

iuvenumque expendere suinmum Contigit ingenium atque arcanos pectoris astus.


,

Hic cum

se arrecti
latis

populo ingessere coacto


ct

Pracstabat

humcris

vertice Atrides

Mox
2i5.

Ithacus maior visus


111

dum

sedit uterque.

Sed cum progressi

medium
;

consulta referrent

Orabat paucis raptim pelopeius Ileros


Dulcisonas fundens voces

non

futilis

ille

Non

verbosus crat.

Verum annis maior Llysses


,
,

Dciecto surgens figebat lumine terram

Immotumque
220.

tenens seeptrum

non

ulla

diserti

Sigua dabat

stultum certe iratumve putares.

/0

ILIADIS LIBER

III.

At

.simul

ingentem fundebat pectore vocem


,

Et nivis bibernac certantia verba procellis


,

Non alius mngno se sc conferrct Llyssi Namque oris formam eloquio vincebat honestam.
3a5.

Dixerat. Inde scncx

Aiaccm lumine cernens

Quisnnm
Ule

inquit

iuvcnis porrecto corpore surgens

est qui

toto despcctat verticc Graios ?


;

Sic Priamus
Ilic
23o.

contraque Helene

sic

protinus addit

murus Danaiim populo est fortissimus Aiax. Ilaud procul hinc Cretum ducibus circumdatns ingens
Idomcncus
,

Constitit

patriae

quem

litora terrae

Linquentem saepe

bospitio lectisque reccpit

Insignis bello maioris frater Atridae.

235.

Cunctorum mihi nunc procerum datur ora tueri Argiviim et ccrto signarcm nomine cunctos
,

Sed geminos nequeo drprendere lumine

fratres

Quos

mecum
peticre

partu genitrix pulcberrima fudit


,

Cestibus egregium Pollucem

et Castora fraenis.

Aut
2/jo.

quidcm rbeteum puppibus aequor Sed pudet aeratis se nunc inferre catervis
,

Cum

metuant nostram lacerantia iurgia famam.

Dixerat. Ast illos genitali viscere tellus

Ceperat in patriis durae Lacedaemonis

oris.

Et iam dardaniam praecones sacra per urbem


245.

Gestabant ovium foetus

ct

munera Baccbi

Abditfl villoso lascivae tegmine caprae.

Fulgrntem praeco Idaeus cratera tenebat Aureaquc ardcnti radiantia poeula testa. Tum sic bortatur regcm atque ita protinus
,

infit

a5o.

Surge age

te

Danaum
,

proccres atque agmina

Troum

Laoniedontiade

arrersunt qui foedera iungas.

Nam

Paris et validus

campo Menelaua aperto


,

Concurrent; mox qui bello supcrabit

opcsque

ERFRK

ii

imii.i 1

4
i

<

ijticf

pulchramque Hclcncm
,

ii"

fotuci

concti

[ungemus
Servabunt
Vrgoi
I
i

pacemque animii
,

luin

''

m LVucroi
achivam

Grraiiira

popului vclocihm iptum


,

<-(|ni'.

ropetet

terramquc
,

invi

ri

r.iius

iiiiiimi

Priamui

io< tiiqui

[ungere equoi mandat, cuncti lua

iui

facc

unU

Tum
[pie
,

prior

insurgem curru
facilei

sc

lubuoit

aito
.

manuque limul

detorquet babena

Iniulii

binc rapidia Antehor


ad

membra quadrigii^
Limina
portae

lMo\

ambo Scaeae lendunt

Effusique levea adigunt in


i65,

plana iugalea
,

\l

simuJ admiaio petierunt agmina cursu

Demittunt arvii greasum, mediiique senilei

[mmiscent artua populii.

Tum

magnua Atridcs

Et dux nerithiae gentia conaurgit Ulysits*


Inde parat foedua praeconum scdula turha
270.
,

Atque onerat miti crateras munere Bacehij


Et regum digitoa infuaa perluit unda

Tum

bonus Atrides sublatum tegmine cultrum


,

Diripit

liuno nitidi vaginae aptavcrat ensis,


vertice tondet

Agnorumque comas niveo dc


275.

Quas dueibus certo dispensant ordine cunctis


Praecones
,

fusamque Atrides pectore vocem

Et gemirias Et tu
280.

cum

voee mauus ad sidera tendit


,

Iupitcr omnipotcns idaeo in vertice regnaus


sol

qui cuneta vides quique omnia sentis


et

Fluminaque
Qui

tellus angustaque Tartara poenis

regitis sontesque
,

animas

et inania

regna

Este mihi testes

et

firmum iungite foedus.

Dardanio

si

fors

Paridi victoria cedet


,

285.

Tyadarida accipiat gaudens opibusque fruatur At nos fluctivagis relegemus coerula proris.
Sin nostrum adicrit
fratris

victoria

Martem

42
Et

ILIADIS LIBER

III.

"Rcddat opcs nobis atque Helenen troiann iuventus

Dnnnum populo
si

mcriti refcrantur honores

Pontera vcnturi quos noseat temporis aetas.


?oo.

At mihi

Priamus

Priami
,

si

rcgia prolcs

Cum

Paris occiderit ferro


trislia

non omnia scrvent


proelia

Instauraho acies et

Teucris
hcllo.

Pergama dum nostro procumhant ardua Sic fatus cultro stomachum (i) fulgente
2g5.

reclusit

Agnorum

ct

tremulo quatientes viscera motu

Deposuit terrae nigro manante cruore.

Tum
Atque
~oo.

pateras complcnt hausto cratcre micantes


lil>ant

Et terram Baccho
aliquis

Superosque precantur.
:

caclum suffigcns lumine fatur

numina Divum Oui primus pacem hanc nohis et focdera rumpct nt ista Sic illi et natis ccrehrum fundatur Vina flunnt terrae Veneris quoque gaudia iungant
lupiter omnipotens ac cetera
,

Externis carae uxores et iura lesolvant.


/5o

r
>.

His

Superum

gcnitor surdas obstruxerat aures.


tales

Tutu Priamus
Ipse

eiTudit pectore voccs


,

Accipitc haec animis

Teucri

fortesque Pelasgi
,

quidem verso repetam nunc Pergama cursu Quod nequeam pugnas nato miscente paternos
tristia

T)io.

Conscclorarc ocnlos et

bella tueri.

Yuu

Superi norunt omnes

Superumque
sustulit

creator

Sanguineo moribundus
Sie ait
,

humum
currum

quis vcrticc tundet.

et

nitidos
,

in

ngnos

Ascondifque simul
3i5.

lentnsque rctorsit habenas.

Tntulit

11

nitidis
iliacas

Antcnor memhrn quadrtgisj

Et tandem

versi referuntur ad srces

Tn mnrgine codicis sic


>

Stomachus est Jons


*j

ille

///

ihi

dicam

sub gulture

ori

ivrxOSa. fffriv

gItqu

/xa'^13.

i'Mi

\i.

fjc

Fector

Priami

lobolo

diu

'

yssei

Planitiam ingentera

pugnai
.ui.il.i

rnetantur
caiSlUQ
proelia
sidcra
iu

ifl

Dttnn
>

Indc
iaoi

v:ijj.is

(iiiat niiil

lOrtCfl

Qni
\i

prior

intorta

succendal
tensifl

cornu

populi

orabanl

ad

pnlm
turl

\ii|iic

aliquia

geminae
Idaeia

sic

fatm

agmine

\\c\

Snpenmi

praeaignia gloria

montis,

Qui prior hoc genti bellum commovil utrique,


j-iS.

Da prccor, alme Tonanfl, inimica occumbere


iNos

dextra

vero aeterno
ait.

devinctoa

foedere serva*

Sic

Inde oculoa avertenfl maximus Hector


suffudit
alii
,

Concusso Paridis

tegmine iortem

Eitemplo sedere
33o,

iuxtaque fugaces

Quadriiugea aderant, versisque coloribus armn.


[nde Paria nitido squalentia tegmina ferro

Circumdat

latis

humeris, ocreisque nitentes


,

Laevibus inclndit suras

ubi plurima curvo


fihnla

Areento irradians iuncturas


555.

mordet.

Tndc lycaonium

fratris
,

spectandus in armis

Tlioraca induitur

collo suspendit

acutum
ardua fulvam

Mox ensem

argenti claro fulgorc micantcm.


tegit
,

Tum
54o.

laevam ingenti clypeo

Cassida caesaricm cauda praesignis equina


Integit extemplo
,

et dextrae gravis

incubat hasta.

Nec
His

secns egregiis stabat


actis
,

Menelaus in armis.
corpore fixus.

eeminac surgunt in limite eentis


hostili in

Quisque truces oculos

Protinus adstantum subitus pavor occupat artus.


545. Illi

demenso

stant

cominus aequore campi

Crispantesque graves hastas ingentibus iras

Accendunt

stimulis.

Tum

primus troius heros


hastam
;

Fulmineam
111

validis emittit viribus

a volans clypei fulgenti

umbone

corusci

44
35o.

ILUHM
,

LIBER Ut.
fugit.

Incidit
Ific

obtusaque ad tcrram cuspide

ferro Atrides praefixum robur acuto

lam dudum

in

Paridem librans
,

ita

ad aethera fatur

Omnipotens genitor

da nostro occumbere ferro


,

555.

Dardanium Paridem meritasque exsolvere poenas XJ t metuant omncs venturum semper in aevum
Hospitium violare sacrum
Sic fatus
, ,

et

confundere pacem.
,

magnum

contorquet ronur in hostem


,

Et clypeum ingentem valido transverberat ictu

Tboracisque moras
36o.

varii

tunicamque recludit
sutilis

Exlemplo
Ille

ad mediam teritur qua


vitavit

alvum.

nigram abducto

corpore mortem.

Tum

bonus Atrides nitidum consurgit in ensem


,

Arduus
565. Illc

et

summas

galeae

dum

percutit oras
(i).
:

Dissiluit

multo perfractus fragmine mucro

gemens caeloque advcrtens lumina


9

fatur

Rcx Divum omnipotcns


Est
tibi

crudeli pectore nullus

par Superiim

ferro punire cruento


,

370.

Sperabam demens hostem nunc debilis ictum Dcstituit mucro nec summum vulnere corpus Lancea perstrinxit nostro contorta lacerto.
,

Sic fatus

nitido
,

surgentem vertice conum

Arripicns

hostem

Danaum

torquebat in agmen.

At miseri fauces urgebat

sutile

vinclum

Fulgcntis galcae molli sub gutturc fixuinu


5;5.

Traxissetque illum vacuo de limite cumpi


Inachius ductor
,

rapido ni

concita cursu

Forlia rupissct laxatis vincula nodis

Alma Vcnus
Tantalides
(1)
,

galeam dextra protraxit inanern


,

Graiiimquc illam provolvit in agmen


quantum
t&

Imitatur intcrprcs
:

licct gracci

carminis aspe-

ritatem
iti

T^t^Sa te TSTga^Sa

iaT(y sxtthti

X *>'

^a

es *

maigine codicis.

1'.
|

l'l;l.

nl

45
prehendit.

Sedula cruam tubito loeioruiTi

ttirbi

Dumque
Alisiulii
,

redit

nigrura cupiena haurirc craortin

Robore ferratOi iuvenem Cytherea paventem


ut
facile
est

magnii poase omnia l>i\n,

Et
,s
,

iuiiIim

nebulae oircura Dea fudit amictu*


i

Mo\

illnni

liu ii s

placidum exhalante vaporem

Constituit

thalamo; Scaeaeque ad limina portae

Intendensj Helenen adiit, quara plurima circnm

Turba nurum

steterat

nitida

tum

veste

trahebat

Vmbrosiaque manu deducens horrida vultum


U(
,

Lanificae simulavit aous, quae plurima

quondam

Gara terapneae mollibat pensa maritae

Dmu
Efanc

iacedaemonios habitaverat

illa

penates.
:

o5.

Venus effingensj tremulo sic edidit ore Ad Paridem converte gradum Ledaea vocantem Appulit in tbalamos qui iam testudine comptos

Non
Aut
Sic
oo.

illum saevi nigro de pulvere belli


cessisse choreis

Sed lcvibus credas nuper


illas

petere
et

ct

molli sc accingere ludo.

ait

stimulos acres sul) pectore vertit.

Quac postquam Divae cervicem Iumine pulcliram


Fulgentesque oculos
ct

candida pcctora novit

Obstupuit dulciquc graves dcdit ore querclas.

Quid me iterum

dixit

miseram Dea

fallere tentas ?

Anne aliquam
o5.

rursus Pbrygiae extorqucbis in

urbem

Maeoniosve
Gratus adcst
\ crba ?

lares ? siquis tibi forsan et illic

hominum. Quae nunc

fallacia nectis
vicit

Simul campi Menelaus in aequore

Et trahere invisam graias

me

quaerit in urbes.
,

Qum
I0
.

age iam pridem sequere

et

fulgentia caeli
,

Sidera ilammigerumque polum Gytberea relinque

Atque illum observa


Fics scrvati

dum

longo fessa labore

coniunx aut serva mariti.

4G
Ipsa

ILIADIS LIBER

III.

quidem

turpe est eteuim


,

soeiare recuso

Iani Paridi thalauium


4i5.

neu verbis improha carpat


,

UiaJum me turha nurum cumuletque dolores. Tum Vcnus iratam sic protulit aurea vocem Irritare nvjam infelix iam desine mentem Ncu cogar longos odio subvertere amores.
:
,

Namque
420.

ego

si

pcrges

inimica in

])ella

Pelasgos

Dardaniosque adigam,

et te lurida fata

sequentur.

Haec ubi

dicta dedit

passu Ledaea timenti


,

Prosequitur Divam nullo cernente heatam

Aurea defendens nitido velamine memhra. Atque uhi surgentes Paridis tetigere penates
4<2j.

Ad
lll.i

solitos
viri

famulae

se se vertcre labores. petiit testudine

thalamum

tutum

Quam

placidis ridens stratis Ericina locavit.


,

Inde sedeus

oculisque Parim defixa modestis

\ enisti argolici
45o.

pugua devicte mariti

Atque utinam
Iactabas

hostili cecidisses

vulnere

dixit

Oliin qui valido

Menelaum demens age nunc


;

vincere ferro
in proelia posce

Magnanimum
455.

Atriden

iterumque lacessere pugna


;

Incipe helligerum iuvenem

temeraria rursus
,

Admoneo
IS
i

ne tu secum certamina iungas

cupis exciso pertundere vertice


;

campum.
:

Sic ait

alternoque Paris

sic excipit ore

Desine iam gravibus convicia fundere

dictis

O
44o.

dolcis coniunx
,

nunc me superavit Atrides


sunt
et

Palladis auxilio

posthac crudelia nostro


,*

Vulnera Marte

feret

mea JNumina contra

Multa mihi.
Gaudia
Vulnere
1
1

y>cd

iam Veneris sociemus amico


;

laeta
fi\it

toro

numquam mea pectora tanto amor, vel cum Quitantia remis


,

Aequora dispellens

placida

Lacedaemone raptam

HtTlftfJU

ir.

roi.i
,.

\\<.

4
,i,i
,

Tc
l
i

dii\i

irgo

ad

I ii

ni

i,

,.-,

lu

,ini,

Connubio primura geminoi lociivil aroanti inci nunc lentii uruntur pectora flammfa*
Sic
(5o
l.iiii.s
,

prior in

lcctinn sc subiicii

nliuni

Quem
At.

tenera aaaequitur

coniunx;

lic

imbo

nitcuti

Acoubuere toro, molli languore

ioluti
,

geminai avdeni aciei Menelam obibai


ferae

More
[55

abientem nequicquam
potuere oatendera
,

in

pulvere campi
pubi

Veitigani Paridemj non illum troia


lNoh iocii graio

regi;

Nec

li

conapiciant
j

Paridii reverentia Teucroi

Detineat

aed quiique duci oatendiaaet achivo.


erat
ille

Namque
4#o. Acoipite

auii pallentii

imagine mortia

havisui pariter cunctia^

Tum

maior Atridcs
et

haec, inquit, Troe'sque


socli
,

dardana pubcs

Et

Troum

Solus habet

campum Menelaua apertnm sequiturque auum victoria IWartcm.


:

Ereptaa nunc victor opes Helenenque repoacit

Keddite,
465.

ct Argolicia meriti

referantur honores

Poitera venturi quos norit temporis aetas

Talibus Atrides

Danai simul ore fremebaut.

Exaiiocotlicc.

ANGELI POLITIANI
HOMERICAE INTERPRETATIONIS

LIBER QUARTUS
AD

MAGNANIM U M

VIRU

LAURENTIUM MEDICEM PETRI FILIUM.

A,

superi magni circum atria fulva Tonantis


,

Aurato sedere solo


Pocula suscipiunt
5

quis dulcibus Ilcbe


,

Invergit nectar patcris


laeti

illa

aurea dextris
,

redduntque vicissim

Sidereosque oculos troiana in moenia vertunt.


Interea obliquis lunoni illudere dictis

Pertentans natus Saturni

liacc edidit ore

JNempe

"favent

geminac Menelao in proelia divae


,

Iuno colens Argos


io.

et

alalcomeneia Pallas
,

lia e

procul acibereis residentes sedibus

illum

Prospiciunt laetae. Sed nulla iniuria tardat

Cjprida ridentem
Ilaereat
,

Paridi qnin sedula custos

atque atrae depellat nubila mortis*

Et nuper cum iam cuncti suprema putarent


i5.

Fata sequi iuvenem

tribuit

Cytberea salutem.

Nnnc

sua belligero victoria cessit Atridae.


dul)ias quis casus

Sed nos consilio Scrutemur


,

agat res

validasne fero concurrere Marte


,

Ezpediat turmas
20.

an iuncto foedere utrosque


Leneant sua moenia Teucri

Servari populos* ;\t(jne baec sententia cunctis


Si stet certa

Deis

Argivamque Helenen iterum Menelaus babeto.


Dixerat. Extemplo Pallasque et candida

Iuno

Collcctam abductis iram ostcnderc

labellis.

ILIADIS
n.iiiii|iic
\

iii

i.

ITi

W
[aedcrc Tctici
l'.d
I

lo\i

uaereutea
,

<|u.i

posscni
li

bfm banl

ammo
patri

tenuitn uo
icd

lenl

in

Succensens
Expressit
,

iuuo protinui iram


pectore voces
\

talcsque efiudil

Saturni imraania loboles, qnae


i

>

profai

Mene

iubes tanto
,

longum sudasse labore


fessoa

Nequicquara

el

pressa cervice

iugales

Esae niihi frustra,


[liaco

oatisque

dum triatia proclia regi paro, dum cogere coetua

55.

[ncnmbo <'t graias rapto in ccrtamina turmas? Perge tamen, sv.d non alii tua iussa voientes
Addiccnt Superi. Tales dedit ore querelas.

Quam
Quid
/,o.

contra alterna nebularum voce coactor


,

Iupiter efFatur
til>i

magnaque
,

exaestuat

ira

nam Priamus
te

Priami quid regia proles

Obfuit
[nfelix

?
,

aut in
cjuat

potuit committere

tanlum

sic

effraeno pectorc lendis


?

Diruere ingentis pulcberrima moenia Troiae


,

Nec prius absistes odiisve infracta quiesces Moenia quam Teucrum poriasquc ingressa patentes
/,5.

Et Priamum

et

natos Troiaeque potentis aluninos


tibi

Dcntibus exedas erudos. Sed quae


JMeutc sedcnt
,

saeva

age exequere

ut certamina tandeni

Haud
(ja-

constent

magno nobis
:

cogarque severus

Succensere
Dicla
,

tibi.
,

Verura haec sub mente reconde

memori quotiens cgo numiuc tcndam Expugnare meo praesignem moenibus urbem Siqua tibi est animo siquam mortalia complenl dorpora cara tibi tum nostram protinus irani
soror
,

Attcruisse cave
55.

sit

nobis certa voluntas

floc tibi

Nam

quando volens animo nolcnte rcmisi. quascumque urbes rutilo sol Juminc lustrat
tegit
steliati

Et quascumque

culmen olympi
d

T)0

ITJADI.S

LICER

IV.

Go.

magnae sacra moenia Troiac Et Priamum ct Priami populum praedivitis omnem. Plurima namque meis mactata est victima sacris Et multo calet ara mcro ac nidore piata
Ante omnes
colui
,
,

Qualia dant superis mortalcs praemia Di\is.

Ad quem
Cj.

sic

oculis fatur
alias
,

Iuuo inclyta magnis


compita
nil

Trcs equidem ante

amplector Iupiter urbes


et

Argosqnc

ct

Spartcn

lata

Myccnes

Oderis istarum quoticns,

deprecor^ illam

Verte solo
Fpsa tuos
;

neque enim conatus frangere tentem


nec
si

studeam

le

flectere

coniunx

Irascarve
70.

nostri perfecta voluntas


,

Esse animi poterit

rernm

tibi

tanta potestas

Par tamen

est
,

longos certo quoque fine labores


,

Exegisse milii

quod sum Dea quod genus idcm Et pater ambobus fuerit meque ipse priorem
,

Saturnus dias in luminis edidit oras.


n5.

Quin etiam coniunx dicor tua


Qui regis
,

culmcn olympi

et

Superos

certis

moderaris habenis.
,

Verum
Ipsa

baec alterna cedemus mente vicissim


,

tibi

tu

vero mibi

sic

omnis

in

unum
Pallas

Conveniet mox turba Deum.


80.

Nunc maxima

Imperiis instincta tuis

petat

agmina Graium

Dardaniasque acies

ntque

ipsi foedera

rumpant

Troiani tentet, sacrataqne iura resolvant.


Ilacc

postquam

efTata cst,

hominura pater atque deorum


:

Talibus extemplc succendit Pallada dictis


85.
I

medios intcr populos


,

et dissere

Palla

Crimina bellorum
Exhortare prius
Dixit.
,

rumpant

sacra foedera Trocs


i:i

Danaosque

bella

lacessanU

At

illa

leves caeli demissa per anras

Advolat ciTnso transmittens aethcra cursu.


9-

Qualem ingem natus Saturni curva

tenentis

i
1

poi

51 mi
I

Sonsilia
'

acthereo ilellam de culminc


n.nilis
,

til

PfOdl

iim

DOpulo>
celsis

<

in

l<

II

Spargcntem
llainl

rutilofl

in

nubibus
ie

m
Pallaa

secus insiliens
in

campo

bellica

Lntulil

rnediosj snbitus pavor occupal


,

artui

Spectantum

fusaque aliqnis
aol

sic

voce

propinquum
,

Gontinuo invadcos,
Aui. pater
iooi

nos accingere, <Iimi


lacessere

Cogemur nugnae, ferroque


omnipotens
populi
stabili

Martem,

noa foedere iungel

lupiter

et

concordi pace fruentur,


q
iri.sii

Namque hominum
Talia dicta dabant.

custodit

pectora belloi

Formam Dea

vertitur oris
creti
,

Laodoci
Kt
io5.

io

vultus praeclaro
toto

Antenore

lycium
ul>i

ino\

Pandaron agmioe quaerit*


i

Hunc

belligeras

t*r

consistere turmas
,

Quas procul Aesepi deduxit footibos heros


Obsequere
precor

Repperit, his iuvCnem compellat vocibos ultro


eia
, ,

mihi nate Lycaoois iogens


in

Torque levem corno Meoelai


iio.

membra

sagittam,

Prooom

stcrno solo
,

qoem

si

cecidisse sub armis


,

Gootigerit

Teocros iosigoi laude fovebis


taoti
i-i>i

Quos beoe.apod memores

gloria facti

Nosquam
Antc
ri5,

aberit

Paris ipse
,

quidem splendentia dives


si

alios tibi

dona dabit

turbine

tcli

Iucitus Atrides vitam exbala])it io auras

Ascendctque rogum. Sed iam molire sagittam


Et lyciom votis

Phoebum precibusquc

vocato
;

Iosigoem coroo ccrlum propellere telum


Ofter sacra
i'2o.

Dco cacsurum pinguibus aris Primitias pecudum repetcs cum lecta Zeleae.
,

Talibus amentis
CiOntinuoque

mentcm Tritonia suasit fcri compactum e cornibus arcum Dcprompsit capri quem caeci in faucibus antri
,

52
Ipsc
125.

1LIADIS LIRER

IV.

ollm obscrvans inopino vulnere dulces


,

Perculerat latebras linquentem

antroque supinum

Straverat intorto traiectum pcctora ferro.


Ille

bis oetouis snrgentia


,

cornna palmis
aptataque prudens

Vertice fundcbat
Artificique
i3o.

docto qnae deinde labore


desecta
,

mauu
,

Expoliit fal)cr

ct solido
,

capita addidit auro.

Ilunc ubi iam extulerat

terrae subsedit

et acri

Contcndit nervo
Collatis operit

comitum quem turba latcntcm ne forte priusquam clypeis


, ,

Dirigat aligerum Menelai in corpora ferrum


i55. Exciti insurgant Dauai

Marlemque

lacessant.

Sublevat binc tcgmen pbaretrae,


Seligit

immanemque sagittam

actutum

scd qua nec acutior nlla


,

]Nec

minus

incerta est

nec quae magis audiat arcnm


,

Tristiaque intento componit spicula nervo


i^o.

Et pbaretrata vocat lycii

mox numina Pboebi.

Inde ovium primos foetus solemnia sacra

Caesurum pingues

sesc

promittit ad aras

Cum Tnm
i45.

repetct sacrae

mox

dulcia tecta Zeleae.

bul)iilum abduxit

nervum, volucrcmque sagittam

Atque arcum ferro pariter nervoque papillam


Contigit, et latum cornu sinuavit in orbcm.
Sibila dcbinc arcus nervique dedere sonantes
,

Per mediasque volans

acies

avidumque cadcndi
e pectore

Turbine
i5o.

prosiluit rapido penetrabile tclunt.

At non cura
Exciderat
;

Nata love

Divum verum ante alios Dea bellica magno lelum dctorsit amarum assistens
tui
,

Menelae

Et dirum avertit fatum

velut anxia matcr

Exigit obsceuam nati de corpore


ijj.

muscam

Cum

dulci

fruitur

somno; mox

excipit ictum
,

Angustus

rutilo praefulgeus balteus auro

IMTtltPAI
<

P01

Oi

)n

iuncto duplicem
varia

nexu thnracs

nremc]

'rimi

mtortufn

pcirumpii eiugula lelum


tsn

Thoracisque raorag mitramque


i0o

m?rc
a<

rigentcm

Praeductum
Confodit
,

laculis

animae tutamcn
describil

et

summum

vulnerc corpiu

Gontinuoque niger prorumpil vulnerc sangui


Puniceo veluti deteraum maeonis olim

r65<

cum femina fuco, Cornipedem quod fraenel equum iacet illud


Aut
cariatia

ebur

violai

alto

Compositum thalamo multique in proelia ferre Optavere equites nequicquam, namque verendo
,

Servatur regi

validum quod luce rubenti


pariterque equiti
,

Ornet equum
170.

sit

gioria

celso*

Sic
Kt

tibi

purpureo
et

Menelae

nitentia

crura
tali.

femora

pulchri rubuerunt aanguine

Illicet

ipse virilm timuit regnator Atrides,

i;5.

Ut nigrnm aspexit fundentia membra cmorcm Nec minus extimuit fatum Menelaus acerbum. At vero exertum teimi dc vulnere nervum
Ut
vidit
,

geminasque hamatae cuspidis

alas

Pectore collegit vires aniinumquc recepit*

Hic Agamemno
J

manum

iuvenis capit, atque

ita
:

fatur

Et graviter socios inter gemit ipse gementes


8o.

Care tuo

exitio percussi foedcra frater

Te solum
Sic
te

obiectans cunctis in proelia Teucris ?

vulneribus petiere ? ac iura fidemque

Calcavere Phryges ? sed enim iurata

Deorum

Numina
i85.

et
,

agnorum cruor

ac libamina sacri
,

Fusa meri

dextraeque datae acceptaequc vicissim

Haudquaquam evadent fallacibus irrita Teucris. Nam licet Argiviim nondum Saturnius ausis Annuerit certo faciet rata numine tandem
,

\ ota animi

meritasquc gravi pro crimine poenas

54
i()o.

ILIADI.S

LIBER

IV.

Mox

capita

ip.sa

Phrygum
,

miseris cuin matribus, atque

Pignoribus solvcnt caris

namquc
,

liacc

mihi certa
,

Mcntc animoque scdent


Et
ip5.

aderit

ncc fallimur
,

olim

Certa dies sacram quae diruat Uion

Priamum

et

urhcm Priami populum regnumque supcrbi*


tenebris

lupiter at caelso rcsidens in culmine olvmpi

Ipse

manu horrendam Phrygibus, cunctamque


IWranti fervidus
ira

Accfida conculiet

Dardaniam ob fraudem,
200. Si moriere

certo haec cuncta ordine fient.


,

At dolor urgebit saevus mea pectora


,

frater

tuaeque implebis stamina vitae.


,

Namque

cgo ad optatum remeabo inglorius Argos


,

Et Danai patrias repetent mox rcmigc sedes

Argivamquc Ilelcuen Priamo Teucrisque relinqucnt


Egregiam laudem
2o5.
,

phrygiis tua putrida campis


,

Mox

opere infecto

Menelae

hic ossa iacehunt.


e genle superl)a
,

Continuoque aliquis Teucrorum Menelae Ilaec tnmulo insultans


,

pectore fundet
vindicet iram
!

O
qio.

utinam in cunctis
,

Agamemno

ita

Ut modo
Iamque

belligeros qui frustra

huc duxit Acbivos


alta

domum

patriamque tenet maria


,

remensus

Et vacuis

cessit ratibus

fratremque reliquit.

Haec ubi quis


Parce metu
2i5.

referet

telJus

mihi

lata

dehiscat

Sic ait; ast iuvenis contra impertcrritus infit:


,

Argivum

quatiat ne pectora tcrror

Namque
Baltcus
,

volans nnllo tclum discrimine adaetum est

Sed picturatus rapidum compescuit ictum


ac muJto
,

fabrdm sudata labore

Mitra rigeus

duplicique exactus tegmine tliorax.

Quem
220.

contra excipiens
utinani
,

Agamemnon
,

talibus orsus
.'

sint vera

frater

quae peetore fuudis

Verum abstergebit vulnus spargetque salubri Mox opifer succo nigros abigente dolores.

oLn
1

)i\if

el

extemplo

inuni
pi
,

n<

in
ei
I.
,

T.ili \>) liiiim


,

alloquitur
e

talii

fatui

[uc agc
\
,<

rumj

morna

arci

num
Achivum

Icjii

genitum medici do snnguine nniuii,


ut

Rulligerum

ccrunl

inm inm Menelnon


cui

Ductorem
Gloria
Dixerat.

intorta

li\ii
,

membra

aagii

Dardnnid nrquiteneni
v."h).

lyciave c gente creatus,


.

magna
llle
,

suia,

Danaia dolor omnibua ingen

Duoi parena aerata repente


petit,
ei

Agmina

Graiorum

fert

lumina circum

Vestigatque virum, atanteraque agnoacit in annis,

Quera circum densasque acies


a35.

clypentaque cernit
stimularat in hostes
oliiu.

Agmina quae phrygioa ductor

Cornipedesque Tricen pascentem exhauaerat

Hunc prope

consistens
,

mox verba
,

volantia fundit:

Rumpe moras
Bellififernm
a / 0i

nate Asclepi

vocat ipse

Againcmnon,

ut cernas

iam iam JMeuelnon Achivdm


cui

Ductorem
Gloria
Sie
ait.

intorta

iixit

membra

sagitta

Dardania arquitenens lyciave

e gente creatus

magna
Ast

suis

Danais dolor omnibus ingens.

illi

concussit peetora terror.

Protinus ad danaas referunt vestigia turmas.


)j5.

Ilinc ubi

iam gressus tulerant qua flavns


,

in armis

Constiterat iuvenis

magno regumque ducumque


et

Coneuvsu obseptus

Dis eaelestibus acquus


,

Conserta medius stabat claudente corona

Continuo ex habili relrahebat spicula halteo


a5o.

Sollicitansque
Evellit

manu
,
,

praeductae cuspidis alas


picti

geminas

tnm

vincula

])altei

Thoracemque simul
Hinc ubi iam
2jj.
elieiti

textumque exsolvit ahenae


perspcxit vulnera
,

Squamigerura mitrae multo sudore coaetum.


teli
,

Mitia dcterso sparsit mcdieamina tabo

56

ILIADIS

LIBER

IV.

fpsins ante patrJ dederat

quae munera Chiron*


sic

bVlIigerum interea

dum

Menelaon Achivi

Circumslanl

clypeis protectae corpora

Teucrum
se.

Processere acies.
q6o.

Tnm

vero accingier armis o


,

Pro

se

quisque ardent Danai

pugnaeque parant
meml)ra vetcrno
,

%on

hic torpenti resolutum

Non trepidum Magnanimum


Ardentem
265.
Illicet
lios
,

cernas

non
,

fervida bella paventem

Atridcn

saevi sed

mnnera Martis

atque alacri properantem in proelia passu.


,

Linquit cqnos

linquit volucres lato aeqnore currus.

crebras efllantes naribus auras


,

Sedulus excepit custos


Piraidae
llos
270.

fidusque minister
;

Eurymedon Ptolemaei clara propago si membra fatiget illum servare iubet


,

Improbus inde labor


Ipse pedes

dum

Graios instruit armis.

campos

atque agmina nota pererrat


,

Magnanimus ductor
Argivi celerate
2;5. et

tum siquos

eernit inertes
:

Praecipitare moras verbis instigat amicis


,

saevo incumbite Marti.

Iupiter bac stabit genitor Danaisque favebit

Et qui iura prius

qui testes foederis

icti

Contempsere Deos
Pignora
280.

borum
,

post fata cadaver

Vulturibus dabitur rapidis


et

nos dulcia

Troum
,

uxores ratibus ducemus amatas


nostris

Pergama cum
Aspicit
irala

manibus prostrata iacebuut.

Quo.s vero invisi languere in


,

munera Martis
:

castigat voce paventes


,

Argivi bello praestantes

nulla pudoris
statis

Dedeeoris vos signa tenent? quid


285.

inertes

Hinnuleis similes

? volueri
,

postquani impete apertam


languida
fessi
;

Planitiem secuere leves

mox

Genua trabunt

Dull&sque cient sub pectore vires


,

llaud .secus attoniti statis

pugnamque

timetis.

iit.i

i:

ri.i 111

\\o.
Iroi 1110

>

1 1

>

.1
:

11

eru usquc mora hacc?an dura


raptim

iuventu

\d
I >
1 1

d.iii.i.i'.
<

puppcs litusque feratm


vestri
,

1 1 1

oculi
alta

ccrnmil
lovis,

num dcxtn
expellai

mnini
f

\ds

tegai

fatumquo

accrbum
Vtridi
.

Sio dnce digna gerens acies

lustrabai

Adraisso
iq5,

><
j

inde gradu densa agmina


regera
iuxta

Cretumi

Membra armis
Viribus
ille

idomenea tegentum

apro similis, tum pectore prudens

Agmina prima parat bello, postrems cocrcet Meriones* Verum hos ingens ul>i vidit Atrides
ldomenea
ioo.

alacri

compellans voce profatur:

Te

certe ante

omnes Danaos ego semper bonore


Martis,

Afficio, sive in duri certamine

Sive opere in reliquo, placidae seu munere mensae,

Cum
3o5.

primi

Argiwini flngrantis pocnla Bacchi


;

Cratere immiscent
Instaurant
Lrgolici
,

epotum namque Lyaeum

alii

vicibus capita alta comantes

et

vacuis pateris nova vina refundunt

At plcnn Ccu mihi


Colluere
3io.
,

assistunt
,

Baccho
,

tibi

pocula semper,
suaserit
,
,

quo valeas

animus cum
in

ora

ac fracnare sitim. Sed nunc age


,

quaJem

Iactabas

quondam
,

talcm

te

proelia praesta.

Quem
]\Je

contra Idomeneus Cretum dux protinns infit:

comitem

Atride

cernes in bella paratum

3i5.

Quod tibi iampridem nutu vcrbisque recepi. A erum hortare alios crinito vertice Acbivos Ut cito pugnemus quando inrita foedera Troes
,

Fecere

ast ipsis
,

letum saevique dolores

Impendent
Sic
ait.

qui iura prius laesere fldemque*

Inde

animum

laetus perrexit Atrides

Aiacesque petit glomcrata per agmina tendens.


3ao.

Olli inducebant

humeris fulgentibus aniia

Densa simul pcditum nubes in

bella subibat.

58

IT.IADIS

LIBEll

IV.

^iialcm praerupto scopuli de culmine pastor

Per mnrc tentlcntcm zepbyri spiramine


Prospicit
5a5.
,

nubem

illa

procul piccae caliginis instar

Apparet ponto gradiens, ac turbine saevo


Praecipitat, timet
illc

videns

pavidasque sub antrum

Cogit oves

properatque gravem vitare procellam.


illos

Tales iuvta
Nutrierat
,

iuvenom

quos Iupitcr ingem

tendunt glomeratae in bella phalanges


tlensae clypeis et fortibus armis.
gflvisns Atridcs
:

55o. jNigrantcs,

IIos

quoque perspiciens animo

Talil)ns alloquitur verbisque volantibus infit

Aiaces

Graium ductores
in

aerc
,

micantum

Ilaud opus hortatu vobis


535.

iussisque mcis e^l

Vos potius densas


Iupitcr o utinam
,

bcllum accendite turmas.


et

Pallasque

pulclier Apollo

Omnibus idem animus


Urbs Priami
54o.
et

forct alto in pcctore Graiis!

Ocins ut prono pulsaret culmine tcrram


,

nostris

manibns

prostrata iacerct.

Dixit

deseruitque duces reliqnosquc petivit.

Nestora tum Pylium facundi convenit oris

Aptantem pngnae

socios dictisque

monentcm.
ct

Oucm
5/|5.

circum iiurcntem Pelaffonta

Alastora cernit

Aemonaque Cbromiumque Creonta Biantaque regem.


Illc

in fronte cquites, currus

rapidosque ingalcs

Extrema pedites acic dcnsosquc bonosque

Ceu murum
Protinus in

belli

statuit

timidosqnc coegit
sacvas aequore possint

mcdium, nc

Detractare vices duroque abscedere Marti.


35o.

Indc cquiti edicit validos inbiberc iugales


,

Nec reliquam turbare acicm tum nc sibi quisquam Fidat cquum reqcie ct tclo dccernerc doclus Nec procul a sociis procurrcrc longius ausit
, ,

Neve pedem timidi referant, aciemque refringant.

i i

1.

i
1

<

< i

I )

quicumque
(I
-

iliicrci

vei
,

ini

in

puh
lancci
II

n
doxli
i

Hostilem ruel ad currutn


(

tuin
llllt

)||

<

I-

I.Mlll

II.IIIKjllls i<-

lllfci I

Sic

validas

urbeij
bcllo
j

moenn
iii

cclsn

i>rior<
,

\ iiK cli.nif

Lalem

ccrtamine mcntcm

"(h)

Talem anitnum quondam


llis

patrci in pcctore liabebanU

in

bella

senex

iam longo callidui uiu


laetui

Hortatur socioi*

Quem poitquam
crudo
iil>i
s\c.

Atridci

Aipexit
()

volucri compellal vocc


veluti

repentes

uiiiiam
<
1

pectore fervet

365.

IN

ingeni animus,

te

lequerentur

et

ipia

Gcnua seuex, firmasque darent pia numina virei Martis in arma feri Sed te domat acgra aenectns*
!

Atquc utinam haec alium premerct,


\fforet
3;o.
!

tibi laeta
:

iuventus

Hunc
i[>sc

dulci Nestor

.sic

excipit ore

Atride
Esse

etiam cuperem nunc viribus

illis

tibi

quas ante meo rex Marle peremptui

Sensit Ereuthalion; sed

non simul omnia magni


;

Gaelicolae praebent bomini

si

lacta

virebant
deficit aetas.
,

Menxbra annis quondam


5;5.

nunc me mca

Sic quoque

nunc

equites inter versabor

ct

il

r>s

Gonsilio

qui soJus honos solet essct senectae


,

In

Martem subigam
,

iuvenili lancea dextra

Versetur

calido fervent quls sanguine

mcmbra.
,

Dixerat. Inde animuni laetus perrexit Atrides


58o.

Atque

in procinctu Petei
,

de stirpe Menestheum
bellica

OfFendit stantcm

quem cireum
,

pubes

Fulgebat iuvenum

quos patria misit Atlienae.


,

Hunc prope
585.

consilio staLat praesignis Ulysses

Atque Cepliallenum praestantes robore turmae Stipabant regem belli nondum ille tumultus
,

Senserat

et

nuper Teucri fortesque Pelasgi

Adversum

excierant saeva in certamina gressum.

f)0
Tlli

IT.IADIS

LIBER

IV.

antem rampo

vcsfigia fixa tcnebant,

Infestam donec Teucri et prima agmina Graiilm


090.

Incipiant conferre

manum
,

Martemquc

lacessant.

Quos ubi conspexit


l\ex

dictis
,

castigat amaris
,

hominum
,

Atrides

ac verha volantia fundens

Nate

inquit, regis Petei


,

quem

Iupiter ipse
,

Nutriit
T>q5.

et tu

astu fallaci ornate dolisque

Quid

trepidi

statis ?
alii ?

quaeve

liaec cunctatio

donec

Bella serant

vos certe prima ciere

Agmina,

vos primo decuit confligere Marte

Quos cgo sum primo mensae dignatus honore , Cum Danais epulae scnibus mcnsaeque parantur.
4oo.

Hic

tostae veribus carncs

bic dulcia semper

Pocula prompta manent valido spumantia Baccbo.

Vos etiam ante decem spectabkis ire coliortum Praesidia in pugnas hostilibus obvia turmis ?

4o5.

Hunc torve aspiciens ita callidus infit Ulysses Quod verbum Atride vnllum tibi dentibus aptum
:
, ,

Tam

temere effugit

qui nos certamina dixti

cum iam Troum Danaumque catcrvac Incipient conferre manu fera munera Martis Telemacbi patrem modo sint tibi talia curae
Negligere ? At
,
,

4io. Principibus cernes

mixtum concurrere Teucris


sic

Intrepidum

sed tu ventosa et inania iactas. ore effatus Atrides


,
,

Ad quem

subridens

Ut iuvencm
Et placidus
4
t

saeva correptum novit ab ira


dictis

contraria dicta retexit


,

Insignis Laertiade pcrcallide Ulysses

Non

ego

tc

nimium carpo
semper
tibi

non

iussibus bortor

Mollia

solerti
,

pectore surgunt

Consilia

et

quicquid sapio
alio
,

mecum

sapis ipse.
,

Scd tamcn baec


4ao.

placcntur tempore

siquid

Convitii dicluin cst

Dique bacc vana omnia rcddant.

i\

;.i'i.i

POLITUNO.

<>1

Dlslt
l

deseruitque duces, rcliquosquc pctivil


in

didaequc citui Diomcdn


bcroi

sgmini
iuaUiquc

tcndil
fui

Magnanimumquc
Cornipedci
i^5i
,

\i<lt,

icci

lentoque evinctoi glutinc ctirru

Cominui
Ilos
Ih-\

aitabal

Sthenelui capanen

prol<

vero aipiciem dictii instigat amarii

hominum

Atrides, ac verbi volanlia

funditi

Tydeoi beu lobolei volucrum domitorii equorum, Quid trepidas ? quae degenerem tam lera moratur
$3o,

Segnitiei ? non sic genitor trepidanter in

boitem

Tendebat Tydeus; primum


Dulce
fuit
i

illi

invadere Marte
anteire sequentes*
sed
ipsi

socioique in

pugnam

Sic referunt qui


II.hkI
435.

pugnantem videre,

equidem occurri, nec cernere

contigit

umquam

Verum omnes luperasse ferunt, dura bella gerebat. At quondam nostras hospes sine Marte Mycenas
Delectus populi crebros in proelia cogens

Cuin Polynicc
Olli etcnim
4 jo.

adiit Superis caelestibus aequo.


tlicbaiia in

bellum

tecta

parabant

Et secum educi iuvenes in proclia lectos


Auxilio orabant
,

votisquc rcpcntc secundi

Annuerant

cives atque

agmina

flda parabant.

At pater infaustum demittens aetbere signum Iupiter avcrtit tum nostra cx urbe profccti
,

445.

Postquam

iniere

viam

et gressu petiere citato

Asopum viridem

vincis et

gramine molli

Nuntius a magnis iterum submissus Acbivis

Magnanimus Tydeus
45t>.

densos Eteoclis in aula

Accinctos dapibus cadmeae stirpis alumnos

Continuo oflendit
In certamen atrox
Victor crat
,

nec solus
,

et

advena Tydeus

Confertam extimuit turbam


,

cunctosque vocabat

nulloque repente labore


favit
l

sic

glauca oculos Tritonia

G2

ILIADIS

LIBER

IV.

At cadmci equites
/",5.

stimulis suadentibus irac

Dum

rcdit, insidiis tacitoque invadere bcllo


scse
,

Accingunt

viridi
,

tum robore

fortes
tristc

Quinquaginta legunt

facinusque in

trabebant
,

Aemonides Maeon
Natus
zj6o.

superis caelestibus aequus


bellis aeer

et

^.utophoni

Lycophontes.
,

Hos etiam indecori mactavit funere Tydeus

Damnavit
Ostenlis

laeto cunclos,

eque omnibus
in

unum

Viventem Aemonided thebana

tecta remisit

/55

divum parens aetolius Heros. cuius de sanguine natus Talis erat Tvdcus sed fandi munere maior. Deterior bello est
,
,

Haec ubi Tydides

dicta dedit, tenet ore silentia prcsso

regis veritus dicta aspera magni.

Vcrum
/70.

bis

extemplo capaneius excipit Heros


nosti
;

Vera quidem

quae nunc mcntiris

Atride ?

Nos septem egregiam portis devicimus altam Tbeben nec tantum meliora ad moenia vulgus Duximus at Iovis auxilio ostentisque Deorum Paruimus sontes effraena licentia patres
,

Damnavit
4^5.

lcto

quos
illis

lu

componere

iK)I)is

Parce

paremque

nostro ne coufer honorem.


fatur
:

Ad quem
Obseqnere

sic torvo

Diomedes lumine

Comprime amice sonnm,


,

dictisque hoc tempore nostris

regem neque enim convicia fundo Hortantem Danaos bellum miscere cruentum
10
,

480.

Huius enim decus

est

si

Grai teucria vincent

Agmina et Hunc manet


,

extremis superabuut Iliou armis.


ct

luctus, victis certamine Aehivis.


validas in

Quare age curemus

proelia vircs.

Dixit, et e curru saltum dedil ociua arvis,


[85

leneaque arma simul concussi

in

pectore regis

Horrendum insonuerc immani

concita pulsu,

utrepidumqne ingcn
vi-Iiki

c<

11

nrotinus

liori or<

Ac

undisono cum

litorc

nncita

moi

490.

unda frequens zepnyro luctunte movelurj dehinc mnrginc Consurgit pelago primum mmo
iiioris
,

Fracta

immanu

fremit
, -i

lum promontoria
lalis

<

ir<

um

Tollitur incurva
llai
I

ipumam

expuii

aibam

secua Argiviim glomeratae iu bella phalangi


ipse
,

fnf).

Agmine perpetuo tendebant; Quisque suum ductor populura


Ora tenens
ibat

monebai

compresaaque vulgus

tacitum, nec pectore tantac


dicas, rata
iussa

Plebia inesse

sonum

verentis

Ductorum
5oo.

et

quae quisqne humeris varia indoJt arma


luracri*

Spargebant rutilum Phoebi sub sidere


Ai

Teucri de more ovium quae

divitis

olim
!.:rie

Stant caula domini


i

innumerae, distentaque

bera mulgentur, densantque in gutture

vocem,

Auditique acuunt matres balatibus agni


Talis dardanio sonus exsurgebat in
Jo5.

boste

non omnibus una Vox crat at mixtae diverso cv agmine linguae. Uos Mars armipotens, glauoi Dea luminis illor
jNoh idem cunctis clamor
,
,

In bellum extimulat Pallas Terrorque Pavorque

10.

QuamquehomiekLi vocatMavorscomitemquesororemquc Haud umquam fesso gradiens Contentio mutu Parva quidem primo mox se se attollit in auras ,
,

Ingrediturque soio

et

celso caput aetbere condit.

Haec tum Dira


->*5.

sui

cunctis incussit
,

amorem

Per medias invecta acies


Crudeles gcmitus
,

augensque virorum

et

Convcncre locum

iam pleno aequore in unum conferctique agmine denso

Praetexunt iunctos clypeos bastascrue virumque

Hobora

qui duro clausi tliorace micabant.

Tcxitur hinc atque hinc validis umbonibus agger,

6
520.

ILIADIS
iiigens oritur

LILER

IV.

Hic

populo coeunte tumultus


,

HlC una assurgit gemitus


,

clamorque ruentum

Vincentumque simul manal>at sanguine tellus* Utque ul)i decursu rapido de montibus altis
Miscent
52j.

se socia torrentia

flumina valle
,

Et pluvios magnis conducunt fontibus imbres

At sonitum cxaudit proeul

alto e vertice pastor

Sic mixti auditur populi clamorque pavorque.

Continuo Antiloclms stantem primo agmine saeva

Morte Thalysiaden Ecbepolum


53o.

sternit in aequor.

Namque
lllisit

aes

adversum cauda praesignis equina


,

galeac

et

perrupit vulnere frontem

Alque
Olli

os interius traiecit

abenea cuspis

oculis tenebrae exortae,

moriensque cruentam

Pulsat
5j.>.

bumum

turri

similis

campoque recumbit.

Ouem

subito arreptum pedibus praestans Elepbeuor

Cbalcodontiades

magnorum
,

ductor

Abantum
iclu.

Protrahit ex acie

atque ardescens ocius illum

Denudare armis

inopino concidit

Namque
54o.

magnanimus regem conspexit Agenor Tractantem exanimum corpus qua exerta patebant liausit ahena Incurvi iuxta clvpeum latera
ubi
,

Cuspide connitens
Sic

ac leto iuvenis

membra
,

resolvit.

animum

cfllavit

iuxtaque ruentem

545.

Duruni opus exoritur Troum Danaumque repenle. Ltque lupi irrumpunt adrerso Marte vicissim , Virque virum impellit ; princeps telamonim Aiax
,

Authemione satum viridem Simocsion liasta Confodit buuc Idae deseendens vertice quondam
,

Foeta parcns phrygii genuit Simoentis ad


55o.

undam

At([ue

ibi

cuin geminis servare parentibus birtas

Consuerat pecudes, nomen Simoesius inde

Deductum

sed

non

caiis genitpribus illc

I\

POl

'

M
,

63
61

outricra
I

nl
t

mei ccdcm
ransfo
,

lolvil

aei uin
i

'erbrci e
:
.

univil
1 1

u
|

cu pidc
1

lon

i.mis

qui

> i'

1 1

tiiuc

ii

iii

Tendenti

irrupil

pcctua,
,

iuxtaque papUlam

Trans

abiit

dcxtram
viri
1

atque averso apparuil artno


ill"

Lancea ahena
rlautil
5tjo,
1
1 1 1

tunc

exteinplo crucntam

1 1

moiiciis iacuitque in pulvere campi*

Popului humenti ceu quondam educta palude

Consurgens

laevi

trunco, indetonsaque caelo

Brachia sustollens, acie

quam
in

uixua ahena

Subsecuit faber ut
Lnflectat

summum
illa

cingentia

currum

ligna

ast
,

margine ripae
contra intorsit acutam

Sicca

iacet

fluvii

talem Simoesion Aiax


,

Straverat anthemiden

quem

Priamides hastam vario thorace refulgens \ntiphus,


El
.Vo.
iJla

autem volitans deerrayit ab

illo

miserum adverso traiecit in inguine Leucum Fortem Ithaci comitem dum caesum forte cadaver
,

Protrahit ex acie, cadit

ille

effusus in

ipsum
remittit.

Exanimumque manu corpus moriente


Eiunc ubi conspexit
,

graviter succensus Ulysses


,

In primas fert sese acies


Sj5.

atque aere corusco

Armatus caesum
Contorquet
,

assistit,

tum

missile dextra

cautoque simul sc lumine lustrat.


,

Continuo vacuo cesserunt aequore Teucri


,

58o,

Ncc iaculi frustrata acies Priamoque creatum Dcmocoonta nothum rapido transverLerat ictu \ enit ahydaeo qui quondam e litore Troiam Quac volucres educit equos in gramine molli.
,

Olli Ithacus socii fato concussus acerbo

Aerata infensus cava tempora

transilit
,

hasta

Mox
5S5.

tenehrae clausere oculos

Stravit

magnoquc fragore humum moriens, sonitum super arma dedei


c

OG

ILIADIS

LIBER
,

IV.
et

Tum
At

primi cedunt Teucrorum


tollunt
,

splendidus Hector

Danfli

clamorem

el

corpora caesa

Extorquent hosti
Ilaec ubi
5go.

penitusque Intra agmina raplant.


vidit .\pollo,

pergameo de culmiue

Indoluit, Teucrosque alto clamore vocavit

Surgite belligeri Troes

ne cedite Grais
certe

Saxea non

illis

non ferrea corpora

Assunt quo valeant miserum scindentia corpus


Tela
pati
,

non

liic
,

crinilae natus Achilles

5y5. Bellatnr

Thetidis

namque

is

na\alia circum

Lncdentem maerore aniinum nunc digerit iram. Hnec ubi tcrribilis celsa Deus urbe profatus
,

Continuo insignis supremi nata Tonantis


TritOgenea alacres aniroos
Cwo.
atioliit

Achivum

Conferctara ingrediens aciem qua cernit inertes.

Hic amarvaciden Diorea Parca

ligavit

NamO

niser dej
,

nti

pondera

saxi

Excepit lalo

quod Thracum ductor

in illum
,

Torserat imbrasides Pirus


6o5.

quem

miserat Aenos

Atque ambos penitus nervos perrupit et os.sa Saxum icmane viri cadit ille exlemplo supinus
,

Pulvereum

in

campum
,

iactataque bracnia caros


iu

Explicat ad socios

animara [ue expirat


srat
,

auras.

Accurrit propere Pirns


Oic.

arvis

Pugnantem mediumque impulsa cuspide ventrem


Traicit annilens
;

ast

illi

lubrica putrem
,

Straveruut terram mi erando viscera lapsu

Aeternaeque oculos

ere natantes*

Moy
Ci5.

ipsum

aetoli

fervenlem caede Thoanlij


vo!
i

Lancea consequitur
Figitur
el

tai

papillam
condit.

sese

med

intra

viscera

Inde Tlioas iuveni

ms ba >tam [ue receptat

Pectore sanguincam, vaginaquc cripit ensem,

ii'

poi

iwOi

rentrera

irrumpcna

ni

bvo eripil
d

no

it

i<

II.iikI

tamcn instratum campo


illinn

nil

irmo

Namque
(
I

Tbracci
el

risi
i

lircurasianl
,t

socii

man ibu

t<

it

licet

ingentem fortem atquc


,

in

proclia

clarum

Extrudunt
'''.

ille

adverso moi
se cx

pectorc gr<
hoste
recepit*

Rettulil et

victum saevo
fusi

Sic in

pulveribus

iacuere vicissira
egil

Threicius ductor, quique icres

Epco
morti,

Plurimaque hinc atque hinc sternuntur corpora

Nemo quidem
63o.

accedens
si

duri non
in

munera Martis
irel

Laudassct
Integer
et

mediis
nullo

forte

milibus

violatus

vnlnere belli
bellica

Apprensumque manu ductaret


Depellens volucres
Illa
tela

Pallas

eiectata

per auras.

namque

die Troes

Danaique frequentes

635.

Pulvereum prono sieruebant pectore campum.

G8

EIUSDEM ANGELI POLITIANI


IIOMERICAE ILIADIS
L
I

B E K

Q U

N T U

AD LAURENTIUM MEDICEM.
A,tquc
Sufficit
,

liic

Tvdidae

vircs

animumqne Mincrva
quo redderet illum

in cunctis celebrem
t

Argolicis

clarumquc viro accumularet honorem.


flammas
aestivi
,

Ardet incvpletum galea clypenque coruscat


5.

Inrnis

ajjens

sideris instar

Cnm

rcdit oceano

lotum

ruliloque novatum

Fulgurajt orc iubar, sic igneus emicat ardor

In capitc iuquc humeris iuvenis

qucm

])ellica

Pallas

Concict in mcdios bostes


io.

qua plurima dcnsos

Arctat turba globos. Erat intra Pergama quidam


Iliaca

de gentc Dares ditissimus agri


,

Vulcanj purus vatcs

cui pignora bina

Phegeas Idaeusque aderant fera bella tcncntcs.


Ili
*5,

iuveni infestas torscrunt aequore habcnas


illi.s

Subvecti biiugo curru, pedes obviat

Tydides

sed cuiu vicina in proelia

ventum

est

Contiuuo Pbegeus abducta mjssile dcxtra


Contorquet, supraque
Cuspis
20.

humerum
,
,

fugit irrita lacviuu


illc

ct

illacsutn

praetervolat

rcponte

Arduus

assurgit contra
,

nec inane lacerto

EfTu^it iaculum

geminas interque mamillas

Traicit atque rotis


lllicct

moribundum

exturbat ab

altis

Idaeus pulchro vestigia curru

Demittit, neque enim caeso persistere fratre


5.

Est ausus,

non

illc

quidcm

exitialia

saevae

ii

\i.

Cfl
1

\'iiIiicim

\ itfl

ol

dexl ac
i

Mul iboT

in

nim

Longaevi sortcm
Voctc operil
Prol inus
Pellil
,

nrii

hmI.hh,
j

'ii

ii ii

ur ercptum
rnin
i

vendicnl
proli

armi

ibductofl

ral

deia

equofl
\i

iuc ad

[mperat.

postquara

natos videre
eva

Daretia
,

Magnanimi Troi

hunc excedere pugna


procurabere corrua,

Nlum autem vacuos


[nsignis
Pallas

iuxta

Exteraplo turbati animi.


i

Tum
in

lumine glauco
bella

Gradivum
,

furentem

Apprenditque raanu
Alloquitur
:

verbisque e pectore fusia


,

Mavors Mavori bomicida


,

cruentae

Iniector cladis

subvertens moenia bello,

4>.

Num Dum

conferre

manum
,

Teucros Danaosque sincmus


lupiter altus

pater alterutris del


acie

bonorcm
?

Cedemusque

Iovis et vitabimus
,

iram

Talibus increpitat Pallas

medioque furentem

Gradivum educit
Gonstituit
45.
,

bcllo, ripisque Scamandri


terga

mox

Pbryges verterej suumque

Quique virum Danai straverunt acquore regcs. Primus Alizonum ductorcm magnus Atridcs
Assurgcns Odion curru dcturbat
Intra
incrti
,

humeros scapulas
lata

tercti

transverberat hasta

Atque altum
5o.

tota mctitur cnspide pcctus.

Procumbit

porrectus in arva ruina

Et percussa gemit

tcllus ingentibus armis.

Idomeneus Phaestum Bori de sanguine cretum Maeonis excepit quem Tarnes arva feracis
,

Nutricrant
dj.

dumque is currum conscendit equosque Idomeneus humerum transmisit cuspide laevum. Corruit ille rotis stygia circumdatus umbra
,

Exuviasque

viri

Creles rapuere ministri.


volitantc

At minor Atridcs

Scamandrion basta

70
Occupat innixus
60.
,

ILIADIS LlfiER

v.
,

Strnphio genitore creatum


,

Vi oatu celebnem

quem quondam
,

laeta sagitlis
altis

Edocuit Diana feras

quas montibus

Nutrit silva virens ferro stravisse volucri.

Tum
65.

vero liaud favit misero pharetrata Diaua


,

]Nec studium abducto pellcndi spicula nervo

Undc

ingens

tulit

ante decus

sed fortis Atrides


,

In medias scapulas fugientis condidit hastam

Ule ruit pronus, sonitum super arma dedere.

Meriones Pbereclum mactat de sanguine natum


Tectonis barmonidae
*jo.
,

manibus varia omnia norat


Pallas

Qui fabricare suis,

unum quem maxima

Praecipuo dignata virum dilcxit amore.


Ille et

Alezandro puppes aequarat in undis


illico

Principium infaustum, quae cunctis

Teucris

Quaeque
75.

sibi

ingentem cumulum invexere malorum.

JNamque animo ignarus non divum oracla tenebat.

Ergo bunc Meriones fugicntem protinus basta Induit, ac dextrum clunem perrumpit et osse
,

Sub duro
Vcssicam
80.
,

insertat telum
et

mediamque penetrat fixam transmittit cuspide pubem.


,

Succiduo ruit

ille

genu

terraeque volutus
artus.
,

Dat gemitum

mors implicat Pedaeum ferit inde Meges Antenore cretum Qui nothus est partu fusus sed dia Theano
,

eflusos tencbris

Gratificata viro cari sibi piguoris instar


85.

Ingenue eduxit
Pbylidcs
Sul)

dumquc

is

se proripit bosti

Cominus accurrens
,

pressa ferit occiput basta

rapidoque adversos turbine dentes


cuspis.

linguam extemplo transverberat aerea


ille

Corruit
90.

solo
teli.

moriens gelidumque momordit


Post baec Hypsenora
,

Mucronem

divum
,

Impetit Kurypylus

sobolem Dolopione crctam

POl

Qncm
C
(

popuhia miro
u|
i

pei
i

cclcbrai
1 1

o
ia

<

n n m(
n
I

ndr
i

cricola

exliteral

oal

lonscquitur
feril
ii

trn tinncj ua
i

!,r

humcro uun
\

ioo.

nlicl uen cadit aequore npi radil mucroue manum turl ataquc lumina [cl Sanguinolenta manna Purpureum invadit durique potentia fali Talia victorcs edcbant funera camp

Idncctunt

ri

Ai non Tydidcn uiro


Dignosses
Proelia
io5
,

se

ex

agmine
Danaoane

ferret

Teucrosne

inter
,*

cieret

desaevit

campo

ceu spumeus amnjs


,

Obicibus ruptis violento gurgite fertur

Quein neque praeductac molcs ncque septa furentem

Frondea quae duinis obeunt vineta coercent,


Jmprovisus adest, cura pleno Iuppiter ahco

iio.

hiemem tum late viribus aucta Dat stragem insurgens operumque agit unda ruina
Torsit aquosam
,

Sic diomcdeo pbrvgiae terrore pbalangcs

Palautes fugiuut, multisque e milibus acri

Aspirarc viro

propioremque addcrc Martem


strage fnrentem

Haud ausum cuiquam. Qnem postquam


Lunavit manibus sinnosum
fortiter

u5. Pandarus inque fugam vidit densa agmina

dantcm

arcum
,

Tum

micuit certas cuspis iibrata per auras

Perrupitque bumeri qna surgunt concava dextri

Tegmina
120.

traiectoque rubens apparuit armo.

Protinus irrigno foedatnr sanguine tliorax.

Atque

liic

successu exultans
:

ita

Pandarus inGt
in

\ ociferans

nunc nunc Tcucri consurgite

bostem

Saucius

est

Danaum

prinaus

nec cuspidis ictum

Iam

tolerare diu poterit

lucemquc relinquet,

72
ia5.

ILIADIS

LIBER

^.
cst.

frustra n

Lycia venientem hortntus Apollo


,

Talia iactabat

sed tristin vulnera

teli

Haud domuere virum, gradibusque


FJic

ex hoste receptis

Substitit ante \cxcs cuitus rapidosque iugales.

Sthenelum
,

afiktus,
dixit
,

cnrru demittere ab

nlto

i5o.

Capaneiade

teretemque sagittam
nihil
is

Erue mi ex bumero

cunctatus ct nlto
,

Dcmissus curru saltum dedit ocius arvis Et propc consistens intortum vulnere tclum
Extulit, nc tunicis cruor insultnvit nbenis.
i35.

Tum

iuvenis supera aspectans oonvexa prccntur

Indomita aegiferi proles snprema Tonantis

Exaudi

siqunndo mibi

siquando parenti
fuisti
,

Praesidio mitis per martia bella


,

i^o.

Nnnc ades o Palla nunc bostem insternere cnmpo Anuue ct aggcsta porrectum cxtendere barcna Qui fixit me prneventum et dntn vulnern inctnt Quique ncgnt dudum visurum lumina solis.
,
, ,

Audiit ornntcm Pallns


Abstulit
,

tum pondcra membris

atque auxit manibus pcdibusque vigorem


assistenS
,

ip.

Cominus
Pectore

fuditque volantia verba

jVunc aude atque hosti victricem consere dextram

namque tuo vires roburquc parentis Impnvidum ingessi quo quondnin eflerbuit ingcns Tvdcws atque omnem quae dudum obducta tucnti
,
,

i5o.

Mortales visus hebetabat turbida nubes


Eripui cx oculis
,

quo

sit

tibi

lumine promptum
certamine tecum
proelia contra

Purgntn iam in lucc bominem spectare Dcumque.


Tlic si

fortc

Tentet inire
i55.

Deum quisquam in manum tu nc fer


,

Caclieolas alios

at
til)i
,

si
,

Conserere armn

Yenus aurea oertet tum cuspide forlis nbena

Fige Dcam. Dixit

tenuesque evasit in auras*

'

PO fJTI A N O
i

Nec morn
ci.ii
i(i,i

ih

inlej ;ro
,

\\i\
1 1

ilidonia

lioal

in

primofl

vic\
,

Mii
i])e

ii.i
'

M.i\

ortem inataural

quamquam
tuixi

ircl(

intfl
i

Irruere

Teucro
in

vero

inmania
utque
lc

Tcr tantus
S.ili.intciu

gtiacena lubiil
caulas
,

vigor;

nem

itragem ezitiumque ferenl


tenua attigit hasta n
in

Lani&reris ovibua n
i(>.

summa

Cura

leviter
,

pastor laeaoque

pectore virea
irc

Succendit
Suatinei
,

nec deinde ardenti


furena acri
riiil

obviua hoati
el

ille

impete,

aitia

Graaaatur atabulia victor, trepidantque fngato


Deaerti paatore gregea
i;o.
,

coeuntque

viciaaioa
in

Attonitae pecudea

et
,

commiscentur

u.ium,

Donec pulsa famea


[ufeii (jua

aaltuque obstrusa relinquit

Septa leo^ similia veatigia concita ductor

mediua pugnae
,

rotat

agmina

vertex*

El
i;5.

primura Astynoon
,

primura

se sc o])tulit illc,
;

Decutit
Illiua

ac populi

pastorem Hypenora carapo


irrnit baata

adversam super
colloque

mamillam,

Huic bumeri elavem destrictua cominua ensis


Discrevit
,

humerum

tergoque diremit.

lios ubi destituit,


180.

Polyidon Abantaque fundit


saeva in proelia missis
natis
;

Quos

luci

Enrydamas genuit vaga somnia doctus


,

Coniectare senex

at

Somnia non

cceinit

sed martius

ambos
cretos

Tydides pariter

vita spoliavit et armis.


,

iS5.

Iamque petit Xantlmraque Theonaque Phenope Quos pater effoetae domitus torpore senectae
Kdidit
,

hi

tantum fuerant quos


,

ille

peculi

Linqueret heredes

sed et his calydonius Heros

Ense animum eripuit


Destitucns lacrimas
190.
,

gemitum maestasque parenti neque enim diserimine pugnae


,

Excepit reduces

possessaquc iugera Iate

'

ILIADIS LIISR

V.

Praefecli

orbomni
leto

fisco

viduata dicaruut.

Tiim

diio priaraidas dat


,

(iermanos

Ecbaemouaque Chromiumque quos idcm sustulit axis.

iqj.

Utque armeuta leo sylvifl errniuia nactus Aut vitulac aut vaceae perfringit guttura morsu
Sic miseros fratres biga detrusit o
al)

aha
,

Tydides

vitaque

ambos

spoliavit et armis

At

socii

ad naves captos pepulere iugales.


videt alta in strage

Quem postquam Aeneas


200.

tremendum,

Perque virum bellautum acies, perque


Piuuipit iter

liorrida tela

campoque
,

ferens vaga lumina circum,

Perlustratque duces

sobolemque Lycaonis acrem


tibi
te

Pandaron

offeudit, dictisque irritat in liostem.


(;st

Pandare, ubi
20J.

arcus

Gloria bellandi ? qua

nunc? ubi spicula? ubi iam nemo lacessat


cornuque reducta
,

llla

Dardanidum

nemo

in Lyeiis se praeferat arvis.


,

Eia age tende Iovi palmas

In iuvenis corpus celeres molire sagittas

Oui nos
210.

infestat violentus
,

et

agmina Trcum

Demetit

ac

iuvenes tot forlia pectora leto

Devolvit. Pbrygibusne aliquis succcnsuit olim

Propter sacra Deus

Namque
sic

est gravis ira

Deorum.
:

Talibus Aeneas. Gontra

Pandarus orsus

Aenea
2i5.

argimerum vir consultissime Troum ITunc cgo Tydidae assimilo , clypeumque iubasque Et galeam agnosco rapidos quoque cefno iugales.
,

Quem

vcro appcllo
;

Diomedem

Esse putem dubito

bominemne Deumne ncque enim sine numinc Divum


,

Tantus
220.

in

arma
,

furit.

Scd quidam proximus baerct

Caelicolum
Ille

nebulaeqae humeris obduxit amictum.

extrusa

meo

detorsit spicula nervo


est
,

Frastratusque ictum
Ingessi
,

humero iam vulnera dcxtro practcrque cavum tboracis adegi ;

Scuichamquc aurn functuui demittier


l.nnill
i

\ BC

cilniim
i

CCI it

<"

'

li

'<

IM

Quoi
I

oro

icendam cnrrui
,

rapid
ni

!.iu<

milii sniii pracito

laribui iu

m
j"'j'!i
,

Compactae undenac bigae uovitate decora<

Quai

varii

p'<

iternunl

velaraine

a3a Cornipedcaque trahunl biiugci, qui candida

Hordea nunc itabulia, alvumque


Saepe pater
Proelia
luaiil

liligine

complcnt.

praciignii

Warte Lycapn
ruosque;
refelli
r
I

cum peterem currui comcen


ego

INunc repeto infelix monitus quoi ante


i.

Namque

dum

raetuo

ue clauiii aggere

eucm

Pabula deGcerent noslroi comumpta iugalei

Lnuetoi tolerare famera praeicpibui


Indulsisse
Vi
v .jo.
illii

ahi.s,

itatui

u*

ti st

uv*

reliqui

pedei buc arcu fretui pharetraque tetendf,


auxilio nobii

rlaudquaquam

usuve futuriia
et
,

[amque ego primorei Danaum Menelaon


Vulnere Tydiden
petii
, ,

ipsum

excudique cruorem

Ac mage
245.

nimirum adversa fueroint Fata mihi nimium, qno primum tempore frxo
succendi
,

Pendentea clavo detraxi concitus arcus


Iliacasque arces adii
,

Teucr&mque
si

secutus

Militiam

hectorcae suggessi gaudia mcnti*


,

Si vero reditu potiar

lumine cernam
testudine tutam
,

Uxorem patriamque domum


2jo.

Demetat
Succcnsis

hostilis

caput lioc mihi pvotinus cnsis


,

Ni frangam hoscc arcus manibus


,

flamniisquc cremabo

qui

me nequicquam

in bclla scquuntur.

Finicrat; phrygius contra

sic excipit

Heros.
,

Parcc queri
255.

cedent eventu cuncta sinistro

Ni

sirnul infestos impacti turbine


,

pugnae

Flectimus alipcdes

iuvenemque lacessimus armis.

70
Quare age
l
t

JLIADIS
,

LIBER

V.

et in

nostrum
fugiant

vestigia subiice

currnm

videas quanta biiuges per aperta procella


illuc rapidi
,

Huc
260.

rapidique sequantur.
si

Hi nos intra urbem referent,

fupiter

acrem

Tvdiden iterum pugnae cumulabit bonore.

manu contractaque corripe lora. Ast ego cornipedes scaudam Martemque capessam.
age flagra
,

Nunc

Aut
265.

tu certa

arrais

ego fraena sonantia flectam.


baec lycius
,

Tautum
Ipsc

eflatus.
,

Ad

ita

Pandarus

infit

quidem

Aenea
,

fraenos molire tuorum

Quadrupedura

pandi versabunt pondera eurrus


,

Sub solito rectore magis ne si dare rursus Cogamur terga eiTugio eluctantia quassent
,

270.

Colla feri

trepidique fuga retinacula vincant,

Nevc tuum optantes sonitum denso agmine nolint Exportare equitcs tum vero aetolius lleros
,

Deturbet leto implicitos, abigatque fugaces


In castra alipedes. Sed iam biiugesquc rotasqne
2-5.

Impiiige adversus

ego saevum fortiter bostem


teli.
,

Excipiam

jnfesti
,

venientem cuspide

Ut

fatus

picto subvectant corpora curru

In iuvemenique avidi volucres pepulere iugales.

280.

Quos ubi prospcxit Stbcnclus capaneia proies Tydiden pavido compellat protinus ore.

Tydide Diomede animo gratissimc uoslro , En geminos tueor qui tc in certamina poscunt arcu confligere suetum Delligcros iuveues Pandaron egregia genuit quem stirpe Lycaon
,

285.

Aeneamque simul quem dardanio Ancbisae Alma Vcnus peperit scd versis cia agc fraenis Ccdamus neque tc in dcnsas ita coniice turmas Eripiat nc dulcem animam tibi dardanus cnsis.
;
,

Jllum torva tucns Diomedcs talibus orsus

!T

i:

P01

IWO.
dicl

7T

j,,

\c finMM Dvdcntem pugnn prncvcrtere


Sollicita

mentem

fuga
,

nulln
el

lurbiuc
fortin

Wartifl

Decrenerem arcueril o
Pectora visque nnimi

wnl
,

nunc

quin hoa haud icnnderc tondo

Cornipedca
r
>. ).

contraquc arabofl pcdca invehnr host


in

[psa

raetum longe manifeato


al
si

lumine Pnllaa

Reppulit,

fora

pedibua difTugeril alter,

Haud ambo evadent. Memori tu ounc animo uauri 2 Si consulta mibi iuvenum tritonia Pallai

Amboruin
oo-

illato

dederil

d<>

funere laudera

Continuo ardentes properana cobibeto


Et versato raanu fraenos
,

iugal

stimulisque citato
pellito

Aeneae alipedes iaque agraina


Illorura de gente satos
,

Graitira,
alta

quoa rupiter

Voce potens pretium


o5.

tribuit

Ganymedifl adempti

Iliaco

Troi

cunctos virtute praeibant


;

Quos aurora rubens solisque alta orbita Iusirnt Ilis vero Ancbises clam Laomcdoutc fuga<
Supposuit

mox

pastor cquas

sexque inde recepit

Seraine ab aetbereo stirpem furatus equiuam.


io.

Quatuor ipse quidem plena ad praesepia nutilt,

At geminos dedit Aeneae


Iucita ferrc

vestigia
si

campo

bonos

quos

rapuisse licebit

Conserti eereffium belli referemus honorem.

Talia collato

memorant sermone

vicissim.

i5.

Iamquc

bostis biiugis subveeti

cominus adsunt
infit
:

Tydidenque prior compellans Pandarus

Magnanime
IJaud

ac

prudens
intorta

clari sate

sanguine Tydei
sagitta
,

dudum

domui

tua

membra

Iamque
>2o.

gravi experiar praeflxum euspide telum.

Sic ait, atque

manu

vibrans teretem

iacit hastaui

Arduus,

illa

viam clypei molita per oras


destringit

Squamigerum pulsu

tegmen aheno.

7S

1LIADKS LIBEK.
siinul
linec

V.
:

Tum
525.

patulo proclamat Pandarus ore


,

Traieci penitus veuirem

milii

gloria tanti

Per gentes
Ille
ait
:

ierit leti
,

Jaudesque ferentur.

errasti
,

nullo discrimine cuspis

Incubuit
Perpetiar
Exsatiet
53o.

sed non ego vos absistere ptigna


,

validis

dum

caesus viribus aker

gladiam mananti sanguine nostrum.


,

Haec

ait

et

iaculum intorquet

quod

bellica Pallas

Direxif;, propterquc

oculum sub naribus


,

egit

Transque albos pepulit dentes memor indc Ilasta sui linguam secuit radicitus iinam
,

tenoris

Sanguineasque gravi perrupit turbine fauces


555.

Corruit

ille

rotis

praeceps

gemituque
,

resultat

Discolor aere rigens tunica

ingeiitique fragore

Expavere

feri

tum vero animusque vigorque


,

Solvitur evanimi
Desilit

clypeo deliinc saevus et

Ijasta

Aeneas veritus ne exsaugue cadaver


,

5j

Eripiant Danai

cacsoque
,

assistit

amico

parmaquc hastaque iaccntem Protegir atque ardens venientes sternere campo Infremit horrendum tum saxum sustulit ingens
leo

Ceu

magnanimus

Tydides molem inmanem


545.

quam nec duo

ierrent
,

Qualia nunc

bominum

producit corpora teilus

lpse quatit facile et toto

mox sauguine

nisus

Vicinam femori

labefactat caute cruenta

\ ertebram implexi

qua nexus vertitur


,

ossis

Hanc cotjlam
55o.

appellant

cotylara confrigit et
dissicit ietu

ambos

Disrumpit nervos ae pellem

Saxum inmaue

gravi

,*

tum vero cernuus Heros


,

Poplite suceiduo ruit arvo

cl

robore dextrae
claudit.

Nixus buiuo pendet

noxque obvia lumina

Tum
7<15.

vero

(^t

tenues vitam exlialasset in auras


;

Rcx bominum Aeneas

ni

tauta

pericula nosset

poi iii nni


;

79
nn
I

Imi
\

Venu

rnngno
,

buhulcn

n. Iii:i<'

cdidcral

ntveii
,

nuaa
duj
intulit

Fmplicuil carnm lobolem

cpli
9

legmina fulgfntii super


\ ..Ili

ul
i

forei

icti

inl.tr i.irnlis
,

n< u

jii i|<

111

Pectora traicerel
FJla

vitamque baurirei ib
bclio ex

lioite

quidem uatum

ardente ferebat.
fideli

Ai non magnanimi Diomedii


rnde iuoi biiugei
belli

Exciderant Sthenelo, tortisque obverim uaben


dv fluctibui aetoi
alta

Gomtituit

paribusque iubii colla

comantei

Aeneae consceadit equos, pepulitque


Ihtra aciei

flagello

Dauaiim, tum grato iunit amico


es aequalibus

Deipylo
j-o.

bunc cunctii iuvenem


fidus erat,

unum,

Qnod
1 21

sibi

nmgno

afEciebat honore

castra avertisse feros,

iterumque iugalea
,

Ipse snos seandit facilesque rctorquet hahenas

Tydidenque petcns
Ille

celeri rapit

aequora curru.

autem

infcsto

fugientem Gyprida saevus

3-5.

Aere sequebatur, puro nani lumiae norat

Dogenerem esse Deam, numerum nec inire Dc&rum Quae fera hella rcgunt campis aciesqne virorum
Praccipitant pugnae
,

non

qualis hcllica Pallas

Impia non urbes qualis populatur Enyo.


58o.

Hanc ubi per medium turbae per tela per hostes Sectatu;- dudum iam tandcm urgebat aculae
,

Cuspidis intendit violentam turbidus hastam

Tydeos

egregii natus

saltuque levatus

585.

Extremam petit aere manum fulgente sinistram, Amhrosiamque deae pallam quam molliter ipsae
,

Texuerant Charites

tenerumque

interritus hasta

Infodit corpus extremae in limite

palmae

Ambrosius micat inde eruor

quem nomine

ccrto

80
Ichora appellant
i,

ILIADIS LIBER
,

V.

qualis solet esso

Deorum
illi

Caelicolum

neque enim
,

crustis eerealil)us

Ycscuntur caelo

nec fervida viua propinant.


,

Sunt itaque exsangues


Eiulat alma Yenus
Sistit
,

immortalesque vocantur.

foedoque e vuluerc tardum


simul illum Phoebus Apollo

lmmi uatum
cava obtexit
,

585.

Nube

ne quisquam ex agmine Graium

Transigeret pectus vitamque hauriret ab boste.

Protinus infensa Diomedcs voce dolenti

Inclamat Divae
Effuge
5<jo.
;

belli

Iovc nata tumultus

non

teneras satis est fraudarc puellas ?

At

si

te

rursus miscentem proelia


,

campo
vcl

Qffendam

faxo metues

ubicumque
tibi
,

ipsum

Ad

pavidas belli
;

nomen

venerit aures.

Sic ait

illa

obiter luget

torquebat acerbe

Plaga cruenta Deam,


~>j5.

quam

densa cxtra agmina praepes


,

Comprensam
Peste
Infecit livor.

educit par veuto cursibus Iris


,

gravem saeva

formosos decolor artus


cuspidis hastam

Tum

Iaeva in parte sedentem

Gradivum offendunt porrectae


4oo.

Cornipedesque cava celeres caligine septum.

Tum
Poseir.

Dea procumbit duplicato poplite


inquit, frater,
te

et

aercs

equos supplex mandentes dentibus aurum.


si

Care

Da

rt)go

cornipedes ut

mea cura rcmordet celsi culmen Olvmpi


;

Sidereasque domos repetam


Jo5.

nam

vulnere acerbo

Torqueor infandum
Tydides
laesit

quo me mortalis iniqua


,

dextra

qui ferre parenti


el

Audebit iam

bella

lovi

concurrere in armis.
habenis

Dixerat. Auratis fuleentes tradil

Continuo Gradivus equos; tum Diva volucres


4xo

Subnixa

in

eurrus

animum maerore

fatigat,

Una

Iris

vebilur, fraenisque operata regendis

P01

"
olarnnl
(

m
\
:

itifl ii

biin

!'
i

idique
11

:-.i

per liquidum

<

elai<

ad
fn

eulmen
ero

Caelicolumque domos peunis


,\i

uitntii.
li

r
>.

nic tura
i

pressil

equoa par vento curtibui


pavil
i

Bo.pro

Difliunxjtuue
/lnibrosiae*

rotis, et dulcia gramine ^

Sed cnim matris Venua nlma Dioni

Labitur
Implicat
|

iu
,

genua,

at

gnatam Dea
aflittur

mollibufl

uln

atque

manu permulcem nomine blande


voce dolentem
nala
te

io,

Gompcllat, placfclaque Cui tantum de

iicuil

mea

Deorum,

Ceu

tibi
\

sit

studium violenta capessere bella ?


vulnus

Tum
,j7>5.

enua haec contra: Diomedis dextra snperbi


incussit
,

Tydidae

quod turbine

belli
,

Eriperem Aeneam dulcissima pignora nostrum

Quae

raihi

cunctorum

est

longe carissima proles.

jo.

Nec iam adeo in Graia belkim Phrygibusve geretur, Iam Superos ipsos Danai in fera bclla lacessunt. T Sic Venus et V eneri contra sic orsa Dione Perfer et inmitem tolera mea nata dolorcm Multi etenim Superum eaeli quos sustinet axis
,*

Mortali infandos opera excepere labores.


Ipsc

quidcm Mavors Otbi validique Ephialtis Passus Alocidum manicas atque aspera quondam
Vincnja
,

est

445.

dumque micans

radiis rccidiva resumptis


,

Terdeciesque polo repararet cornua Phoebe Acrata incliisus stetit et devinctus in olla ;

Atque avidum stragis numen periisset ibidem Sed nivea efiulgeiis forma Eeriboea noverca
45o.
,

Mcrcurium admonuit qui furtim carcere tetro Iam domitum angusta subtraxit compcde Martem. Quin etiam Iuno regina tricuspidc tclo
Amphitryoniadae dcxtram violata mamillam
Corripuitque
est
,

Dcam

dolor iumedicabilis ictu


f

82
[55

ILIADIS
in portis ct

LIBER V.
inter opacos.

Mox Ercbi
Herculis
lllc

mancs

Pennigera aeternum cruciarunt spicula Ditcm


(i)

aegifero geniti

love concita ncrvo

autcm in magni
telo

sc sustulit atria caeli


,

Multa dolens
460.

graviter transfixus acerbo

Nam

forti

detrusa linmero laetalis


;

barundo

Vcxabat misere

tandemque salubribus illum


mitique vcneno.
ncc
sorti

Paeeon succis
Sic
fati

fovit
,

immunis

obnozins atrae

Evasit sospes conducto vulnere Pluton.


465.
Ille

quidem
te

infelix

qui turpi ingentia probro


!

Gesta notans Superos violento perculit arcu


Sic in

glauco praesignis lumine Pallas


,

Perpulit

bunc

nescitquc amcns tydeius Ileros


,

Qui Superis
4^0.

certet

viridi

procumbere in aevo
genibusque supinis
viribus audax

Non

illum insani reduccm discrimine Martis


,

Stare rndes circum natos

Lascivire patris

lacti
;

blandoque parentem

Compcllare sono
Dimicet

cavcat

mox

Tydidcs nequis sccum pracstantior armis


47J.
,

ac dulci

tandem viduata marito

Sopitos miscri sonitu plangoris amicos

Aegialaca suos strato cxcitet Adrastine

Atque viruin populi summum deplorct acbivi. Sic ait ct manihus iluidum dc vulncrc natac
,

4<So.

Ichora abstcrsit

tactu

medicata coibat

Laesa manus

mites lactu evasere dolorcs.


,

Haec dum luno simul laetae Pallasqne tuentur Ante lovem exultant Venerique illudere certant.
,

Ac prior
485. Iupitcr o
(1)

orsa

loqui
,

coram

sic

caesia

Pallas

genitor

numquid mca protinns aegre


Quaecumque dc Hercule
/ingtfntur
,

Schol. in marg.

ad solem

refevri oporlel.

IN

il.l

Dicta foroi
Pellicit
uf.

dum

foi
|

da
trio

ihei ea

pucllai
'

Teucroi

procul orbe icquantui


|><-<

Harum uuam
Ani;;ii
,

pulohra defcnsam
in.iiiiiiii

toi

palla

atque
dictii

fihula

pcrstrinxil

icutfe

Subriiil

bominura pater atque Deoruoi|


gcceriit
,

Tum
INon

Venerem
tibi

placidaque
,

ita

voce pn
,

fatui

debeutur pugnae

mea nala

laboi

Te
']')>

decet nnanimea ihalamii coniurigere

amanu
Pallaa.

Bella fureni agitet

Mavori atque innuba

Duraque haec alterno memorant sermone vicissim,


ln

phrygium
licel

furit

Aeneara calydonius Heros,


,

Et

obductura phoebea agnoscerel umbra

Stat conferre

Deo pugnam

stat

mittere ad

umbras

Aeneam
5oo.

ipoliiique artus incingere opimis.


ibi

Ter conatus

raucrone abscindere nubera

Persultans pedibus

campum,
,

ter

magnus Apollo
retorsit.
,

Reppulit adversi clypeum

iuvenemque

Eamque iterum par

ille

Deo

se sustulit arvis

Cum
5o5.

sic

horrendura intonuit pharetratus Apollo


,

Cedito Tydide
Consiliis
;

et superis

certare caveto

neque enim par Divum morte carentum

Kst genus, atque Uominura terrae qui

snmma

peragrant.

Haec Deus
5 io.

ille

gradu paulum cedente regressus

Ocius argigeri devitat Apollinis iram.

Tum

iuvenem ereptum tenui diserimine


,

leti

Pergameis infert laribus sublimis

ubi

1111

Templum

erat; hic

Phocbe gravida succincta pharetra,


ipse repente

Hic Latona ducem consolanturque foventquc

Invectum iongis penetralibus


5i5.

Arcitcnens lenuem eflingit sine viribus

umbram

In faciem Aeneae (i) simulatisque instruit armis,


(i)

SchoL

in

marg. E.vtat allegoria huius loci ab anti-

quis tradiia.

ILIADI8

LIBER
,

V.

Quam

circum obnixi Troiis

Danaumque

plialaiigfs
,

Certatim alterni confligunt turbine Martis

Aeratosque orbcs taurino lergore amictos


52o.

Pectoribus

tcctis

et

scuta

volantia lundunt.

Mox Dcus
Increpitat
:

arcilenens

Gradivum in bella furcntcm Mavors Mavors homicida cruentac


, ,

Iniector cladis

Subvertens moenia bcllo


,

ISonne bunc Tydiden pugna probibebis iniqua


Saj-

Qui fcrus in

magnum

iam stringeret arma Tonantem

Iam Vcneri extremam temeravit cnspide palmam Et mihimet tandem congrcssus daemonis instar.
Dixit
,

pergaraeaque levis super

astitit

arce*

Continuo resides Teueros stimulabat in arnia


53o. Fcralis

Mavors

Thracasque

io Lella trabentem
,

Mentitus versa pernicem Acamanta figura

Iove nutritam priameia pignora turbam


:

Sic voce instigans

o quos lovis

inquit, alunmus
sinctis

Eduxit Priarnns
555.

pbrygium quouam usque

Goncidi populum segnes? an donec ob ipsas


Coufligant portas? en nobis Hectoris instar

Observatus

in

lioc

miserabilis occubat arvo


belli.

Aeneas anchisiades pars maxima


Eia
54o.
a<:ite

unanimes
viri

bostili ex

agmine fovtem

Extorquete

socium. Sie excitat acres

Bellipotens Teucros, renovatqne ad vulnera dictis.

Interea ingentem Sarpcdon Ilcctora in bostes

Talibns extimulat
Vis antiqua aninii
545.

quo nunc evanida


?

fluxit

quid enim iactare solebas

Te

te

unum

generis comitatum et fratribus urbein


,

Defensurum armis

populo auxiliisque carentem

Nunc eum

tela

manus poscunt, nullum aequore


soli

tolo

Intucor, pavitant ecu saevo ofFusa leoni

Turba canum

gerimus nos proclia campo

Auxilio Qocitia
lluc
(

Vempo
tori

ipac

in

ndi

procul

Lyciae populia,

Vnntbiquc

(lucnti

lonaoi -f.-MK
,

jim'

dulcem
igelea
,

gnatumquc

reliqui

[nfftntem

lael

multutnq
,
i

Quae voto expeteret pauper


.

<

Mnrtem

iuvci*
uil

ique

invadci

<

pi

l\si miiiir ;

atque mibi

bic
';

quod agatve

Argolicua praedator ade


Gunclaris
,

tu

languidua Llecior

nec degcnerea bortatibus implea

Dandanidas, patriamque iubea tbalamoaque capessanu


56o.

Ne ceu venatu sinuosa


Ludibrio
sitia

in

retia

pulai
j

Danaia praedaeque auperbia


victricibua

Neu veatram expugnet armia

urbem,

Guncta tuam expoacuut curam, nocteaque dieaque

Te
565.

regea ambfre licet, qui


,

Gda ministrant
carpexe dictis.

Auxilia

ut tantos durent in ]\Tnrte labores,


fns

Ut maneant, nec

invisis

Talibus bectoream raentemque aiiimumquc momordit.


Ille

[autem e curru snltu demiaaua in arvum


,

Infert se mediis
5-o.

geminasque reciprocat hnstas


et trepidnntia bello

Gontinuoque animos vulgi

Corda virum insano Martis succendit amore.

Iamque fugam
Conferti
575.

sistunt
,

mfeataqne pectora Teucri

ITostibus obiectant
,

denso contra ngmine Grai

intrepidisque obnixi viribus instnnt.

Ac

velnti aestivas ubi surrigit (1) area fruges


tepidi

Cum

glumas venti populantur inanes


flabrisque ngitnta secundis
,

Et sua ruricolae nudi frumenta citato


Ventilabro eiectant
,

Didueit sensim frugem


58o.

glumnsque volnntes
;

Flava Cercs
(1)

cnnent extremo iu mnrgine ncervi


iu

Schol.

marg. Surrigerc

verbum rusticon.

frugcs

veniilant.

SP>

ITJADIS LIBER
sic

V.

Vgmina

Danaum

putrido concreta superne

Pulvere canescunt,

quem

sollicitatus

cquorum
lora

Pulsibus attollit glomeratqne sub aetbera campus

Duni mixti obvertunt aurigae nndantia


585.

Incursant glomerati hostes


Iliaci

circumque nigrantem
,

Mars aggerat umbram Undique collustrans acies mandataque Phoebi


praeses bclli
,
,

Exigit aurato gladii fulgore micantis

5q

Teucrornm Iustaurare animos cum primum Pallada vidit Securam Danaum campo abscessisse cruento.
illi

Qui resides

in proelia suasit

Ipse autcm pingui ex adyto in certamina misit

Aeneam
5o5.

et

valido distendit rohore pectus.


,

Lsque ubi se sociis immiscuit

omnc repeute
,

Laetatur
Vidit
3Nil
tit

Troum

ductore superstite vulgus


et

auctum ; incolumem venientem tamen inquirunt, neque enim lahor improbus urgcns
virihus
sinit
,

Compellare

dedcrat

quem magnus Apollo,


,

Qui nitido argcnto radiautcm sustinet arcum


600. Deraittensque neci mortalia corpora Mavors
,

Et

numquam

fesso gradiens Contentio


,

motu.
Ulysscs
;
,

Tum
Ipsi

Danaos gemini Aiares

ct clarus

Tydidesque feroz stimulant

in martia bella

non
,

vires
at

phrygiae non gcntis ovatus


;

6o5.

Horiere

simul nehulis perstare coactis


olini

Quales supremis per sndum Iupiter

Montihus agglomerat

boreae
,

eum

flabra quicrunt

Cum
610.

venti

posuere honi

qui dulcibus auris


,

Concrcta obscuro detergunt nubila caelo


Sic Danai in saevos conniti

firmiter hostes.

At bonus Atrides digesta per agmina fertnr Mulia monens comitumque animos sic voce fatigat:
,

Este viri

fortcmque

animum

praestate

vcrcntcs

INTI

r.lT.i

ii

li.

M
i

O,
>

87
ntnuii abeitoi
bella
i

QuiiquQ
(,,,

Miuiii
01

.1

lociutu

'

Quoi pudor
iloria
,

virtui animal

iu

marlia
i

[ucolumei luperant, vertcntei turp


(

tei

imiII.i

ni.iini

vii

imiII.i

iii

pecti
I

Dixil

cl

exouno Lorqucni
primi pugi
ferit,
i

bail ile

Pergasidou

fronte cientem

Democoonta
IVfagnanhui
(Tecere

comitcm ccrtaminc laevo

leneae^ grato
,

quem icmper bonore


pignorii imtar

Pbrygei
in

priameii

Saepe

illi

primis inimicum invadere


alite
i/i

Martem

Censueral cursu pernix, atque


(i-i5.

pjanta.

Utque
Lancaa

illi

Atrides clypei coniecit


.

orbem

Telura ingfens dextra


j

nnll.-i

\i

tegminii haeiit

icd

peoetrani obducti cingula baltei

[mplicuit

mucrone virum, mediumque peregit


;

Et tandem extrema cunctata elanguit nlvo


63o.

Corruit

ille

sonans

lonitum super arma dederc.


pectora natos

Ecce Diocleos

fortissiraa

Crethooa Orsilocbumque haurit mucronc corusco

hornm genitor Phaerea Moenia dives opum gcnus alta


Aeneas
, ,

colebat
c stirpe liqucntis

635. AJpliei
Is

Pvlios qui gurgite perluit ngros.


,

clarum regno Orsiiochum suscepit

at

inde

Magnanimus
Hic gerainam

celebri est factus virtute Diocles.


luci

sobolem fera bella tenentem


tulit
,

Creihona Orsilochumque
6\o.

qui graia secuti

Agmina primaeva
Iliacos

pieti

lanugine malas
.

domito petierunt marmorc campos


auspiciis
;
,

Atridum

liic

blandae lumina vitae

Deseruere simul

qualesque in vertice montis


,

iJbere matcrno gemini crevere leones


6*45.

Mox

stabula invadunt

populant armcnta gregesque

Dum

tandem

infesta

sub pectus cuspide adacta

8<S
Ipsi

ILIADLS

LIBER V.
teli

hominum

periere

manu. Sic turhine


fata

Oppetiunt miseri coucreto iu pulvere fratres


Abietibus similes
(>.~>o.
,

quos dura iu

cadentes

\idit

miserans prirnos MeneJaus in hostcs


,

Proripuit gressnm fulvo circumdatus aere

Evibransqae hastam
Iuspirat

magnam

cui

mentem animumquc

Mavors

saevis ut concitus ausis

Aeneae dextra pntulo procumberet arvo.


655.

Quem

simul Autilochus prospexit JNestore cretus

Principibus
Sollicitus

Troum
,

mcdiis se se intulit ultro

ne quid populorum pastor acerbum

Discrimeu subeat

rumpatque ingentia coepta.


,

660.

lamque manus illi iam tela adversa tenere Molirique impar bellum cum protinus ardens Exoritur iuvenis ; tum quamquam maximus armis Ilaud tamen ambobus pugna coucurrcre iniqua refugosque agit nequore gressus. Sustinet Aeneas
, ,

Olli ut confcrto
665.

inm dudum ex boste rcceptn miserorum funera fratrum,

Mandarunt

sociis

Conversi in prima bellantes fronte lacessunt.

Iamque Pylaenicucum certnntem robore Mnrti Paphlagonum regem clypeis sua membra tegentum
Dat
670.

leto

Atridcs

et

clavem transforat basta.


collato

Nec mora ntymnindeu


Antiloehus
ferit

Marte Mydona
,

aurigam fortemque ministrum

Is voiucrea flectebat equos, teretiquc

Contortum excepil cubito

molarem manibusque rcrnissis


effulgurat ensc

Splendida randcnti ceciderunt fraena elephnnto


6 7 5.

Pulvereom
Aiitilocbus
Fatiic
,

io

cainpum

tum nudo

mediumque

infodit vulnere

tempns,
;

rotis

iuvencm terrne dctrusit anbelum

Perstitit ille diu dcfixo vcrtiee pracccps

Sincipot obstipum

subversosque arduus armos

rmPMTJ
il

01
il

<>.

\.im
\|.,\
l

puti

<

ab orp
patulia

oampu

li

iren

i.inicii

clliisimi

proculcAi
i

in

n
\

ugula quadrupedum,

dominumquc

n |>ul

ci
II

m<

rs.ii

Qnoi porro Antilocbui inbigit, tortoquc


Verbore
Elaec
,

el

argolicura preperani compcllii


ut

len.

procul
,

\idit, contra

le

te

ingerii

Elector

Vociferans

lequiturque dueem troiani


agil
illa

inventuij
.

Quara Bellona furenai Mevuique


Funestnra
infelix

aequore Mavoi

pugnae

i;<'iit

tumultum

Terrificamque raanu quasiat Mara impiui baitam


<u)o.
I\t.

nunc magnaniraura praevertitur Hectora grenn,

Nunc pona inscquitur* Tum vero aetoliui lleros Ut Martem agnovit, pavidns vestigia pressiL Ceu quondam imbellii gradiens per piana viator quum rauco murmure vidit Substitit ad fluvium
,

6o5.

Gogentem spumas, trepidusque repente refugit; Haud secui ille gradnm recipit, populumque cobercet,
Atque
ait
:

o socii

quid cnim miramur in armis

Hectora belligerura, celebremque ingentibus ausis ?

Unus
700.

adest iuveni

Fata potens.

En

semper Deus, borridaque arcet nunc Mavors en ille figuram


,

Mortalem indutus

quocirca pectore ad bosteiu

Convcrso refugos paulatim abducite gressus.

Gedamus
705.

neque bella Deis inimica fcramus.


;

Talibus admonuit socios


Contulerant gressum.

iamque agmina Troum


princeps impiger Ilector

Tum

Bclligcrum Ancbialon, saevumque in Marte Menestbem

Subnixos uno in curru deturbat in arvum.

Quos procul exanimes miserans telamonius Ainx Irruit actutum stridentcmque exigit bastam ,
,

710.

Ampbiumque
,

petit

Selago genitore ercatum

Qui segetum ac pecoris dives paesaca colcbat Moenia scd Priami natorumque arma secuto

90
Tniccit fera

ILIADIS LIBER

V.

Parca manus

nam
;

turbidns Aiax

In "ossa
715.
Ille

extremam per cingula complicat alvurm


simul involat Ilcros

rucns contundit liumum


,

Induviis inhians

Teucri creberrima contra


,

Spargere
Ingruere
,

tela

manu
quandc

iaculorum protinus imber

innumcris horrere hnstilibus


at

umbo
cruentam
,

Obrutus
720.

stant obuixa

omnia eontra

Nec

pote ferre

manum
,

turbae

rapit ille

Et super cxanimum posito pede sublrahit hastam

Seque

suis reddit
,

votique ex hostibus impos

Prolelatus abit

denso namque agmine adorti

Certatim ingestis suhigunt deoedere contis.


7^5.

Sic iuvenem intrepidum et spectatum fortibus ausis

Conturbant
Talia

slatu

proiligatumque retruduut.
,

dum

campis eduntur proelia passim

Tlepolemnm ingentern latumque potentia fati Hereuleam sobolem dium in Sarpedona movit.
7.~o.

Ergo nbi contnlerant


Filius
,

vestigia rapta vieissim


,

atque nepos magni lovis


effari

ilicet

audax
:

Tlepelemus prior his

voeibus

infit

Sarpedon Lycium ductor, quae eausa subegit

Tc
735.

belli

immunem
,

segni hic languere pavore ?

Atqui vana ferunt

qui
,

magno dueere nomen


quando
sic stirpe

De

love

te

memoranl

priorum

Degeneras

;4"-

hominum quos Iupiter edidit olim. Qualem fama eanit quemdam mibi rite parcntem Immanem Alciden animosum more leonis 7 Qui quondam bue senis adveetus puppibus atque
,

Exiguo eomitatu emensus coerula propter


Laomedontis equos
,

subvertit

Pergama

bello

Dardaniasque virtim viduavit gente maritas*

Tu
7J.V

vero imbellis passim socia agmina ceruis

Expirare animas! Sed enim anziliaria Teucris

EftPR]

i'oi

<>.

9i
i

If.nnl
\
,,ii

1 f

'

.irm.i
virc.s

fcrCI

Ivrii,
,

ijiii

.mI

rnn

n\r>,
n
i

iiln

si

siipnciii

nam vulnere
pcnctrnbia ud

ITO

Occumbes

triatcaque

Erebi

unvbi

Tum

contra

impavida Sarpcdon uiente protal


lubvertil

,,.

[lle

quidem auguatae
officio

moenia

Lroiae

Laomedonteo aumens de crimine poen


Qui iuvenem
,

devictua

iristiluis

aaper

[ncrepuit dictia,

liiin^c.s

nec reddidit acrca,

Pro quibua

ille

procul aubmotia venerat oria*


,

At

tihi

fata

ferel

funestaque vulnern

leti

magnumque dabia mihi Martia botaorem, Exactamque Bnimam volucmm moderator equorum Excipiet Dites. Sic ore eflatur, et ambo
Noatra tnajaus,
Aiter in alteriua torquent baatilia corpua
760.

Fraxineum

totb

iaeolatur aanguine robur


tcla incita utrim([iic

Tlepoleraus, manibuaque virum

Gerta secant auraa, telum Sarpedonis liostem

Per iuediura

fixit

guttur

totumque peregit.
ictu

At femur irrumpit violento fraxinus


7(55.

Tlepolemt contorta
Scrutatur latebraa
,

manu

rubefactaqne

summas

duroque

infigitnr ossi.

Ulum

aegre Lycii torpentia


,

membra trabentem
cruento

Exportant

torquetque virum cruciatibus hasta


feraori
alto
traliitur defixa
,

Pendula
770.

dum

Vulnere namque
Ilaud

dctrusum exculpere lignum


,

ausum cuiquam
,

quo

se discrimine posset

Sponte referre sua


Ls

pedibusque insistere
,

certis

labor urgebat trepidos

ea cura ministros.

775.

At parte ex alia referunt argiva iuventus Tlepolemum exanimem. Tum postquam agnovit Ulysses
lnfelicem obitum socii
Increpat ipse
,

seseque

animumque

suum

tam dira

et acerba ferentem.
,

Acstuat ancipitemque alternat pectore curam

02
r8o. Exagitet

ILIADIS LlfcER V.
,

Invadatne Iovis prolcm

lyciasne corusco
?

mucrone acies rapiatque sub umbras Sed miserum lycii fatum ductoris Ulyssi
,

Mox illi flava viraffO Alternantem animum lycium compcllit


Invida sors renuit.
,

in

agmcn.
,

^85.

Chromiumque Alcandrumquc Ilaliumque Noemonaque Prytanimque


Caeranon hic umbris
,

et

Alastora dat

Atque alios Lyciiim fudisset dius Ulysses, Ni porro agnosset cristatae cassidis Hector
Se
790.
tulit

In primasque acies vibranti splendidus aere


ingcnti

Danaos formidinc terrens.


,

Protinus adventu Sarpedon lactus amici

Talibus implorans iuvencm lugubre profatur.

Priamide
Argolicis

ne

mc laniandum
,

desere saevis

tollc
,

Moenibus
71)5.

miserum refer ocius urbis bic blandam liccat mihi rumpere vitam
negant reditus
,

Quando

fata

et

coniugis ora

800.

parvumque revisere natum. Ille nihil campumque lcgit namque acrior intus Cura premit, multos Danaum demittcre ad Orcum. Scmianimem interca socii Sarpedona sistunt Sub Iovis aegiferi ramosae tcgmine phagi. Ncc mora fraxineum rcserato vulnere truncum Fxtundit Pelagon comitum longo ordine primus Linquitur illc animo atque oculis nox incubat atra ,
Laeta meac renuunt
,

Reapiratque iterum
8oj.

boreae

nam

spiritus

aegram
armis

Inspirans aniniam rccidiva suscitat aura.


Interea Argolici

non Martis
,

ct Ilcctoris

Palantes fugerc

imparibusve occui-rcrc

telis

Sed rcgredi scnsim rabidum


810

ut novcre Gradivuui.

Qucm vcro hic primum,quempostremumimpigerHector


Dciccit natus Priami
,

ct

Mars acneus

arvis ?
,

Divinum Teuthranta

equitemque in pulvcre Orcstcm

urrtiF&CTi
l.i

lufiin.o.

1)3

Trechum actolum con lernunt, Ocnomauinnufl Qni Btndio sucoeoau opnm Sephi tii pi opl
-

Stagni habitint
Ii5

N*i

liii

qua pinguibufl

iri

Boeoti
llos

posuerc

lares.

Sed candida [uno


deferverc

nbi

sanguineo
j

Proapexit

volucri
i

campo compcilans voce Minervam


late

Pro Superi
Siccine
:-2
.

magni prolca
nostris cecidii
;>

inricta

Tonantia,
fallai

ait,

sententia

Pollicitia? simul
[liacaa

bello expugnaril
ci

atrides

Menelaus opes,

verterit

urbem,

Undisonum ut relegal pontum, patriamque revisai? Quid? Martenme ultra lymphato pectore campis Sanguineum furere, et pugnaa agitare ainemua?
>5.

Immo
Sic
ait

age noa itidem oontra expediamur ad arma,


;

illa

Deae monita imperiumque capessiu


(i).

Protinus auralia alacrea accingit habenia

Alipedes Iuno magni matrona Tonantia

At
>3o.

featina rotaa Ilebc subnectit


,

ahenas

Cnrribus

atquc octo radios quos fcrrcus axis


,

Gircumagit

radiatque ardcnti aeterna rotarum


,

Cnrvatura auro

quam circum

inncxuit
cantlius.

orbcm
circum

Aeneus extremum visu mirabile


Hinc atque hinc axem rapida
335.

veriigiiie

Argento modii fulgent

argentea lora

(i)

Schol. iu marg. Allegoviam homevici cuvvus doctis;

sinw explicat
il/tque

Hegemo antiquae theologiae mystes contenmundum siugulasque eius pavtes ac figuvas hac descviptione pev itwolucva quaedam fuisse ah Homevo expvessam. Cuius siquis studiosus sit eum ad ipsius Ilegemonis te.vtum delegamus. Num ergo Politiaunivevsum caelum ac
,

pus Hegcmonis opus in codicibus legebat cuius certe parodiae homericae memorantur ? Ceteroquin in codice nostro
, (

mendose

scribitur

Iledemo

et

Hedemonis.

91

1LIADKS

LIBER V.

Aureaque intcndunt subnixam splendida sedem.


Desuper assurgunt camiro duo tjmpana dorso
Fulgurat argento temo cditus
;
,

ilicet

Hehe

84o.

Porrcctumquo iugo tcmoncm subligat aureo Aureaquc auncctit latis subitura ferorum
Vincula pectoribus
,

tum

colla

comantia Iuno

Subiuga prosubigit, flagratque cupidinc pugnae.

At vero
Ipsa suis

aciriferi

soboles Iovis innuba Pallas

Exuit ardentem pcplum


S\5.

quem

docta laborum
arte

manibus mira variavcrat


strato
,

Drponitque Iovis
Induit
,

tunicamque rcpenle
transfert

ct

patriis in

bcllum accingitur armis.

Ncc mora ccntcnis radiantem ad pectora


Aegida fimbriolis
S5
.

clypeique extrema coronant

Hinc Pavor,binc Ilobur violentum, inde Impetus ardens


Seditioque minax
,

medium porro
,

Tcrrificum, borrcndum vultu

orbem specieque tremendum


asperal

Gorgonci ccrvix monstri


Aegiferi partris,
855.

gestamina dextrae

tum
,

lectos aurca cassis

Obnubit criucs

gcmini cui tcmpora circum


,

Orbiculi effulgent

duplex binc nexus


,

et

illinc

IMordaci galeae iuncturas fibulat auro

Quae
860.

capita

inlcgcret

peditum quot moenia cenlum

Maxima conciperent. Volucri mox ignca planta Flammato infertur cirrru duramquc gravemque Ingentemque manu valida vi corripit bastam Qua densas love nata acies heroaque fundit
,
,

Pectora

quos odio contra

I)c:a
,

flagrat accrbo.
llagcllo

Protinus urget equos Iuno


865.

ct crepitante

Praecipitare moras subigit, caelique repente

Sponte sua patucre forcs scr\antibus boris.


(

Saelum ingens

ollis

ct
,

magni culmen Olympi


aliaeque nigrantibm umbris

Gustodisse datum cst

l'.l !-.

i>l

II

\n.

9f)

HmIimiiiiii

el

crn

pui

inl

<

nligiiifj

mundum
citati

NuIm-

premunt luros
fcri
,

iliae,

iimiili

uuc

Emicuere
IVec

reseratae c
iiugi

limiuc porl
in

mora

muli

supremo
La

vcrl

Convenere [ovcm sccreta

sedc quictum
!

Mk
875.

rapidos ubi
lali

pressil

equos saturniu

ino

Sceptrigerura
[upiter

compellat vocc Tonan


1

genitor

non

tu

pro talibus au

Suocenses Marti
N.nii

? fers

nc bunc tara saeva furentc


,

quantum qualemque Eflerus insontcm populum


880.

ncfas
;

abolevil
ipsa

Vcliivi

nempe

lacessor,

Ocia Cvpris agit, cornuque insignis Apollo,

Qnorum
Si

liic

bortatu furit ecce nefarius

illex*

Obstiterisnc tua, genitor, mihi protinus ira,

male mulctatum proturbo ex aequore Martem


,

?
:

Iupiter huic contra


885.

nebulas qui cogit


illa

et

imbres

Gradivum Edomuisse armis, coutra hunc impellc Minervam*


Dicta probat Iuno
,

lnuno age belligeram, snevit quando

rapidosque acccnsa iugales


repctito verbere adurget.

Acra pcr liquidum


Olli
$g
.

autem

sese per iiiania nubila librant


,

Praepetibus pennis

pariter tellurc iaccnti

Stelligerique procul suspeusi e culmine

mundi
alto

Quantum namque

acie

quondam

transmittat acuta

Qui mare purpureum scopulo despectet ab Aera pugnaci luctatus rumpcre visu ;
895.

Tantum

alacres spatii sublimia colla ferentes


,

Troiamque repente Appellunt, qua se collatis viribus uno Gurgite confuudunt Simocntis et unda Scamandri. lluc ul)i perventum fraenos saturnia Iuno
Pcrsultant Divuin alipedes
,

900.

Supprimit

atque feros curru subducit apcrto,

Et caliganti circum contexit amictu.

90

1LIADIS

LlBEU V.

His vero ambrosiura caelestia pabula gramcn


Sabmittit Simois. Nulla est mora
,

protinus

illac

Assimilcs pavidis cursum rapuerc columbis


oo5.

Suppetias Danais. At postqunm intra ngmina vcntum est

Magnanimosque duces qui denso examine mixti Tydiden circum truculcntum bella leonum
,

Fulmineosque imitantur apros


Stentora

quoruin aspera

vis est

Compressis propere gradibus Dea candida Iuno


gio.

mngnnnimum
,

simulnt

qui gutture

abenam
,

Fundebnt vocem
Uisque animos
Quis pudor
oi5.
,

ct

pntulo clamabat biatu

QLiinquaginta soncnt
tollit

quantum simul ora virorum


dictis
,

et conciet

armis

indecores pulcberrima corpora Grai ?


,

Proelia duni cnmpis dius miscebat Acbilles

Numquam
N

ausi iliacne limen transceudere portae


,

Troiugenae

numquam

Dauais componere dcxtras


!

Tantum
920.

tbessalicae trepidabant cuspidis ictus

At nunc urbe procul media


Talibus evibrat mentes
Ipsa
,

in navalia pugnant.
iras.

atque eflerat

Diomedem glauco Dea lumine Pallns Curriculo nggreditur medio quem convcnit nrvo
,

Inter equos interque rotns

dum

tnbidn mulcet
teli

Vulncris ora
g'ij.

manu
,

volucris

quod turbinc

Pnndnrus

inflixit

namque armum

nexilc vasti

Umbonis lorum riguo sudore madcscens o


Torserat attritu
,

defectaque robore dextra


,

Languebnt iuveni

qui postquam inserta levarat

Vincla humeris fluido ter&ebat sanguine vulnus.


q3o.

Utque iugum

tetigit

Palla*

sic

fnrier orsn est

Qunm

sibi

dissimilem Tydeus in lnminis orns


?

Progenuit sobolem

ucmpc

illi

nd bella cnlenti
virttts*

Maior in exiguo regnabat corpore

Saepc ego gliscentcm pugnas nniniisque furcntem

'
;

ri

r.

POLI

WOi

9
bclla

o35
(

Sodabam
.'iim

el

dulci

lubigcham abiccdcrc
iii
i
.

pCtllC
illiiin

solus

llirli

liiinf ni

.ii

Saepe
Anlai

dapibui
,

iussi

indulgere quietum
scri

in
,

medio

icd

enira
in

pobore raeutem

Sunectus
()

Iuvenes laeva
,

lentamina pugnac
j

jo.

omnei anteire r* xi Gadmeidas Sic ipsa aderam iuvenemque fovebara fntrepidum sed te dum ferveni proelia campo
Sollicitare feroi
ii
,

Nequicquam observo, iubeoque inferre crnentura Dardanidii bellum* Quod scu til>i merabra citatui
() \~).

Exanclata

labor domuit
,

leu frigida raentem


t<:

Formido implicuit

numquam

exinde inperbi

Tydeos oenidae genitum de languine iactes* Sic Dea ; sic contra fortissimus excipit heroi
Sfosco
ij5o.

tc

aegiferi proles

invicta

Tonantis

Atque ideo palaiu efrabor, ncc pectore condam*


Nulla premit formido animum
Seguities
,

nulla aggravat artus

tua

me

o Palla tua iussa relardant.

lpsa vetas aliis collata occurrcrc


Caelitibus
955.
,

pugna
seusim

Veueremque
,

iubes coutuudcre telo


vestigia

Attrectautem acies

en nunc
,

Numinis ergo tui Hic Dauaos socia

refcro

cunctosque gregari

pariter regione subegi.

Martem etenim
Suscipit
960.

toto

vidco dcfervere campo.


:

bunc contra bellis accincta virago Tydide Diomede animo gratissime nostro Iam neque Mavortem metuas , nec quemque Deorum
,

Dum

tibi

sum

praesto

dum

te

foveoque tegoque

965.

Atque adeo adversos age nunc impiuge iugales Gradivo intrepidus Gradivum cominus hasta Impetc nusquam istum iam tu vereare furentem
, ,

Sacvum immane malum varium

et

mutabile sempcr

Namque

mibi coram [unonique ante recepit

98
Fvcm danaam
yjo.

lL&Plfi

LIBER
,

V.

Cernere ex adverso in Teucros


,

belloque fovcre

qui nune contra anxiliaribus armis


,

lliacas sustcntat opes

Graiuni agmiua

laic

Proterit

cn penitus promissa oblita fidesqne.


curru Sllienclum detrudit in acquor
,

Dixit

ct e

Seque

rotis

suhlimcm

infert

heroaque propier
axis

Accumbit, gcmuit sub pondere faginus


gj5.

Tcrribilem invcctans Divam

iuvenemque potcnrcm.
,

Corripit binc flagrum Pallas

facilesquc lupatos

Impingitquc levem currum biiugcsque Gradivo.


Ule autem

immanem
tartaream
,

Pcriphanta in pulvcre lelro

Stravit ochcsiaden actolae gentis


980.

alumnum.

Mox Dea

Mars cernere possit Tnduitur capiti galeam. Tum letifer acrem Tydeos ut vidit natum Pcriphanta repente
ne
se
,
,

Descrit exsanguem bibula Gradivus harena

Infcnsusque viro violcnto turbine fertur.


q85.

At postquanj alterno ventuni

;n

certamina cursu

est

Fulmincam princeps contendit protinus hastam Lora iugumque super saevo conamine Mavors
,

Quam
990.

propere exceptam dextra in diversa repellit


rotis obliquat caesia

lnnocuamque
Exigit, ast

Pallas.

Continuo aeralum Diomedes missile coutra

imum

dirccta cuspide virgo

Impcllit vcntrcm praeductaquc fexta ponctrat

Et lacerat pnlcnrum
Ilinc liastam cvcllit.
qq5.

teli

violentia corpai

Tum

vcro saucius altum

Kiulat armipotcns quanto clamore novcna

Millia bcllantum clament aut dena virorum.


Ilic

qualis cacli facics quuin nubilurs atris


,

Conditur in tencbras
Contrahit humentes
1000.
,

sicot)

({uas

Ilamine vcntus

talis

suhlinrs in nuras

Tydidac apparet

saevi

Mayorlis imago

T.i'i.1

poi iii'
<

99

)um

.(,(

cacci
i.*i

Mi

caelum
<

nubihui
il
i i
i
I

,\i
\

poitquam
isedii

magni

luital

patri

atquo aniirittm maei

mi

Ixinlii
I
i

amhrotio turpatum languinc vulouij


hai aegro gemitu dcdit ore qucrclat:
,

liraol

[upiter
l

omnipotcBa

ocqniJ icelcra

iata

qaietua

Mjiic ferci?

quotieni alternii numioa Divtlm

Conflixerc odiii humani germinii ergoT

Tecum
oio,

omnea gerimai ta namque puellam Peitiferam imanam cui aemper crimtna cordt, Pudiiti in kicera (i), nempe omnia turba Deorum
bella
,

Imperiii parere tuti

tibi

cedere nieti
dictia

Hanc unam non


oi5.

re

non

eorripii ullis,

Uni cuncta licent, quia M getattore creata est. Quae nuxlo Tydiden Tencrornm strege mperbnm

Gum Nam

Superia ceitare arnria animosa inhegtt;

V enerem extremae colliiam margine palmae


;

Perculit

inde raihi violento daemonis instar


telo est.

Conarcssns
oao.

Sed enim discrimina cursu


leto

Evaau Quod ni mea sors impervia

Lege

foret

Superum

diris cruciatibus

ietus

Inter defunctos penetrassem in Tartara manes.

Talia dieentem iam


Defigit genitor
025
,

dudum lumine
ita

torvo
:

tum contra

farier infit

Parce meas lacrimia fletuque obtundere sedes


Versicolor Mavors
Caelitibus
,

unum
,

te

ex omnibus odi

rutili

quot sustinet axis olvmpi.


et

Semper enim strages rixas Mente agitas matrisque tibi


,

proelia et

arma

intolerabilia haeret
;

ojo.

Iunonis furor

et

rabidae vis effera mentis

(i)

Scliol. in
,

marg. Hinc acccpere occasionem HesioJus

et

Pindarus

ut

Palladem

lovis capite

natam Jingerent.

00

ILIADIS

LIBER V.

Quam
Cogor Sed
io55.
,

saepe indomltam consulto inflectcrc verbis


et
,

illius

ni

mc

scntcntia

fallit

Consilio

infcstae patcris discrimina

pugnae.

et fcrrc diu

tantos Gradive dolorcs

Haud
Sin

libitum

nostro

quando

te e

germine mater

Edidit, ct nostra deducis origine nomen.


alius

Superum

dias in luminis oras


,

Usquc adeo immancm summo genuisset olympo Iam pridcm ingemeres Erebo dctrusus opaco.
io^o.

Vix ea
JNil

cum magni Paeeon


,

iussa Tonantis
,

Suscipit

ct sparso

conducit vulnera succo

mortale etenim medicas hebetaverat artcs.

i\c veluti

humenti glomerata coagula


,

lacte
,

Concrcscunt tactu
ioj5.

solidumquc gclantur in orbem


veneno.

Sic

tum plaga

coit caelesti fota

Sanguina sordcutcm iunonia


Obtentuque artus opcrosae
Occupat extcmplo
Strata fcrus

diluit

Hebe

vcstis

obumbrat.

solio vicina paterno


,

iojo.

Mavors n mioque superblt lionore. Iamquc domos superas caclo pcticrc remenso Iuno eolena Argos et alalcomcncia Pailas
,
,

Eatiferuin postquam pepulere ex aequore

Martcnu

FIKIS O^UINTI

LIBRI HOMERICAE ILIADOS

AB ANGELO FOLITIANO
IN

LATINUM CONVERSI

LVURLNTIO MEDICE FETRI FILIO

DUCE ET AUCTORE IHGENUl LALORIS.

101
i

LCOBl SADOLETl CARDIN

UAS

DE CHRISTl \\
Al) !OII

A
DM
C

ECCLESIA
\I',M.\

WM.M

S\l

,,\

M .I.M

t)

i.

\ "miniiiii rerurrt
j

lobauues Salviate Cardin


uostris In populo l)<i,

amplissime
v.i
iii

quae
|

uiaioribus

ecclesia

iuveutaej coustitulaej posterisque ua-

(i)

Dc boc opere
,

sic

ii

>letus

<

iribil

a<l

Card.

S;i I-

viatum in epistola

quae

in ed.

Constantii T.
,

III. esi

CCCXLII.
extructione
,

Accipe argumentuin multo gravius

ci

utriusque nos<le

trum personae

accommodatius

quod ego
i<l

catholicae ecclesiae exorsus


ch
,

sum, tuoque

nomini dicavi

quoquo modo possem tuis erga inc meritis gratiam quam referrem. lluius ego operis duos iam libros confecij sed cum prior liber aliquanto videretur esse Umatior, nou ut perduxi procrastinandum quin mitterein eum ad te
ali, ,

spicere primo

quoque tcmporc posses

Salviate amplissi-

mc

quam

in intimis

meis sensibus fortiter inliaereres. Vi,

debontur duo adhuc restare


pcrficiam
,

libri quos ut absolvam atquc mnximae quidem mihi curae est. Scd omnino magnitudine rerum impediebatur vis ingenii nostra etsi animo quidcm sumus alacres sed copiis haud ita iirmi elc.
,
,

Illud te rogo

ut

cum

liher satis

apud

te fuisse

vidchitur
,

Romam

Contarenum nostrum remittas ad quem ego hac dc rc scriho ut ihi quoque lanti viri gravitatc el scientia et eorum quos ille adhihucrit iudieio diutius perpcudi et omni ex parte cxcuti diligcntcr possit. Quandoqnidem quae dc religione scripta sunt non erratis solum scd etiam omni vcl miniina errorum suspicione capostea ad
, ,

rere dchcnt. In

dicia reprehensionesque subire

quo nos lihenter doctorum hominum iusemper parati surnus. Car-

pentoracti V. idus deccmhris

MD"XXXIX"

102
ditaesunt,
in legibus
sticis
;
,

IAC.

SADOLETI
,

cum

praeclara cetera atque egrcgia


,

quae

quae in moribus

caerimoniisque ecclesia-

utinani tam saucte


,

nunc cmidem retinerentur


et

nobis

quam

ab

illis

sunt et instituta

praecepla
,

lum

illud

optimum longcque praeciarissimum


,

integrum aedificium catbolicae ecclesiae


citaverunt

quod apte cnim

translato in bac re aedificii vocabulo utlmur, tale ex,

idque tam munitum, tam probe coagmen,

tatum
stas
,

tam praepotens

nulla id ut saeculorum vetu,

temporum iniuria videatur umquam posse labefactare quod et si divino in primis


nulla
aut
;

bominum

iustinctu

admonituque fecerunt
,

ea tamcn

i!li

indu-

stria ac diligentfa

Dei voluntatcs et imperia sunt per,

secuti

ut facile
,

secundum Deum

eorum quoque

ani-

mi

virtus

et praestantissimi

consiiii

sapientia appares gestas

reat.

Ac mibi

saepe ad

eorumdem maiorum
mcas referenti
,

anirnum
cere

et cogitationes

equidem etiam studiosius soleo piam geri minus recte bac aetate nostra conspicor, quae

quod boc faquod cum quip,

certe prolapsa

admodum

ct a religione

constantiaque

maiorum
fero

declinatior facta cst(i), capioque ex eo gra;

viorem aliquam meo animo molestiam

illuc

me
, ;

consan-

mente

et
,

recordatione

ubi graves actiones


,

cta consilia

mitissimi mores
,

iustissima imperia

ubi

pietas

abstinentia

religio

ubi denique omnis cbri-

(i)

Ilaec

ait

Sxloletus

quia

circa

id

ipsum

tempus
,

iussu Pauli III. P. Praelalis


,

M.
cx

cum

delectis

aliifl

Cardinalibus
slatui
,

et

rcformrmclo
coustat

ho

melius ecclesiae
famigeralo

opcram de-

derat
IU

ut

illo

Consiiio

quod anno
\

DXXXVIir

Ponlifici exhibitum luit.


,

Reapse autcm

in-

dicto paulo ]>ost Irideotioo Coneilio

saluberrimi bcec rcfor-

matio perfecta

est

quac

in

eius sanctissimis decretis ct

ho-

dieroa ecclesiae praxi apparet.

Dl CIIAISTIANA
il
i

ECCLEMA.
i

,ii.i

<-t

irtus et

vi

mhii

etiatn
eiligies
>.

Duitc
ibre

in
i

libris
cl
iii-

et

monhncntis pulcherriroa
pei
i

nfl

dncl

!>

ttliita

In lns iniln

igii

nl

dicere cocp<
lanl
i

m
enil

itationc

mcmori kjoc ver


recte
,

intei

in

tneutera dubitare,
aic

ne bacc cathol

enim appellaroui

in

aamni

p
possii

niens congregatio, nomioari respublica


ce etsi
lutl

ro

nonnumouam

prope necessario uiiiour,

cum
iia

i!-

coromune

in ea t

univeraum iignilica?e voJumua;


,

tamen cruod

dissimiiis vklctor ease ratio


el

in

prae-

aertim rebus, propter rjuas


et

constitota raapublica est,


acio

eisdem continetnrj. hsod


iure vocare
Ircearl
i

an eam, rempublirei quaecrac pul>l


eivitatis

eam

aam cum

unius fere leffibus

ei

moenibus

contincatur;

catholica eoclesia toto orbe tcrrarum diiTnaa eat: dein-

de rebusp.
bus

iliud

esse

cxtremum

solet

ut suppcditatis
cis

per alternas operas variaque


,

artificia

rebus omni-

(|u;ic

ad culluni corporis 01 ad vitam Liutius po;

litiusque

agendam pcrtincnt

ad consuicndum deinde
ct
;

in

communc, coetumquc

illnm

tucndum

ct

perpe-

tuandum
tas

sint civcs expcditiores


,

quorum

princeps et

praecipua in co curatio est


;

ut tcneatur publice civi-

secundo autem loco


,

ut privatim in singulos tanilla

tum conferatur quantum potest in eos ex publica institutione commodi et utilitatis dimanare ; res et
sciplina christiana contra ad salutem
tcndit
ctat
;
,

di-

singnlorum recta
liac ratione spe-

ncque commune quippiam in

quod
,

dum

tucatur et in suo statu ordineque con-

tineat

facile

patiatur iacturam iieri singularium per,

sonarum. Quod ut in cxercitu


rebus quotidie
fit
;

sic

etiam in publicis
,

ut

summa

re salva

quicquid prae-

tcrea detrimenti in amissis civibus aut militibus

factum

10
sit
,

'l

IAC.

SADOLETI
;

id

pro nihilo paene duoatur

at

nobis ministris et
cst
;

sacerdotibus

summi Dei
ea

nihil tale

impositum

qui
,

nou curare commoatus


aut

et

copias

neque cultus
;

vitae

qucmadmodum

commode

traducatur
custodirc
et

scd viri-

tim singulos liomines servare

ct

iubcmur,

eosque ad ^erae religionis studium


salutis

spem aeternae

instilucrc.

Quod non

ita

multum mibi conveinci-

nire ad propriam reip. appellationcm videtur.


3.

Scd quoniam haec disputatio nobis potius


cx industria susccpta est
;

dit,

quam
etsi

habetque tamen

in utraque parte
ci
;

quod probabiliter videatur posse diliberalibus


,

digna

est ingeniis

in

aliud

tail-

rnen tempus magis idoneum a nobis reiiciatur.

Ad

lam veniamus

Salviate doctissime
,

quae inter nos haa

bita accuratiusquc tractata est

cum ambo
,

Nicaea

(i)
;

in Galliam contendentes

Carpcntoracte venissemus
atque ut

quo

tu amicitiae nostrae gratia

unum diem

mecum
ministi

ociose essc posses

iter

tuum quod susccperas


divertisti. iNIeita
,

ad regem christianissimum Franciscum,

enim profccto
,

neque enim hoc

pridcm

fa-

ctum
tis

est

sed octavus fere agitur mensis

cum

in hor-

nostris suburbanis cgo et tu familiariter


;

laremus

adessetque nobiscum una


consilii
,

vir

inambuaninii maximi
(2);

summique
nobilitate
tia
,

Guidus Rangonus mutinensis


r(;ique militaris
;

quidcm gencris,

usu ac scicn-

nostra in Italia optimis dueibus par

quod de co

multis atque illustribus exercituum pracfccturis cog(1)

De hoc

nobilissimo

ct

arniorum acquc ac litlcra-

rum
p.

gloria claro viro, lcgatur Tiral)Oschius Bibl.

Mutin.T.IV.
-

299. sqq. Is
(2)

anno sequente,

scilicet

MDXXXIX
III.

obiit.

Anno

MDXXXVIII,

cum Paulus
imp.

P.

M.

illuc

coatendit

reconciliandi

causa Carolum

cum Fiancisco

(ralliarum rege<

Dl
niiiim

iir

ICCtBSIAt
;

IOH
ed

iampridem

esl

ei

iudicttnm
j

quod

illiui
li-

quoquu virtutem
de eccleiii
;

Fncil

ornntiorera
;

ih itudiis idem
imidl
,

beralium irtium DOn ablioriciis


1
1 <

iicni

quidnnra

<

eisel

cuiusmodiquc
,

in-

telligeretur

quibuique tamquara gradibui


|

ordinil

que lubstructa

ad

tautum olim magnitudiuii lucto;

ritatisque aicendinel
re el

cuiui taraen priitino de bonohii aliquot iam laeculii


<!'>!<-

gloria

non parum

bamui

eiie detractum
,

Tura cura etiam quaeiitum


in

in,

ter noi eit

quem
est

obtinerel

eadem

eccleiia

locum

quaique
siae

lui

fuugendi munerii partei haberet noiter

ordo (0, hoc


pter vjrtutem

amplissimum sanctae romanae ecclein <juoil tu iara


,

Cardinalium coliegiura,
el

diu pro-

nobilitatem (a)

ego nou

ita

dudum

Pauli

tertii pontificis
,

maximi beneficio snra cooptntus*


cura sacrarum litterarura
in
te

Hic tu

qui [atina et graeca eruditione eximie pollei


,

pbilosopbiamque veterera
scientia egregio foedere
sti
;

coniunctam
,

esie volui-

ruulta doctissime disseruisti

quae cuiusvis mcn,

tera

atque aniinum, ad considerandum altius


,

totam-

que rem accurate perspiciendam

possent comraovere.

Qua

iu disputntione
,

cum

ego quoque tum nonnulla


visa
cst
;

attulissem
alieua
,

quac a proposito forsitan non


nobis dics iucundissime actus

sunt
tu-

sic illc

(i)

Ilinc satis apparet,

Sadoletum in subsequentibus opelil)ris


,

ris

lmius qui adlmc latcnt

de Cardinaliurn quoque

oflicio disputavisse.
(q)

Iohannes

liic

Salvialus
,

et

gcnte sua

et

Mediceorum

consanguinitate praenobilis

iam inde ab anno

MD XVII
,

purpuram sumpserat
an.

Sadoletus autem multo postea


inclyti Cardinalis
,

nempe
in

M DXXXVI,

Huius

aliquot graeci in,

signes codiccs

ex

Columnensium bibliolheca redempti


,

vaticanam bibliothecam

mc

pracside

transiverunt.

100
quc bospitlO
hamanitate
4
,

IAC.
et

8ADOLETI

comitate

mea

ego tua

ct

doctrJua ct

vehemeuter delectatus sum.


,

Postea vero

te

profecto a nobis

cum e^o

conec-

stituisscm Carpentoracti aliquantum


clcsia
sa
,

tempus mea in

commorari, partim recupcrandac valitudinis caulongo


et difficili

quam Komae

morbo

conflictatus
,

omnem amiseram
fidei

(1); partem

autem mnximam
bos populos
,

quo
quos

fungerer muncre pastoris

]>oni ijiter
,

meae vigiliacque
ct

commi.s.sos

sancto amore qno-

dam
stina
dc.

vere paterna charitate diligo; ut priirmm pristudia rcvcrli coepi


,

mea ad

susccpi consititHD
,

chrisiiana ccclcsia in volumcn ea rcdigendi

qu&e

et
ta

tum
te

acta ac disputata inter nos

et postea a

mc mullibrum

lectione investigata ac reperla esscnt.


,

Qucm

ad

optime Salviate

misi

neque cnim habeo aut


,

docliorcm
iudicio
;

quemquam

10 praescntia
,

cuius cupiam uti


et

aut amiciorcm

in cuius

nominc
si

recorda-

tione libenlius acquiescam.

Nam

ea

quae de bac

quasi structura aedificationeque ccclcsiac in bis a


libris scrtpta

me

sunt

tibi

ipsi

probabuntur,
et

crit

causa

cur gaudeam banc a


et

mc opcram

susccptam utiliter,
cssc
;

bene eandcm positam ac locatam


ut
,

sin

minus
,

pluraque fuerint idonea qnae reprehendantur

id ta-

men assequar
et
ofliciis

meam
tibi

crga

te

benivolentiam

quam

pro collcgio

ct

pro tuis multis ac magnis erga

me

singularcm

debeo, quotidie magis agnoscas.


ut tc
aflfari

Sed tempus iam

est

desincns

ad ea ve-

niam tractanda
5

quac proposita mihi sunt.


est

Ecclesia

verbum

graccum
,

neque

id ignorat

quisquam, habetque earndcm yim


cio
,

quam

latiue

cou-

atque adeo coetus potius


(1)

nam
,

concionis vocabu-

Ajiiio scilicet

M D XXXVII
,

de quo S.idolcti niorbo

Florehcllus in cius vita

cditore Coustatitio p.

LXX\II

>

1
r
!

luiii
.

apud
i

ii"'.

.1

n
.

<[>.
<

c.i
'

nificatqne pariti

i i

con
1 1
1

<

ii

iliijiiiil

cog

ii"'

<

end
."I

aul
-

decai nend

cau

tionem eam quar


coctua vero
,

m<

collectum popnlum

ui

rciultitwdo <>i

hominum
;

coieni

in

unnm

coilione civtli aut dorocstica


tiiiii

hoc
,

<*si

non id

iuiinil-

neque ad vim faciendam

nam quae
sed

ad vim coa-

cta

muhitudo

eal

non

ea iam coetus,

manui

ap-

pellatur.
niliil

Verum

hac lam anxia diaquiiitione rerborum


iae-

opua est| ttsque eo euim ecclesia mnltii iam


lingua eat verbura
I
,

culis usitatum in nostra

ut

pro

la-

tino pasaim accipiatur.

si

porro sunt hoc vocabulo


in

Iudaei

id
,

est eo

qnod huic par

eornm

patrio aer-

mone ail a<l coetus suorum el conciones declarandas; quemadmoduro patet veterem scripturam legentibus;
e.st

enim multifariam
et

in

dispersum

et

usurpatum

boc vocabuluro. Nos


ecclesiam coetum

in alia sententia

utimur; non enim


qui peculiari quapertinentibus
stft-

multitudinem quaracuroque, scd


,

illorum tantum

hominum dicimus
suflt, ct
,

dam

sorte

Dco

ad

Dcum
;

diis et actionibus

devoti ac consecrati.
er.

Qnod homiecclcsia
,

num

genus sacrosanctum babcmus


populus Dei
,

tamen

alio scnsu
telligitur.

qui ubique

sit,

universus in-

iinde et

Quac verbi sententia indidcm bausta est, ipsius vcrbum; est enim in Numcris scriptum

populum Isracl graviter conquesturo esse adversus Moyscn et Aaron quod cduxissent eceicsiam Dci in dc,

sertum locum

lioc est

universum genus

isracliticum.

eduxissent. Et rursus in

mino,

quibtts

Deuteronomio notantur a Dolicitum non est intrare ecclesiam Domini.


ecclesiam dichnus
, ,

Uno

ergo

modo nos cum

populum
sit

univcrsum christianum intclligimus


quae catbolica appellatur
ecelesia
,

qui ttbique

cstque ea unica in

108
toto

IAC. .SADOLETI

orbe terrarum
,

suum agnosccns
ga
,

Christum Dci filium dominum cademque sine macula aliqua aut ru,

ut

ad Ephesios scribens bcatus Paulus


,

ait.

Alio

modo
viant
dicti
,

ccclcsiam

congregationem illorum vocamus, qui

in Cemplia ct sacris caerimoniis ac locis ut Dco ser,

pcculiaiius illius nomini et laudibufl sunt ad-

quorum quae

sit

propria quotidianaque curatio


est
;

a nobis in

boc libro maxinie pcrtractandum


,

atque

in bac huius verbi signiiicatione et vi

nos a Iudaeo-

rum

senteutia discrepnmus
,

il!i

enim quamcumque po;

pularem congregationcm
appellamus
,

ecclesiam

nos eam tanlum


dicatis constct

quac ex

sacris viris et

Deo
,

sive illa re et veritnte coiat in


taxnt cogitatione
ligntur.

unum
,

sivc nostra

dum-

tamquam

collecta et congrcgala intcl-

Tertia rcs est buic voci


,

vulgari usu loquenet

di interprete subiecta
facta ecclesias

cum templa
;

delubra

manu
,

nominamus quod in nostro sermone frequentissimum apud Hebracorum scripta rarius sive adeo potius nullum uspiam est. Quod enim in psalmo LXVII. scriptum est in ccclcsiis bcncdicile Dco domino (lc fontibus Israel ; quamqunm de buiusmodi
, :

templis nostri interpreles dictum intelligi ^elint, res

tamen non cobaeret

,*

plum dumtaxat
lo
,

est

unicum cnim apud Iudaeos temin quo rite sacrificatur pro popusi

ct

Dcus invocatur. Quod


id velint esse

nostra ad templa

ex

veteri illa quasi pracdictionc scripturae,

indicante res
,

futuras

rclatum

illud

tamcn retinetur
,

aptius quadrare in

illis

psalmi verbis

lienedicendum
in tcmplis.

esse in concionibus ct coetibus

Deo
,

quam

Unus
ita

est in libro ludith locus


,

qui nonnibil innuer e


,

velle yideatur

ccclesiam pro templo accipi

neque

is

firmus tamen, ut dubitatiouem


,

do rcccpto Acliior

vidclicct

omnem tollat; quanquem ilolofcrnes e\pu-

DI
|,iMi
1
1
.

IIIUM

.\K.

1 <')

ciiin

populufl
ct
|

Hcbrncomm
obsidiouem
u
< i
(

rjui
1

lutabalur Belhu-

adversui \im
illi

fenii

id hoflpi-

i.ilii.iiis

oflicia

1
!

occnrrisflet,
i

coftvocattu
ei

riir.sus el

congregatua scribitur
ecclcsiam,
ut

ionv<

tol

no

cte

intra
i

impetrarel
ili

auxilium
ecclesiam

Domiel
.

bo
esi
[>li

orissCi
etai

Quod enim

inti.i

icriptura

prae sc fert loci speciem

quamdam

m-

nihilominus tamea potesl ad multitudiucm etiam


referru

et

ad coetum ipsum
(>.

Sed dc
j

ista

diutius,

nos ccclesiam trifariam ac-

cipimus

aul

populum Dei universum qui uspiamsit;


,

aut genus nationemque sacerdotum


;

quae pcculiariter

Deo est consecrata aut templum ipsum fanumque, \n quo sacerdotum cultus ad laudandum Deum et deprecandum convenit* De hac postrema significatione ecclesiae nihil admodum dicendum nobis est, de prima aliquid de media quam plurimum(i); in liac enim et disputatio ea quam habuimus, ct summa totius nns,

trae scriptionis consistit. Est igitur ecelesia

primo

sig-

uificntu

totum

icl

hominum quodcumque omnibus


se se

tcrris filium

Dci Gliristum invocat, ciquc fidem habet,

spcratque per

eum

ad patrcm

Dcum
,*

omnipoten-

tcm
iri.

et

ad caelestis regni praemia aliquando dcductum

Quac eadcm Ghristi sponsa est firmarunt enim iidcm eorum uterque inter se, nec aliam sponsam Cliristus
,

nec alium

illa

sponsum

se

habituram
,

esse

quo
fi-

ex sancto spiritualique coniugio

magnus

quotidle
et

liorum numerus Deo omnipotenti gignitur


tur.

procrea-

Ut enim
,

filii

familias

cum matrimonio iuugun,

tur

quos ex uxore suscipiunt liberos

eos patri

suo

suscipiunt
(i)

non

sibi

quod in

avi potestatcm recidunt

Ergo Sadoletus de sacerdotiuu praesertim ordine ac iimnerc iu hoc operc disscrucrat.

10
,

IAC.
el

SADOLETI

qui nati sunt

avus in eos ius ac patriam potesta-

tem obtinet ; sic quos mater gignit quotidie ecclesia ex connubio Cliristi, eos Deo palri omnipotenti, qui solus
pater cst et ex quo omnis
,

ut scriptura inquit, in caelo

et iu tcrra e\istit prternitas, procrcat ct

producit

filios;

quae

etsi

mater nostrum omniumest, cuncti enim ei

ea per regcncrationis lavacrum cditi

sumus

tamen ut

ne carnale cogites matrimonium


sa est
,

Christi

semper spon;

numquam

ea effoeta

numquam

consenescens

sed intvgro semper flore ct virginitatis suae et gratiae

quae etiam sine macula


castum
terius
et
viri

et

ruga esse dicitur


sui

quoad
al-

Icgitimum ius sponsi

scrvat
est
,

nec ad

amorem abduoitur

hoc

quoad fidem
ncc ad
fai-

Christo pracstat inviolatam ct intcgram


sas et

impias de Deo Deique

filio

domino nostro Iesu

Cbristo, dclabitur opiniones; in quas

cum

haerctici in-

cidunt
tis

reiectisque sanctae ecclesiae catholicae decrc,

atqm; pracccptis
iudicio
,

suo stare magis volunt

quam
,

il-

lius

cxciduut hi slatim ab ecclcsia Dci

ne-

quc

membrum
iJli

amplius aut portio


et

illius

sunt. Ita
,

cum

ceteri

homincs qui pcccant


gcnere offendant

delinquunt
,

quocumnihilopiscato;

que
rio

dclicti
sicuti

in ccclcsia
illo

minus comprehendantur ;
etiam versari
ct csse

verriculo

comprchcnsi sunl pisces tam mali

quam
,

boni

qui

una permittuntur
,

quoad ad dicun-

scernciidmn plelectumque habendjim


cta

iiidicattirus

Dominus adwncrit
iudieii dic
,

supremi

non expectatO simnl ar fidem irritam sancti ma;

soli

haeretici

trimonii faciunt, non


et

maculam

aut

rugam
,

sed laoetll

discossum in ccclcsia Dei inferentea

ab liuius pu-

dicae afquo unieae sponsac familia ct nominc, proti-

uus abdicantur. Atque hacc vcrborum illorum, quibus


sponsa Christi ecclesia sine ruga ct macula esse dici-

1,1.

lll-.IM

'

IIAi
m

III
b

tur
;,,

interpretatio 10I1 coogrucre videtui eccb


i
,

f,Ti
i

ii

ititultt!

ii<

ci
,

linl <\
j <
>

numcro
illi

(1

.iniDi

iii.

iquc doctoruin
,

vcrbi
el

lerupuloaiui
proveeiini
;u ln rciifur.

|).iisit,inics
iti

tantuni qi id cacleaiem
ccclc.siani

portum
et

acc.mniindari
in

pOMQ
adbu<

Sed

Peului de ea quae
eit
iu
,

terrij

eccl<

penpicue loeutui
diximoi tenium,
facta

el

in

hunc eutndcm qoem


lexta

conitantinopolitaae

ivnodo
dubita-

ioterpretatio eat*
,

Quamquam ot omnium
baec quae
,

tionibui ooeurramui
eccleiia
,

io

terrii inetituta csf


,

eo direeta

eil

ad idqiw ic exercei

nt

pun

aliquando penitui
et

et

immaculata coraan
le

Deo

liitere,

labe
J.

pmni exutam eahibere


lp.sa

ponit*
ccclc.sia (fiiac

igitUV, iiKjuaiu
cst.
,

hacc

ubique

gentium

diffusa
,

qu&e tantam eontinet raultitndiiu terrii

nem bominxim
liliuni

quanta omnibui
ct

Deum

et

Dei

uua nicntc

consensione cunetarum sui pnr,

tium agnoscit

et invocat
,

eorpui cadcm

Cliristi

mysli-

tcmplum tamquam habitaculum summi Dci vocatur ; corpus quidcm una ratione "quia huius corporis, quod est ecclesia, caput Clirica appellatione
et
9

eadem

stus est

ut ad Golossenscs Paulus inqnit


ipsc

caput ncm-

pe

quoniam

principium

cst

primus primogeni-

tus ex
vita

mortuis; hoc cst, quoniam iu eo primo liomine


et

borainum apparuit,
et

cum

antea cunctum genus

humanum
quae vera

morti esset addictum, primus ipse vitam

eam
et

sempitcrna

cst

vila
;

et pcperit sibi

mortalibus ccteris communicavit

ut

primae

illi

omra-

nino atquc in omuibus dcbeantur partes. Hac ergo


stus
tae.

tionc, corpus Cliristi ecclesia, quia caput eius est Chri,

auctor et dux omnibus verae et immortalis vi,

Altera est ratio

qua

et eeclesia

corpus Christi
;

et

caput ecclesiae Christus intelligitur

nam

ut e ca-

12
,

IAC.
spiritus
et
illi

SADOLETI
,

pitc

vitales ct senticntcs
,

qui rcgunt to-

tum corpus
ct

modcrantur
,

in idipsum corpus usque-

quaque dimanant
nervis

suppeditantque membris omnibus


,

vim atque vigorem

in

unoque auctu atque


;

consensu toturn hominem rctinent


pite ut ibidcm
,

sic

e Christo ca,

ct

ad eosdcm Colossenses
est
,

itemque ad
au-

Ephesios scriptum

totum corpus pcr commissu,

ras et eompagines suppeditatum et confirmatuni


gcscit ineremento,

non hominis scdDei; redditur enim


,

corpus iam non

humanum quodammodo
,

sed divinum.

Quo quidcm in corpore ut ad Corinthios idem Paumulta membra cum sint dissimilium inter se efJus fectionum et opcrum omnia tamen copulate et iuncle quod est ut ille ait, Cliristus. corpus unum sunt
, ,

Siquidem corpus Christi totum


stus
;

ipsc etiam est

Chri-

quandoquidcm ( etenim prosequitur sic apostolus et adiungit ) in uno Christi spirilu nos omnes in unum quocumque ctiam corpus per baptismum coaluimus
,

ex genere
tione
,

quacumque ex vita quacumque ex condiad lavandum in Christo aecessimus omnes in


,

uuum
turam

spiritum irrigati
ctiara

ct foii

sumus. Et sane ad na,

accommodatius
,

est

ex unilale spiritus
et

corporis unitatcm

quam
,

ex

membrorum

iunctura,

rum compaginihus
uno eodenique
dendo
,

iudicari. IIoc igitur caput


in

quod

spiritu

omne corpus

ex se se fun-

membris quidem
et
,

varia officia subministrat, sed


officia

omuia
unitate

membra

et
;

membrorum

continet in
,

Christus est

eiusque capitis spiritus


ecclesiae
:

totius

christianae alior et

vivificator esi
\cl unica

quae in

co spiritu una cst

potius

neque ea potest
,

unum
cta

Christi capitis sui spiritum bauriens


,

et eo

cunsui

suppeditata atque nixa


,

eumdemque

io

omncs

distribuens partes

perferre impias dissensiones atque

DI
i

[IRISTI
i

iUA

BCCLISIAi

M3
o
lil
,

eorunri
Cl

<jm
.1
1

on en
:

pleui corporii rolunl


,111111]

;i

\cllcic

scjmv-

id riiini

jiI.jiic

'.t.ilnn
'II'

vivincus
1.11.
1

ille ei

contincna Chriili ipiritus


,

uiembro
ci

iKin se impertii
;

aed

babei
illud

i<l

.1

*.<

Blienun

.iiiciiim

c\

quo putndum

iit

<-i

corruropilur
,

ac nc vicinaa corporia partes contagionc inuciai


icaipello
8
1

etiain

8i

ait

insanabile, abacinditur*

rlii igitur m\.sti<is

modia atque ppcllationibi


ei

eccleaia

cuncta Cbriiti corpui est,


,

caput eccleaiac
<<<

Chriitui

<jiio

etiam nomine

ipsum corpui

Jeaiac

Christum Paulua vocaL


dicitur
,

Templum autem
ea
et

Dei eccleaia

quoniam babitaculum

eat Spiritua aancti

quod templi vocabulura

ecclesiae uuiveraae, ct ain-

Ac de aingulorum quidem inhabitatione acriptum est ad Corintbioa: an nesoitis quod templum Dei estis et spirilus Dci hagulis in ea sanctia viria convenix.
,
,

bitat in vobis ?

Si quis templum Dei profanat


natn templum Dei sanctum est

hunc

perdet Deus
cstis vos
ita

quod

De
:

universa autem ecclesia, velut de templo


ipso

scribitur
,

summo ansulari
,

lajiidc
,

lesu CJiricrescit

sto

in quo omnis acdiftcalio constructa


in

in

tcmplum sanctum Domino


mini in habitaculum Dei
liis

quo

ct

vos coacdi/icasancto* Atquc


et

in Spiritu
,

duabus appellationibus mysticis


ct

quatenus
,

cor-

pus Christi

tcmplum Dei vocatur


quidem

ecclcsia

aptc con-

venit in ea aedificationis et snbstructionis et aedificii

verbum

ut in templo
;
11 1

valde proprie

ct

fa-

miliaritcr

in eorporo vero

non
enim

aliena

admodunj

scd et propinqua et cognata translatione. Iu

qucm
,

et-

iam

modnm

scriptura aecipit; est

in ea scriptnm,

quod Deus costam quam abstulerat ex Adam aediiicavit in mufierem quac fuit Eva. Quadrant probe igitur in ecclesia boc cst 111 fidelium et praesertim Dco b
, ,
,

IAC.

SADOLETI
,

consecratorum bominum coetu

vocabula omnia

quae
an-

nd aedificationem et arcbitectuvam pertinent, ut fun-

damentum
guli
,

ut fastigium
,

ut paries

ut gradus

bases

coiumnae

iimina

ceteraque quac ad

exstruendi et aedificandi significandam rationem Ter-

ba adhiberi solent

quibus uos crebro usnri


,

in in,

dicanda huius sancti templi

quod

ecclesia est

quasi

ratione orcnitectontca sumns, ut

cnm posuerimus quod,


,

ammodo
ctarum
lius

ante oculos aedifieii

in co

parfium,

et

formam tum vim cuumctotius cnnsensum opcris


illud

aniino perspicere possimus.


9.

Scd antequam
,

lioc

primo

et

proponatur
,

Uobis et discutiatur

quid

sit ista

ecclesia cathnlica
,

quae ohtinet auctoritatem; cuius


cretis
,

institutis, edictis
sit
;

dc11011

legibus,
,

parendum omnibus
se esse subiectos

cui
,

qui

obtemperant

txec

volunt

hi

a cor,

pore Christi prorsus sunt alieui. \ec dubium


catholica ecclesia

est

cum

omucs, ut ante

dixi, qui
in

ubique sunt
ct conti-

christianos homines,

comprehendat

sese
,

neat
rili

quin unicuique homini cbristiano

pro sua visit,

parte congruat,

quod pram rectumque


;

in

Dei

ecclesia statuere et decernere

hahent igitur vim con-

stituendi

omnes Certe enim ut

sed nou

eodem omnes babent modo.


sexus

differentia

primum incipiam
ecclesiae
,

mulier confert ipsa quoque


cretis ecclesiasticis

in

coramone

de-

pro sua parte firmitatem

sed con-

sentiendo viro confert, cuius ipsa nutu bcrnatur. Quicquid igilur vir
,

et arbitrio

gu-

qui

cum uxore

sua ana
sta-

persOna ceosetur, sua sententia pnblico in consilio


tuerit
,

id
,

de consensu unanimi uxoris esse intelligitur


(juod

statutum
(
1

idem

in patre filioque contingit

qui
in

ambo

ipsi

pro uno sunt.


,

Quoniam enim

filius
et

patris potestate esl

neque ullam habel suam

pro-

DI
j

<

III

KCCLKSIA,

1 1

ni.i tn
;

idversus pitrii nutum itque impcriuin volun


idcirco qui< quid
|

titera
I

igii
revil

n iter
iui

igit et
pcpi
jii
,

fil

t<>l<-iiiii<

ti<~

piter lul

<!'<

idem

iilio

pactum decretumque
quique mercedibui
poteetite sunt
,

intelligitur.
p.iti il.ninli.is

Simili

ritione
<]oin
i

scrvi,
uiiiii

scrviunt, iu
i

eiique legibua vivuntquai


dixeril

stituerit

dominus* Quid ergo?


sine controversii

quispiim
,

ti

ingem

hominum multitudo
,

in
ip

clesiisticia legibus ferendis

afleruntne quicquara
;

in omnino nihil ? A.fFerunt enimvero

afTerunt autera

non voce
I.uis

consilio, sententia, sed tacite contentiendo


<'t

tegibus

obediendo a Quod idem

<!<

pneris

fir-

ininn
est*

idhuc consilium non hibentibus , intelligendum At hoc pro nibilo debet dnci ? Immo permagni
est.

hoc totum momenti

Quie enim legum itque


its

edi-

ctorum
urt
,

alii est,

in his

nimirum qui legibns

tenen,

quam
sic

ex consentientibus eis et obedientibus

fir-

inifas

itque vis? Ut cnim abusus ct dcsuctndo abrogat


,

leges
facit

consensus
igitur

bominum

et

observatio

ralas cas

Habemus

iam multo fere maximam populi


,

christiani

partem, quo pacto ea subscribat

et

vim

quodammodo atque auctoritatem ministret legibus. patresfamilias inio. Nunc progrediamur longius
,

genui

et liberi

qui singuli coetus suos familiares et


,

domesticos ad suflragandum legibus adducunt

quem-

admodum

ferunt ipsi de

illis

recte aut secus

promulvo-

gatis latisve

sententiam

Horum enim
auctoritas.
,

certe aliqua in
,

bisce rebus et decernendis et


cis

comprobandis
in

et

debet esse
,

et consilii

Et sane ea non-

nulla est
isti

valdeque ad rem pertinet

quam partem

sese dederint et
,

moveantur

ctenim robur in bi-

sce

et quasi

cunctum corpus

cbristiani nominis et re-

ligionis incst.

Ilabent itaque bi locum fcrendi sufFra-

110
>
i i

IAC.

SADOLETI

sententiaeque dicendae

eumdcm
soliti

fere
,

qucm babequibus non


delecti
;

re in rebus suis publicis


viritim singuli
,

sunt

in

scd

qui

ex

omuibus publice

sunt

et

buic nomiuatim curae negocioque praefecti


,

bi sentcntiam totam suae civitatis

ad aliquid sciscen-

dum

comprobandum secum deferunt: quod ipsi cum tum id plane atque vere cuncta a civitate adsciverint
et
,

intelligatur esse adscitum. Deliguntur

autem qui buic


,

debeant praeponi negocio


consilium publicum
pcrator
ct
,

sive magistratus ipsi


,

sive

qui senatus appellatur

sive

im-

rex

in

tulit potestatein.

quem snam omnem populus conQuo etiam modo populus cbristianus


comprobat
,

sciscit leges

ecclesiasticas et

non convepotest
;

niens cunctus in

unum
,

quod. fieri

non

sed

liabens delectos viros

quibus auctoritas statuendi qui-

dem
di

et

decernendi ab

summo

principe Deo

obligan,

autem ceteros lcgibusque comprebendendi


a popnlo
,
,

ipso et-

iam

asscntiente legibus
,

et se tcneri illis

vo-

lcnte

vel a

principibus populi
;

potestatem babenti,

J>us est tributa

siquidem

effectus et approbatio legis

in obedientia est

eorum

qui vim latac legi in semetet

ipsos esse voluerunt.

!Nam quod ad statuendi vim

decernendi pertinet
est potcstas
,

non cx bominibus

ea

sed ex

Deo

qui suis apostolis et apostolorum succes,

soribus episcopis tradidit


ligionis

in fidei et cbristianae re,

causis
;

iudicandi

decernendi

sanciendique

potestatcm

quod.Dei omnipotentis dccretum populus


est.

cbristianus scivit universus et secutus


catbolica ecclcsia
ctes
,
,

Quamobrem
om-

si

ex corpore et materia illam spe-

multitudo cst ubique diffusa cbristianorum


si
,

niuin;
cst res

cx ratione et forma
id vere ca esse

ex qua
,

quod quaeque

intelligitur

coetus episeopo-

rnm cocunlium

in

unum, publicae

cbrislianae rei con-

DK
glitaendtc tul
ij
i

Ullll.S'1

\.N

1 1

<

diri

nnd
ei

ic

cauiai

n liol
i

<<

<

ofi

in
eil

qua certua
,

deGnitui liominun
iuOnil u

I'

toi
1

iiiini
i.iin

tui
in

scd potcitai itatuendi


ik>ii

numerum

ln snliiin

idhibcndi
(

Quem mnt qui

in-

fulis

Miiiniii sacerdotii

sunl ornati

sed illoi etiana


>

bu-

iui facultatis
cilii.s
,

honoriique participei
iis ijii.ic

ei

in

antiquii con,,|

et

iii

propiUI
,

mosIc.i

.icl.it.-

,uni

eum

acceriitos fuisse legimus


;

tum lempei
el

ac< ei

dos eiie arbii ramnr


miniitrantei
gionii
,
,

qui sacri vni, et sacrai rei i(U


<'t

pietate

doctrina
,

cultu

porae

reli-

digniisimi extitisient

qui ecclesiii et populii

florentioribui praeesient. Talei egoviros, qui quara\


i.s

insignibus
i[>si

honorum uon sunt exornati, praesens


et

tamen

saeculum sua doctrina


in

vitae

religione

exornant
re iudico

catbolica ecclesia

locum

illustrera

babe-

quippe quorum consilio

et sententia,

qnam
ipsi

propter sacrarum litterarum scientiam studiumque ser-

vandae cbristianae veritatis, rectam

et

integram

obtinent, eoruin quae in conventibus stntucnda sint


vis ct auctoritas
,

Spiritu sancto duce

praeeipuc ni-

xa

sit

(i).
,

ii. Est igitur

ut

dicebamus
,

catholica ccclesia

convcntus oecumenicus
generalis

ut Gracei vocant; ut nostri


,

omnium episcoporum

quorum ctiam de nu-

(i)

Ilinc Paulus III. iu bulla indictionis concilii triden-

tini

vocavit ad
,

eam synodum non solum episcopos


et alios

sed

etiam abbates
vilegio in
eis

quoscumquc
.

quibus iure aut pri,

conciliis generalibus residendi

et sententias in
,

dicendi permissa potestas est

Est autcm notissimum

episcopis

quidem
in

iure

aliis

autem quibusdam privilegio con-

cessum esse

oecumenicis synodis suflYagium.

Rem

pro sua

excellenti doctrina satis edisserit Card. Pallavicinus bist. concil.

trid.

lib.

VI. cap.

II.

8
si

UC. SADOLtTI
qui a conventa absunt (i) iustis

mero
causis

domi detenti

modo
illi

legitime et anctoritate ea qua oportet,

onines sint vocati. Qui coiernnt quique coctum fece-

runt,

vim totam
illis

universitatis possidcnt

et
,

quae
statufir-

plurimorum ex
ta
,

eonsentientibus sententiis

decreta

definitnque sunt, ad cbristianae fidei

mamentum
in bis sine

et

tia, ca violari

Lonorum morum observationcs spectana quoquam et detrecfari est nefas; quod


,

dubio conciliis

et

conventibus Spiritus san,

ctus et

Dominus
corda
,

pracest ac moclerator

et aflicit

idem
suis

bominum
scant
,

mentesque illuminat nt eam agnocst


,

quae Deo maxime placita

eamdemque
est

sententiis sanciant veritatem.


tus est Dei
filius

Non enim
,

frustra locu-

apostolis suis

boc
,

cpiscopis et

pastoribus futurorum populorum


cens
:

sic in

Iobanne di-

ego rogabo patrem


,

et

alium paracletum da,

maneat vobiscum in aeternum spiritum veritatis quem miuulus capere non potest ; non enim cernit neque cognoscit eum ; vos autem cognoquia is apucl vos manet et erit in vobis. P\oscitis quemadgayit cnim profecto patrcm Iesus dominus
bit vobis

qui
,

modum

se

rogaturum

pollicitus est

missusque
,

esl

eo

rogante in ecclesiam Spiritus sanctus


ceps omnis ecclesiasticae potestatis
liabcat in ea
,

caput et prin-

qui sempiternum
et

domicilium

vimque praecipue suam

divinitalem proferat in coniunctis episc^porum sententiis

ct

voluntatibus.
a

Quod de
,

Spiritus sancti adveutu


,

promissum

Dci

filio

et ecclesiae catbolicae

boc
ita

est

antistitum et episcoporum coetibus tributum


(i)

se-

Concessum

Paulo

III.

ahsentibus Germaniae epifer-

scopis ut per suos procuratores suffragium in trlrlenlino

rent

dcinde prudentcs ob causas ncgalum


cit.

narrat idem Pal-

lavicinus loc.

i.i

ii!
|

PIAWA SCCLF.AIA.
<

119
nn con

rui.i
\
i

actai
i ,

omnii agnovil
iii

:l

nppri

111

iii

(.mi.i

fitlci
p

li

quid dc

eii

rcbui addu

iiuii ciicl

iii

controvcniAm
ad

ucc id ilioi
,

umquam
iti
|>

l.ihim

sii

(|ii;iui

cpncopoi
,

iive

concilio
cl

ipiorum

conventuquc advocAlo
n
\
i

live couiulta
(

qum

romi
m

INiiililicis .sciilcnli.i

iinis uniii

IUCt01*itAH

Cui
\<\

is

coucilio

icmpcr habita

eil

et

quicquid ibcii,
,

ib eo reiponium conii itutumque enet


per uon

il

omm
reg<
ei

modo
;

ftationes,
,

led chnstiani
et

etiara

summi imperatorei
duxerint
ac
ii

lanctum

inviolabile praecipue
,

oec lecui epiicopii dicto fuerint audienti

Deo ipso et Spiritu sancto dictante per illoi lcdc Gdei et religionii vcritate langei et promulgante
|

citum
12.
lara et

(|ni<l

Imssci.

Quod cum
conciiium

aliquotieus antea

tum maxime padenulsa quae

manifeste patere potuit in concilio nicaeno. Ete-

uim
;ih

id

primum

libere ac tuto
,

>

inhuicis priucipibus diu desaevicrat


,

ccclcsiac

tcm

pestate

raagni

imperatoris Coustautiui cura iu Bith y,

nia

congregatum
,

cum multa
,

definivit adversus Arrii


et

dcincntias
trinitatis

quae ad substantiam

unitatem divinae
,

pertinerent

tura dc ordinibus

de moribus,

de facultatibus ecclesiasticorum eas leges rcgulasque


constituit
,

quac

si

fideliter et.ailigenter fuissent


et

con-

servatae,

reguum semper amoris

dominatnm,

in hoiffi-

miuum omnium
tur
,

eordibus ecclesia obtinuisset.


,

Hoc

nicacnnm concilium eum maximae ipsum auctoritatis extitit tum reliquit ctiam vcl potius per manus tradidit futuris post
tatem.
se eonciliis

eandem
,

auctori-

Atque hanc vim catholicae ecclesiae quam per Spiritum sanctum iu episcoporum conventibus vigere
intelligimus
,

contractam in arctum

ct collectam, in ro-

mano

Pontificc

eandem

alio

quodam modo

iucsse in-

120
telligimus
;

U0. SAOOLETI
unus enim ipso
et
,

tamquam

vcrtcx ot

snmma-

mum

cnput, possidet vim

auctoritatcm ccclesiae ca-

tholicae. Quocl in alia parte scriptionis nostrae fiet

nifcstum

(i).
,

Nunc

determinantes dicimus

ecclesiam

catholicam

in maleria

quidcm

csse

populum eum om-

nem
tione

qui

vcrum Dcum Deique


et

filium
ct

dominum no;

slrum Iesum Christum confiteatur

agnoscat

in ra,

autem

substantia

conventum episcoporum
et

nec non corum qui propter vitae


tatem

doctrinae integri-

dignum

Spiritui sancto in suis cordibus


,

domi-

cilium comparaverunt
stere
;

catholicam vere ccclesiam cxi-

cuius lcgibus et statutis omnis christiana


,

mens

quae obtempcrat
clesiae se facit
,

hactenus ipsa quoque dc corpore ecet in

substructionem sancti ingredialia

tur templi.

Quod totum

quadam

intellcctum ratio-

ne

atque in aciem totius ecclcsiasticae potcstatis re,

dactum

romanum
sit

Pontificem declarat ferre catholi,

cae ecclesiae personam

cui potissimum uni

plcna

Deo

auctoritas
i3.

permissa.
,

Quapropter

quod primo

nobis de christiaet
,

nis sanciendis legibus

disceptatum fuerat

quaesi-

tum

unde

illae

nanciscerentur auctoritatem
,

iam per-

spicuum faclum puto

csse illarum

ferendarum aucto,

rem quidem Ueum


scopos
a
,

in Spiritu suo sancto

latores epi,

quibus in
tradita
,

unum coetum

coiiuntibus

haec ct

Deo

et a

principibos semper ac populis in


potcstas cst.

illis

Populum autcm christianum universum tamquam fundum cxisteaguita ct comprobata


,

re

in

quo lcgum illarum


ct

effectus operatioque resideat.


et

Nam
cfficit

ut valere lex
,

quidem debeat

vigere

Deus
;

ipse

Dei ministri saccrdotcs ac cpiscopi

ut vero
opcris

(i)
liliris

IIoc

quoque Caput

in

amissis vcl

iniperfectis

Jatct.

DI
i!

<

li;;i

M-i,
,

\.

124
qui

i.im

plane
\<'liini
,

ei
<

>

nleti
ii

lei
M
i

eoi

um

.<

illi

<

KubitM 108

>!,.,

fncit fl
ctiristi
u<
!

quidera poiteriore
nri
ci
l

modo
p.nlc

diximui
;nl

s\u\
iil

(jiicniijuc

l<fgUm
,

chl
1

uiuii
1 1
< 1 1

\iin
-

poteitatero sauciendi

non minimmii
icripturae
,

iiimii

opinor pluribui

Biiii in

l"<

dc
itoli

'

ferendarum teguni potettatc constare


npostolorum luccessoribus epiicopii
taque
sit
,
;

quae apo
!><<>

et

permi
a
< i
i

non

illa
,

quidem
led

ut in
eil

terrenii cnrii

*>

nibuique Gniatur
itatum
el
,

hoc enira

humanarura

et

pote-

legum

quod

eat divinae

proprium an
directa
,

ctoritatii

quae ad ipium
praeccptia
tota
;><!

Deum caelnmque

in

consiliis ac

caelestem illam patriam pe?-

tinentibui
i

diiponatur*
ille et

j.

Sic

enim apertus

evidens in primia icriclata


,

pturae

locui

indicat, qua

poteitai apostolii
et

cst

vinciendi
in

quodcumque supra terram

solvendi

quod

caelo idem et vittctum et solutum esse debeat. Ete-

nim
ct

vincire illud et soherc

liaud dul)ie praecipiendi


;

remittendi ostcndit facultatem


,

cum

aut alligat lex


nostris cu-

vetando et probibendo

ne excursus

liberi

piditatibus dentur, ne quid scntiamus aut constituamus

quod
in
vit

sit

citra ecelcsiae catholicae

approbationem

ne
sol-

consuetudinibus nostris pravis insistamus. Aut


rursus cadem
et rclaxat
,

quotiens

iustis
,

de causis

aut

qucmpiam lege aliqua non teneri aut etiam si quid sit commissum contra legem id venia dignum
, ,

csse iudicat

quod tamcn posterius


apostolis simul

parcere scilicet et
est

ignoscere
tiae(i).
(i)

magis divinae proprium semper

clementri-

Sed quod

omnibus Cbristus
:

Trident. sess.
,

XIV.

cap. 6. de paenitentia

quamvis
,

absolutio sacerdotis

alieni beneficii sit dispensatio

non

est

solum nudum minislerium vel

tamen annuntiandi evange-

122
buit
,

IAC.

SADOLETI

ut haberent ligandi
,

quodcumque
ct
ipsi

ct solvcndi potri-

tostatem

idem

et antca ct
cst
,

nominatim uni Petro

buerat

cui

dictum
,

quidcm prius multo


,

quam
caclis

ccteris

ct tibi

dabo claves regni caclorum


,

ct,

(juodciunque solveris supra tcrrani


;

crit

solulum
,

ct in

ct

quodcumque

ligaveris supra terram


patet
,
,

crit li-

gaturtt et in caelis.

Ex quo

id

quod habent conhabcre idem

gregati episcoporum conventus


siasticas

ut fcrre possint eccle,

legcs quibus

omnes tcneantur
,

romanum
stringere.

singulariter Pontificena
,

ut item ipse fcrrc


suis praeceptis ad,

possit lcges

cl

populum universum
ita

Quod

liabitum et servatum semper est


,

quidem generalium decreta sine assensu et auctoritatc summi Pontificis rata liabita fucrint. Unde illud quoque continuo necesse est intclligi , quicumque conciliorum institutis Ponlificumquc romanorum dccretis non obediant eis videlicet quiut ne conciliorum
,

bus de veritate

fidei

bonisque moribus
sit

et observatio,

nibus ecclcsiasticis populo


tbolica ccclcsia

pracscriptum

bos e ca-

excidisse

ncqne amplius partem cos

Cbristi corporis existerc.

Nunc vcniamus ad banc ipsam ecclesiam, quam sanclam quam iinmaculatam quam catbolicam appeli

5.

lamus, quac tamen in tcrris constituta


,
,

sit,

sivc ca tcm-

plum Dei sive Cbristi corpus sit sivc borum iani utrumquc acdiilcanclam nostra orationc ct construendam quandoquidcm bomini verborum usus ut cx
,

scriptura indicalum cst


videlicct et corpori

utriquc buic
,

rci

ct

tcmplo

communis
cst.

apteque adinodum con-

gruens

et

conscntancus

llac

cnim
,

in

acdilicatio-

lium vul dcclarandi rcmissa


<t<

cssc peccaia
,

scd ad instar
scnteniia pro-

tus iudicialu

quo ab ipso

vclut a iudice

nuntiatnr.

Dl
iic
,

<

iiiuvn \n

<

\.

2
p<

in" nl

partibui cxpondcnd
,

is

ct collocandi valeal
iti
,

spicut palebil
lui.i
,

<|inl

pan quaequc
el

el

quo sdluul

iit

quomquc locum
eril
|]|

ordincm
i
.

lotn
r

truir*

tionc obtineat*

Ei quoniano muli

ar< liitci

hs rocabulia
m.iiu
,

(juasi ca

utendum, sic acdiOcnbimua ecclc.iiiim.ur. Irmplum qiiod sjiii iiiiin


,
i

\ii.un
(liim

caelo ipsoducat:
esl
,

neque enim
vivit et viget
el

aliter

unticn*

de ecclesia
(ilii

quae

umvci
lilterarum moin sacer-

spiritu

Dei

caelestemque
,

suramam Hierusalcm

hic in

terris referl
<>
f

sicut iu sacrarum,

nnmentis u
dotibus

>i

est traditura*
,

Ea porro cum
fueritque item

praecipue consistal
ei

utrumque
do

pud
liis

Hebraeos,

ecclesia videlicel et sacerdotium,


est.

primo aliquid dicendum nobis


i(>.

Sacerdotum nomen, quod dsarum religionum et veranmi


>

in

multa varietate

et

magnum tamen
est
,
,

sem-

per ct

11

magno bonore habitum

a sacro est dc-

ductum
l)ci

cuius verbi vis ad ca dumtaxat pcrtinct


ct pcculiaria
,

quae
et
-

immortalis propria

habcntur.
et

Nam

Dco consecratus cst trimonio sunt omnia ad curani


sacerdos ipsc
,

quac in Dci pa

ct

administrationcm

sacerdotum pcrtinent. Sed nos


ribus sacerdotum
religionis
tuis diis
, ,

omissis ceteris gcneverae

quos aetas antiquior ignara

non tam Dco illa quidem quam aut moraut impiis dacmonibus consccratos habebat
,

tantum de duplici sacerdotio loqucmur


que
cst divinitus

quod utrum-

coustitutum

alterum ex Dco per Dci


,

nuncium
rium

et

interpretem

Moysen
,

qui legem jytcerdo-

tn et veri Dei adorationis


,

aliarumque rerum complu,

iudaico
;

populo

praecipientibus angelis
et

per,

scripsit

alterum et verum

aeternum sacerdotium
filio

quocl ab ipsomet
stro Iesu Cbristo
,

Deo

et

Dei patris

nobis cbristianis est

domino notraditum. Quo

124
manuductio potius
sto
ti
,

IAC.
,

SADOLETl
quasi

christiano in saccrdotio

quaedam

indicatio vel

inest,

per
et

quam

liomincs, qui Cliri-

habent fidem

opera

praesidio sacerdotum ndiu-

viam

sibi
liic

in caelum et adilum
,

invenire possint.
et

Forsitan

quaeratur

cum utrumquc sacerdotiom


ex

iudaicum
rit
,

et

nostrum

eodem Deo constitutum


;

fue-

quid geminato opus fuerit sacerdotio


et

cum
,

ad ob-

tinendnm grntiam

benignitatem Dci

illud mosai-

cum
dus

satis

fnturum

fuisse

videatur? Attende
,

Salviate;
est

non enim
,

sine cansa vidctur quneri


,

hicque
et

no-

ut opinor

tinet ""miiltorum

maxime impeditns co^itationes. Si cnim


qui
ct

devinctas re-

servari ex lesre

Moysis populus potuit,

ab hac

vita in
,

alteram
fuit

tam-

quam

ex fluctibus in
et

portum

traiici
ita

quid

opus
,

adventu

morte

fil ii

Dei ? qui

venit ad nos

at-

que de
sine eo

patris

gremio in terram
effecto
,

ita

descendit
.

quasi
salute

homine

et in

crucem sublato
quid
est

vera nos salvi esse non possemus. Sin autem necessarius ad salutem nobis fuit Cbristus
,

quod ge-

neri
et

humano
et
,

attulerit illa lcx


lata fuisse

inventa

quam ob rem ex Deo videntur ? Huuc cgo nodum


,

ut cxsolvnm
sacerdotii
,

ct utriusque

vim

legis

differentiamque
,

breviter dilucideque ut
et

mihi quidem dcderit

exponam quantum aggredior. conccsserit Deus


,

Sed tamen omnia quac


sensurus

ct

hic et ubiquc sensero


catbolicflfe ct
,

aut

umquam sum
,

semper

romanae
pontificis

nostrac ccclesiae

cuius ego pars

summi

Pauli

III.

bencficio

sum

cfTectus

sancto iudicio et de-

finitioni

esse subiecta volo.

17.

Tota

illa

lcx

Moysis

co

mnxime
,

erat intenta
ut unius

idque

sibi

unum

praecipue proposncrat
,

Dei

cultus et adoratio

quae iam paene


,

tota eflluxcrat ex
ct

hominum mentibus

in

illa

gente sallcm

populo

iu-

di:

<

imiM

<

\.

12

daico retincretur
,,,
;,,.,,,

quem

libi

populura Deui lam indo


<!
I'

,\

ln.ili uii

tarnquam icmcn

^eral
(

undc
iptc

poitea

temporc

oriri cl prodire

divino aeternoque consilio , rentii peccato pronui dcperditi

eum vcllcl qucra humani generii prirai


,

pa

constituerai
laraen

fore
\li

icrvatorem
in eiui
licitui.
illis,
lia

el

indicera,
ic <^ s ''

quemadraodum
,

ibac
pol-

icmine

facturum

tanto ante
,

fu< rai

Gumque
uil

natio cuncta

mortalium
el

temporibui
,

niii

terrennm laperet
.!>

cogitarel

quod

ta-

atque buiuicemodi
1
";

eodem
j

patre primo generata

atque

cognatione terrae

quamvii ignara

tota

imprudemque tenebatur, ad caelum autem veriorem illam patriam non modo non optando, led ne cpgitando quidem aspirabat (i), poterat
illa

quidem Deum

auctorem luorura bonorum omnium adorareet none, quod maxime semper Moyses iudaico populo ut persuaderel atque insinuaret, contendit atquc institit; ad

eumdem autem Deum exsurgere summumque in co suum bonum agnoscere non poterat. Namquc princi,

pium
lcstis

ct

origo liumani gcncris


in

Adam

Deo primus
,

bominum

luccm naturamquc productus


et

cum

cae-

Dco semper proximus fieri potuisset si legem interdicti sibi a Dco latam servare voluisset uxoris suae Evae , hoc est tamquam carnis illecebris
animans
delinitus atque victus
,

lerrenus esse maluit; qualisque


,

ipse sponte et sua voluntate factus est

tales

nos proge-

nuit, ex animantibus caelestibus qui esse poteramus, na^

tura iam ct conditione generis mortales^atque terrenos.


18.

Cum

igitur

inquam

homines naturae
instinctu
si
,

ipsius

quam
(1)

ex

Adam

contraxerant

provoluti in
Scrlpt. vet.
ed.

Confer taraen apud nos


I.

placet

nov. T.

part. 2. p. 48. sqq.

quaestioncm amphilochianam

de argumento hoc.

120
terraffl
,

IAC.
et

SADOLETI

terrenas clumtaxat iucunditates spectantes


,

axersis a

Deo non animis solum


,

verum etiam

oculis

quasi terga caelo obvertissent


terent

eaque proni

et

appe-

tantum bona
nominis

et

intuerentur, quae corpori et


,

sensibus essent coniunctiora

nolens omnino Deus me-

moriam

sui

in
,

num
est

genere obsoleseere
,

cuuctorum nobilissimo homiet Moysen et legem illam ex-

citavit

per

qoam

posteritatem
(

primum Abrahae
enim praccipue

hoc

ludaeorum populos

illis
)

et scri-

pta et promulgata lex est

deinde reliquos etiam ho-

mines qui ex
unius cultu

illa

lege doceri instituique vellent, in sui

et cognitione retineret.
,

Quod quo

facilius

eflicere posset

et

simul ut expectaret praefinitum me-

liori et sanctiori

hominum
iila

generationi tempus

rudi

etiam lum gente


ac prope affixa
terat,
ipsi
,

et

voluptatibus terrae implicita

e quibus ea revelli

non tam subito poquae


et

eadem

illa

bona cnltoribus
et

suis promisit, ad
,

potissimum

cupiditate
,

sua proni

concepto

naturae mortalis vitio

maxime propensi
quod

essent. Ita aefal-

mulator Deus
lacium
cris

in

gente et natione sua ceterorum


eflfectus
,

Deorum

ipse saepe

de

se in sa-

codicibus lestatur etpraedicat, blanditiis eisdem


,

voluit allicere populos suos

fidosque sibi eos et obfalsi dii

temperantes reddere
strictos et devinctos

quibus

homines

sibi

ob,

possidebant. Ita Moysis

illa lex

Deum verum
bus
,

agnoscentibus
illi

et

eum unum

colenti,

omniaque

suo

commoda

aceepta referentibus

agros, urbes, populos, regnaque publice, privatim vero


,

fructus terrae
,

liberos, coniuges

mancipia, pe-

cora

foetusque annuos uberes foecundosque promittit.

19.

Cuius inter
,

Dcum hominesque

iudaeos, pacti

atque conventi
qucster
est.

sacerdos in lege sponsor quidaffl et se-

llle

enim

constilutus inter utrosque

et

ad

Dl
<
.

nr.i

lAffA

<

.1

\.

127

rt

11

pro ahero intervcnieni atquc interoed


el

ponulum hortatur
niis
,,,,,
^

admonel

ui

obtcmperare
e(

pra<

siimiiii

Dei

illiqoe

honorem

cultum tribuere
l
i

veJit

bonaque ab eo ouocta ei comraoda expe< Cfuae sunt in lego de terrenii omnia utilitatibui
el

propoiita
si

exprcisa ( Qul

li

defecerii
ritii,

aliqua in parte

quid criminii admiieril

ai

quam ob rem
i

of-

femione oontracta extra promisiionei Dei videatur


eiectus, poitea vero

indoluerit, et in priitinam

eum

Deo gratiam conoupierit redire, oflerat Deo sacrificium qnod in lege praeoeptum est pacemque et veniam pe,

tat,

quam
,

sacerdote interprete, ct pro eo

Dominura

precante
ista.

non gravate
vicissim ad

eat

impetrattmis.

Ad populuhi

Tum

Deum
,

sacerdos idem conversus,


nt parcere atque ignosce-

jlluin obteitatur et obsccrat

re populo suo

ncque

crratis illius
,

abduci ab eo loet

vendo

et

amplificando vclit

neve suani clementiam


peccatis vinci
,

bonitatem patiatur

hominum

quo mi-

nus praestet

illis ct

suppeditct omnia qune in lege tam

ample tamque

liberalitcr ipse eis ultro


sit.

bona

pollicitus

IIoc est in lege


est.

commoda atquc Moysis quantum


,

iu littera

expressum

Nam

de legalibus nmbrii ve,

rum

Dei populum vcramque ecclcsiam

quac ex Chri-

sto futura erat,

iam tum in figura imagiueque indi,

cantibus

alius dicendi locus


,

alia est ratio.

Nunc

taulcsa-

tum dicimus de saccrdotio hoc inquam in Moysis ge proprium essc sacerdotis munus huiuscemodi
,

cerdotium

ut interpres ad
,

Deum

et
,

iudaici populi

cum

eo ad hosce fines
sit
;

quos diximus
populi

conciliator

sa-

ccidos

et

haec

summa
,

Deum quidcm

agno-

scentis ac venerantis

ut

Iudaeorum natio faciebat; sed


populi sanctitas est

tameu

adliuc terreni et animalis

atquc religio.

128
20.
di

IAC.

9ADOLETI
nosiro de sacerdotio cuiusmo-

Nuuc videamus
,

id sit

non solum
,

ut

huic ab

illo

quid
,

intersit

conspicere possimus

niam

cliristianam

verum eo etiam magis ecclesiam animatum corpus


,

ut

quo-

sive anisit

mans templum
anima huiusce
ris
sti

esse constituimus

videamus quae

ecclesiae et vila
ipso

sine
;

qua nimirum

fru-

stra de corpore
,

laboraremus
,

uon enim cadavevita

ut opinor
,

aedificatores
esse.

sed corporis vita caele-

praedili

volumus
,

Porro autem

cuiusque
,

animantium generis
neque ex eo qnod
teris
,

non ex

simplici vivendi ratioue

liabet

commune cum
,

generibus ceet

sed et vitalibus ipsis actionibus

quae proprie

nominatim in hauc naturam cadunt,


genda
est.

a nobis intelli-

Etsi
,

enim cum Gbristum dicimus


et Christi
,

christiani

corporis caput

spiritum eiusdem corporis


ita

vitam appellamus

vere haec

pronunciamus

et lo-

quimur
cere

non habent tamen

ista

paratam continuo
,

et

perspicuam intelligentiam. Videre conatus


actione*
,
,

et

perspi-

moremque naturae cernere diligenter antequam intelligatur non solum quidque vioportet sed suo ipsum hoc familiari modo et sua provere
,

pria ratione vi\ere

qua nolatione

et

auimadvcrsione
et

peculiarium in uno quoque ofTiciorum

munerum

cuucta nniinantinm genera ad nostram cognitionem distincta sunt.

I
,

ergo non

satis

est

hominem
motu
,

perspiet
,

cere et nosse

cx insito dumtaxat

illi

funsed

ctione sola vivendi, quia niliil

proprium

in eo

quod habel eum


catur
;

sinviliter

commune animantil)us ecclesiae vitam cum Deum aut


ceterLs
,

indi-

Chriista sit
,

stum
vita
,

esse
et
iji

dicimus

nisi

adinngamus cuios modi

quibus in operibus actionibnsquc versctur


ea proprii
:

niliil

neque praecipui ad iutelligendum


in

pnfcrimus

vivil

taim

omnibus

l^rus

qnae quo-

DI

129
<<

cumque modo
ipicieutea
,

sint

\i

itudin

el
,

011 tilin
ii

ucc non volunlatcs


cl

appcl
illn

finetnquc
(lciiintn

cxtrcinutn

id qtiod
,
,

coutcndil

luni

plaUG .iiinn' prrci piinu

CUUl viverC illon


ral

Dco, tum eo naturae suae proprio more eaque


nc yivere
iunctior
i.

qua nulla praestantior

oec divinitati <<>ncogitari

in

humauia rebua
icritur n
<lo
ct

esae

el

poaaiu
i-

JLircrediamur rtn
vita

de sacerdotio dicere.
chriatianae
cccleaiae

mul

cniiu
,

spiritu

eccleaiae diel

cemufl

cuiua

quodammodo
,

cor

primum
ille

Uunquam receptaculum
ceteraj

unde poatea

spiritnfl

in

dimanare
eat
;

poasil corporifl partea, chriatianus la-

cerdoa

texamua
sericora

Atque nt aequentia cum antecedentibna concum Deua non magia omnipotena quam misalia quidem vkleret nomini auo in una Iueaae

daeorum natione
raovisset,
illis

conaultum
,

si

rivales suos falsoa

Deoflj hl scriptura appellat

a sibi dilecta gente subct

unumque

sese

dominum

Deum
,

perspicue

colendum adorandumque
,

ostendisset, saluti

tamen
as-

eorum
stcbat

et
,

cunctorum praeterea hominum


ut est
sola
si
,

quam

sidue ipse

illa

bat esse, quos


coetibus
tare
,

omnino bonus meditari non desiratione non satis provisum intelligeet eorum vellet efficere caeli incolas
,

illas

illustres et

supremas regiones frequeninitio sibi ipse proposuerat


,

sicuti

iam inde ab

neeesse eos haberet revellere prins e terra


fimis loeis
studiis
,

et

ex in-

infimisque item et locorum consimilibus

ad altiora studia praestantioraque traducere.

Cum
et

haec ergo volveret animo secumque agitaret Dens,


factos sibi

quamquam
,

bomines natura hostes


,

lilios-

que

irae natos, ut apostolus inquit


alios

quippe qui

alia

signa

duces

aiios

imperatores longe diversos a


e regione contrarioa,
i

summo Deo,

atque adeo

ilii

mun-

130
danos videlicet Deos

VC.

SADOLETI
essent, aliumque sibi do,

secuti

minuni

aliam potius adscivisseul sectam


dixissent, pro niagnitudine
,

aliud sacrainfi-

mentum
stitueret
,

tamen suae

nitae bonitatis

sibi

et

reconciliare et adiungere in-

tandi
vellet

suumque pristinnm caeli ornandi et frequennostrae pravitati ex humano genere consilium qua nulla neque anteire, illam rationem iniit
,
,

in caelo

neqae

in tcrra excogitari

potuit praestantior
,

qnaeve ant nobis tam insigniter


finita

utilis

ant

illa

Dei

in-

sapientia magis esset digna.


ct

Filium enim snnm


,

coaeternnm secum

aeque omnipotentem
sese
,

genitum

quidem

et

prodeuutem ex
et gloria
, ,

cetera sibi prorsus pa-

rem et potestate minemque fieri

misit in

bunc mundum, ho-

et in

castissimae virginis utero car-

nem

accipere voluit, non cx viri mortalis semine, ne

particeps ea foret

communis

nostrae labis
;

sed Spiritu

sancto inlerveniente concretam

qui

filius

idem Dei
a

et

idem simul
do
,

filius

hominis, longe alienus tamen


eo habens

mun-

nibilque

cum

tamquam cum
,

sui patris

adversario nee commercii nec cognationis


lis

lioc est nul-

illecebris illius
rei faetus
,

nec iucunditatibus irretitus, huic


est
,

sc,

lum

natusque

ut fidelem
,

continentem

perpetuam
,

nusquam dilabentem

nulla ex parte de-

minutam prorsus inviolabilera obedientiam praestans Dco solamque in omni vita illius spectans et prae se ferens voluntatem, haec nobis commoda ab ipso patre Deo omnipotente ailej-ret primuin ut ^cmis in eo cunctum nostrum, Deo patri reconciliaretur^ non enim
,
,

iam

ille,

quemadmodum
,

nos sumus, item ipse Deo erat

ii.iiu.s

hostis

sed semperfilius, in sua


filius
,

quidem
,

diviiiliu.s

iiiiaie
<!<<

natura
,

in nostra auu.iu

humanitate

i.mne

quam

electionem operibus ut comprobaret


illi

vimque obtineret apud patrem, nos

commendandi

DI
|

HRI YTlKtih
!in.
,

C(

'

II

,i-(

ulll
.1

lll

llllllM

Illillll

'<

III

.IIOII

III

(llllll

Mll-

inim
iio
\
1

i-.c

inuudo

iM-

liononi

lamquam Domi
dcbcri cxittims
el

neque amoris tamquam pareuli


sed
esse

totura

jese

penitus natura

facluin

con

iuir

Deo Quapropter ueque cum mundo

ulla

non

societate
ri.i

omnino

uecessitudine

non beuivolenfecerat,
se

iunetus est; contraque atquc


iii

Adam
totura
sese ul

cum
el

ipse
.iil

terra natus essel


,

bomo,
uno
iara

ad Deura

caelum contulit

quo Adam
in

lerrenus Ge-

rel

abiunxeraL Ergo

homiue amicura Deo


,

genus nostrum, non adversarium lotum


nostri

quod domini
singularem
;

[esu Christi

beneficiura

per

jllius

erga

Deum
nostrae

obedientiara uobis tributum cst


fores ad
et

per

eum

enim patuerunl nobis


nis

Deura

el

reconciliatio-

cum

illo

gratiae*
fuit

>>..

Sed hoc tamen non

satis;

non enim

lia-

bere apertos aditus, nos possessores Dei statim


sed intrare eo oportet

cllicit

quod

sit

patefactum
Iesus

quemad,

modum quidem
postquam

ct ipsc
,

Dominus

intravit

qui

id effecit

ut aures

iam divinae clementiae


expositas
,

nostris optatis et precibns

haberemus

ctiam
,

Loc edocuit
ct

quemadmodum
;

nosse atque orare

Deum
,

quo pacto nos gerere


deberemus

ui ad illum

possemus accedelioc

re

neque vcrbis edocuit

modo
est

scd

operibus ipsis ct factis interpretatus


ceps ipse ct iniit
secutus
,

est,

illamque prinper-

viam

et

ad ultimum usque
,

quae sola in caelum nos ducens

carni qnii,

dem

muudo ardua planeque intractabilis in ipso fautum Icsu Christo et cum ipso et per ipsum nos au caclestcm Deum patrem et ad beatam cum illo imct
,
,

mortalitatem pcrducit. Videamus ergo quid dux noster


egerit
,

et similitcr
ille

nobis

agendum

esse inteiligamus.
,

Namque

primus hominum cunctorum

intelligens

132
pter

1A.C.

SADOLETI
quibus paretur
,

peccatura omuia essc

in

eam ratiooem quidem qnia versarius Deo nec solum locorum regionibus contraut summo infiiuus rius verum ctiara studiis raori,

mundo promundus cum sit ad;


,

bus

vitae conditione et genere

nibil

illi

tribui

nibil
et

in illo

magni potest aestimari


et

quod non continuo

neglectum
tiones
sci
,

in

contumerram
ipse

illius

praecelsae Dei ma-

iestatis recidat:

omnes
et

mundo

potius contrarias ra-

degendae
clarus
et
;

vitae elegit: ita ct ignobilis voluit

na-

non
;

pauper perseveravit
,

esse

iion lo-

cuples

laboriosam ac vagam
;

non commodam nec


fuit
;

quictani secutus cst vitara


spici ct

et

quntcnus

contemni non indignum duxit


mortalis

homo cum qua

deerat

Deus
iuscc
sibi

mirabilia opera inter bomines efficeret, ct huvitac

usuram

quam hominum
,

natio

tantopere ut tueatur laborat


,

ipse

non servandam
;

sibi

scd saluti nostrae iinpeudendam putavit

et

in

ipsa

quoque morte
,

non genus aliquod moriendi bosuaque voluntate


sr.scc-

nestius

sed
,

quod maxime insigne ad ignominiam ha,

beretur
pit.

suo ipsc constituto

Dcniquc (piiequid in hoc mundo magnopere ex-

pctitur,
is

maximeque

ct

carum habetur
amoris

et

iucundum

id

habuit ab sese segregatum


,

omne atque reiectum


,

ut nullo omnino studii


luiic

houorisque viuculo

raundo adstrictus
,

sed tautum Dei sectam impe-

riumque magnincans

caeleste
existeret.

iam animal

non

te:

renum,
23.

in

ipsa

lerra

Hoc doctissimus apostolorum Paulus quadam cum vehementia exprimens, factus est, inquit, Dco ol> mortem autem crncis pro**dicns usquc ad raortem
, ,

pter quod

('t

extulit

illum Deus
,

et

quod
genu

cst

super

omne nomen
Etenim
illa

ut in

nomen nomine lesu omuc


dedit
illi

flectatur.

in

cruce sanguinis Christi

in.

<

iir.

i
.

RCCM
i

IA

|3
ntio
.111

pvofusio

j>'''
,

obcd
ii

icui i.mi
iii
I

nrm
nui

hii ciiiniiii
:ni( Inril.il is

iiii

lld il.iln

ii

illi

I.iiiImiii
h.i

d
icd
,

gVQtlAG BJMIU
;nii

Deilin
il

lnlii,

<|

nl
i

omnis lingun
fitehitur
,

confessfl

nul

nliqunndo ccrtc

nos in cod

ipso

omni

mnculnrum

qune
,

n istrum
<!

Deo nomcn infcstum odio-

sumque reddcbnnl
citinmque ndduxil
sics
lv.su

cnndem cura Deo grntiam nmidum Inles nos quoque licri cnclcin

nniranntcs

el

mortc ac snnguine domini


,

m
el

Christi expinri
;
<

Deo

el

cnrni nc

mundo
b

coraraori

constituaraus
interitu
,

unn ratione viudicari

morte

et

hanc raortnlem patriam neterno


potesl
caeli el caelestiura coeat

doraicilio
,

possumus commutnre Neque enim ueri


studiis
iu hac ut

ut cura
,

lerrae
vitn
il!;'

cogitatio

etsi

huius raundi
caclestia
,

bonorura sectatores sumns,


,

bonn
iri

nobis qui ea negleximus

obla-

iuia

posten

pnene aspernantibus credamus.


est
,

Quamquan-

quara alterum quoddara


in

his

qui aberraverunt et
bacchati sunt
,

nraoribus

mundi aliquaradiu
si

doque tamen resipiscentibus , ad misericordiam Dei benignitatemque refugium,


nostri detesteraur
flicti
,

peccatum videlicet erroris


et

doloreque anirai

paenitentia af-

simus
,

si

diversam a Deo peregrinationera diprius reliqueramus


reverti
;

mittentes

ad

eum ipsum quem

liumilcs et prostrati studeamus

ad

quem

ta-

men unus tantummodo


est
,

reditus et transitus concessus


,

si

prius liaec scindatur

ct

per vim perrumpatur,


intercedit coniun-

qune tam arcta nobis


ctio

cum nuindo

atquc necessitas
,

nioris

quod aliter spes illa vitae divimentibus eorum qui oculos in caelum attollerc
;
,

conantur
2.{

nequit illucescere.
igitur illo

Toto

genere degendae vitac


,

et

ad

extremum morte ac sanguine suo

hoc

effecit

Iesus

134
Christus
,

IAC.
11 1

SADOLBTI

peccato in se hunianae carnis intereropto,

ner quod peccatum caro

cum mundo
ipsa

copulata atque

nexa

a
,

Dei imperio et obedientia aliena penitus exict

stcbat

ob eam causam morti


in

addicta

totum

hominem secum primum humani


liator;

eandem calamitatem pertrahebat,

generis

cum Deo

fieret

ipse reconci-

deinde nostra cunctorum, qui cius sequi scctam


,

volumus

in
,

eoque

et

cum

eo peccato carnis nostrae

commori
rosque

suo precioso sanguine delicta ablueret, pu-

ct

purgatos nos Dco patri

suo redderet
ct lutulenta et
,

iam

dignos cfTcctos quos ex tenebricosa


patria
,

terrae

in caelestcm pater ipse

Dcus

vitam adscri-

bat et civitatem. Ita

ximc

lactari

cuim scriptum cst in eo nos maquod nomina nostra in caclo oportere


,

scripta siut. Atqui in

bunc modum
,

se gerere

et verc

christiano fungi officio

id

illud

ipsum

est

quod in
,

primis iubemur
cuius natura

patrem videlicet repudiare

mundum

fllii

sumus

ct

Dcum
a
et

potius nobis paren-

tem adoptarc
mur. Sane
co
et

quandoquidem

naturali patre ad in-

teritum, ab adoptivo in vitam


filii

in salutem produci,

uaturali

tum vere efficimur Dei cum illius unifilio domino nostro Iesu Cluisto nos
,

concoporeos facimus
ditatione etiam

ncc verbo

fidei

solum

scd me,

eorumdem operum
in
est
,

et

virtutum

ut si-

militudinem Dei

nobis referamus. Etenim decet in


fllios

primis aequumque

imitatores esse sui patris.


est,

Proinde

quemadmodum Dcus bonus


omni humanitate
solem suum
,

paremque

se

cunctis in

et

heneficentia exhibens,
facit

qui

ct pluit et
;

oriri

bonis aeque et
,

malis

sic

nos convenit

nullo privatim odio


turpi

nulla in

quemquam
ficos et

malivolentia ductos, nulla


,

macula,

nulla iniusta copiditate affectos

omnibus aeque beneet lionorcs

misericordes existere

adhibereqne

di
el
111
1

cnni

<
i

\.

13
'

fortunas
1

imm nli

qua<
.

n
i

obi
noiti
>

iiini

.nl

r\

plcndo

li))iiJin<

ii|..l

if.ihun

inm
i

m'I
\

id

lubsidmm
,

cl
iii

opem impnteutium< Qunm


cBclum
illc

n\

rinrc

lam

ol

ijnnil

ten
uiiii
q{
I |

Christo
\

nnll.i
il.ic

ratione
,nl

possumus
\

',

el

cr.ic

mnrluns,

il.im ips.nu r\< itavil


el

tUSqilC

rsI
ille

mortuorum
ad

primitiae
in

primogenitus apud

Dcumj
,

aos fratres suoi


ille

adoptionera patri suo tradidil


,

eouera
ccteris
nolti.s

Deum
esi

itinere aos deducit

per quod

ipse

omnibus
;il>

praegressus
csl

quodque extremura
,

illo

ct

m.iximum

licnclicium
el

quO nnvivivere iara

ter et

strenue
vii.i

eum ipsnm
,

sequi

cum Deo

in hac

possimus
,

infudit

ille

amoris spiritum cor-

dibus nostris

rapientem nos ad ipsum


,

Deum, onmiagratos
,

que bumana sordida


pondera
levia

omnes
studia

labores

omnia
in

nobis facienlem, per


,

quem

ablati et re-

moti a terrenis studiis


ipso

nostra

omnia

Deo

reponimus.
'.>5.

Sed quoniam
,

lioc

totum Ghristi
cst
,

et fidei

noslrae

mysteriura
refertius
cari
, ,

maius multo

ct

sacramentis pluribus

quam

ut brevi nostra oratione


a

queat cxpll-

et

multa iuni sunt

nobis ab aliisque compluct diligenter aliLi scri-

ribus accurate de eo
pta
,

admodnm
,

illud

nuuc concludendum
cupiamus
,

est, nos
in

si

adipisci caevita prrus

lestem vitam

commori

hac
et

cum

Cliristo oportere
,

lioc est

mundo

carni

eflici

mortuos

ut dcinde
,

cum eodem ad
omni
in

novi generis vitam

exsurgentes

nostra

Dco

et in caelo cogitatio-

ne dciixa
cti

quod per gratiam tantum et Spiritus sandonum facere possumus non terrenum amplius ge,
, ,

nus

scd cacleste iani

nunc

aniinal in ipsa terra simus.

Poito autem
va in

id nobis contingeve
,

non

potest

nisi

no-

Deo

efficiamur creatio

in iustitia et sanctitate

(J6
vcritatis facta
grredi
iii
,

IAC.
si

SADOLETI
inj-

nec sine veste quidem nuptiali

ad coetuni epulasque nuptiarum euiquam homi(

fas

,s t.

Uoc mysteriura

hoc IVi omnipotentis tan,

tum taraque admirabile erga nos beneficium haec novn generis nostrj per dominum noatrum lesum Clnistum ad Deum
excitatio
, ,

et

nb

inferis evocatio

in cae-

lumque
tur
,

adscriptio

qua salus nostra perpetua contine-

aninin est et vita huius corporis et templi


liic,

quod

ecclesiam appellamus; unus

inquam, qui

Christi

ipsius fuit, idera cst ct ecclesiae spirilus,

idemque senre

sus

quo inspiratur

illi

et

proclive

fit

Ghristum non

verbis solum et confessione agnoscere


ipsa atque factis imitari
,

verum etiam
sit

quoniam
soni

nisi

opus vocem in
cor,

ccclesia consequatur, iraago ea

dumtaxat futura

poris

non

Christi corpus

non mcntis particeps


vivit,

vitales effingens

motus, non

vitara
si

ipsam nec spem caesi

Jestem possidens*
sia
,

Quamobrem
,

spirnt ccolcet ratio-

si

cogitat ct sentit
,

consiliumque intus
illi

ncm

obtinet

hoc

est vivere

ct

snperc
,

quod Chriilllus
uli

stum habere
Paulus
ait

et

irapressum in sese

ferreque

stigmata, et ceteris

eumdem

insinuare

et tra-

dere. Cuius

nimirum
et

ecclesiae teraplique ct corporis sic


,

coagmentati

animati
,

huiuscemodique mente nempe


,

divinn praediti
est.
T>tsi

cor

ut antc diximus
,

sacerdos ipse
,

cnim haec

fides

talisque Dei cognitio


,

neque

verbis solum et observatione caerimoniarum


to

sed mul-

magis spiritus
,

et veritatis in

operibus, Christi domini


christiana fide

veneratio

omnibus qui
et

censeutur

proposita
bilis

praeraiorum promissione caelestium opta;

hc\n est

totiuS

tamen divini
,

consilii

dcmonstraet

tor ceteris et interpres

ad idque

ot

noscendum

con-

cupiscendum
sacerdos
est

assiduus ac diligens hortator christianus

rmi

v.

.1

\.

131
I

niii-,

quoniam
is

im
i

i.iin
j.
.
i

itn

el

munc
tium

.'iii i

quod

fiingi

-.''
I

i.

ii

iuformni

pimua
.il)

videamtiB dcincepi
I

quid nosirun
icac
in
>

illii

udaeorum
cnim

<

mo

\vn

difl
Dttl
,

lic

npiiinr c\<|insil

quantfl

il

in

hoc nominc christiaui sacerdotis dignitas, qttanta


<li\ inii.i
.

pncnc
ic\

Vamquc

ut

antc posuimus

cum

illi

quae ncr Woysen

lata
,

est,

cultum umus Dci lubis


velil

dacis omnibu.s constituat

eumrtue ab

nnum
cctcris

adorari et coli
Diis
;

posthabitis

ommno
ea
,

et

rcicctis

hflctenus
;

quoque cum
in

Gdcs nostra dod discaeli

crepat
rac
,

unum euimcolimus nosquoque,


his sunl
, ,

ericrcrea-

eorumquc quae
in

eflectorera

ef

torem omnipotentem
atque substantja
,

Deum

nnum omnino
;

in

natura

personis trinum

cuius in sum-

ma
bis

et absoluta nnitate, trinitatis ratio,

neque nunc no-

exponenda
Moysis

est,

et

multis tamen magnisque do-

ctoribus perquara diligenter exponitur. Sequitur io legie

illa

praemii poenaeque distributio;

ait

enim,

quicumque unum Deum solum omnipoteutem


coluerit
;

coluit,
et

adoravit,

adoraverit; eiusque

praecepta

mandata quaecumque descripta

in lege sunt, servavit,


cjpit

servaverit; quid iste quaeso nanciscetur? quid


ritus ?

me-

Huic

inquit

fructus et bona terrae ab

eodem
bona
?

Doo
quae
eore

affatim suppeditabuntur.
in lil>eris
,

At quaenam
,

ista

inquit, quae in familiis


,

qune in pe,

quae in

vite

olea

agro frumentario. Quid

qui

non

coluerit nec adoraverit

unum
?

solum, sed
,

aliis

quo,

que lionorem Diis impartierit

Aiiima eius

inquit

Iudaeorum populis exterminabitur.


familiisque aillucns, adorantibus

Ita et vita

frugibus
et trans-

unum Deum,
falsos

fugientibus ab eo ad alienos
corporis

et

Deos

mors

ista

per legem

Moysis oblata propositaque

est.

138
Cuius maximi
jtem
in
,

IVC.

SADOLETl
illa

legc

praecepti

ceterorumque

mandatornm
est.

nec nou pbenarnra praemiorumque

quae sequuntur, sacerdos apud [udaeos monitor et interpres


e.st

At noster qui
ipse

in

ficle

Christi constitutds

sacerdos, principio
et

unumque

qnidem cum Moyse consentit omnino Deum docet adorari sed


;
,

Iongius aliquantum progrediens


divinitatc personas cto
, ,

tresque proferens in
,

in Patre

et Filio

et Spiritu sanct

unum

et

eumdem Deom

csse

credendum nobis

venerandum praecipit; eis vero qui boc egerint, divinamque hanc veritatem in corde si descripserint
J >i

tum autem Dei amatores efFecti ad illum ipsum quaerendum et expetendum unum sese dederint, quodque
,

vere est colere

unum Deum
lioc

et

adorare

cultum om-

nem suum
tumque
(juoqnc
riis

ab

inferiore removerint
,

mundo
,

to-

in

Deum
filio
,

contulerint

in ipsoque Cliristo Iesu


et

unico Dei
liis

inque eius morte


mortui

sanguine

ipsi

terrenarum rerum cupiditatibus ac desideet


,

exauimes

correpti novo

quodam igne
rerum cueoque in-

sancti Spiritus

in illam caeli caelestiumque


;

piditatem exarserint

quod e

vestigio propositum aniin

mi

et

quam

ad

Dcum
et
,

sese applicandi

haerendi rationem

volunlatein, admirabilis
et

quaedam

summique

imitatrix Dei
,

eadem

caelo longe dignior

quam

terra

vita

consequitur*
sic

2j. Ilis,

inquam,
,

de Deo senticntibus,
,

sic

illum

appetentibus
interitura

sacerdos noster
,

bona

non iam terrena et cito neqne mortale aliquod praemium in

terrae frugibus annuis, et

familiamm
,

foecunditate, sed

caeliim ct beatam

vitam

el

immortalitatera

omnium

saeculorum aeternitatemque repromittit. ()uodque ce-

terorum maximura

omnium

e.st,

unicos amores nostros,


ct

Deum ipsummet, agrum

et

fructum

possessioncm

i.i

:i

Mi

ii
(i

o\.
i

39

iii). n.iiii

iidIm'.

oflcri

ul
j

cumdcm
iiu.i

iii

i'

-i ii

niiiuii

lniin
niiiii.

Dobii babcamtts
Ii.i

ci

i|.

niii

MMuiiMiii bo

sacerdo! [udaeorura
ii;i

expc tnrc populi


ip
I

Imim.i
1
1

Irrn
in

BI)

ip0

reO lUlttl

n
><
i

'

ludacorum

cordtbitfl
j

Bmorom

itn

in

iuual
\<lir

luchoatum relinquat
honifl
iHi.s
j

Btuderi

autem

maximc
ad

eii
iiui'

quorum
et

gratia

assequendorum Dcum quoel

esse

amandura praecrpit^ noster


,

Deum

uiiiim
esi
el

coiin crsiis

tOtUfl in

<'<)

liiciciis

SC OODSlStenfl

amor Oranera

illi

suara spera in lerrae comraodis

fructibus reponebant;
el

dos terreois rebua orauibus


,

posthabitis
stras

pro minirao ductis


1;.'

spefl

in

caelo

do*

penitus defiximus.
,

illi

terrena studiosins per;

sequeutes
tale

terreni uecessario animantes eranl

el

morin rc-

illud

[udaeorura sacerdotium
et

quod omnia

bua caducia
procuratio
ca eal
;
,

mortalibua

quae

irapenditur opera
et

necessario ipsa
el

quoque mortalis
in caelo

cadu-

Doa qui
el

conailiia

agendae
,

vTtae, et ipaiua imi-

tatione

aaaectatione

aummi Dei

semper vcr-

sanuu*

iam nunc in

liae vita caclostes incolae

sumus

ut transitus nobis brevis ct expeditus ab hac tevrestri

peregrinatione et aliena

patria

in

caelum propriam
,

patriam nostram

et
,

ad

Dcum

patrem nostrum
,

tamquam

hospitibus

sed ut civibus

futurus

sit,

non Qua
,

eadem ratione nostrum iure sacerdotium est aeternum quod non secundum Aaron sed secundum Melchise,

decb constitutum
talem
,

sit.

Evenit enim necessario


;

ut

mor-

rerum mortalium procuratio


et

immortalium au-

tem

immortalem

bonorem

ct

bonoris ac muncris

fructum consequatur.
28. Qnibus re
,

iam ex omnibus liquido arbitror


anima
in ca
ecclcsiae
,

pate,

quae
,

sit catliolicae

quac

vita

qui

spiritus

quantumquc

muneris atque opcris sa-

40
sit

TAC.

SADOLETl

cerdoti
Jius

impoutum

qui ecclesiam

tnmqunm

cor

il-

sedemque

in ca ct domicilium vitnc possidens, as-

sklue animare, fovcre, alere, in Dci ril>o ct verbo Chrisli

debeat

,"

quantumquc itcm honoris eidem


,

sacerdoti
,

csse
rite

debitum intelligatur
is

cnius speoies et gravitas


cst
,

si

sacerdos

sit

ciusmodi

ut nulla
,

neque hoporro ma-

nestior aut dccentior inter

homines

nec similitudino

ad

Deum

prnpinquior possit rcporiri.

Eam

iores nostri sapientissimi

homines melius cognoverant


,

qui optimis

illit
,

temporibus

quibus ecclesiastica vitota

gebat disciplina

quae nunc
,

paene nobis e ma-

nibus elapsa
cerdotes
,

est (i)

tales

eligebant et consecrabant sa,

quos doctrina vitaque eximios


,

egregie

et
,

posse et velle intelligerent


liabere concioncs
,

docere populum publice


,

praecipere piebibus

quae facicnda

cuiquc cssent

inducere bomines cobortando in amoterrac

rcm caelestium Ixmorum, ab amoribus autem


revocare atque abstrabere
alHictos
,

excitare desides
,

consolari

negligentiores corripere
,

ceteraque docerc et

commoncfacere omnia

quac ad integritatem vitae pie-

tatemque erga Dcum, in proximum cbaritatem, nd omneni denique rultum et veritntcm cbristinnne religionis pertinerent. Solis
,

inqunm

tum presbyteris
demandata
iam

ct sn-

cerdotibus Dei
cia

haec concionandi docendique provin;

in templis et sacris locis erat

reliquis

(i)

Scribebat hacc

Sadoletus

ut
,

dixi

nnte egrcdisciplinae

giam

pcr tridcntinum

concilium

ccclcsiaslicac

factara

instaurationem. Praetcr
SpiritU

quam quod nonnulla vehcdicuntur. Etcnnn


virtuti-

mentiore cloqucntiae

heic

bus ncque clcrnm ncquc


paulo antc caruisse
t.ic
,

alins ordines circa illa

lcmpora vcl
vi-

salis

denmnstrant clarorum virorum


scriptac
,

Vespasiano

florentiuo

atquc

nobis in his

voluminilms divulgatac.

di:

111:1

RCCtl
.

r
1

\.

<

nmnilur.
(,1111

(Ic

|ni|>iil<>
11.

rii.iin

<

yitfl
i

.1

11)0111
.

li

\m.n1111.s,
i

III., 11

docti.i

el

'

>

in

',iin itioni
'
1

bus

cil

romanorum Pontificum
cxcl

|i

ique
is,

uiis

maximi optimi saoctisiimiquc pontifu


usn
i
I

tb

Ij"<:

(Minii

muncre pcml iu

j.

Nunc quoniam huiui


,

lancti

templi

quod

Christi ecclesia

iam aedificationem
in
<

aggre
conaiitit; fabricatio
est

cuiui

bona

magnaque pan
initia
,

presbytcrii

videnda nobii sunt


.\(l

quibui tanta

culmen usque
saepe
c.si
,

summum
eil

ducta exstructaque
,

ii
<jui

ciiiiu

iam
in

dictum
non

populus christianus

nbique

banc templi exstructionem cunctui qui

dera ingreditur
te
et

icd
et

est satii
;

caementa praesto
,

es-

materiam

calcem

ars accedal oportel


,

quae

suo quacque loco cuncta disponat et collocet

habeatin his

que rationem

et

dimensionis

et
,

partium

quod

maxime

ratio et

forma lempli
est
;

totiuscpue operis via atest

que descriptio posita


clesia l)ci
,

quod iam ipsum


in bis
,

in

<<

sacerdotum officium, ut hoc vocabulo etiam


;

episcopos

comprehendamus
,

enim
li
I

paries
,

in his

testudo templi

in his fastigium

in

anguli

Lases

columnae

epistylia, ipsa denique illuminatio, quicet

quidque babet artem

opportuuitatcm

ct
,

ornamenex saccrsic eniin

tum

lotum
;

in lioc sacro

sanctoque delubro

dotibus est

atque adeo polius convenit essc


est
,

,-

hoc tempore loquendum nobis

bem non exiguam


operis
si
,

in

liac

tanta

qnandoquidem lamole tam praeclari


ut cius
,

intervenire passi sumus.


ita
ita

Vcrum
,

quod

non

est

plane ut oportet
,

deceat tamen essc

aliasque
(1)

fuerit

vim atque naturam oratione exseid Ecclesiae


et

De

varia

circa

disciplina

legendus

est
I.

doctissinms Thomassinus vet.


lib.

uov. Eccl, discipl.|Part.

III.

cap.

XIII.

et

seqq.

142
quamur, templi
est

\C SADOLETI
dicebamus, qua templum
est
t

luiins ut

ratio qnidera tota atque descriptio


;

in sacerdotibus sita

sed

eius sarti tectique ah

omni

iniuria pracstan,

di

ad arbkratum praescriptumque sacerdotum

prin-

cipibns saeculi cura a Deo est delegata.

Ac

fuit

tem-

pus

cnm non modo


,

iiiliil

iuvabatur ex principibus
illis
,

ecclesia

verum

ultro impediebatur ab
,

oppngnanascentret

batur, vexabatur

omniaque erant

ipsi

et

crescenti, formidinis ct periculorum macbinamerita opposita


;

qno qnidcm tcmpore suum ipsemet negocium


Illc

agebat Deus.

enim

ut patefaeeret
consilii

hominum

terre,

no generi

quae

sui divini

vis

esset et ratio

quod consilium totum pntrem suum homines


stolos et discipulos

ipse ad
ct

regenerandos in

Denm

ad caelestem constituendam
sil>i

civitatem contulisset, quos primo


,

delegeral apo-

lios

prodnxit principes in certa-

men
cta
tes
,

ut

cnm

esset ilJis

ab impiis iudicibus oplio

fa-

utrum ad mundanornm cultum Deorum revertenmallent iu boc mundo cum bonore et iucundi,

tatc vi\(!i*c

an suum
,

Deum

Christuni

qucm

ipsi

prae-

dicarent crucifixum
plicia sequi;
ri
,

per varia et acerba corporis supiu Cliristo Iesu

illi

haud dubitanter,

emo-

ffu.im

hanc mortalem vitam cum mundo degere


;

praeoptarent

e\

quo
,

facti

tamquam

testes

divinae in

Christo Eesu vcrilatis

appcllati sunt martyrcs.


,

3o. Sed ut dicebam

suam tunc ecclesiam


,

ipse ct

fovebat ct regebat

et
,

tuebatur Deus

neque principes

tum babebat
muneris
curriculo
sui
,

ullos

quos substitueret vicarios huius

quippe qui omnes, aliquot saeculorum


insequebantur. Et taincu
stra-

aut jnfenso et alieno ecclesiam animo, aut


el cxitiis

trueilms ctinm odiis

coeptam aedificationem suara pertexente Deo, per


ges, pcr ruinas
,

per caedes

per incendia, quotidte

i.i

<

iu.i

1 ,

ii

\.

|43
i

mnior
i

el

iplcndid

ioi

rccleain

fl

r<

cobat [tfjqtio

tum
U.i

<-ni

>l

M n
i

innctuin
OUIH
itari
,

!i"<

maxime
\

pcrfcctura

cxpoiitum.,
, j 1 1 '

qiir
pofl io

<-(,

nillllllir
c(

nli

l.ihn

i|r

.,

,-

>i
|

lil

ordo

omnium
,

orura

quao nd tcm
in

pli

ornntum ucccssarine sunl


tota

icriosque
9

co

ol

de-

scriptio

oluciorum ac

muDorum
,

lic

de

repcute

oluta distinctaquc apparuit

ul

cura

primum
an

dotoj
toa
ri

depulsa tempestate, ad

quam dcclinandam

fuerant intenti, reapicore ad mm-, suisque rcbua


DOirociifl
illi

consulero

j>ossr

coeperuui

parum adnio,

dnra

aut uihil quod uovi constituerenl


el

babercnl

maxima iam inveuirent constituta (ju.ic admirarentur ; cum non extaret| neque esaet ma unde lii tam apti tamquo opportuni et utinifestum
plurima autom
,

lcs

omnium ordinum
j

in ecclesia
,

gradus, unde presby^


primates, unde eorum
potestatibua

teri

episcopi, metropolitani

omnium

distincta suis procurationibus et

munia, unde denique tota ecclesiastica ratio formaque disciplinae, in tam praeclaram speciem veluti subito producta enituisset. Quia tam variam rationem negociorum ct opcrum admirabili quadam consilii sapien,

tia

tam

celeriter praesertim

tamque mature

per cnu-

orbem terrarum eandem descripsisset ? Lt porspicue pateret, Deum in omuibus his inierfuissc. Et tamen opinor initia rcrum et constitutionum huiusmodi ab apostolis primo orta fuisse et inducta quociuin
,
,

rum mus

ctiam
,

ecclcsia.sticas

rcgulas
r si

quas canones voca-

in

manibus habcmus
,

sancte illas

quidcm
ita

et sa-

lutariter perscriptas

scd

cum

rebus tempora com,

parentur
cte ut

indicatas potius ab
,

illis

quam

distin-

nunc sunt positas ct eas tamcn optimum illum odorcm antiquac sanctitatis ct pictatis rcdolcntcs.
3i. Secuti sunt praesides

plebium christianarum

IAC.

SADOLETI
,

bc

romani praecipue Pontifices


constituerunt in ecclcsia
,
,

qui

ctsi

aliqua cgreet

gia

caque

in

actum

usum

adhibuerunt
tuerunt
,

neque

illi

tameti
ei

absolvere

omaia poloca abdita

terroribus et

fuga
,

impendeutibus mortis
et

periculis

quotidie agitati
et
si

latebrasque

quaerere coaeti;
illa

maxime omnia
,

ahsolvisscnt,
et

quod

tamen

itn

cito
,

percrebuerunt

in

cunctas na-

quodque tam celeriter in eumdcm morcm consensionem ordinem convenerunt ul/ique et conspiraverunt interdicto praeSertim non solum coetu omni et conventu sed prope etiam sermone christiauis inter se hominibus boc nemo mortale factmn ncquc hominum consilium potcst existimare. Yix cnim
tiones diffusa sunt
, ,

trecentis ab adventu Cbristi


tis

domiui nostri interposi-

annis

primum coucilium nicaenum, Constantino


,

imperante
etsi

tuto ac libere

congregari potuit. In quo


,

nonnulla quae ad pacem ecclesiarum


ct

divisionemaut consti-

que
tuta

usum iurisdictionum pertinerent


,

nova

aut vctera

firmata

sunt

perfectus tamcn

deeor ecclesiae, mortali nemine perfectore aut magistro


,

quem
,

quidera proferre

ct

notninare esset
,

fas

in

convcntu
nilms
eximii
ct

illo

subito eonspectus est


,

stupcntibus
illi

omtam
tot

percontantibus inter se
,

unde

tot et

patres
,

tam

inexpectata
,

ecclesiae

lumina,

caerimoniae

tot leges
,

tanti et
,

tam
et

;i

i i

ordines Iio-

norum

curationum
,

munerum
ei

saucte simul cl sa-

pienter constituti
diversis longe
c\

tantusque praecipue tot

gentibus

linguis in

hominum unum coeun-

tium

in

steret.

eandem mentem ei voluntatem consensus c\iQuae boc mirabiliora bominibus videbantur


,

quod merainerant
magis
lerio
,

et

antea semper
ei

ct

proxime
,

eti.im

Diocleliauo

primum

Vlaximiauo

n
ct

Licinioque principibus,

quam

acerba

aspeia

DI
Lcmpc
tto i
i

<

hki
.

LISIAi

148
ill<-

incubui
el

|,

Quod

sutcro
i

lurbo

iiiiiu imi
iii.
i

furibundui doo corripui


,

'

proi

q|

sbstulissel

quod
<|mi>

tanu

multis milibuj
,

om hominum
ui

crudelissims
ciesia
(

percmptis caede
(

itaxei

adhuc taraco
ruc

<-l

vigerel

ex lenehris laiebri

produaita-

i.i

retinerct

uihilominua omnia ornaracni


suar
;

tis

<[

liojicstatis

h0C niirahanhir
<[ui<1

Iioiiiiik
}

quomodo
tari
el

accidisset| aut

essel

facium

intcrprcpi

intelligere satis
et

uon potsrant. Itaqne


iilias
,

Dei

numen

perspicuam

io

(lui.sti.uia

propa-

ganda religione voluntatem


dique concursus
lud conciliuro
suis paene totus
S:>.

vellents oollcnt, coge,

bantur conflteri* Et sane constat


,

tantos
et

bominuxo unil-

ad spectandum
factoe, ut

contemplanduni
orbis

cs.se

vidcretur

terrae

emotussedibus, \icacam se contulisse.


,

Qjuod mihi quoque saepius id cogitanti

magge,

inini

semper indiciura Dci vnluniatis


cst.

jn cbristiano

nere constituendo visum


ila

Qua enim
,

alia ratione

propere

et

raptim
et

itaque constanter

idem

et

mo-

riiin, et

legum,

sensus toto
tibus
sitis ?
,

saeramentorum ecclesiasticorum conorbe percrebuissct tot mortot crucibus


, ,

tot exitiis

cbristianis

bominibus ubique propoad magistratum


,

cum

ut quisque vel miniinam de se huius scn,

tentiae

suspicionem commovisset
,

is

statim raperetur

et

ab eo non communi morte

sed

earnifieina crudeli excruciatus necaretur.

profeeto

ct

vincet

Verum vicit scmper mundi hominumque ma,

chinationes et consilia

vis ipsa divina

quae

htfc cer,

tissimum praebet suae voluntatis argumeutum


obnitentibus contra omnibus
,

cuin

et
,

constitutum Dci per,

rumpere evertcreque conantibus non ferro non vi non dimicatione apcrta sua decrcta tutatur scd in
,

lenitate frangit iracuiidiam

et in patientia

vincit ho-

ii)

IA.C.

SADOLKfl

.stiiim
(|iii

asperitatem. Conatus
,

autem

ct

impetus eorum

contra pugnavcrunt

qui onmi rationc ut sibi ob,

sfarc posscut coutcnclcrunt

sic

demum
,

irritos fuisse
,

inanesque dcmonstrat
cisa fructificantior
,

cum
,

ipsa ad

extremum

et re-

et

opprcssa valcntior

ct intcr nii-

nas mortis atque pcricula


Ilacc igitur ipsa vis divina
tutata est
lis
,

tutior fidcntiorque existit.


,

usque eo pcr

sc

ccclesiam

camque

in maximis
,

damnis atquc pericu-

non salvam solum


,

sed floreutem ctiam honestam-

que conservavit que


est
,

quoad principcs suos rcpcrit nacta,

quil)us lioc muiius rccte posset delegare


,

non

quidcm illa ut rclinqucrct patrocinium scd nt vicariam tamcn principum operam adhiberet ; quibus hoc negocium ab omnipotente Deo datum impertitumque
cst
,

ut

cum
,

ipsc intus ecclesiam Spiritu suo sancto fo-

veat ct alat
talibus

principcs ab extcrnis iniuriis et calami-

candem tcctam defensamque custodiant. Quod et quac procuratio optimis sempcr quideni munus principibus pulcherrima visa cst , magnoque sibi illi
,
,

cam rem honori


runt
,

et
ct

sempiternae gloriae fore pulaveopinio

quac spcs

minime

cos

fefellit.

Quis
,

cnim principcs

alios

iam agnoscit aut iudicat dignos


,

quorum
ct

honoriiica habeatur meiiLio


,

practcr cos

qui
,

ad tucndam

ornandam

amplificandamque ccclesiam
contulerunt
,

opcs praccipuc suas

ct studia

quoruni
stellis
;

etiam nunc nomiuibus


clarissimis
tcris
,

ct

virtutibihs

tamquam
sunt
ct

longa vctustatis spatia

di.stincla

ce-

qui
,

nequaquam

in stmili

ctira

actione sunt

versati

aut dcdecorc oblitis, aut oblivionc pcnitus op-

pressis.

Sed eorum qui hoc decus sibi cximie appetierunt, princcps omniuiu ct tcmporibus et laudibus mag33.

nus Conslantinus

non ^oluin maximis honoribus

ct

1)1

<

III'

.
I

llUUfOciid
ill
i

ttU*

il

Ir. 01

il<

|ic
ii

r.

,11

jilni
,i

liiiilil.| n-

pondcrii

e!

suctoritai
;

ei fani

in

uui

pi

iii

1 1

hmimI ictione dctulil


iutii

icd
,

tantui
n'<

ipsc imp<
iini
latii

quautus

iiuic

|ui>. jii.uu
,

linil

romanum impcrium obtiucm


eniitolis

uac

iu
sc

rc

praecipue

in

gloriari

lolitcts

eil
,

quod

ministruiu
ei

<!

cinin

vocatumqtie a Deo

-"I

ornaridam

tutand

ipiiui eccleiiam eise

diceret.
,

Qnam
irat

eandetn tnentera

secuti

ipatiii
,

interpoiitia

aliquoi
, (

romani principfei
,

Inviuiaiius

Valcutimaiius
,

i;mos

in

primisqiM:

Theodosiui

dignam

lua

pietate

gloriam apud postealii

ros adcpti snnt. Kt

fucre tamen

iiontiulli

qni in

orientis

partibus buic laudi ituduere. Sed ad princi-

pes aostros festinat cogitatio, qui etaetate el genere

propius nobis ooniuncti sunt.Kst ne ullum


oinni saeculo oioni(|iic incmoria clarius
,

nomen

in

quatn Garoll

magni
lios

regis

primo Gallorum
ilie

peratoris ?

Ad quem
oiliciis
,

mox Romanorum imhonoris gradum virtnte ct re, ,

gestis et soiniois io l)ei ccclcsiam

Petriqne apo-

stoli

sedem

ascenderat. Quis lioc principe stu-

diosius fovit

quis ornavit ecclesias ? quis plura


,

Dco

tcnipla atque dclubra


toni coetus
,

pliires ct lioocstiorcs sacerdo-

qnis ipsis et templis et sacerdotibus

ma-

iora atque opulentiora

dona

obtulit ac dicavit ? INonne


,

omoi qoc iter


io

fere regione Galliae atque Italiae


facias
,

quacum,

Garoli magni aliqua videas extare


,

et
,

religiouis in

Dcum

et liberalitatis

erga ecclesiam Dci

indicia ct

Atque idem fortissiraus invictissimosque imperator , dum propngandae fidei Clni?


sti

monumcnta

io

primis stodet

victoria

orbem paene terrarum armis pervngatus cst. Medius autem interiectus


,

et

et

Pipiuo patri,
a

ct

Ludovico
,

filio, et

pietalem auxit

quam

pareiitc acccperat

et

eandcm pulchcrrimo heredi-

l8
,

IAU SADOLETl

mnncrc cum imperio una ad Ludovicum filium hansmisit quorum quidcm trium virtutis religiorrisque vostigia imitati aliquot deinde Gallorum reges ;
tario
:

Ludovicus

altcr

qui sancti promcruit

cognomen

etr-

iam consocutus

est.

34. Transiit paulo

po.st

qua cx gente

fortissima

imperaum ad Gcrmanos tuni quidem et religiosissima


et

magna
pus

ct

praesidia

sacpcnumcro

ornamcnto eccleerit
,

siac oblata
,

sunt. JNon

cnim ullum
,

umquam

tcm-

quo trium Othonum qui nationc Saxones dciuccps imperaveriuit corumquc virtutis et in Dcum at,

que ccclesiam
tiquissima

pictatis

atque oflieiorum mcmoria

mo-

riatur ? Quis duos Ilenricos ex


,

Bavarorum
,

familia an-

nobilissima

honestissima

satis

umquam
et

digne potcrit laudare ? qui

cum

constanter

fortiter

impcrium guberunrent, cam tamen vitam


re valueruut
iudicio
, ,

in terris age-

ut

iam tum opiuione hominum atque


111

diguiores qui

caelo csscnt

ab omnibus pu-

larentur. Propinquior est hobis Sigismundi regis

Un-

garorum eiusdcmque romani imperatoris memoria, qui quo iu ecclesiam lurhatam dissidiis et seditionibus
,

pristinam unitatcm concordiamque


adire nationcs, nullis sc

rcst itueret

nullas

supplicem submiltcre chri-

stianis prineipibus recusavit.

Non commcmoral)0
veram
iu postcritate

sin-

gulos

tanluni dicnm
et
|

cos solos priiwipes

cssc

laudcm
secutos

celebre virtutis

nomen

con-

(jui

ecclesiam suis
:

oiliciis ot

honmibus

colue-

rint et prosccuti sint


Ilispania
,

quoruin habnit aliqunt egregios


sic cniin,

non pauciorcs Anglia;

aliquot iam
Illa

saeculis, Ijritaivniac insnlae

partem appellamus.
,

Ri-

earedum
nullos
;

Sisenandum

rteoesiuudium
,

aliosquc non-

bace Aininnduin
,

KJphrediim
ct

Klthiseanuui
:

Krgarum

Hduardoi uuuui

iiem ailcrum

ncc saue

nll.i

;ciis,

,|

iiir.

quamvii
reJ ip

<i

roifioiiiliiii
ei
\

implior, pluri
'

|n
,

opcmodum
,ui;;li<

nd

ioiiom
\

er

uu

pi<

'

ii.i iii
|

.iii.i

DAtlO
el

nl<liir Bnt[fluitUI pi'Otull


,

Q
<

.1

omnei priucipoa
ignoflcereoil
i.nihiiM

re^ea

eiu

Ii

extiti

uul
u
i

ui
-

um
in

Dei

ommpotcntii iudicium
veneeatione ecclesiam
exQolerent
fai
,
,

ii

honorem poteiLatemque
populoa
,

exluliiiet, ul
,

enl qui
el

feequitate

Gdc

rcli,

gione

Doum verum
n<'<>

quoad mortali homini


ip^i
\irtii.s

ipto adiuvaute

eat

diyinii

pracccptii ct

\olmiluli nt pai vivnl


ei

conati Minl. Qiioriiin

nunc

pietai
c.st

in

caelo, in terris autem nonqen |mznortali

lati

rMiisccralum. Kuimxcrn haeC


:

nimc cnmci
ct

s.i

pcrniutata sunt
lani

rontcinuitur

ciiini
cc
<

lacrralur,

nou
vujt
,

orualur ucc ainplilicatur


^5.

lc.sia.
,

Quicumque crgo
-

alijMC optal

huius tciupli

hominnm, cunrtnrum saucli quod crclrsia est


,

ila

t-c pan
cti.un

ut

non soluin structura


,

iu co sit

vcrum
(I-

exornatio
e.st
,

expeiidat ipsc
id aniino

scsc prius ct cxcutiat


,

neeease

quoque

cogitct

ct

qucm ad

ncni intcndat, diligcntius dc scmctipso inqnirat et percontctur


:

aut

si

forte ipse pcr actatcm

nondum
Deo

ido-

neus

cst

suscipianL lianc pro


,

co parcntcs et cognati
obla-

cius diligentiam
turi
silio

ut

qucm

cx suo sanguine

dicaturiquc sunt, vidcant qua mcntc et quo condelibercnt oflerre. Si

enim omni
,

postliabita cogi-

tatione honoris et fortunaruin


te et

ad

Deum unum menest

amore sunt conversi


nec qund

nullum

munus
iNam

gratius
etsi

omnes qui ad Christum sc contulerunt, fidemque illi suam atque obedientiani professi sunt optimo a Deo animo
,

Deo

offerri possit acceptius.

ct patria benignitate

excipiuntur

qui tamcn
et

in

cle-

rum

hoc

est iu

propriam sortem

hercditatcm sum,

mi Dei magis

peculiariter volunt adscribi

hi

non

fi-

T)0

JVO.

S.VDOLKTr
,

dc.n el rcligionem

sunm solum

sed oetororum ctiam

quorum salutcm proecssu tcmporis sunt curaturi Dco praestare debent. Ouicumquc cnim in hnnc sortcm ct partem nomen suum dat is iam de
,
,

hnmiuum

initio

hoc

profiteri vidctur

sese
al)

operam daturum

ut

cum matnrum
requisierit
,

fucrit

hocquc
sit

eo actas aut ofncium

idoncus ipsc
,

hominum ad

virtutcm om-

ncm incitandorum
ad profe.ssionem
ncris
,

et

auctor et magister. ITanc igitur

ct

spem obeundi pracstantissimi muscse eiiciundi


,

primus cx hoc snccnlo


,

et in saet

crarium Dci coniiciendi


inaedificandi grndus
ris
,

scque in co congmcntandi
,

clerus est

hoc

cst

Dci peculia-

porlio

et

familiaris
,

quacdam

hereditas.

Ex quo
,

graeco quidcm verbo


clericus dictus cst
,

sed iam latinis usitato et trito

qui in partes Dei scse dedit, ton,

suqnc
nitur
,

et

amictu corporis

communi populo
Dco atque
in

seccr,

atTertque renunciationem
,

rerum terrenaruin

ct

segregatam a ccteris curis


serviendi

soli

ccclesiae de-

volunlatem. Hic primus gradus ad ordincs


,

ceclcsiasticos est

atque introilus

quo non nimis

diligcnter maior

quaedam doctrina

exquiritur, scd mos,


,

scd ingcnium

scd cducatio accurate cst inspicieuda

atquc in prfmis, ut suapte ipse sponte, non alieno coactu sic afflciatur ecclesiae
,

ut

iam nunc
ct

in eo naturae

quidam
cluceat.

instinctus ad

timorem
,

honorcm summi Dei


,

Ab hoc
ct

aditu

hisque veJuti foribus

quae

quondam ncmini
nunc vulgo
raptim nunc

nisi cxplorato

prohatoquc patcl)ant

pnssim omnibus apcrtne' sunt.


illi
,

36. Scquuntur quatuor


et

rjtli

vocantur ordines

turbulente
,

sinc ulla

tcmporum

dis,

tinctionc collati (i)


(i)

qui anti(fuilus separatim et cautc


,

JTuic quofjuo corruptelae medicina facU esi


nrfd.
<le reforrri,

imperatis
cap. XI.

dtfnuo interstitiis. Concil.

Be*s<

XIV.

DB
|,

Cll

!H
non
cfcigun
,

rl

tcmporum
cbnt eniui
,

infcrvnllfl
illi.

dofercbanturi

1'I.k

uoii iiiiiniN

npicntibua

nunm

ctis viris
(jii.ini

nc od ultcriorem gradum rxTvciiirc nu


qui
t
i
*

posaet

> 1 1

in priorc

intc

coguitust

Quod

institutum sanctum
;i

aolum

ruiisuci mliiic
,

ntin u

lomm tcmporum
I

concilioi

vc rumquc decretia et impcratum ct obaervatum vum ctiam romauonmi Puiit ificum lcgiblia mctiouiii
,

busque firmatum. Extat Zoaimi romani pontiucia san


ctio
r

tametsi
et

non unua

iste

sed

tum omhes

qrui ct

ro-

manae
idem

universae
sentiebant.

praeerant pcclesiae et statuebant

et

Vevumtamen Zosimi

legia

vcrba

ponemus, quod accuratius scrjpta mihi vi$a sunt, quam ceterarum legum, et aptius nd rem accommodata; quac
verba buiusmodi sunt. " Qui
siae
nl>

ineuntc aetate, eccle,

nomeu suum dederit intcr Icctores et exorcistas nnnos XX. continuos persistat. Inde nd acoJyti munus, ct ministerium subdiaconi liccat illi ascenministerio

dere
rit
,

in

quo uli per annos quatuor recte


,

se gcsse:

accipiat

si ei

vidcatur, diaconi sauctifieationem

qun

in ndministrntione
,

quinquennio sine culpn

et cri-

mine
satus

cum
tot
,

laude potius dibgentjae religionisque ver,

iam stipendiis confectis


suae integritatis et

atquc in unoquoconstantia

quc gradu
probata;

fidei

com-

sic ita

dcmum
,

fint

presbyter, ut inde nd sumccclesiasticis

mum

sacerdotium
,

iam probe instructus


et

disciplinis

omnisquc
,

prudentine

ct

virtutis
,,.

mnio,

rcm usum babens


tranquillitnti et

possit pervonirc (i)

Ilac lege

modestiae ecclesiastici ordiuis egregie

fucrnt consultum.
(t)

Extat

aliis

plcrumquc vcrhis couccptuni dccretum hoc


vet.

Zosimi apud Pilhocuiu cod. cau.


1687. p. 21 4-2i 5.

Eccl. rom. Parisiis an.

1'52

IAC.

SADOfcETI

3j. Sed ut attcxamus antccedentibus consequentia,

hos quatuor nilnorcs ordincs

illis
iis

maioribus longcque
qui ad clcrum se
,
,

sanctioribus pracire ecclcsia in

conferrent voluit, ca re ctiam quidcm


essent in ccclesiis

munia dcscrvicntium

quo distincta neu quis aut


,

tamquam ab alicno se abstineret aut ad alienum veluti ad suum accederet qua ex re turhae
suo ah
oflicio
,

et

contentioncs

et iurgia oriri

sunt solita, sed suo quis,

que loco suoquc tcmpore plane nosset


set in ecclcsia et

quid

sibi es-

quemadmodum curandum. Quod


Davide
et

lon-

ge etiam antea

Salomonc rcgibus
cst.

in tem1 1

plo exstructo Hicrosolymis observatum


cantorcs ianitorcsque instituerunt
titis
,

II

enim

quorum
,

altcri par-

vicibus in

orbcm sempcr redeuntes


,

quotidianas

Dco laudes
stri

in templo concincbant
,

quibus lectorcs no-

psaltaeque
et

prope in codcm respondcnt canendi


;

officio

muncrc
,

allcri

custodiam non tcmpli solum


,

ianuis et foribus

sed

rerum etiam prcciosiorum


,

et

ornamcntorum quac
mutato nomine
cistas

in templo erant dedicata

servan-

dae suppellectili diligenter adhibebant,- quos nos, com,

ostiarios

appellamus. Porro exorcieos nos, obtestatores vel


hi
,

Salomon idem instituit ; ohiuratores possumus vertere


T

enim sunt qui super

liominibus a daemonio obsessis


IS

am

acolyti qui
,

nomen Dci invocant. lumina praeferunt rcm dhinam fasic

cientibus
illis

graeca voce idcirco


sit a

nominati sunt

via

danda
ii

populo, ne in suo oihcio


,

quod quicquam
,

aut ipsi aut

qui sacra faciunt


ctiaui

impediantur.
tow

Quamma-

quam

potest

id
,

vocabulum oo
quod quasi
cis

&x'e^ov5ftv

graeco verho derivari

asscctatores sint
satis

iorum ordinum

Qec sine

sacra cxpediri

comno-

modc queant.
38. Ilaec

ordinum

ut

diceham,

ct

munia

ct

di
iii
i

RMn
r.ii

i" n

ia.

53
.

ii .i

idcirco inventa inductaque

unl in cccle

ia

!>

<

nii

nruidcm etiam

lonem

ul

unoquoqiH! de
,

cleri-

(i,

iuo mUnere negociocrue fungente


in

recte
;

et

ordine
nihil

omnia
r

sacril

robui administrarentur
ei
ct.

qnocl

.iiii

absolutam quucrii deicriptionem


iti

diligeutiam
pecifl

ijii.im

di\iiii.s

c'.-i<'i'iiiioiii is

silcnln

Ofdo

sed

(m>

etiam magii, quo per haec

ptiliia

rjuaai

rndi-

menta

mnrum
vit.i
illi
,

atque ingenii
(|ui
;nl

eiploratior nouel oorutn

lticiis et

sacerdotium conarotttuT aspirare*

Tantum
re
et

lapientissimi

homines
,

in sacerdoiii

bono-

cbnstitutnm butavemnt
ponderis vel
;ul

tautumque
,

ra eo

mnmcnti

eonciliandoi

tfeJ

ad abalienandol

Deo oranipotenti horainom animos positom esse wtmk rati ut nisi multis anta rt magnis acceptis douumen,

lis

tamquam

obsidibns cerlis, 6dei et virtutia illorum


,

quos ad sacerdotium instilucrcnt admovere

id

nequo

honeste neC tuto faoere se posse arhirrarcutur. Itaque


et

variis

eorum vkam

ac voluntatcm in officiorum gra,

dilms explorare periclitarique voluerunt

ct

in

uno-

quoquc gradn longa eos pcr tcmpora commorari institucrc. Quae lios quoque ccclesiae ohtrectatores rerellit

ratio et coarguit

eadcmque planc deraonstrat


illi

inferiores ordi nes quos


elesia

rcccns
,

iuventum

esSe arbitrantur

novumque in ecpropterque eam caunon

sam
sihe

eos se repudiare ct niliili pendere prae se fcrunt


ipsis

iam inde ab

nasccntis ecclesiae primordiis


,

magna
\

et

gravi causa institutos fuisse


in

ut per hos

vidclicct

et

omnia

ecclesia recte

ordineque gere,

rcntur

et

ad

summum
cst
,

sacrorum ordinum fastigium


ascenderetur.
,

quod saccrdotium
ista

Et sunt tamen
,

sive

ordinum nomina
scriptis
et
,

sive

graduum
mentio

partim in
,

apostolorum

siquidem in
fit

epistolis Pauli
,

et-

iam diaeouorum

acolytorum

partem ve-

154
ro

TAC.

SADOLETI
sanetorum patrum moimet in
et

mnximam

in anliquissimis
et tradita
,

mentis cxpressa
stolorum regulis
nysii
lihris, et
is

quemadmodum
,

apo-

quas eanoncs voeamus


heati
Ignatii
,

in Dio-

in

praesertim epistola
,*

quam

scripsit ad ecclcsiam

Antiochiae

in

muhisminoSalo,

que praeterea romanorum Pontificutn, ac veterum conciliornm decretis


res et maiores
,

hosce ordines ad
licet;
,

unum
a

ct

nnmerare plane
in
,

iidcmque fuerint,

ut paulo ante a nohis est positum

Davide
et

et

mone Hierosolymis ut cum suo consilio


tione

templo constituti
,

ordinati

tum approhaquoque vetcrum caerimoniarum eosdem ritus


Dei vcri ecclesia
, ,

hominumque in tcmplis ministeria ad deserviendum Deo omnipotenti adhihere dehuerit.


3q. Porro minores hosce ordines
,

maiores

illi

se-

quuntur

qui iam vocantur sacri

in quihus suhdia,

conos diaconosque graeco quidem nominc

sed longa

consuetudine latino facto accipimus


tores
et

quos suhministra-

In his

commode possumus appcllare. enim maior iam quaedam sui inest Deo omniministratores
,

potenti dedicatio

et ad
:

illius

intimam quasi familia,

ritatem applicatio

hi

cnim sunt
ut

qui omissis ceteris


,

studiis ct rationihus

agendac vitac
,

uuam

sihi

illam

videatur proposuisse rationem


plo serviant, sintque in
nistcriis
illius

Deo

assidue in tem-

cultu et in ecclesiae mi-

attcnti et diligentes.
,

Quare

his

primura tam-

quam

propriis ct devotis Dei

ct arctiore

cum

eo nc-

ccssitudiue

eoninnctis

caelihatus et casta ac pudica


cst.

prorsus vita ah ccclesia praeecpta

Est autcm

mu-

nus suhdiaconi
110

cum

suggerere ministrareque diacoaltaris,


vcl

ea quae ad
,

ornalum

etiam ad religio-

nem

aliquid

Deo

in altari oflercntiura pcrtinent, cura,

que eo una

adsistcrc sacerdoti faeicnti rcin divinara

DI
mqiic
i

ilJ

iui

Udei

cl
.1

<l

\Vi^(

m iac

ic )< < <

tum
cl

.)

vocc ad

populum

iniii im i.im

ii j.i iii

.!.

'

quv quidcm eai gcnerc


1,

vctcri.i ei

uuvi
Dl

u|

.1

* 1

ViTllllll lllirll

IHMI

|. .il.i :.i

ii.

ircl iuill

l<l

cniiil
,

liiimcris Ji.Mi.iii,

I.iiii

loci

bouorisque

commissmn
,

eat

Diacouus porro
siurrdnii,

illud
.

cviiniuin

oI>liiict

ut <jii.im

<

ullc^.i

ili.uj

ad conficiendum sanctissimnra Christi corpus adstet ct


Mibser\
i.it
;

Cllilll
,

cli.HM

domimci corpons

DOpiilo
>

dispertiendi
ipse

si

quo

forle casu deuciajt saccrtloi

Uapet

poteitoteni.

4^.
ct c\

Quod

si

aliius

repetere diaeonorum
id

Qfficiura,

ipsa

prima origine investi^are


et

wluuu.s,

.ul

ipsos apostolos
stii
tidie

fundatores chrisiianae ecclcsjae npIlli

recurret oraiio.

enjra

cura accedereut crao,

coraplures ad Chrjsti fidem


acl

atque
,

lii

bonis suis
scri-

divciulilis prcria

apostolos dcferrcnt

eaquc, ut
,

ptura inquit, ante corum poucrent pedcs


ex
illis

quo dcinde
cs-

quod unicuique de numero fratrum opus


illi

setj
vita

id

tribucretur

et viclus

quandoquidcm coinmunis crat ncque eorum quisqua.n prooiuuibus


, ,

priuni aliquid aut separatum ah alio possidebat


ctura est
,

fa-

crcsecutc

maiorem

iu

modum

discipulorum

numero ut apostoli utrique rei satis comrnode dare operam uon posseut ut et incumbercnt in praedica,

tionera verbi Dei


niis

et

ministerium mensis atque


,

bicli-

quotidianum cxhibercnt. Quam ob rera Petro ad sociorum coetum verba facicute septem viri deleeti
,

sunt pleni fide

et

Spiritu sanclo
,

qni boc

ipsi

obirent

muneris

ct laboris

iu quibus princeps nominatus est

Stephanus.

Horum

porro crat peeuliaris curatio


,

ci-

bariorura habere curam

mensas sternere
,

discumbenut ordine et

tibus sociis apponere escas

ministrarc

15G
silcntio

IAC.

SADOLETI
in primis animadvcrtere
,

omnia agerentur

91

quid incidcrct quod maiore consilio


set

ct auctoritate es,

providendum

ad apostolos id dcferre
arbitrio et voluntati
si
,

cunctaerga ad-

que illorum subiicere


venienles comes
,

in

commonefaciendo
,

forte

quid-

piam erraretur
prcciorum

attentos
,

in

dispensatione frugum 6C

fideles

denique omni in generc integros ac


;

circumspectos cssc
ra
,

quorum tum quidem


pace
et

virtute
illa
,

opepri-

diligentia

cum

unanimitate

tum

mum

nasccns et colligcns in sese populos


ct caclo

quos dein-

dc Deo

transcriptura esset

rebus huic tradu;

cendae vitae necessariis suppeditabatur ecclesia


vetus

quod

sanctumque institutum ad posterioris

ecclesiae

diaconos in spirituali mensa et convivio Iesu Gbristi

transmissum

est.

Siquidem horum
,

est altaris apparatio,


et

hostiarum suggcstio
tibus et populis
,

quique non terrenus

sacerdo,

sed caelestis iam plane cibus est

pa-

nis et vini divina consecratione in corpus et sangui-

neni Domini nostri convertendi in

altari dispositio,

nec

non quae a populis Deo et societati sacrae offerantur eorum suis locis collocatio quo illa ante oculos sacer,

dotis exposita
tiantur.

illius
illi

verbis et sanctificatioiie

impar,

Ac

ut

septem ab apostolis delecti


cogebantur

alios

habere subministratores propter magnitudinem videlicet opcris et negocii


,

sic diaconis nostris


,

ad levandum

vel

cohonestandum munus eorum


exemplo
,

pri-

scae ecclesiae imitatione et


cti

subdiaconi adiun-

sunt

cuius etiam eiusdcm auctoritate exempli pri,

mariis in ecelesiis antiquitus statutum cst

ut qui rei

divinae scrvirent diaconi


aut pauciores esscnt.
ji.

scptem numero

nec plures

Ac

ut

maiorum nostrorum sapicntiam


utrumqnc
,

an san-

Ctitatem, an potius

mclius ctiam perspicia-

bi
ttwxt
,

lii-.

.1

'

\.

107
,

rinu

illi

hoc
,

iiniiin in

nximc ituderenl
01

uf Ci
itac el

\'~
I

iticoa
ii(
,

ordinea

quibti
ita c4

do

<\>

rndac
iplina

omniaque hona
essel

in

populoa
Pie-

J><-i

emanaturn, mundoa ac iplcndidoa, quoad


j

ri

poasel reddcrcnt
,

multa

<t

gencra yjtae

ci

artil
<!<-

circumacripaeruut
riim
la.s

cx quibua nemini aaptrarc id


n<'<:

eiaett

[taque

corpore aut corporia


in

parte

vitiatoa

admiaernnt, nec Diilitaribui

rebuj proeliia-

que veraatoa, uec tnspem quaeatum


victoa aul confeaaoa

facientea, nec cbn,

graviorum acelerum
,

nec quoa pu-

blice admiaai criminii paenituiaaet

nec quoa aut con-

nubiam duplez,
ducta
,

aut tucor

adultera, aut etiam

vidua

ex Ghriati et eccleaiae nnptiali aacramento Ge-

ciaaet extorres;

sed nec eos


aotores

quoque

rum negotiorum
reddita
,

eititiaaent,

cum nondum
qui
;

alieno-

ratione

suam comproJbaviaaent fidcm


,

ncc qui cura-

lionea et magiatratus

ad principem aut aerarium aut

quaestiones
aulis

criminum pcrtineutes exercuissent; ncc qui


obstricti
,

regum tcnerentur

eosque minime om,

nium qui

litterarum imperiti et rudes

etiam aetatc aut

ingenio inepti ad pcrdisccndas cas

existerent.

Quod

quidcm postremum
te

bonis

illis

tcmporibus tanta cinn


,

cura et diligeutia obscrvatum est

ut etiam

si

qui for-

expertes litterarum in ecclesiasticos

ordines essent

introdueti, gravissimis conciliorum et

romanorum Ponet

tincum decretis

studiis dare
,

operam cogcrentur,
,

diaciplinac alicuius
se instruere
;

sacraequc praesertim
,

cognitione

acturi

lii

quod qui non egissent nec vidcrcntur gradum amitterent. Et tamen boc idem vi,

deo in sacria voluminibus


miuitante Dco
licet
,

ipsomet pronunciante
,

et

exprcssum esse
,

repulsam ab eo videdecrcta

babituros esse sacerdotes

qui scientiam ab se ipsi


, ,

repulissent* Ilaec ego statuta, interdicta

qui-

IS8
l>iis

IAC.

SADOLETI
san-

vctusta aetas
,

templum hoc animans Dci, quod


exstruere
,

cta est ccclesia

ornnre

locuplelareque co-

nata est

video
,

pcrturbafa

nunc quidem uhique ferc confusa et quod omnis paenc suldatus delcctus om, ,

niumque et merilorum et liominum discrimen aequatum sit. Scd tnnien bona spe sustentor, quod intelligo Iianc rem pontifici nostro Paulo non mediocri curac
,

esse

nt rcstituantur in melius et rccolligantur ea quae


,

colJapsa sunt

cuius prncclarne iu eo voluntatis


,

eius-

mndi inm aecepimus indicium


ni rcgione

quod

in snpplendo

am-

plissimo Cnrdinnlium ordine, optimis quihusque ex om-

terrnrum in

eum honorem

adscitis

maxi-

mn cum

admirntione cunctarum gentium speetatum ceest


,

Ichratumque

ut dc his quae restant

dubitare ne,

mo

possit.

Nunc

primis

initiis

gradibusque ecclesiae
,

non lam explicalis a me quidem quam hreviter indicntis, non satis fortasse ad eorum voluntatem qui omnia

uno

in loco congeri et demonstrari simul cupiunt

ad
te

hominum
]j.

diligontium
,

et

suo

quamque rem
,

in fon-

perquircntium

admonitionem
id
,

profecto
et

satis.

Veniamus ad

quod diu
,

snepe torsit non

sacerdotiim solum nnimos

sed cunctorum fermc ho-

minum
lihatu

idemque tiunc

cuift

sncerdotum videJicet,

mnxime torquct de eaeut aliquid loquamnr cu, ,

ius initium in subdiacono

primum factum

cst, liic
est.

enim
Por-

primus ad sacros ordinos nditus accessusque


ro ordinibus sacris intcrdictA sunt connubia
,

rcete au-

tem au secus

hoc

est

quod mngnnm inm qunestionem


illud
niliil

commovet

quamquam
est
,

verlmm

sccus

non

rccte

positum a nohis

cnim non summo


ecclcsia.
i

consilio
ista

summaque ratione constituit qunestio cum agitatn all


tempore
sic

Et tamcn

pe el

(um vro

iu lioc

tractatur c( agitur,

ut iara

non argumcn-

Dl
fis
,

iii.

ii
1

(AlfA
1 i

UA.
iiMiniiilli
,

ied

ipsis

operihu i

ci

<x

lacerdo
et
i,

tibui Couiilium
<

damnenl

legia

omnemnue
in

firtt

tnritatem yetcrii disi iplinae, contfaheudli nnptii


el

ne-

gliganl

perrnmpanl

quod maxime

nobilu lims
<

Germanorutn uatione Geri pervulgatum Etenim natio liaec ea cst, quae propugnaculum lenv
fortiatima

per fuerit christianae

religionis,
<

qnam
i

ipsa in

princrpa

Mnctiaaime diligentiaiimeque

aatodieril
,

bac lum
i

mmn
rorum
officiis

constitutum semper
infuriis

fuil

et

tuiandae
,

barba

incursionibusque

[taliae

et ecdesiaiti:

cae tuetoritatis
,

defendendae praesidiura
el

quihus

illa

multisque saepa*

magnis

virtutis ac fortitu,

dinis suae operibna ac


eat
,

monumeniis

merilo conseeuta

imperium potissimura in ea orbis terrae collocaretur* ln ea nunc qui iamdndum siint evorti aaV
nt

tores discordiarum ,

quique quod omuium

malomm
cum

cst
;

gravissimum
cuudia

unitatera ecclesiae in frusta disciderunt

iidemque ad infringendas ccclesiasticas leges


et violentia

ira-

suat adducti
,

magno
et

illi

quidem

jne alliciunt

dolore

quod

et patrio

splendori gentis

suae

quam
,

nos magni aestimamus

valde collmus

oiliciunt

ct

amatoribus concordiae atque pacis exhi-

hent grave negocium. Sed tamen id mihi ad spem mc-

quod ah illis asperrimis principiis quihus ellrenati quidam homines et paene praecipites omnia quasi ad arma et tumultum
, ,

liorum rcrum propositum est

coiicitaverunt, ad alios magis humanitate eruditos,


destius certe
lata est
,

mo-

omuia

et

temperantius agentes
,

res de-

qui pacem praesertim


,

conditionihus quihus-

clam

cuperc se ostendant
si

ut

nemo horum
,

volunta-

tem
ximi

tamen vera

est

voluntas
,

et

Pontiflcis

mavi-

qui nuuc pracest ecclesiae


,

sapientiara

cogno-

sccus

dc coucordia dehcat duhitare. Quod utinam

1G0

1AC.

SADOLETI
I

quo Gcrmanos cos quorum ego ingenium litterasque adamavi a nobis quidcm etiam nunc dissidenles tuuc cxoptata pace
7
,

dere mihi aliquando contingat.

nobiscum coniunctos
complecti.

afFari

milii liceat amicissime et

43. Sed quod


quaestio est
siae
,

instituimus

id

ut

pcrscquamur
sit

utnun magis expediat utilequc


,

eccle-

caelibes esse sacerdotes

an unica dumtaxat

cum

uxore vivcre.
ecclesia est
,

Nam
ut

quidem semper observatum 111 quibus etiam uxorem ducere sacerdoIjoc

tibus, ante sacerdotium

videlicet
et

licuisset

hi

unam

dumtaxat in omni
latam baberent.
nascentis initiis
,

eam sibi virginem copuAc videtur quidem in ipsis ecclcsiae


vila
,

hoc ad sacerdotium aspirantibus in


fuisse

utramque partem

liberum

sive

illi

vinciri

foe-

dere matrimonii vellent, sive soluti manere.


apostolis in primis legitur,

Quod de

buisse
lus
,

compertum

est (1).

uxorem haIdque indicat apostolus Paualiquos

quorum

qua episcopum

cligi

iubet

qui unius uxoris

sit

vir

quamquam idem
,

ipse optat nti

omnes
ct

sint

sicut

ipse est

qui ne aliorum quidem exemplo apostolorum


,

gentes et regiones peragrans


verbi Dei gratia
,

docendi

annunciandi
,

mulierem secum sororem

id est ne-

cessariam voluit circumducere (2);


(1)

quam cum ducebant


,

De
de

Pctro qtiidem ante apostolatum

cvangclia adfir-

mant
de

aliis

incerlum

est

Iohannis dcniqnc indnbia est

perpetua virginitas. Legesis sninmuin viruin F. A. Zachariam


caelib.
lib.
I.

cap.

ct

in

apologia dissert.
Iovin.

I.

cap. 3.
I.

Inslar

)>

omnium
,

esto S.

Ilicronymus adv.
,

lib.

26.

Qui acceperant eo tempore nxorcs


sciebant

quo evangelium ne,

assumpti postca in apostolatnm


.

relinquunt

ofii-

cium coniugalc
(2)

Pauli locum

varic prisci
instar

novique intcrprctcs venliS.

lant.

Sed nobis rursus

omniiun sk

Hieronymus

qui

i".

CtlRI
Ctsi

...

.1

\.
'<
I

161
uni
li
i

li.mi
.nii
,

HpOStOII

l nii
ial

..

tt(

|<

ptlfl
i
,

j.,-1

tamen
fuisse

iii

eo

.
i :

inctum
;

ef lc
i

liiniini

lacerdotibui

matrimonium
et,
veriti

quoniam
illi

aliter

liominum opinio tenui


,

eaacnl
vitac,

in

populo reprchensionem
aliis

neque integritatem
turpi

ipsi

praedicabanl

te

tuspicione

quam commi
inter-

culare voluissentt
pia eiusmodi
,

Fuerunt
nt

igitur

illa

eccleiiae princieaiet

nihii

tcre

tum cuiquam
eisei
,

dictum

quod aut uatura licitum


concessum
,

ant

more

in-

titutiique

quod tamen ad naturalei naui


;

operationesque pertineret

niii

li

quid

fuit

prohibitura

eiuimodi
v.i

quod etiam
,

line lege

luapte natura turpe

quidem qnam multa in evangelfcii et apostolicii icriptii nominatim expressa sunt* At illud et praeceptum et imperatum praecipue
vitioiura haberetnr

qualia

discipulis lesu Ghristi et legatis


(juani
ilo

ipsi

divinitus hausissent
,

summi Dei nt eam omni veritatem mun,


,

patefacerent

profectique in onincs nationcs

fidem
re-

in

lesum Ghristum spcmquc non dubiam per cuin


cit.

loc.

sic

Pauli verba

interpretatur.

Apparet

eum

<ie

sanctis dixisse mulieribus,


gistris

quac iuxta morem iudaicum ma,

de sua substantia ministrabant

sicut leginms
,

ipsi

(pioquc

Domino

factitatum etc. Perspicuum est


,

non uxo-

res del)ere intelligi

sed eas

ut diximus

quae de sua snh-

stantia ministrabant .
cit.
,

Multa heic congerit doctissimus Za,

charias opp.

Patrum testimonia

quae demoustrant eas


id

non uxores
pulas
,

sed pias fuisse sorores

est chrislianas disci-

qnae apostolorum necessitatihus circumductae subve-

niebant. Sane et aetate nostra

complura sunt praesertira


,

in

Galha
(.alliu

collegia
et

piarum virginum quae Europa, sive in Africae et Americae regionibus


perutile
,

episcopis sivc in ipsa


re-

ligiosura atqne

ministerinm

exhihent

et

lucrandis

Christo
serviunt.

animabus

miris

quotidianae

charitatis

officiis

in-

102
Jfa

IAC.

SADOLETI
,

gni caelestis consequendi


qucul fuerat antea pm*

hominibus dcmnnstrarcnt.
viri

naturam concessum, de
,

ct mulieris couiugio
desiit.

videlicet

ne tum quidem licere


,

Et sane buius licentiae


,

vcl

liberae voluntatis

potius

duplex erat ratio


,

primum quod rerum no\atam amquo-

rum
pla

principi.i

non

statim initio pcrfecte ct absolute

cxpolita esse possunt, pracsertim tantarum, et

magnaque tractautium. Deindc quia continentta


testatur

ipsa per scse res pcrdiflicillima vicletur, sicut ipse

Dominus, qui in evangelio ait cos qui hoc est qui se se exseccnt propter regnum cacleste sed auimo efficiant paucissimos exsectos non corpore admodum esse hocque capere verbum vix naturam hominis posse. Ex quo etiam Salomon donum contique
,
,

nentiae

unius Dei voluntati

et

potcstati
,

acceptum

re-

ferri voiult;

propter quas causas

libcra tunc

conuu-

bia ecclesiasticis permissa sunt.

44* Crevit postea ecclesia

depulsisque aliquando

turbinibus et procellis

quibus

eam
,

vesani principes

ad scopulos

iufidelitatis ailiderc

ct

universo naufra-

gio obruere tentaverant, libere et pafam conventus epi-

scoporum suorum habere coepit


gregabantur
,

qui coibant et cnn-

partim
,

morum

sacerdotalium constituen,

dorum
nis

causa

maiorem autem partem


falsae
a

ut

si

nuid obre-

psisset in ecclesia
,

de Deo

vt

Dei

61io opinio-

quod semper
,

nostris

maximum

nefas est habi-

tum id sancto que sententiam


niinaretur.

Spiritu per episcoporum mentes oraferente


,

confestim tolleretur

rx

exter-

Quamquam antem
,

fuerant multa iam ante


;i

habita concilia

Romae

praesertim
illi^

romanis Pontifiet
,

cibus

(fuorum seniper

temporibus cura
fuit

dili-

gentia ut recte
:
>

omnia agerentur
,

singularis

tum

ilem iu Asia nonnulla

in

quibus etiam de rebus ad

oi
li.lri

cn
siucei
cl
,

14.
il

integritatem
;

itci
l<

nctum

liquidem

Romac
'!<

eccleaiam leneute
u
tea

illa

Deo Deique
el

filio
'

.l"

opiuio

qua
,

is

minor Patrc

ih co

m
Pa<

non

[uisset
,

certo

quodam

<\

temporc
<

dicebatur

reprehensa damnataque

nullum
veutui

umquam

concilium neque nnte nec


,

p<

nicaeno par cxistimatum est

sive

frequentiara
ve-

Jllonim qui tum coierunt episcoporum attenderc

limus
lii.s

in

qua tamen
<\st.
,-

.<!>

aliquot posterioribus conci-

superatum

sive

hominum eorum

qui interfue-

runt auctoritatem

gravitatem,

doclrinam,

vitaeque

sanctitatem, qua reliquos conventus omnes longe superavit.


ln

hoc igitur ipso conventu


fuisse

vi

concilio pri-

mum
libatu

videtui inducta
;

mentio

<lo

sacerdotum cae*
lit-

cum, quemadmodum monumentis traditum


est
,

terarum

animom

appulissent sancti

illi

antistites

ad conslituendum decus splendoremque ecclesiae, mul-

taque ad optimos mores spectantia in ea decrevissent

tum verba

facta in concilio sunt


,

ut lioc

quoque quocl
nefas vi-

ad continentiam sacerdotum
bendis pertinet decerneretur
deretur csse
,

et

de uxoribus non ba-

quandoquidem

ad confcctionem divini in

altari

sacra-

menti

pollutos

45.
tur
,

uxorum concubitu sacerdotes accedere. Huc cum multorum auimi inclinare videren,

ianique sententiac dicerentur frequentes


(1)
,

surrexit

Paphnutius

is

vir et saccrdos

qui propter Chri-

stum detrimenta

et

contumelias ab impiis principibus


,

plurimas perpessus

etiam dcxtero eftbsso oculo

succi-

fi) Tlanc de Pnphnutio narrationem a Socrate Sozomenoque relatam, Iohannes Stiltingius tamquam inoredibilem et

fictitiara

traducit in actis bollandianis raensis septembris, eainserta fuit thesauro theol. T. XII. p. 60-2-607.

que disputatio

G4
lic

IVC.

SADOLETI
perpetup ad metalla dam-

soque poplite
natus fuerat.

sinistri cruris,
I

ergo surgens. ma^ua auctoriiatc seu;

tentiam dixit
stitatem csse

sanctas ct laudabiles csse nuptias

ct ca-

cum
;

uxore propria concubitum

nec ea
cxista-

re pollui sacerdotem aut contaminari a

quoquam

stimari deLere

simulque ostendit

si

quid contra

tueretur
los
et

permulta incommoda atque damna in popuess".

Dei e sacerdotibus ventura


,

Guius auctoritate

voce cunctus ordo permotus


,

quod solutum liberumvoluit.

que ofienderat

nulla
lioc
,

lege

nova constringere
in

Porro ante fuerat


vebebantur,

Ancyrae

aliquot conventu

episcopomm sratutum
si

ut qui ad sacros ordines pro-

tcstificati
,

ante essent

sc in

animo ha-

bere uxorem ducere


se
,

nec contiuentiam polliceri posSin autem contra

hi

deinde connubio iungi impune qnasi permissu


possent.
,

episcopi sui

voce aut
,

si-

lentio quasi continentiam viderentur esse professi

ma-

nere in eo cogerentur, quod sibi


tuissent.
siastica Ita

ipsi

de principio sta,

abstinentiam
,

illis

connubio

non

eccle-

lex nlla

sed sua ipsorum voluntas praestituc-

bat.

Quod

ratione

eadem de monacbia
,

et

Deo

dicatis

sacrisque virginibus est sancitum

ne nuptiis iunge-

rentur

quas prius renunciassent.


,

Ita

cnim noluerunt
latis

sapientes et sancti bomines

legibus a se

quemqnisque

(fuam
leges

hominum

adstringi

ut

tamen quas
,

sibi

integritatis continentiaeque tulisset


ni.si

eas diligen-

tissime voluerint custodiri. Ita

sponsio \otumque

prohiberet, omnibus licitum


re
uxores.

fuii

sacerdotibus retinepost

Quod

io

coucilio

Gangrae
;

nicaenum
iu-

halnto, mauifestius intelligitur

in eo

cnim, qui ab
,

gatis sacerdotibus oblationes recusareut accipcre

aua-

thema sunt pronunciati.


fo

Atque hunc in sacerdotibus habendae uxoris,

r>rc

cnr.i.M
\

\n

\.

6
,

<!

rius

UIIICAO

BtqilO

quain
ita
ci

llltCfl

(lllXISSCIll
el

m
.nl

cmpcr
nostrara

cnira

pi
i

n
.1

icri

piura
Mi
,

eri
ij'
i

itnm
rcti-

usque tcmpo
lsta

<i

(<i

ii

nnii

et

cuncta
in

Pontificei
,

romani

lamqoam
ul

celsiorc

specula constituti
,

longiui aliquanto pro,

ipectaverunt
ininrs

ncque eo fuerunt contenti


Q

per

l>'>-

1'eliqilO
j

pOpUIO
ei

in.sfilnhs

rl.

il.i

niliil

difle-

rentes

ipsi

Deo

eccleiiae tam

familiaritcr inserti-

retur

in

eo praesertim serviendi genere, quod

ma

gti caelcste

quam bumanum existimandura

sil

sed ad

mundissima purissimaque sacriucia,

castos item et

mun-

dos sacerdotes accedere volueruntt Quapropter inter-

dixerunt sacerdotibus connubia* Ferebatur contra, hoc


fuisse licitum
in

lege veteri sacerdotibus


erat
,

praeter cos

dies quibus

illis

in

templo
ipsi

rei

divinae adminipartitis vicilios

stratio constituta
lius

quam

inter

sese
;

obire administrationem
et

soliti

erant
,

stos

abstinentes fuisse
eis

illis

dies

enim careliquum tempus


,

cum

uxore habitare
ita

licuisse.
,

Respondebatur

ne-

cessario

fuisse

factum

ne tribus Levi perempta so-

bole deperiret, ex qua una sacerdotes


sct fas
vlsis
;

Domino

legi es,

quidem sacerdotes non ut illos diverum hos assidue in ciihu Dci ct temporibus
nostros
,

precibus

illi

pro popnlo ofFcrendis

occnpatos esse de-

bere. IJpnc porro

occupationem non

cohaerere

cum

uxoribus

castitatem ct

coutiuentiam pcrpetuo adhiillis


:

hendam

csse.

Rt crat tamen

prae oculis Paulus


iri

qui scrihens ad Gorinthios

ait

aftlictum

sollicitu;

diuibus carnis
pediat his
,

eos qui matrimonio sint iuncti


,

ut ex-

si

qui haheant uxorem

perinde

se gerere

ac

si

non habeant. Et quod aliquanto manifestius suh:

iungit

solutus

inquit
,

ah uxore qui

cst

is

ea curat
;

quac sunt Domini

et

quo pacto placeat Domino

at

iC)0

TAC.
est
,

SADOLETI

qui uxore \incius

curat quae sunt

mundi

ct

quo-

modo

placeat uxori.
,

4j. Ergo haec cura

(juae

ad

Dcum unum
,

conti-

nue colendum

el

dcprecmulum
sicut

altinet, a

mundi amovita et

rihus et cultu diyisa ac segregata


ip.sius ecclesiae
sit
,

cum

anima

supra

nobis est dcmonstra-

tum
sit,

si

non

ca propria

sacerdotis et illius praecipua


esse recipietur?

cuins

tandem hominis aut ordinis


,

Si sacerdos

inquam, in his quae ad vere sanctam et caelestem in Gliristo degendam vitam pertinent (quae pietate omniquc castitate vita non solum intcgritate tcmperantia, sed liac ipsa rc una maximc constat, quod ad appetentiam reruni divinarum omnia nostra consi,

lia

referenda sunt, neglectumqtre


,

humanarum) nou
ille

po-

pulo princeps ipse praeierit


stigia

reliquosque in cadem ve-

deduxerit
,

per quae ccteris

dux itincrisquc

patefactor

ad viam in caelum invenicndam csse dead suos populos hortandos atque edocen-

bet

quid
,

is

dos
rit

maioris cuiusdam auctoritatis aut doctrinac pote,

afierre

nisi

emineat e vulgo,

nisi sit cxpcditior

mundique
pit
tuti
,

studia quae ceteris posthahenda esse praccireiieiat ?

primus ipse

Cuius
,

sui

animi atque

insti-

tum maximo fidem


,

faeit
,

si

eam amplectitur

vi-

tam

quae libera

et

dedendi habere sola

Deo vere penitusque sese facultatem videatur Quod apte et


casta

commode tantum

non habenda uxore, liberisque non appeteudis. Etenim hornm in utroque giavis illa
fit,
,

eura et perpeiua adiancta sollicitudo

dum

quaeratur

et

possideatur

quemadmo* quam plurimum liberst


,

risque relinquatur; quo nihil alienius, neque magis

aversum

esse a

Dco

potest.

Neque vcro

gravior ulla aut

nocentior pestis animis eoruni qui

Deum verum iam

agnovcrunt

eumque

se colerc el venerari sunt profes-

m< iderc potrsl


,

quarh
<

iliiiin

quriu

dnemonum
quod
1*1

ultui

i
i

cilal

lus
,
,

iirnipc

.111

imoi nostrn

que ad

<!i\<vs.t->

cupidinei revocare

<

\<

l.i-np-n

iiic

omnium
.

terra ipia infodere

aptum natumquc
praeceptioncm
el

iiu
!<-

Hanc

igitur

caelibatui

(in,

.1

romanii Pontificibui raaximo animo

lari

coniilio

primum
Viia eil
,

lataxn
el
,

quandoquidcm alium moilli

rem

lecuta

quae

consentil in connubiis

lacerdotnm Graecia
tibui ductae ante
iMi.s

live

apud eoi uxorea

lacerdo-

ordinum coniecrationem essent, qui


illis
,

ad

hane aetatem usque ab

servatui eit

sive

teitificatione

praemina
Europa
et

ut

diximui

poit

ordinei ac-

ceptae
nis

<|uod antiquitui videtur fuisse

concessum) om-

reliqua

Afrioa

cuncta adscivit, aucto-

nque luae verae


itionis

religionis et

novae in Deo regeet

romanii Pontificibui libenti


e.st.

prompto ani-

nio paruit atque obsecuta


tae

Etsi in ipso

quidem

tan-

commutationis quasi cardine quodam atque exor,

dio

nonnihil aliquando titubatum esse videatur, quod


:

non enim potuerunt omuia tam subito ad mentem et sensum legis exaequari. Itaque et Africa aliquamdiu subdiaconos hac non comprehendi lege constituit maiores ordines comprebendi ; sanxit enim in concilio cartbaginensi quinto usque ad diaconum. Et alicubi etiam diaconis ipsis id permissum est, si ita ferret mos regionis et gentis, sic enim adscriptum in rationibus videmus. Quamquam in ipso ininecessario contigit
, ,

tio
et

promulgatae legis
variari aliquanto

omnibus

in provinciis titubari

tempore

fuit

necesse

quoad sen,

shn omuia in eandem redigercntur aequalitatem

uno-

eodem more ubique constituerentur. Quapropter cum legimus in nnnalium monumentis ordines
que
et
,

08
qui
,

AC.

SADOLETI
,

eos

appellantur sacri
aJ>

iunctos
,

fuisse

earum autem consortio


attineret
,

quidem uxoribus quod ad genoratio,

pem dumtaxat
telligendum

al)stincre iussos csse

sic in-

cst,

quod

tanta proposita ct no\ata re,


et caelibatus
,

cum

plurimos lex
niis

illa castilatis

iam niatrimo-

illigatos saccrdotes ofTendissct

eosque aut divel-

Jere qui

iam constricti essent

aut alios probibere qui


,

de

affinitate

contrabonda iam antea spopondissent


,

du-

rum

existimasset
,

ad nmltorum praeterea aures aut re-

motiorum
venisset
,

aut etiam dissimulantium


factu iudicatum est
,

nondum
,

ea per-

optimum

imperare etiam

iugatis continentiam

et

propagandi generis spem sa-

ccrdotibus auferre
est
,

ex

quo processu temporum factum


Africa omnis
ut dixi-

ut ab uxoribus duccndis prorsus abstineretur. Ita


,
,

paulatim obtincnte lege vim


, ,

mus et cis mare Europa ad banc in saccrdotibus servandam contincntiam communi ul)ique omnium con,

sensn adducta

est

qucmadmodum
,

permultis

non ro-

manorum solum Pontificum


ratio mille

sed provincialium ctiam

conciliorum dccretis legimus constitutum. Atque baec

iam amplius observata

est

annos.
et abiiciant,

49.

Nunc

sunt qui reprebendant

eam

audeantque non iam argumentis contrariisque rationil)us


,

sed operibus ipsis et usurpatione


,

non legitima-

rum nuptiarum

consilium
;

ct auctoritatcm sanctac ro-

manac Ecclcsiac confutarc


contra nos
facto
,

qui tamcn ut probabilem


,

aliquam spccicm temcritati suae practendant


illo
is

nituntur

J)ci

non praecepto solum


praefecisset
,

vcrum ctiam

quo

bominem primum eum


ceteris
,

creasset,

eumque
esse

animantibus

negavit
est

bonum
illi
,

solitarium ipsum sinc comite

boc
(^t

sinc adiutrice
fcmi-

Irmina rcmancrc

proindeque
ipsis

subcrcavit

nam

ct

ambobus

matrimonio copulatis

ut pro-

Dl

<

Rlllfl

\
1

'-

69
,

indo gencri opcratn darenl

impci
,<-.i

i\it

liutc
81

cnim

inquiunl

n<>n

impcrio loVtra

in
is

primi

bm
yirum
cripU

me

Dei omnipotentiq iudicioj quo


n<>n

<l<!uii\ii
lc

obsque uxorc rectc esse


derogari potuit.
tiuii
,

possc, nulla
lii
,

Quod cum
.

dicunl

non animadi

legem

1 1

dc

viri

uxorisque

connubio,

lura
\ir

necessitati
fnii.
ni.si
'i

tcraporum latam funse, non uominum


virtus
.sir

i\;mi

quidem
,

lc<_u'

non praecipitur, quae

voluntaria

nc virtutis quidem

nomen
I
t

retinel
,

est

tameu

legis

magis prohibere malefacta


afTerre.

quam
so

recte factis

vim aut necessitatem


viri el raulieres
,
,

autem

coniuugerent

etsi

in illis

rerum munquae praein ipso


est,

dique primordiis
fuit

;><!

propagationem sobolis necessario


}

praeceptum

seroper tamen virginitas

cipi

non potest

habita est praestantior

cjnocl

secundo prope homineAbel protinus demonstratum


qui in caelibatu
sacrificia
,

ita

placuit

Deo

ut eius unius
,

dona

ct

repudiato fratre Cain

qui uxore erat vin-

ctus

grate et perlibenter
,

Deus

acceperit. Iia Dei iu*

dicium

quo

solum, csse

virum absque corapare femina manere bonum negavit, ad eam tunc respexit, qnae
is
,

nccessaria erat
tati et

hominum generationem
,

non
ctsi

virgini-

suam laudem abstulit Adam per Dcum tum iudicatum est non
continentiae
:

quod iu
unoquo-

in

quc liomine
dicatum
nebat.
tia
,

sed ia

universo liumano gcnere est iuille

cuius unus

generis personam lotius susti-

Quam ob rem
castitas
, ,

singularium

hominum
est
,

continen-

ct

quae rara necessario

onmis enim
vi.rtus
,

virtus rara

et

haec quidcm una maximc


:

ne-

quaquam abrogat Dei legem


ca scntentia conveniat
,

sed

si

gcnus cunctum in

nt prae virginitate statuat fuest opinio in

gicndas esse nuptias


(sic

quae

continentibus

enim scmet

ipsi

iyrpttiQxKS

verbo graeco appella-

170

IAC.

SADOLETI
,

bant) repudiata olim ab ecclcsia atque damnata

tum

nimirum Deo divinaeque legi et sententiae iniuria fiat; inultiplicationcrn enim ^eneris humani quam praeccpit Deus , vidcrentur homines contrario praeccpto velle
,

abrogare* LJ
5o. Et alioquin Iegi generaliter aliqua praeciprenti
,

non omnino necesse


,

cst

obtempernre ad

unum

uni-

versos

vetanti forsitan necesse est.

Sed nunc de prae,

cepto et iussu vidoamus. Fmperat lex


tcrio

ut quae in adul-

mulier deprebensa
,

sit

ea lapidibus a populo obsi

ruatur. Ouid ergo

de populo

quis vita innocentia-

que elementior, obedientibus nihilominus Dei imperio


ceteris
,

illud ipse

acerbum ministerium
et

detrectaverit

num

ob eam rem videbitur reprehendendus ? minimc

vero. Ille potius

apud probos

bonos similes
si

sui ho-

mines laudem promeruerit. Sed


ctet

populus totus detresinat


,

imperium
,

legemque irritam
,

nec exsequa-

tur
legi

quae ab ea praecepta sunt


iniuria iiat
,

tunc nimirum Deo ct

eaque

sit

culpa non lcviter animadillis


,

vertenda. Sic praecepit Deus in

rerum

initiis

pro;

pagationem sobolis bominibus


neris propagationem

ut repleretur

terra

praecepit idem post in evangelio spiritualem aliam ge,

qua compleretur caelum


,

et fre-

quentaretur. Utra igitur iam soboles


tio

ulra multiplicab.r.ee

esl

melior ? Nec dubium


6t

est

quin

quac eae-

non terrenos eflicit. Atqui in bac quidem buiusmodi propagatione, non mediocrem partem et bonorem obtinet virginitas* Quid
lestea cives

incolas, homines,

ergo obstat
perio
,

quin salvo nihilominus gcncrationis imaliquibuf, a lata populi


,

quando malima hominum multitudo vim prae,

cepti cvsequitur

licitum

sit

via

in illam

angustam quidem minusqne frequentem

sed tarncu ct nobiliorem ct praestuntiorera contincntiac

Dl
,)c
i

CHRI8TM

BCCLEilAi
ii

171
<\<--

m. 'ii.if is
iti

Bcmitam dcclinare? Quare doi


ui

remui
|]Jii

bonai esst ouptias,


in

praeferendam lamcu
pi

virginitatem ducaraus,
,

eo

hominum gencre
it
,

sertim

quod

cetcrii

hominibus praefcctum
,

dod

dC

carnalem
stituat.

in illis

generationcni

icd ul ipiritualera

m-

Sicul
,

autem primum
ita

illud Dei uidiciura


ei

atque

praeceptum

coitionera maria

feminac multipli-

cando generi bumano imperayit,


multiplicato, castitatem
el

ut

eo tamen iam

continentiana aliquorum doq

excluderet
pta
,

sic

sacerdotibus castitai oova lege praece-

Dec voluntati
illi

eorum vim
a

affert:

obstringuntur
lege ulla, sed

enim

ad continendum
,

nuptiii,

non

sua ipsi voluntate

corroborat
est
,

!<'\; et

quam deinde voluntatem Brmatet eadem legi non modo adversaria non
ultro ex evangelio et apostolicis

sed singularem

scriptis

apud

Deum

obtinet
,

cpmmendationem*
libernmque in nobis semSi nattzram sequi

5i.
jmu*

At repugnat natura

manere debet arbitrium.


nihil est opus nobis

omnivero

bus in appetitionibus sine ullo freno continentiae voIuraus


,

mente

et ratione

si

praeclarum in homine est, non frenare solum


derari
,

et

mo-

sed radicitus ctiam evellere non necessarias


,

cupiditates

buius generis princeps in virtutc laus, et


,

eadem cbristiano maxime sacerdoti congruens est fugiat ca omnia et deelinet, quac cum nullo nos
eulo
ter
,

ut

vin-

cum Deo ipso constringant tum terrae vehemenaffigunt hominum mentes et voluntates ; quod geet carnis

nus lihido

voluptas praecipue est

quae

si

ita

esset ex natura, ut necessaria existeret, nulla ccrte fuisset

ratio

maiorihus nostris virginitatem tantoperc lau,

dihus efferendi

et

longe eam nuptiis ac procreationi

anteponendi*

Cum

autem

illa et a

Domino

laudata

et

ab apostolis comprobata,

et

per omnia sequentium cur-

172
ricula

IAC.

SADOLETI

tcmporum

multis ct

monachorum

et

sacramm

virginum coetibus usurpata susceptaque viguerit; qul non cst iniustum vitium animi conferre in naturam
,

non intempcrantiam suam quemque, sed nimiam asperitatem legnm prae se ferre ? Aut enim maiores nostri sapicnter stact

occasioncm legibus non parendi

tuerunt

qui virtutem crdinis

maxime

perfeeti
,

cuius-

modi

ccclcsiasticus et sacerdotalis ordo est

in maximis
;

etiam virtutis opcril)us volucrunt exerccri


nihil vidernnt
,

aut

si illi

fueruntque insipientes, quanam auctoquae fuudata ab


illis

ritate esse potest

et constituta est
,

ecclesia ?

Cum

autem maiores nostros dico


illi

apostolos

Domini

in

hoc verbo compreliendo. At

veniam de-

derunt abstinere iiequeuntibus,ut nuberent potius


urerentur. Dederunt
illi
,

quam

quidem non tamcn voto et promisso iam obstrictis non cnim culpa in nubendo ulla est, sed in violando foedere, quod cum Deo ictum
:

sit

grave crimen contrahitur.


arbitrium
legi
,
,

Quod
:

si

liberum tencn-

dum
sis

est

liberum

cst

unicuique obstringere
postea vero

scsc buic

et

non obstringere
inficiari

quam

obstrictus
,

vellc;

ct retractare

ris

et

rursum utrumvis cupcre


in libertatem
,

tibi

quod egehoc non liccrc


,

est repetere se

sed nullam pati iegem


id

Hbidini positam csse.


csse debet
,

Nam

libcrum

quoque nobis
quas ipsimct

ut voluntariam
eis

aliquam servitutem subea,

mus

simusque

conditionibus alligati
,

Deo praesertim nobiscum stipulante, imposuimus. Quod si semper rcdire in iutcnobis cx pacto convento

^rum

semper revoeare invertcreque


,

lieebit

propter

hanc unam quidem causam


his teneatur
,

ut libertas nostra a no-

nulla iam pactio aut convcntio iuter ho(^t

miucs

nullus stipulatus
ct

spousus
,

nulla lex condiveritas


,

tionum

focderum, non

fides

non

nulla de-

DS
1 1
1
1

nr.isn

IIA<

J3
po

m*

liini.i

ei

i.iia

Rocictai

hominutn

intcf

iptoi

(ciil

ifiii.imic.
.

Quod

bi

dicitur

mrii

ctvilii

iliam

rationem
,

esse
si

ei DACti

conventi quie lcgibui Qrmentur

etiira

contri voluntatem
tiraen

mterdum vennnt
,

rara
sit

non venire
,

cui
ictu

contn natunaturae maxime rontririi


,

femime copulationequc ^ilitudo quod id nullara rem nos magis, quam gnendum el procreindura quod nobis lirailc ene poivirginitas
,

el

com

.i<l

sii

ficti

natique suraus

responderaus, iam cauiam


,

li-

bcrtatia

ab

liis

dimissam esse

qui voluntatem

certe
pos-

nostram iure
ie

civili et

legibus constringi et vinciri


illis

noii recusant.

Vis naturae restat, quae

videtur

seroper esse invicta*


turae essf potest,
institutio ?

Sed quae

res

magis adversaria na-

quam
illa

fidei et religionis cbristianae

Universa

quidem

verum

in

partibus

melius id quod volumus, intuebimur. Est ne quippiam


horaini magis cx natura

quam
niti
,

rniiudo nnsci
?

et illius

commodis ac iucunditatibus vivere


evellere
,

Et tamcn hinc nos

ct

ad caelum

reiectis
,

omnibus mnndi
vel

illecebris terrenisque necessitudinibus

Lcmur. Quid tam naturale


parentibus

est
,

maxime iuhominibus quam suos


,

unumqueni([ue fovere liberos


suis

suas amplecti coniuges,

opem obsequiumque
7

defcrre ?

tqui

hasce omnes tam caras

tam
,

arctas amoris
et

nobiscum
,

et naturae necessitudines

postbabere
officiat

relinquere
,

si

carum nobis apud

Deum

cousuetudo

ex evan-

gelio nobis diserte praecipitur.

Ut

studia nostra vitae


,

traducendae in longum tenipus protendamus

quaeque

ad familiarem rem idonea nobis sunt


prospiciamus
rit ct postulat

ut

multo ante

et
;

interdicit

vctat

comparemus natura in primis requieadem lex Dei ct fides Cbristi nobis cnim bomincm etiam diei crastini ge,

174
rere

TAC.

SADOLETI

curam

ct sollicitudinom ullara ante capere.


,

Quid

naturae nostrae adiunctias, copulatius


gisve
,

pressius,

ma-

cum ca conflatum atque unum quam nosmetipsi idem cum illa sumus ? Et tamen abnegemus nosmet,

ipsos oportct

hoc

cst

id

totum quod sumus


,

natura

repudiemus
csse digni.

et abiiciamus

si

volumus Dco

et

Dei

filio
,

Ouo quidem unico praecepto atque

dicto

naturae

tota

defensio nobis extorta et erepta de mani-

bus

cst.

aliqui

cnim fucre omnibus prope saeculis viri ingenio animoque praestantes extra christiaKtsi
,
,

num
tanti

etiam

nomcn extraque religionem qui non suam vitam putaverunt, nt non alia quaedam magis sibi
et

optanda
tia
,

retinenda csse ducerent, laudem, rerbi gra,

sententiam

libertatem,
,

illi

tamen cum partem

sni

alacriter dimittebant

cam
in

sibi

partem praecupuam re-

tinebant, qnae ab
tur. lta erat

illis

potior et pracstabilior habeba-

tremum
gemus
stem
et

eorum natura utilitateque exubi illorum mens et cogitatio conqniescereU


est
,

quoddam

Nobis vcro cura praeceptum


,

ut nosmetipsos abne,

quo terrcnum hominem penitus exuti

caele-

novam generationem induamus


,

nihil

omnino

relictum

ne in ultimis quidetn
,

et intimis

mentis nos-

trac recessibus est

quod terrenam

illam et pristinam

naturam noslram
gionc

possit redolere.

53. In hac ergo huiuscemodi et doctrina ct reli,

quae nobis ab omnipotente Deo per filium cius


ct

uuicum adveeta

tradita est

yirginitatem
redarffuere

istam et

caelil)cm in sacerdotibus vitam

conabun-

tur, ca rationc quia naturae hominis cst conlraria,

cum

verum cultum in ca repudiationem penitns humanae napraepotentis Dei turac multoqoe divinioct in aliud gcnus quoddam rcm naturam transitum cam totam ct convcrsionem
vidcant ipsam iidem Ghristi
,

et

di cnmsTiAifA

loctcfiAi

IT5
tantum
praecipue

<

Quac quidem novs


temper
illa

caelotti iqno gcneratio


illia

valuil

quidenij sed pritnis

crescentis ecclesfae temporibus,

non bumani qui,

dera ulla facultate, sed divino

paene caelibum
multitudo
tus
,

hominum
et

ii

munere innuraerabilis omni regione lcrrarura


non auam quidem
in
illi,

et

sacrarum virginum frequentissimi coeconsecrati


,

Deo

dicati

sed Dei ipsius

vim atque virtutem


,

sna castitate perfacerent.

petuaque continentia

omnibus manifestam
et

Quae ut
in eis

virtas

Dei in hominibus melius declararetur


frequenta-

hoc potissimnm nationibus actum


,

tum

est

quae naiiones ad libidinem remque uxoriam


;

ceteris sunt proniores

siquidem Libya cunctaque Acet

gyptus,his monachorum
tibus

virginumordinibusac coemaxime Qoruisse dicta est. lam concilium ipsum


diutur-

nicaenum, cum uzorum usnra sacerdotibus permisit


emergente tum primum ex asperis procellis
nis tempestatibus ecclesia
ritus
,

et

nec

dum

paene liberos spi-

duccntc, tanti vim praccepti statuere immaturnm


duxit
,

esse

satisquc
,

habuit

tantisper

imbecillitatem
lapsus huius-

earnis nostrae

hominemque pronum ad

modi

legitimis saltem flnibus cohcrccrc.


,

Scdes autem
,

non tam infirmitatem hominis naturae quam quantum in homine Deus possit considerans divinioromana
,

re certe consilio

castitatem integram sacerdotibus im-

perare maluit. Evenit porro


libatu vitio
,

sed
et

non huius legis de caeeuJpa temporum ut nicaeni concilii


,
,

providentia
lare et

metus

ille

praedictioque Paphnutii

ex-

eomparere magis coeperit.

Magna enim

pertur,

batione veteris disciplinae in nostris moribus facta

vidcntur ea quoque vitia quae in vulgo sordida indi-

gnaque

existiinantur in ecclesiasticos ordines paulatim

obrepsisse,

Quod non

est

factum propter interdictas

176
nuptias
,

IAC.

SADOLETI

sed quia legum sanctionibus mlnus diligen,

magna ex parte de ecclcsia sublata aetatum gcnerum ordinumque discrimen oinne paene confusum et inter omnes exaequatum est. 54 In quo soleo saepe mirari, Salviate, eorum alitcr observatis

gravitate et sevcritate
,
,

quot qui anteierunt antistitum nostrae religionis, consilium et rationem


stiani sacerdotii
, ,

qui

cum decus
,

et

dignitatem chrilatione et custo-

in

bonarum legum

dia, maxime positum esse


sic dilabi

intelligere facile possent

pleraque

et cxolescere passi

sunt

ut

non

vi-

dcrint

id
ot

quoquc
ta

quod nunc cventu moniti expcriuntur, sibi auctoritati snae qua quondam universus re,

gcbatur orbis

ita
,

subtractum

iri

fnndamcnta

ut to-

iarn ex ea labe

ecclcsiae molcs
,

ad ruinam prona

ct

parata propendeat
vetcris
illi
,

nisi

novis substructionibus ad

exemplum At vetcres
strabant
,

formae

fulta ac roborata restituatur.

qui cuncta ratione et consilio admini,

pro minimoque habcbant

compendium
,

sibi

aliquod

et

cmolumentum ex
et

eis

rebus quacrere
et

tan,

toque illud magis

inveniebant

assequebantur
,

quod exnggeratae
et infinila

paucls ante saeculis

ecclcsiae opcs

paene apud homines cunctos auctoritas in-

dicabat.

Cum
,

ligioncm
rcnt
,

omnia ad dignitatem et renon ad commodum snum quaestumve referiili


, , ,

inquam

scrvatis diligentissime ecclcsiasticis lcgibus

eisiilis

demque

a ceteris servari iussis


et

suam sempcr

in

maiestatcm

amplitudincm
,

summam

rctinuerunt; nc-

quc pnlaverunt
tu

id
,

comprobavit

si

quod postea subsequens aetas evcneas primi ipsi tam facile et tam
illas

sacpe violassent
habituros.

reliquos

pro gravibus

ct sanctis

55. Ita quae

tum

erant impcrata atque pracscripLa

DI CIUU
,kI

riAHi

'

IMi
,

77

lacerdoiiuni

accederc
<!

volentibus

lutn

officiorum

qute

eoi ante suscipere

gerere oporterel munitj tum


,

temporum

curricula
|

ei

spatia
e

nec qod genei


ei

itudia-

que hominum

quibua

solis aspirare

contendere
illii

d sacerdotium
diebantur
,

fasesset, sic diligenter ab

cuito-

ut

non enet

difficile

cuiquam
el

examinatii

prius et perspectia in inferiore quoque gradu suia vi-

ribus

longoque

in

eiusmodi cura

animadversionQ

tempore consumpto; cum ad superiores ordines deinde esset ascendendum,


sv-

profiteri et

spondere
,

id

in

quo
vi-

antea
ct

multum
si

et

diu exercuisset

suamque
;

in eo

vim

animi constantiam esset periclitatus


,

sive
,

gilantiam

ea
:

requireretur

sive castitatem

si

ea

essct praecepta

ut tota ista lc\ caelibatus et continen-

tiae,

illis

sic

excercitatis ct robustis, nihil molestiae

omnino ncc

difficuhatis afferret.

Nunc
,

vero
,

cum

pas-

sim admittantur ad ordines ecclesiasticos

qui id se

modo cupere
rentur
,

et postulare

osteudunt
et

iidemque ncc
tempora explo-

prius accuratc per

ordinum gradus
officio et

nec post in

modestia contineantur

non possumus nos, qui ecclcsiae pracsumus, utrumquc praestare ut et magni ipsi simus ct corpus nostrum rcliquum quod ecclesia cst maculosum et turpe manere patiamur. Aut ad olficium et virtutem revocau,
, , ,

dus ordo sacerdotum

est (i)

aut nobis nostrae digni-

(i)

Quamquam

venerabilis et prope angelicus ordo

pro
;

sui mimsterii

dignitate,

numquam

satis perpoliri poterit


;
,

id

illa

enim supra Lumanam conditionem est multum lanien post tempora sanctitatis incrementum accepit clericorum se,
,

mmariis ubique terrarum excitatis


novis conditis institutis
invecto
,

regularium presbyterorum

usu annuo spiritualium exercitiorum


et alibi disciplinaris rei

creatis

Romae

tribunalibus

publicato pcr

Gregoriutn XIII. P. M. insigni corpore iuris

178
tatis iactura

IAC.

SADOLETl OE

CIIRIST. BCCL,

facicnda. Igitur leges atque decrcta vete-

ris

atque emendatioris ecclesiae renoventur

liquae
res
,

quidcm omncs quae ad tum istae in primis de genere


,

cum rebonos pcrtinent mo,

dc

vita

de gra-

dibus, deque intcrvallis

et

commorationibus io uno-

quoque gradu eorum qui ad saccrdotium cupiunt pervenire. Quibus quidcm lcgibus suam vim obtinenti]>us
,

nemo creabkur

sacerdos

nisi
,

qui sibi conscius

ct certus (i)

quid valcat
,

et possit

in vita casta ct con-

tinente

Deo exhibenda

ct confidere sibi ipse poterit

et ceteris

promittere. Placet

enim omnino

retineri in

sacris ordinibus caelibatum.

canonici

tot postea additis

romanorutn Pontificum de sacersubinde ce-

dotum honestate
lcl)ratis

ct ofilcio

constitulionibus, tot divulgatis con,

ciliorum vcterum ct

canonum voluminibus

tot

usqnc ad haec tempora provincialibus ac dioecesanis

synodis. Sed

duo ad extremum commemorabo, bcnehcio Dei


atque erudiiioncm
est
,

ob
siae

cleri

sanctiiicationcm
;

auxilia

Eccle-

concessa

quorutn altcrum
,

divi

Caroli Borromaei
illo

vita ct episcopatus

editique Mediolanensis ecclcsiae sub


,

actus

alterum autcm

Benedicti

XIV.

P- 31. immortalia sri,

pta

iu

quibus nihil

quod ad

clcri utilitatcm pertinet

de-

sideratur.
(i)

In Dei tamen praecipuc gratia et auxilio


conlisus.

cum

ani-

mi hutnililate,

)>

Sic

enim

v. gr.

Augustinus

in libro

dc bono perscvcranliae cap. XVII.


in libro Sapientiac
cti
,

De

contincntia legitur

cuius aueloritatc usi sunl magni et do11 >i

viti

qui longe antc UOS cloquia divina tractarunt.


:

ergo legitur

cum scircm
;

quia nemo esse potest contl,

nens

nisi

Dens dct
taceam

et

hoc ipsum erat sapicnlia scirc


Ilacc ergo Dei

cuius cssct hoc donutn.


ul de
aliis
,

dona sunt

id cst

sapientia ct coutineutia.

179

AD 8ANCTISSIMUM AC BEATI3SIM1 CHRISTl


l).

PATRBM

i\

ERRIS

ICARIl M

CLEMENTEM

VII.

PONT, M\\

IACOBl SADOLETI
EPISCOPI
IN

CARPEKTORACTIS

DUO ioiiANMS LOCA bE NICODEMO


ET
1)10

MAGDALENA.

(i)

i.

t
JL

ua insignis bonitas etprudentia, sanciissi-

me et quam
(?)

beatissime pater

Clemens

\ II.

Pontifex

maxime,

ego longo usu per mihi bene exploratam ac co-

Dc hoc suo
,

scripto

quod nostra dcinum opera

in

luceni prodit

ita

scribebat Sadoletus ipse ad Fcdcricum Fre-

gosmn
i555.

(

archiep. salernitanum Carpentoractc idibus noveinhris


epist.

ed.

Gonstantii T. II.

p.
,

i65.

Scito

datum
et sa-

mihi negotium a Pontifice

maximo

queni nos visum

lutatum Massiliam accessimus , ut totum illum sermbnem intcrpreter, qui est a Christo habitus cuin

Nicodemo, cap.
,

III.

quo de Spiritu spirante ubi velit et quainquam vox cius audiatur iguorato tamen undc veniat aut quo vadat ohscura ahmodum et perdifllcilis est narralio
Iohannis
,

in

tantis

doctissimorum dissensionihus

ut nihil videalur fieri

possc implicatius. Item


lio

et alter locus in
,

extrcmo cvange-

>

quo Christus Magdalenam ipsum agnoscentem prohihet ah amplexu noli me tangere irimihi exponendus est
,
,


i)

quiens

nondum enim ad patrem


locis
,

ascendi

meum

Iu

liis

duobus
bis

atque opis
,

quid tU mihi afferes suhsidii ac lahorantem tuo praestante ingenio suhlevaexplanandis


,

si

erit

causa

cur liunc laborem mihi fuisse optandum


te
,

putem.

Quod

obsecro

quidem

ut facias

requc inspecta
facias
et

accurate et diligenter

participem cito

me

sensus

180
gnitam
ecclesiae

IAC.
inter has

SADOLETI EPI.STOLA
nationes
,

Galliae
,

in

quibus
meritis

tu

me

Carpentoractis

quamquam

parum

aptum
litus
;

praeesse voluisti, praedicare ac laudare erani so-

nunc tuo

isto

nuper ad Massiliam adventu non


ipsa

tam aliorum testimoniis, quam suo


conspectus tuae Sanctitatis

lumine uniFuit enim

versae Galliae moustrata et dcclarata

est.

cum
illi,

his gentibus gratus at-

que iucundus, tum Opinioni

quac de Pontifice ma-

ximo
te
,

tamquam dc communi fidelium omnium pareu,

mcrito liabeuda est


;

valde accommodatus et con-

gruens
nibus

datumque
,

est et aequitati, et sapientiae in pri-

mis tuae
,

quod cum

tu per bosce annos aliis natio-

et

imperatori praecipue Caesari Carolo dignis,

simo

illo

bonore
tc

ct illa
,

auctoritatc principi

in col,

loquium
multaquc

iam

bis

et in

societatis foedera dedisses

in

cum
,

contulisses tuae benevolentiae et


constitueris huie
,

li-

beralitaiis indicia

quoque optimo

et

praestantissimo regi

qui qualis

sit

vel religione vel


,

natura

eum cognomine
,

ipso cbristianissimi
et

tidianis suis operibus

tum quoegregia quadam animi magte

nitudine declarat

par abs

oincium

ct

similem bu-

manitatcm tribui convcnire. Itaque non cxpcctato tcmpore


,

quo posset

ilie

ad

tc

pacale ac libere, absque


,

ctiam gravi suspicionc multorum acccdcre


tro ad

venisti ul*

cum

omuibus

lil)i

neeessitudinum vinculis con,

iunxisti

fortissimum regem
esset efficere

nihilque practermisisti

quod idonciim
vis auctoritas
se
, ,

ut tua ista sancta et gra-

quamquam

excellens et
,

magna per

se-

bis

nunc tamen foederum

affinitatum, benevolen,

tiaeque mutuae nixa subsidiis

maximorum regum

ac

et

iudicii

omnis

tui.

Scripsit aulcin lioc opusculuni Sa;

doletUS liicnnio anlc suuin Caiclinolatuin

nain rubco galcro


,

DOUnisi auuo i53G, ul alihi

iain

diximus

dunalus

fuit.

Al)

CLKMl ITIM
cli
i

vn.
i<

P,

m.

181
ic

principum aniraos ad
mcliui
'.
i

liai

utililatem reipublii

tonvei terct.

Quo quidem ego lcmporc magnnm icoepi tru* ctum et iudicii et voluntatia erga me tnac cum ta
,

primo
i

illo

congressu

<

>

tibi
,

ad ofBcium

el

id

o-

pienda imperia praesto


uti
\ <-I Ir.s
,

fui

ai

quid fortc

tu

mea opc-

ra

animum mihi omnem


,

aperuUti
,

tuum,
illa

arcanaque mentis tuae consilia exposuiati


el

sancta

salutaria
si

christiano nomini

si

a ceteris wscipian-

tur, et

Dei nobis propitia


falsa

sit

voluntas, neque plui

apud nnimos principum


tutis

ambitio ,

quam honor

vira

verus et vera gloria

valeat; sed

quae tamen
,

oommunibus hominum existimationibus abscondita quam dum apud to dera tu Gdei meae credidisti
,

ei-

es-

sem, tibique
litus

in

maximia
,

tuis

et reipublicae christia,

nae rebus operam darem


;

amare

ct

probare eras so-

quae mihi in praesentia non videntur comme,

moranda
vclis

mm
,

neque dc tua
,

milii
;

liquet voluntatc
si

ne ea commcmoravi

nec ne

et

maxime

ea ex-

poni oporteret

maioris tamen egerent et ad cxponen-

dum

apparatus, ct temporis longioris Illud autem mihi


soltim
,

non commemorandum nunc


sim pracdicandum, scd

palamque^et pas-

tandum etiam , mcae ut vera atque integra apud omnes habeatur et tuac laudis ac diVnitatis maximam curam et rationem semper ducam quod alterum eorum naturalis quidam
,

summe gratulandum, atque laeatque'eliam est quod cum ego et fidei


,

mihi pudor
que,

altcrum mea incredihilis erga


,

te

henevo-

lentia ohservantiaque praescrihit

plane sum ulrum,

quemadmodum quidem
contigisset
,

volui

in tuo isto adventu

ad Massiliam consecutus.

Nam cum

mihi ante saepein coe-

numero
tihus
,

nt

non solum popularihus

sed in clarorum etiam et potentium

hominum

182
colloquiis

IAC.

SADOLETI EPISTOLA
cssct

ferendum

dc tuae Sanctitatis virtutiet bonitate

bus

summaque prudentia
/hictus
illi

testimonium, in

quo

Itnliac

et

tempestas superiorum tem-

porunn, quae in tiuun praecipue cnput redundavit, nonnihil de

seutio

mea gravitate orationis detrahere videhatur; nunc mea illa dicta ct pervulgata testimonia
,

una omnium atquc constanti voce comprobari. Fertur cnini passim ab univcrsis et praedicatur visum
,

esse
et

romano

in Pontifice
,

exemplum
,

tantae modestiae

tcmperantiae

ct

humanitatis
,

quanta non in sum-

mo

prineipe sperari

sed vix in mediocri homine ex-

pectari dcbuerit.
3. Itaque in orc

tudo

ct bonitas
,

et

omnibus nunc versatur mansuefacilitas tua ; non desinunt loqui

homincs

et

in caelum laudibus ferre


,

morem
,
,

illum

tuum spectatum in omni generc et actione vitae eundemque in omnibus et moderatum et gravem sive de
privatis tuis rebus mentio babeatur
,

sive

dc publicis.
,

Ac privatim quidem
que
victtis
,

quotidianus

ille

ordo vitae

at-

in

quo admirabilcm quandam praestas ab,

stinentiam ac modei-Stionem

cum omnia
solum
,

ad rectam

ra,

tionem dirigens

non

in cibo
,

ncque

in potu

ceterisque delectationibus
poris quiete necessaria

quidem corquicquam omnino deliciis vosed ne in ipsa


venerationi est.
te

luptatique concedas

summac omnibus

Publice vero

quemadmodum omnibus
,

exhibeas

ut

cunctos facile admittas

ut habito delcctu et persona-

rum
Jrm
ct

et

temporum neminein uequc potentem et nobicongressu tuo occupatio tua neque pauperem
,

infirmum
iam
propria

ipsius pnrvitas
,

tenuitasque cxcludat, ne-

inini
(^t

et inaiidituni
tibi a

aut

novum. Itaque
a iudicio
,

iJla

tua

natura,atque

tuo insita, vul,

tus

mansueti sempcr atque mites

Icnia responsa

au-

AD CL8MI
icnltatlo
l> ii

ii.

Pi

m.

li< ilia

iii
,

latiafacicndo unicuiqiic incredibilia


iii

iciii

i.i

tanta

iiinn

admirationc balienturj tanlunl


,

toqu
dia
|

ni

amore omnibui
,

ucmo
itudio,

illii

laudan*
\--

ac celebrandii
,

aul animi aui

aul rei

ritati

aatia

ae

unquam

facere
et

ppiae arbitretur<
praeatantioi
i

Quae
\i-

quidem maiora etiam


11
,

in te,

anl

quod

in tanta

maicitate auctoritatii atque imperii


,

quantam capere pontincatua


amplitudo poteat
,

el

lummi
uiliil

illiui

honoria
,

tuui

ille

bumaniaaimua agendi

et

congrediendi modtta
mitiuere
batur*
jhI
]

non modo

de dignitate im-

verum etiam m le augcre gravitatem vidcAtque ia quidem quod valde utile extitit, et
, ,

exemplum vitae el ad firmamcntum verae religionis, maximo frequentisaimoqne theatro apectatus fuit ct cognitus, cum concuraua ex tota Gallia nec non ex Hnitimia GalJiae regionibua, ad te visendum maximi fuissent facti, omnesque undique convenisaent, qui aut honcstum se locum virtute, aut nobilitate aut gratia
,

obtenturoa in tanto concilio arbitrati sunt; qui tamen


alia

longe opinione

quam venerant
lioc

clomum reverte,

runt.
ct

Nam cum

animis

percepissent suis

fastus se

pompas ornamentorum, ac comitum ximo visuros, illoque opum spectaculo,


los se suos esse oblectaturos
,

in Pontifice
ct

ma-

apparatu ocu-

pro apparatihus ornamen-

tisque

fortunae, pulchriora

multo

et

magnificentiora
,

virtutis ac

modestiae,

ditae humanitatis

numquam alias visae spectacula domnm ad liberos


et

aut auct

con-

iuges suas retulere.


4.

Gaudco

igitur, Pater sancte, et

vehementer gauSanctitatis

deo

quod niiim perpetuum de tuae


,

cle-

mentia bonitateque iudicium


ciis

plurimorum nunc
quod mea iam
auctoritas

iudi-

homiuum comprobetur
sit
,

fides per-

specta cognitaque

quod mei

testimonii

184

IAC.

SADOLETI EPISTOLA

gravis babeatur. Sed


to

cum

lioc

gaudco
,

magis triumpho atque lactor


,

tum illucl mulquod tuum nomen


,

honestissimum
tiae

laudcmque

aequitatis

atque prudon-

amplissimam apud omnes


si

esse intelligo.

Nam
,

milii

quidcin

fructus aliquis ex hac tua gloria

et

homi-

num

de

tc

pracdicationc privatim quaeritur

totus est
,

Quod enim te amo maximum in modum semperquc fui studio quodam mirifico summac Lenevolenamoris.
tiac

erga

tc

incensus
ct
ista

omnis tua laus

omnibus

milii

meis commodis
vero fructus cx

emolumentis multo
tua animi lcuitatc
,

est carior.

Tu

naturacquc boet

munus atque oificium optimi Pontifieis egregium praestas cum te pastorem atque patrcm omnibus acquum ostendis et
nitate varios capis ct multiplices.
,

Nam

trabis

omnes atquc convertis ad studium


tui
;

atque ad

amorem
mittis
,

cum

ita

benignc

ct

comiter cunctos ad-

ut qui post colloquuim corpore a te degrediunte infixi


,

tur

animo tamen apud

remaneant.

Tum

au-

tem laudem illam asscqueris

ut
,

nemo

te

quc in summa potcstate mitior


agis, ut
ctiore

neque in

unquam nesumma manqui et ere,

suetudine gravior fuisse iudicelur. Postremo id etiam

exemplo
,

et auctoritate tua, cunctis,

animo

et

potestatc aliqua praediti sunt


:

cupi-

ditatcm tuac imitandae bonitatis iniicias

geuere

officii

ct mcriti

quo quidem nullum cgo arbitror neque


utilius
,

Deo immortali
ter sanctc
cellenti

gralius

oeque bumano generi


tam cximio

facile inveniri possc.


,

Quaproptcr perge tu quidem


,

Paex-

et fruerc isto tuo


,

tamque

bono

laudemque banc clementiae

et lcnitatis

incolumem
si

tibi

scm})er perpetuamque conscr\a.

Quod

tcmporum varictas aliqua et commutatio, aut inimicorum interdum iniquitas tuam naturam cxaspcrarc
aut

conata fuerit

si

non defucrit quandoquc aliquorum

Al>

<

l.l.MI

vi

||.

p,

y\.

1 (Sf)

quac
..
i

''

"'

iccrbitateni concitel oratio, noli ouaeso obli-

,i

praeclarum istud sanctumque


libenter
,

propositum
aliorum
te

iffno

sceodi

el

paterna cliaritate
te in

cnlpaj

obruendi, ducturuni
talitatis
,

praemium
,

cxpcctal

immor"
el

cum huius
,

gloriae
,

quae ex clemeutia
til>i

bn>

manitate
lo
|

prouciscitur

divina

possessio

ei sit.

in

et
5.

inter

homines parata semper futura


,

Sed ego longius provebor oratione


mibi conveniat,
curas

quam

for-

sitan

qui
gil
,

has de

te

dumque amori obsequor meo, et cogitationes suscipere me coquod mibi mandasti Massiliae
,

prndentiae iegibus minus obtempero. Ea enim po-

tius eo

me

revocai

ut

quodque
id ego

fuit

primo meae scriptioni propositum

ad

praestandum conficienduraque nic referam. Me-

ministi
officio

enim opinor

cum
,

til>i

ego ibidem quotidiano

assiduus adstarem

diesque forte incidisset ab

occupationibus vacuus,

cem morc

tibi

sacrum evangeliornm codicomdomcstico habentem in manibus


te
,

plura dc divinis

illis

rebus

mccum

disscruissc
,

par-

timquc exponcntem quid sentires ipse


tiam

partim scntcn-

mcam

exquirentem

ct sciscitantem
,

disputando sermoncm delapsura fuisse

eum in quem cum Ni,

ad

codemo Christus
tus
,

in Iohanne habuissct

qui sermo to,

quamquam

plenus caclcstibus scntentiis


,

tamen

cum
,

vidcrctur esse implicatior


,

praeccpisti mihi ut ca-

put illud in Iohanne

quantum ad Nicodemum attinet ncc non et alium in eodcm evangelista locum qua Christus e scpulchro iam egressus a Maria Mag,

dalenac attingi se noluisset', in scriptis

tibi

exponerem,
,

quod ego
qucndi

alacri

animo facturum tum me recepi


,

maobse-

gisque in eo cupiditatis meae


tibi,

quam habebara
,

quara virium aut facultatis duxi rationem


illae

etcnim res

abstrusae adraodum

et

perdifficiles

18G
Bunt
,

IAC.

SADOLETI EPISTOLA

totumquc Johannis evangelium maxirais refertum


,

est fidei nostrae mysteriis

quae

alta et

ardua per sese,


,

obscure etiam ferme ab eo subtilitcrque traduntur

ut

ad illorum aspirare intelligentinm

absque ope divina


polliceri
,

nemini

lieeat.

Sed tamen quoninm aut non


sis
,

aut fidcm servare eius quod pollicitus


est necesse
,

bono viro
sno
ct

cui praesertim res


,

sit

cum patrono

cum
pater

principe
,

qui

patronus
;

vel ut

idem Drbis terrae et princeps et verius dicam humani generis etiam


sit
,

mihi vero alterum iam non est integrum


,

pol-

enim sum ; in altero certe enitar ut si non ingenium neque doclrina tibi mea at saltem sedulitas
licitns
, ,

et diligentia probata

sit.
,

6.

Aggrcdiar igitur ad exponendum


,

si

hoc prius
gestorum
vi-

fuoro praefatus

totum paenc contextum evangelii Ioesse

hannis

non magis
,

rerum

a Ghristo Iesu
,

historiam

neque narrationem sermonum


(

qui ad
ipse

vendi praeccpta pertineant

quamquam ne
,

qui-

dern Iohannes liaec praeterrniserit


tcris evangelistis
,

sed sunt ea a ce-

suo mngis ordine copiosiusque traesse

ctata

)
,

quam praecipuam
in
et

praecellentemque doctri,

nam Deum

homine Christo hacrentem


,

(onflatum-

que ostendendi
rio hic infixus

declarandi
,

in

quo penitus mysteest.

cvangelista

et

semper occupatns
illo

Itaque et principium suac narrationis ab


divinitatis oraculo cxorsus est.

sublimi

" In pnncipio crat vcr,

bum bum

ct

vcrbum

crat

apud Deum

et

Deus erat vcrinitio consenta-

,,

ct rcliqua.

Deincops huie tanto

nea pertexuit.

Cumque
,
,

ceteri aul in narrandis his

quac
ad

in dics gerebantur

ant in liominibus ex verbis Iesu


,

Ghristi

ad fidem

ad iuslitiam

ad misoricordiam

mansuetudinem, ad

cotoras virlutos adhortandis ot per,

docendis praccipuc insistant

hic unus potissimum Ie-

Ai
iiin
iii

VII,
,

!.

M<
tna
, 1

181
1

icmctipso

dc Patrc

tlocti int

pro
,

phetarttm praedicationibus

in <

rpsun
fuii
i

idi
1

ntibni
1

dc

<

qitod

ipse essci
,

qui

.1

Deo

' n

Vbrahac

promiisus
nitate
lius

doquc sua divtnitatc, limul alquc bumav* inducit loquentem ; interiuiquc multo pi
<
<*

mystcrium udei

ct
,

regni
et in
,

et

veritatii

exponit*

Quod
in
tutis

evangclistac ceteri

ude Cbristi praecipuei


<'t

moribus tamen non parum


actionibus eonstituunt,

in

christianac virin

hic

totum ferme
in

ipsa

Dei et Ghristi cognittone rcposuit; ausus

hunc mo

dnm
.sii

scribere

quod
,

Deum

cognoscere,

lesum Christum

vita est acterna.

qucm is miNon mirum ergo


et
is

si

qui tantum huic cognitioni


factis lesu

tribuit,

de his

dictis
et

<i

Christi
,

quae magis ad intelligentiam

notionem Dei

quam ad
,

vivendi praecepta pertinent,

composuit historiam

verbisque propter

eam rem,

eC

sententiis in tanta altitudine rcrura

explicandarum sae-

pe

est
y.

obscurior.

Accedit etiam aliud


,

quod

est in co diligenter

animadvertendum
beret evangelium

quod cum postremus omuium


neque pleraque eorum

scri-

sibi in scri-

bcndo repetenda eXistimaret, quae


explicata atque narrata
,

fuissent a ceteris

ubi se ad suas proprias refert

narrationes, multa in mcdio rclinquit, transilitque sac-

penumero ad posteriora omissis prioribus ordinemque rcrum praetcrit et consccutionem tempornm ut


,

nisi

ca

quae intcrposito tcmpore facta fuerunt ex


atque haesitare. Itaque et ad

aliis

evangelistis nota sint, cosrantur lqgentefl

intcrdum ammul-

bigere

hunc Nicodemi

sermonem accedit multis rebus tis ad populum dehortationibus


miraculis practcrmissis;

gcstis Icsu Ghristi,


,

multis ctiam signis et


in primis

quorum

admhatione

motus Nicodcmus

cum

intucrctur in Christo divinam

188
Dei

IAC.

SADOLETI EPISTOLA
,

illam potentiam et virtutem


,

quae

est

propria imius

verbaque cius audissct


,

doctrinam non contcm,

psisset

neque quod

cctcri fere legis doctores


,

ct scri-

bae faciebant, idcm ipse cgisset


virtutibus Icsu Christi
,

ut ex

illis

gcstis ct

ad invidiam potins atque ob-

trectationem

qnain ad studium noscendae veritatis adstatuit sc

duccrcntur

ad
,

cum
et

conferre

ct

cx co di-

quod consilium sumnii Dci. Gonsiderabat enim non sinc gravi causa omniposcere quae esset voluntas

tentem

Deum

tanta in

tempore

illo

potissimum suae
ostendere

voluntatis indicia per

unum hominem lesum

Iudaeis ct perferre instituisse. Porro ipsc cx lege intelligebat restitutum


iri

aliquando rcgnum Israel

cum-

quc qui
a

essct auctor tanti

muncris fulurus promissum


;

Dco

patribus antiquis meminerat


illc cssct

dubitabat autcm

num
mi

hic

Cbristus
:

inque ca baesitarione ani,

varie distrabebatur
,

virtus Cbristi

ct potcstas
,

ct

actioncs

ct

miracula

magnum
;
,

ncscio quid
,

atquc di-

vinum
tas

in co ostcndcbant
,

paupertas vcro
ct

et

humilipa-

bominis

ct

doctrinac

praecepta ad

omncm
,

ticntiam demissioncmquc

abborrere

et

animorum tendentia longo et spe videbantur. Sed regni nomine


,

cum
ipse

Christus dc rcgno Dci multa sacpe verba faccrct

regnum terrenum diu ante


,

in

animo conceptum
,

rctineret

paratus accessit ad lesum


dirigeretur
,

ut et doceretur
,

ob co

et

neque eum magistri nomen


se submitteret mcliori
,

gravitasque detcrruit
gistro ct traderet
lionorc et
;

quin

maillo

quod ccterorum plcriquc


inter ludaeos
,

qui
,

muncre

fungcbantur

arabi,

tionc

malevolentiaquc corrupti
potius scelus
,

ut ne facercnt

ad

omnc
ba

et

nefariam crudelitatem contra

Icsum sunt compulsi. Nunc extendamus cvangclii vcr,

et

ad eam deindc intcrpretationcm nostram ac-

10

LKMl

ii

ii.

i'.

w.

89

commodcmusi
scriptum.
s.
,,
kt

Esl

igitur iu

ipitc

lcrtio

Lohannis lic

Erat autem
,

homo
Rabbi

ei Phari
;

Yicodemui uo."I

mine
ctu
j

princcps [udaeorura
dixit
-i
: ,

hic vcnii

[csura

no
ti

,,

et

icimui quod

Dco vcni
,

,,

magister*
tu
facis
j

ncmo
nisi

enira haec signa poteil facerc

quae

,,

sit

Deus eum
qui

eo
,

,,

Quod
j^is

Pharisaei sint in Iudaeis


,

quasi magistri

le-

et interpretes
,

<*t

in

consiliis

publicis inter-

sunt
tiim

statumque
divisi
,

veluti

quemdara praefcrunt optima<-t

populo per eiusraodi dignitatem


<\st

se-

parati

quae
,

illius
<>t

vocabuli

in

sermone

latino in,

terpretatio

tumorem ipsa quoque indicans w\ mediocritcr sacrarum rerum pcritis <st notiun. 111
fastum

ritus legis et caerimonias exteriorcs tucntur,

morcs maol)-

ioriun in cnltn ct mnndicia

corporum praecipue

servant, mortuos credunt rcsurrcctnros, angclos, ct spiritus incorporcos suscipiunt


,

suntquc in primis apud

populum
riti

auctoritatc et

contraria factio cst


,

nomine sapientiae graves. His Sadducacorum qui legis itcm pe,

neque cxsurrectionem
,

mortuis

neque angeli-

cas illas mentes

et spirituales

naturas quicquam esse

arbitrantur
talitatem.

quo etiam modo perimunt animae immorex Sadducaeis

Ac

quidem nemo uspiam


,

le-

gitur ad Christum fuisse conversus

cx Pharisaeis au-

tem non pauci


vitas in

,*

nam

et

Paulus apostolus professione

ac secta pharisaeus

extitit.

Tantum

polest obstinata pra-

hacrcticorum mcntibus, ut caecato lumiue ani,

mi
boc

ncque Spiritus sancti afflatum ullum


luceni accipiat
est cx
!

neque veri,

tatis

Princeps autem erat Nicodemus


(

principibus Iudaeorum
in populo
,

illud

enim genus
venit au-

bominum primum

et

propter senatorii no)

minis dignitatcm in honore omnibus erat

100

IAC.

SAnoLETI EPISTOLA
,

tem ad lesum noctu


venisset
,

tamquam reformidans

sl

interdiu

quid de suo istiusmodi adventu ad Icsum ho;

mines essent cxistimaturi

nam

et

collegarum suorum
et

consensum

intelligebat
,

ferventem

concitatum ad,

versus Christum

ob invidiam videlicet
,

et obtrecta-

tionem doctrinae alque auctoritatis


lo

qua

his in

popu,

plus valere

videbatur

et

ipse
,

pertimescebat
si

ne

cum

magister existeret ceterorum


se conferret
;
,

ad audiendum

alium magistrum

amitteret

nomeu
,

opi-

quod tamen sic agcre et vereri non admodum erat relege corporea atque carnali prebendendum ista cnim bona et istiusmodi honorcs appetere ex illa lege magnique aeslimare concesnionemque magistri
,
:
, ,

sum omnibus
afferretur.

erat
,

dum

ne propterea tamen aut

falsi

Dii colercntur

aut

incommodum proximo
lex spiritus
,

iniuriaque
cst illa ap-

Postquam autem
,

si

pellanda lex

tum
esse

et

reguum Dei per Christum praedicamundo patefactum est bona illa mundi quae
ac
,
,

per se antea

cum
,

sola spectabantur

vidcbantur iure

appetenda
,

cadem nnnc
his
illis

collata

cum

caelestibus
affe-

bonis
rant
,

si

moram

ullam aut impedimentum


pluris esse facienda
,

ut iudlcentur

gravis-

simi criminis

culpam non cfTugiunt. Itaque


,

hic

idem
cre-

evang(dista alio loco gravitcr eos accusat

qui

cum
,

dcrent iam Christo

occulte

tamen
illi

id agcbant

lamcuius

quam gloriam apud homines


Deus unus spectator
cst
,

altcri

gloriac

antefcrcinlam putarent. Ipse

quidem Nicodemus vitio adhuc omni carebat; nam neque temerc amittcre volebat ea quac esse bona ar,

Litrabatur

et

maioris tamen magistri consiliis atquc


sc

praeceptis docilem

praebcre

paratus crat.

Itaque
,

idcm postca
censuit

ct

Christum defendit in concilio

cum

neminem

indicta causa nec inauditum dcbcrc

M) CLtM
,

flli

i'.

H.
[>">
"
i<l

*J 1

ii.ui,

et

icpulturam eiusdera Chrifti


rsl
:

libe

r.ili

oflicio

prOSCCUtUS

n Tftbftl
,

ICI
.'i<l

iUteflB
'

<m
<

munitcr cum cetcris quod lcgem

corpus

id

ueum sensum
tam
1

interpretabatur

uullamque

alterara vi-

praeter

hanc

raortalera et
<t

terrenam cogitabat, ei

quo td accipiendoa
erat indoctior.
(j.

intelligeodoi Domiui lenu

Venit ergo
a

iste

ad lesuni

et di\it ei

Rabbi

Ac quod venerit scimus quod nemo enim potcst a Deo rationem statim subiungit nisi sit Deus cnm eo facere haec signa quae tu facis
Deo
venisti magirter.
: ,

\ cuisti

ergo a Dco

iinjuit
,

ut dos doceas; lioc

enim

quod dixit vcnisti a Dco magister. Doceas autem quid ? nempe quae sit voluntas Dci quo nos quandoquidem ab co doctior pacto gerere dcbeamus nobis missus cs. Hoc cnirn totum aut protulit aut proferre voluit Nicodemus. Et quoniam de regno Dei pluest illud
, ,
,

ra Icsus verba in eoncione plebis fcccrat

boc erat po-

tissimum

dum
quod

quod Nicodemo videbatur esse requirenquidnam essct et quam ad rcm valeret boc
,
, ,

Iesus praedicabat

regnum
satis

Dci.

Non

est

autem
,

tota interrogatio

Nicodemi ab evangelista posita


,

vel

brevitatis
iila

causa

cum
,

cx reprebensione Christi

comprebendatur

vei quia

boc etiam signo Gbri,

stus iilius

confirmare admirationem voluit


,

ut

non ex-

pectatis verbis intcrrogantis

cogitationi cordis statim

quod non soli Nicodemo legitur fecisse. Ad hoc ergo rcguum Dei intelligcndum quae sunt apta et accommodata respondet amen ameu dico tibi
responderet
, , :

nisi quis natus fuerit

denuo, non potest videre regnum

Dei. Hic affirmandi


evaugelista
est

modus saepe usurpatus


vcrc
cst.

Iobanne

magnam
:

indicat asseverationem eius


,

quod

dicendum

amcn amcn cnim

Igitur Ie-

102
sus

IAC.
,

SADOLETI EPISTOLA
tibi
,

Nicodcmo

vere dico

inquit. In

quo

cst aui,

madvertendum nou more

eura loqui

prophetarum
sic

qui

cum
fari

ordiebantur sermones Dei ad populum,


soliti

prae-

crnut, haec dicit Dominus


sed

ut ostendcrcnt

non

se

Dcum

essc illius praecepti


,

auctorem. Ie,

sus autem Christus Dei vivi Glius


in maiestate
alibi
, ,

par parenti suo


tibi

et

ct in potentia
tibi

ego

dico

inquit. Et

beus adolescens
,

dico surge. Et dcnique


,

om-

nia miracula

quae patravit

pro potcstatc

et

pro im-

perio legitur perpetrasse.

Nicodemo ergo cupicnti cognoseere de regno Dei boc primum respondet, non posse intelligi regnum Dei nisi ab bis qui dcnuo nati sunt quod verbum quemadmoin graoco ambiguum cst , nam ct deiiuo
10.
,
,

dum
stra

nos convertimus significat

et

cx

allo>

llaec no,

quidem pcr baptismum regencratio ex alto ac ex Deo ipso est. Sed non est opinor de vcrbis contendendum, cum praesertim Gbristus, cum Nicodemo non
, ,

graece sed hebraice locutus

sit.

Sic crgo positum boc

Nicodemo acceptum atquc inlcllectum. Nisi quis igitur natus fuerit denuo , non potest videre reguum Dei. Regnum Dci est in caclo illud quidcm quod in altera vita nobis propositum in bac in qua nunc sumus vita sperare atque innullum cnim intclligerc quadam ex parte possumus

vcrbum

intclligamus

ut est a

gcnium
sit

nulla acies cst nostrae mcntis


,

quae eo posvi-

aspirare aut contendere


,

neque oculus quispiam


,

dit

aut auris audivit


liis

aut sensus aliquis accepit

quae

preparavit Deus

qui diligunt eum. Scd alio etiam


,

modo in terris regnum Dei cst cum dominatur Dcus hominum studiis et voluntatibus boc est cum homines
,

Dei gloriae ct laudi inserviunt, illiusque voluntati sunt


obtemperautcs
;

in

quo maxime

Clnisti fides

regnum

AD
i
1
1

<

'

n
,

n.

i'.

uu.i
I)
1

93
,

r <

lioimnrs

D('l

COQCilial
ci

ij 9fl

niiii
,

facil

llf

poithabito

mundo

raundania bonii
1

ad

um

cl
i

"'

divina
miis.

bona ude ad ip
In

<i

summo amorc
et

contendi

banc
,

fere lententiam ponitur ab evangel


ul>i

regnum Doi
et

illud

inductum

nominatura eit,

cum

miiit diicipuioi

Dominui
et

ad praedicandura an-

nuncianduraque paenitentiam pcccatorum, quoniam ap


propinquaret regnum Deij
xit,

cum
:

item diicipulii di-

regnum Dci
eit iuslitia
,

intra voi eiti Paului


et p;x
, ,

quoque: regnum
et

Dei

et cbaritai
a

uoi quotidie

in

dominica oratione
sius
si

cum petimui

Deo

ut adveniat ip-

regnum,, non tam eztremum illum diem iudicii


,

accurate inipiciatur
.

quam regnum hoc


,

Dej

in

vir-

tute

et intcgiutate

et pietate noitra

ut adveniat ob-

secramus.
i

i.

Quo de regno etinmChristus


sc iniinuare et tradere
Cliristi
,
,

hic loquitur.
,

Nam

cum Nicodemui
pieni
illi

voluntatem Dci magnifacieni


iperaret

et cu-

maxime per

doctrlnam Iesu
lis

qucm
divini

cx opcribus et miracu-

vcrum interprctem
,

nominis esse intellige-

Lat

posse se nsscqui
,

ut cognosccret quid sibi esset


lcgis
,

faciendum
turus
teris
,

accessit

non de deeem praeceptis


pervulgntn
et

neque de observationibus caerimoniarum ex eo audi,

vetera
et

enim

illa et

consignnta
,

lit-

quotidiano usu iam contrita erant

sed no-

vum

illud, et antea

inauditum, quod de rcgno Dei prointclligerct


,

tulerat Christus

instrni a

cum Domino et
,

labornbnt

deque co
,

doceri requirebnt. Cui Icsus


est

o
,

JNicodemc, inquit
sunt

non
;

tnm

fncilis

istn
,

doctrina

ut tu fortasse arbitraris
illae
,

tuae

nunc aures
,

cuiusmodi

tun
:

mens

tuum cor

cnpere atque aspice,

re qunle

sit

novus ipsc bomo

fias

ct nlio

quodnm

ex

genere

atque ex eo quo nunc cs oriundus renasca-

19\
ris

1AC.
si

SAD0LETI EPISTOLA

oportet,

vis

comprehendere quod

sit

rrgnum
,

Dei. Et qiiidem hoc diceb.nt iam docere incipiens


fiiiidamcuta iaciens csielestis disciplinae.
ra
,

iam
ve-

Etenim re

quicuinque

ita

ex carne
,

natus est

ut semctipsum

totum constituat in carnc

ut in hac mortali vita

bo-

num suum
tet
si
,

rcponat

ut dolores corporis praecipue viin primis conscctctur


,
,

voluptatcs et

commoda

aut
,

quid aliquando rcferat ad laudem

et

dignitatem
,

omncm bonorcm suum


diciisque constituat
,

in opinronibus

bominum

iu-

bic

nequaquam
fidci
:

potest videre rc-

gnum
versa
,

Dei

ncque vim

iu

Deum

per Cbristum

Iesum idoneus

est lenere

aliena
,

vel contraria potius

bis

euim et multum dimundi buius studiis


,

et voluptatibus fldcs nobis Cbristi

quae ipsa regnum

Dei

est

praescribit

atque imperat.
,

Ac

lex

quidem
lit-

Moysis
tera

huic carnali sapientiae


opitulata est
,

quatenus

est in

plurimum
liberos

pvoponit enim
,

illa iusti,

tiam sectantibus
res
,
,

terrae possessionem
,

divitias

hono-

familiam
;

neque bominem a mundanis


fides

cupiditatibus ahstrahit

autem Christi
,

alia

nobis
of-

longe bona
fcrt
,

alias spes

alios (ines ostendit

atque

atque ut caelcstem vitam apud


,

Deum

adipisca-

mur
res
,

huius

mundanae

vitae esse nos iubet contempto,

cuius nostrae professionis aditus primus


,

et sa-

cramentum est baptismus. Nicodemus ergo qui nullam altcram vitam uullas invisibiles opes nulJum re, ,

gnum
bat
,

caclcste

adbuc

cogitaret
,

totusque in terra,
,

et in

terreuis honis inhaerebat

et

quiequid legebat

sneva,

audiebat

ad buuc fiuem arhitrahatuv vefcvvi


ut iustitiam legis
,

atque convcrti

ct

opeva sectando

ipse incolumi et salute et fovtuna esset, ad illud praeci-

puum documentum
ct scqui

fidei

quo

tollere

crucem nostram
et

Christum iubcmuv, audicndura

comprehcu-

\i>

CLEMEfl

-i

VII.

p,

,n.

95
,

dendura dod
nti.ic

erti

idoneus
,

nisi

priui ia vittm tlitm


,

doo

'

'

ctroii

ied

spiritui

dovi ipiritutii ge
ertl
"I

nerttipne productui eiieti


<li

Verum m
ei

buiun

prteceptt

rudii, td crtnuDi
lic

terreitrcra
int<

lenium

omnit referem,
ut
in

Dominum reipondendo

eim reipomo nihil probtre poiiit,


" Dicit td
j

prteter di-

icendi cupiditttemt
12.

eum Nicodemui: quo modo


tenex ? Numquid
,

poteit
in tl-

honio ntici
,,

cinii iit

]><)t<;st

vum

mttrii

Uerum

ingredi

et

atici ?

,,

Cernis ut omnit

illt Legii

ctrnet ertnt et terrent


,

quod ttmen non ttm icripturte vitio Ittebtt enim sul> et tliquoi interdum igniculos sui lnmimi et ipiritui
,

itciebtt

qutm eorum

qui illtm ad corpui


,

et

ad ter-

rtm prorsui interpretabantur errore contingebat. Etsi iion drtt ille tum forttsse error exceptis enim ptucis ex prisco genere ludteorum quos peculitri dono Deus
;
,

per Spiritum sanctum iustruebtt

et

docebat, ceteri mo,

do servtrent legem
unius veri Uei cultu
tur
,

praeceptaque custodircnt
,

et

ab

ad

falsos

Deos non prolaberenforte in

in

illis

crassis

cogitationibus terrenorum bono,

rum nam
in

verstri sinebantur

omniaque
,

illis

bo-

parteni accipiebantur
,

quoad veniret Christus ve,

ra ]ux

quae non iam occulte

neque in paucis

sed

universo genere

bumano suum manifestum lumen


autem lumine novae
vitae insislens
in pristina carnis vita
illa

effunderet. In ipso

INieodemus,
senuisset
,

quamquam

iam

coii-

multosque ex
,

mi motus

secum defenet rudes nniincompositosque sermones tamen quoniam


,

bonam voluntatem
diretur babetur.

afferebat, a

Domino dignus qui


dico
tibi

eru-

i3. Respondit Iesus


,,

"

amen amen
,

nisi

quis natus

sit

ex aqua et spiritu

non

potest ingre-

190
,,

IAC.

SADOLHTI EPISTOLA
esl
,

di

ia
;

est

regnum Dei. Onod natum ct qnod natum ex spiritu


incipit apertius
lit
,

ex carne, caro
,,

spiritus est.

Iam docere
novi mysterii
,

iam patefacere occulta

Nicodemo

satisfaciat,

tcm discere

libcnter instrnehat.

quem cupienQnicumquo enim est


,

cupidus doceri vias Domini rectas


nitor et demonstrator Deus.

non

deest

illi

mo-

Novam
quae

igitur generatio-

nem
Dei
,

quara dixerat necessariam ad videndum

regnum
ex ute;

nou
,

esse istam confirmat


et

est nasci

ro matris

in

diei

lucem visibilem lianc produci


,

eam enim lam nactus fuerat Nicodemus neque ex illa tamen videre Dei regnum poterat. Alia igitur sit opornam cum regnum alius modus fet generationis ratio Dei corporeum non sit et cnm a terra longissime di,

stet

haec quae nos


,

iri

terram proiicit carnalis gene,

ratio

ab intuendo regno Dei nos maxime avertit


ut ad illud aspiciendum nos convertat.
attolli

ne-

dum

Sed cum

corpore

in
,

caelum nequeamus

partem
tis

in nobis

qua

erigi

habemus tamen possumus spiritum men,


,

nostrae videlicet; sed qui se ipse tamen per se eri,

gere non possit


et adiutuSf

nisi

Spiriiu

sit

sancto sublevatus

Unde

enira ipse ex se ipso nitatur ? aut

quo

se conferat ? qui

circumfusus obrutusque
varietate
,

omni hac rerum


invitamenta
cst
et

qui quo se
,

mundana cumque vertat


sit
illis

illecebras terrae sentit

nec ab

pot-

semetipsum evolvere atque explicare.


i

f.

Nam

si

obiiciatur, eos qui philosophiae

et in-

vestigationi rerura

divinarum dederunt operam, semetcaelum mente


,

ipsos erexisse disse


siiae
,

et in

et

cogitatione ascenilli

nos respondeamus

ut
,

ut

spiritum

mentis

in

caelum extulerint
:

ad

mundana tamen semet

per conversos fuisse


scientiam eiusmodi
,

contulerunt enim cognitionem


aut

ad voluptatem animi dumta-

LD CLKMl
\.ii
,

ii.

i'.

\i.

VJl
iion

.ii.i

;kI

studium adipisccndae
'

luudi/i
ei

autcm

in

caelo
su.is

<'
i

in

v,)
,

"'

>"

iuo Gni

pri pi

posuerunt

ueque ipiraverunl
verbi
iata

ea

quac iulellexere.
iic
fial
i

cnim

liuiiis

vif

ut spirare,
,

uupiditatem
scas
;

quamdam

eius

assequendi

quod
,

absque autem

buiuscemodi spiritu
illi
,

\><,

ssii

coguitio.

[taque philosophi
,

qui rerura caui

pci

vesiigaverunt

cum

ei

mundo praemium qn
<jua<*

rercnt,
existi*,

ncquaquam spirasse ea mandi quandoquidem


,

iutelligebant sunt

spirare est consiliura inire


,

<t

studium acuere eius potiundi


spirare
ille

quod appetas

ut

cum

regnura dicitur, qui

affectat; et spirare cae**

dem

qui

inimicis suis exitium raachinatur. Ju hanc


et spiritualis

sententiam spiritus
ptura
,

bomo

accipitur in scri,

(jui

spirat ea quae-Dci sunt, hoc cst


;

qui cog-

uoscit ea et appetit
tius
,

vcl co etiam proprius et elegan,

quod qui dc mundo sunt


,

spirare etiam ea di-

cuntur
a

quae sunt mundi

terrena optata videlicet, ct

natura spiritus longe abhorrentia. Spiritus vero in

sacris litteris ad ea sola

bona contendit
,

quae

sibi
,

cog-

nata suuct

spiritualia item ipsa


,

et

incorporca

idcir-

coque
tissima

a sensibus
,

et
,

praesentibus terrae bonis remoct

ad quac
,

fide

spe sola in hac vita aspira,

mus. Verura
di

ut institueram dicere

spiritus

huiusmo-

noster

ut ad

boua potissimum

invisibilia aspiret

sine spiritu Dei nullo


se

modo potest assequi. Qut enim non implicitum modo atque immcrsum in cupidimundauis
,

tatibus

verum ctiam
ista et

alias cupiditates et alia


,

bona practer corporea

terrena ignorantem

cri-

piat ex his atque extraliat, nisi Spiritu sancto intus ani-

mum
te
,

aillante

et

notionem Dei amoremque insinuan-

studio ita feratur ad


visibilia

nou

visa

optanda bona
?

ut

baec

repudiet

atque contemuat

108
1

IAC.

SVDOLETI EPISTOLA
istc

5.

Quod autem
ct

spiritus ex
illiul

Dco

sit

qui

sic

nos iustruit
to
,

permonet,

certissimo cst

argumenappetitio

quod cum amorem


,

in nobis accendat

cum Deo nos


,

coniungendi

est

enim amor coniunctionis

ex eo ipso efflueie ad

dus.

Ac

ut spiritum

quem nos atlrahit mundi illc hahet


,
,

est intelligen-

qui ad

mun-

dum
est

sludio animi est propcnsus

quoniam

spiritus ille

ex
,

mundo

ct ex co

nobis ingeneratur ac innasci-

tur

sic

qui vocat nos ad


,

Deum

et allicit spiritus

ex

Deo

ipse e/Tluit

et

cum Deo

est

Deus

cuius divina
,

admirabilisque potcntia in co maxime clucet

quod ho-

mines natos carni atque mundo


triam quasi suam in terra

suumque genus et paconstituentes quemadmo,

dum
et

in veteri figura facit


,

Abraliam rclinquere tcrram

cognationem suam

atque alias spes longinquiores

sequi docet, atque hortatur.


lus apostolus usus est

Quo etiam argumento Pauad probandum et demonstran,

dum, quod
bus nostris
nobis
riae.
, ,

spei nostrae nos

qua Deo confidimus, non


Dei
sit

pUdebit; quoniam
fit

cum amor

effusus in cordi,

id

per Spiritum sanctum


arrabo nobis certus

qui datus

est

qiii spiritus

sit
,

futurae glo,

Atque hic

spiritus

cum

mundo
vita

ant a carne

cum ab hac
na
,

terrena et mortali

in

aliam multo
alia

praestanliorem et diviniorem vitam, alias spes,


alia vivendi

bo-

consilia nos vocet

novam quamdam
,

necessario nobis aflert gcnerationem

ut

non amplius
ct vidcrc

ex carne nati
niti
,

in

carnequc viventes

sed cx spiritu gc,

ad spiritumque nos accommodantes


,

et appetere

et potiri

regnum

Dei possimus. Ilinc igipaulatim in hanc spi,

tur Iesus
ritualis

Nicodemum

attollere

novae gcnerationis notiliam volens


,

ut ea cog-

nita prius ac percepta


sui in

rationem deinde
illc

et

mysterium
;

mundum

adventus acciperc

melius posset

\i>

CLSMl
i

n.

P,

w.
iiKiuit
i

''
I

ii
1

ii.ii

ii

c\
ii ii

;ii

jn
I

piritu
n|.i
i

csl

iii.'

.ili

in

).

i.

i.|.

dixcrtt
i

<ju<"l

nunc

dicil

ingi edi

illud

ul

o itcndal
,

Sd<
i

nobi

quaeri coguitionem rcgni


tola

l)ei

ui
..

pol
I

rnui
i

ncquc

">

eini

intelligcntia
,

insi

tamu

in

caelo
ic
,

erimus

ununi cni alquc idem

frui <t intclli

quam m sontculiam dictum eil ajb eodem [ohanne quod cognosccrc Deum, et qucm is misii < nmndo Christum vita esl aeterna, tamen in poi <-si >i\ illa quidcm umquam esse divisio < disiuncta ut noo magnam partcm ad benc vivendum
,

[<

l>

<

it;i

conferat Christi

Deique cognitio, verunuameii aliqua


,

interdum
lione

ut

sil

ncquc
;

in

omnibus

vita

<um
,

cognict

consentiat

iu

quo tamen

paeni.tentiae

nos

obiurganti couscientiae est locus.


i(u

Ac quod
,

ex

spiritu quidena de

intcgro opor-

teat uasci eos

qui noscerc velint, nt<[uc ingredi in rc-

gnum
vo
ut

Dei

iam manifestum esse arbitror; ex aqua ve,

renascatur

et

quid

afferat
,

ad regenerationem
etiam dicenda a
,

huius elementi opportunitas


nobis sunt
,*

aliqua

quoruin

illud

praecipuum atquc primum


Icsu
sic

quod
ctaque

sic

est a

domino nostro
:

Christo constitu-

tum atque decrctum


,

quae vero

ab eo statuta san,

ea sunt a nobis sine


et et

mora suscipicnda

non
at-

cum scrupulo men quod pie

cum

haesitatione disceptanda. Et taliceat


,

venerabunde facere nobis

que ut cupidis discendi mentibus satisfaciamus

di-

camus dominum lesum Cbristum


fidei

constituisse
,

primum
,

nostvae

sacramentum eiusmodi
,

ut corde et ore
iustiiia

Deo nos dedamus quorum in altero est ritas cnim sacramenti in ipso corde est ;
lus
,

ve-

in altcro sa-

quoniam Dcnm

eonftteri
,

ore

non cruhescimus.

Ideoque a Paulo dictum

corde crcdi ad iustitiam, ore

200
qui credit in

1AC.

SADOLETl EPISTOLA
fieri
,

autem confessionem

adsalutcm; quoniam omnis


,

Deum

non confundetur quod

id est

non ve-

rebitur confiteri verbis id


dessaria

sentit in

animo. Ne:

primum

igituir

cordis est credulitas

qui enim

crediderit, inquit

Dominus,

et baptizatus fuerit, hie sal-

vus

erit.

Deiixle oris pronunciatio, qua quis in


,

Deum
,

et in

Iesum Christum
credere
,

Spiritumque Dei sanctum pro,

fiteatur se

idque vel suis


verbisc
,

vel

parentum

et

propinqnorum suorum
dedere
se

plane potest
,

nisi

Quoniam autem nemo idem diabolum et pompas

eius renunciet

hoc

est nisi
,

mundo
iis

et

mundanis amo,

ribus repudium mittat

quod

diabolus
,

qui huius

mundi princeps
captivos
,

Domino

saepe dicitur
;

nos abducat

atque illaqucatos teneat


est a

idcirco et in ba-

ptismo inducta
ciationis
sit
,

maioribus nostris huius renun-

mentio. Porro

cum
,

vera

mundi reuunciatio
peccati nostram

commori
illo

velle Christo

et
,

carnem

una cum
ille

est

ret

quod est mori peccatis ; enim sublatus in crucem et propterea mortuus u t suam illam mortem in nos omnes transmittenosque cum eo una qua pcccatores sumus morecruci affigere
,

remur

qua vero mundati

illa

morte

et pnrgati esse-

mus

in

novam

iustitiae et integritatis
;

vitam

cum
ter

eo

item una rcsurgeremus

suscepta est in baptismo huius


;

etiam mortis
in

exsurrectionisque similitudo

enim
,

aquam
et

illam

immergimur
,

terquc emergimur

ut

consepulti Christo
illud
,

quemadmodum

Paulus

ait,

triduum

cum eodem e sepulcro egressi novi homines consistamus quorum altcrum mortem nostram ad pec;

cata

alterum ad iustitiam novam vitam rcpraesentat.


in

Atque

hac imagiue
,

et

simulacro mortis
in

et

rcsurre,

ctionis Iesu Christi

quam
,

baptismo imitamur

id-

circo aqua adhibetur

sordes enim

terrenae et Jabes

\i>

CLEMINTIN

\n.

i'.

>f.

201
lutoffl
i

corporum potiasimum eluuntur aqua aibil iii b iptiamo quacrimua quam mundai
:
,

pm
i

el
,

Irnvnis

iimcii

i.s

iis,

<|

ii.ic

,i

n iiiiiiin nilii

iii nl.

ul

nilnh

coram
iy,

)eo

muud iq "<'

adsimust
,

lllud
eal
,

suraque

quoque in iqua ipectatum quod facilis ett emertui ej


quae
intua
IVohi.s

animad
ill.i
,

neque
,

tenax ipsa est illorum, aecos cernitur in terra*


.sti

se acceperil

quod

rgitur sepulturam Chri,

illa

immersione

elementi natura
illa facilis

aquan imitantibus mortem nostram eiusmodi


in
sit.

indicat ipsa

esie, ut ab
in lioc

reditus in vitam futuriu


j

Cumquc

mundo
bis

oorpore constituti simua

necesseque habeamus
,

contrabere multa
in

eum

eo

<*t

ncgociari

praescribit noliaec
,

baptismo nquae liquiditas, ut


flura existimemus, veluti
si

mundana
sc-

omnia
cus ae

nqunm

eaque non
nobis

essent aqua

ubi Deus nos vocavcrit, fides,

(jue et miserieordia et veritas postulaverit a


al)

et

auimo mentcque nostra excutiamus. Sed


illud

ut teuea-

mus
est

quod primum
,

fuit

dictum

in
sic

hoc sacra-

mcnto adhiberi aquam


,

quia a Christo

pracceptum

quod

et

Iohaunes baptista ante Christum usurpa-

vit, et

illum baptismum paenitentiae appcllavit, ex quo

indicatur
di
,

aquam

visibili

virtute abluendi et extergen,

indicare virtutem interioris paenitentiae

qua pecet cre;

cata

abluuntur

et in

baptismo Christi dari aquam re,

pudio

et reiectioni

mundi

spiritum autem Dei

dendi fidem ad vitam in caelo beatam pertinere


pudietnr enim

re,

mundus primo
et a

oportet

ut caelum

ut

caclestis vita a nobis acquiratur.


sto sic

Ab

ipso certe Chri-

traditum

maioribus susceptum hoc bapti,

zandi sacramentum
invisibili spiritu
,

cst

ut tota illius vis et virtus

ex
er-

et visibili

aqua constituatuivHoc
,

go baptismo

qui renati sunt

ex spiritu uati

ct spi-

202

IAC.
;

SADOLETI EPISTOLA

rituales existunt

sicut qui ex utero


,

materno in lucem
carnales ipsi snnt

prodeunt, ex carne nascuntur


nisi

et

nova regeneratione
,

in spiritum sint conversi.

Quod
quod

enim

inquit

ex carne est
,

natum

caro est

et

natum ex spiritu spiritus est. 18. Atque ut conceplam iam animo Nicodemi ex
responsis suis admirationem excutiat Christus
,

illumait

que uberius instruat ac erudiat


" ne mireris quod dixi
tibi
,

prosequitur et

denuo. Spiritus ubi vult

quod oportet vos nasci spirat et vocem eius au,

dis

sed

non

scis

unde venit
,,

et

quo

vadit.
,

Sic est
et cre-

omnis natus ex spiritu.

Astabat stupidus

dens quidem Domino


fidem tribucns
,
,

illiusque dictis et auctoritati


,

parum adbuc intelligens quid ille sibi vellet Nicodemus cum Dominus illius haesitationi subvenit inquit Nicodeme de et ne mireris eo quod dixi tibi quod oportet vos nasci denuo non ego loquor de nativitate corporis ; non enim fas est
scd
;
,
, ,

corpus iterum nasci

semel

fit ista
;

corporis generatio

eaque repeti amplius non potest

sed de spiritu lo:

quor

cui facile est iterum


spiritus

ex alio patre nasci


,

ipse

enim
ciiim

ubi vult spirat

ut qui

solutus et li-

ber nullis corporeis ponderibus invitus detinetur. Etsi

nunc corpori consentiens


,

et

voluntatibusque coniunctus
ex terreno patre ortum esse
,

simul

cum eius studiis cum eo patitur se


rnundum huuc non educit , sed
,

dum

extra

suas voluntates proprias et sua studia


se

cum
,

corpore una in
si

illis

agitat atque vcrsat


,

tamen

si velit

statuat

si

sic

decernat

alio potest se ver-

tere

et

quo

libeat spirare.
sibi
,

Non
:

est

ergo

illi diflicile

quaerere alium

ct

quam
ri
,

iste

mundus

sit

quidem multo praestantiorcm , patrem ex Dco enim denuo ori,

et

patrem illum suum agnoscere

seque

illi

simi-

Ai)

CLBXKN
rmr.lilun

i:

u.

''

u.
,

203
|)C

lein forinarc c!

ID8C pOtCSl

nmuciuq iu*
in

reditalis

ci

bonovura suoruiu caelt tium ipcxn

illo

uno ponere et coHocare* Ego \cio cum baec libi lo Muor profero vocera nou corporia acij spiritua^ uon
|

enim
Hiv

;i

corpore
,

oec

mcditationibua corpon

lalca

sententiae
;

atque huiusceniodi argumeojn proficiscundieta

iidii .siinl.

mca

caruali.i

.srd

spirilual

i.i.

']

vero cmii vocem spirj.tus


scifl

me pronunciante

audias, ne,

tamcu adhuc

ad liucm velini

movear ad dicendum et quem iuicndere; quod idco ewnit, quia uulpn.de


uisi
,

lam generotionc/u adhuc


cv spiritu
ipse sui
institueris
est
,

corporjs sapis

quod

si

rcnasci
ct

arbitrii
,

quemadraodnm spiritus quocumque Milt libcrc ac fa,r


,

cile spirat

ita et

quisquis c\ spiritu uatus est


libeat facultatcm.

soluiu

tam hahet spiraudi qua


hoe loco
detur
dare.
,

Namque
,

quod

spiritus vcutus intelligendus sit

quod
vi-

graeci doctores fere


,

omucs tenuerunt

durius mihi

quaui ut ad auiuuim

mcum

possit se

accommoliherrime

Melius Augustinus
voluit
,

qui Spiritum hie sauctum

intelligi

qui certe unus

maxime

et

quacumque
19.

vult spirat.
ipsa loquentis Iesu
, ,

Sed nos verha

et

docendi

ac praeeipiendi rationem considerantes


stvo potius intelligimus
tate
,

de spiritu noet

qui tamen sine ope


se erigere
,

socie-

Spiritus sancti ad
,

Deum

et se

illi

de-

dcre

novumque eum
si

sihi asciscere

patrem non
et

potest.
sit

Nam

de Spiritu ipso sancto solo

separatim

mentio, quid adiuvat

Nicodemum
,

ista

propositio? quae
110,

neque ab eo negaretur
tissima
et"
,

et esset

omnihus Iudaeis
et

qui in prophetis saepe Jegerant spiritum Dei


,

praevideutem quaecumque futura essent

quac

vellet

omnia

facillime efficienlem. Illud erat Nicode,

mo

iguoratum atquc novum

quod edendi rursus

in

204
ptandi

IAC.

SADOLETI EPISTOLA
,

novum genus essemus


,

et a

patre

Deo
,

in fllios ado-

quod per spiritum consequi et non per corpus possumus ; est enim nobis libcrum spirituali consilio

atque decreto

Deum

patrem nobis asciscere

et

nosmetipsos penitus ad

illius
illi
,

bonitatem iustitiamque
efficiamurque similes
,

conformare

ut obediamus

quandoquidem illi vere filii sunt qui non natura tantum verum etiam moribus studiisque
,

patrem suum
ut diximus

et

imitantur

et

referunt

etsi

boc agere

sine auxilio et

virtute Spiritus sancti


,

ncqueamus. Si
per quas spiriin corpo,

crgo dimissis cogitationibus corporis


tus noster versatur in

mundo

et

tamquam

reo carccre includitur, extollere nos e


ipso per se nisi spiritu ad

mundo
,

atque
et 110,

novum boc genus


,

Deo nativitatem inluendam voluerimus non audiemus solum vocem spiritus sed totum illius consilium rationemque percipicmus ipsumque intelligemus plane fidei et virtutis Cbristi mysterium; quod nondum poterat Nicodemus non enim in banc noex
,

vam

vam adbuc generationem


20.

pervencrat.

Atque

ut intelligas

nostrum bic exponi

spiri-

tum
tuali

qui libere spiret ubi vult, audi apostolum ad Co,

rintbios scribentem

quid de spiritu ipso


spiritus
,

et

de spiri-

bomine

dicat

inquit

omnia scrutatur
sic et

ctiam profunda Dci

atque ut nerno novit ea quae suni

bominis

nisi spiritus
,

bominis

qni est in eo
spiritus Dei.
,

ea

quae sunt Dei

non spiritum sed spiritum qui est ex Deo ut intelligamus quae a Deo nobis nata sint quae et loquimur non in docilibus bumanae sapien, ,
,

ncmo novit nisi mundi accepimus

Nos vero

tiae vcrbis

sed in docilibus Spiritus sancti

spintua-

libus spiritualia

coguosccntes.

Animalis porro
:

bomo
enim

non

accipit ca

quac spiritus Dei sunt

stultitia

Ai.

QLtMBNTEM
(sn

n.

i\

R.

905
spiritualiter

illi

Minr

neque
;

poteai n

quoniam
,

dignoscuntur
lciu
Imis

spiritualis

autem homo

dignoscit quL*
I

omnia
rerbifl

ipse

vero

nemine dignoscitur<
,

qni-

lifns

perspicuum 6t, spiritum hominis saneti sublatum Dtque adiutum solara


,

\i

Spi-

intellige-

re consiliura Dei

solum dico

li<><:

ert

corporis on

ditationibus divuJsura
itenditur
Crirrie
,

atque abiunctum. Et simul bic


,

quomodo animalis homo


,

iV><;

esi

sensii el
;

vivens

non
,

percipil ea

quae apiritus Dei sunl


,

noii
j-iin
,

enim sensu

neque appetitu camis


:

sed solo spi-

spiritualia bercipiuntur

spiritualis

vcro ct per,

eitlit et

discernit omnia, hoc est, et spiritualia

ct

item
ixbi

carnalia;
velit

quem

in

sensum

liic

dictnm

est,

spiritum

spirare
,

,,

Nicodcmus ct dixit ci " quomodo possunt haec fieri? ,, Iam incipit credere Nicodemus
21. Rcspondit
: ,

aliam csse vitam

aliam generationcm
,

bominum
,

ad po-

tiundum regnum Dei necessariam


et

alque a pristina sua

admiratione tantae novitatis dimotus


percontatur quo pacto possint
,

nondum
fleri.
,

inqnirit

ista

Non cnim
sed discere

diffidentis

ncque Christo non credentis


fit

cnpientis verba sunt ista. Itaque et

dignus totum
,

adventns Cbristus
explicante Iesu
ei
:
,

et salutis nostrae

mysterium
,

ipso

eognoscere. Respondit Iesus


,

et dixit

tu es majister Israelis

et baec

non

nosti?

Amen
,

,,

amen
ct

dico tibi

quoniam quod novimus loquimur


,

quod vidimus testamur et testimonium nostrum et non credi non accipitis. Si terrena dixi vobis distis quomodo si dicam caelestia credetis ? Et ne,
, ,

,,
,,

mo

ascendit in caelum

nisi

qui e caelo descendit

filius

bominis

qui est in caelo. Haec responsio


,

Cbristi ad

Nicodemum

ad cunctum ordinem Pbariest


,

saeorum

et

scribarum in uno bomine facta

quate-

20G
nn.s

f/VC.

SAD0LETI EPLSTOLA
sibi

habet conquestionem qumulnm, qnod


,

de Deo
dis-

patre suo
serenti

et

de sua ab

illo

missione iu
,

mundum

non

fuisset

ab

illis

creditum
buius
rci

cum tamen

praeex-

ter se alios
Iiibuisset.

quoque

testes

ac veritatis

illis

Etenim ubi ad baptismum Iobannis

accessit
te-

Cbristus

cum vox

illa

patris e caelo filium


;

suum

stificantis a

pluribus audita est


,

siquidem fllium liunc


,

meum
ncm
,

audite

pater dixit

tum auiem Iobannes


viri inter

qui

babcbat propbetac

ct saucti

Iudaeos opinio-

de eadem re saepius pluribus fuerat testatus

jpsiusque testimonium id cognitionem narat


,

bominum ma-

ut

non possent

JPbarisaei dissimulare se scire.

eadem baec iliis in memoriam aliquotiens doccndo loqu-ndoque redegerat* Quam ob rem dolens sibi ab illis non esse fidem babitam et illorum duritiam contumaciamque aegre fcrens neque
IVam
ct

ipse Gbristus

contumaciam solum

sed malevolentiam etiam

sum-

mamque iniquilatem, cum Nicodemo conqueritur, tamquam personam totius ordinis deferente qui ctsi ipse docilem nunc demum Cbristo crcdulumque se prae,

bebat

fucrat

tamen aliquamdiu
,

in

eadem

qua

ceteri
,

opinione constitutus

neque propter priora testimonia


,

sed propter virtutes Cbristi operationesque divinas


sc
illi

ad

submittendum compulsus
autem
iste

fuerat.

22. Est

bumanus

fere

mos

ut

si

quem-

piam adversarium babuimus,


lates

et si

cum

aliquo simul-

gessimus

ubi ad reditum in gratiam ct recon,

ciJiationem

ventum sit dc praeteritis rebus nonnibil conqueramur. lloe etiam magis si is quem ex adver,
,

sario in gratiam accepimus


odii advcrsus

babcat socios pristini sui

nos complurcs, qui ncquaquam adbuc


:

candem appetant reconciliationem


sius

tunc cnim studio-

cum

illo

c\proniimus sollicitudincm animi nos-

\i>

<

HtNTSM

ii-

i'.

^~l
,

tram

<'

advenariorum iniuriam commemoramui


<<>,

lo-

miimurque cum
illi.s

tamquam

ipie etiam quo<


;i<l

nnui

<l<

sit

communemque
,
,

expoitulationera

eum unooi

proierimui
lc ct

quasi innuentei testem illum eate roi reJ


<-t

uoatrae aequitatia
,

adversariorum periin
,

<|mo facto

exhauito dolore animi


ad
familiaria

;i<l

eomplexui tum

demum
timur.
tet,

et

colloquia amicaque conver,

Hunc morem Ghristus m, qui homo etiam quod ad curam aliorum nihilque humanum
,

sa-

lulis pcrtincrct

;il)

se vl a natura sua aliciium esse

duct

ceret,

cum Nicodemo tum


,

icnuit; quaerentique

illi

sciscitanti

adipiscatur

quomodo ex regnum Dei


,

Ipiritu possit liorao nasci


,

quo

levcm illam primo obiurgacsset Israclis

tionem proponit

quod cum
;

magister

non deberet
lis

iita

non nosse
si

cuiui tota reprehensionis

vii in illis verbii est posita


;

quod

essct magister Israe-

quasi gentium

ibret

magiiter, populique

Deum
,

verum nullo pacto


esset

intelligentis rectionem gereret


:

non
raasae-

hoc

illi

tantopere obiiciendum
,

gister poplili Dei

atque eius populi


,

cum vero sit quem Dcus

pcnumero
pellavisset
set
,

filium
,

suum

et

quidem primogenitum apin cultu sui retinuis,

quem unum omnium


sit

cui notionem sui

praebuisset

cumque

ipsa

nohere,

minis voce Isracl

visio
et

Dei

aut ut

nominum
,

braicorum varia semper


ctus Dei
nisi
;

anceps
et

est interpretatio

videre porro

Deum

rectum in
,

illo

esse

per spiritum et spiritnaliter


;

contingere nemini

possit

uno Nicodemo doctores populi Isracl neque qui cum nihil spirituale saperent rectnm sed bona omnia terrena cum populo simul
iure arguuntur in
,

existimarent

auderentque tamen nihilominus se ma,

gistros cetcrorum ipsos


,

doctoresque profiteri
alibi appellat

quos caecos

ducesque caecorum

Dominus.

208
23.
,

IAC.

SADOLETf EPISTOLA
,

Ergo ad INicodemum Christus

cum

illo
,

etiam

nunc tamquam cum cuncto ordine loquens in communi adlmc adversus omnes permanens querimonia tu es magister inquit Israclis et haec non nosti? Qua,
,

si

ita

dicat

sola spiritualia

sunt

quae magistri no,

men
,

atque honorem promerentur


is
,

quorum

in primis

peritus esse debct

qui docere instituat Dei popu-

lum multitudinemque ad carnem et ad corpus procumbentem, ab illis crassis lutulcntisque curis ad Deum et ad spiritum babeat revocare quando in bis solis dalur vere sapere. Quod si vos o Pharisaei boc magisterio ad eum finem utimini ut populum quem dohonoremque vobis ex illo cetis ipsi quaestui babeatis nonne sapientia istiusmodi et emolumenta acquiratis
, , ,

vestra

maior

muko
illi
,

et

gravior

fit

ignorantia ? Quos
,

cnim terrena ex
tius ipsi
,

faece extollere eripereque debetis


in terra vosmetipsos infigitis
disceditis. Suscipite
,

al,

quam

et

a spiritu Iongius

Deoque

ergo tum
spiri,

magistrorum auctoritatem atque nomen


tualium ceteris bonorum
et

cum

eius

intelligentiae
:

quac

ad spiritum pertinet

eritis
,

auctores

interea bac au-

tem appeliatione abstinete


na percepcritis
cst
;

quoad

spiritualia et diviscit
,

quae qui non cogitat neque

non

idoneus Israclis magister. Atque haec Domini bre-

vis

compressaque iurgatio
,

ad reprebensionem quidem

prolata est cunctorum

qui ih populo Israel falsa


;

ma-

gistrorum appellatione se pendcbant


ro valct ad

Nicodemo vevidere

eam rem
quas
illi

ut ipsc
,

cum

intelligat

Cbristum arcam cordium


ignorantias
,

et

illas

occultas fraudes ct

externa specie

bonorum
,

doctotenerc

rumque virorum ad populum praetendebant


atque comprebcndcre
lis
,

liat

verae doctriuae et spiritua-

amicior.

ai>

mi
ei

>i

vii.

i'.

w.

209
j

-,

j.

Volcna autcin

Chri tm disccudi cupido cac*


apcrire, nihilomiuui

lestc

sui

advcntua conailium
incipil
,

qyerimonifl

el

expostulationem iliam profert


,

quod

nibi
\<l
,

tantia tcatibns tnunito

non

fueril tflmen

<

ri

(IJnmi.

LVicodemum vero, tamquam ad Pharii


loquitur
:

omucs
ijinxl
v.i

aic

amen amen

dico

tibi

qooniara

noviraua loqnimur, et quod vidimua teatamur,

tcatimonium noatrum non accipitiat Hic numero pluin

rima

utraque persona loquendi modua


,

satia indical

neque

testera aeae
,

dicere Christum

eorum quae credenda erant solum <-i aed aecum una patria aui vocem
,

teatimonium lohannis advocare

cl

non ad

uuum V-

codemum,
loquimur
teatantur

aed ad cunctum Phariaaeorum ordinem hanc

orationem esse prolatam. Sic igitur


,

et

quod novimus qudd vidimus testamur. At qui sunt qui


ait
,

Ego

inquit;

namque
;

et ipse

suum Chriatus
,

do

se ferre solebat

testrmonium
ait
,

ut alio loeo

si

testi-

monium perhibeo de me, rum est ct meeum meus


;

testimonium
,

meum
,

ve-

pater

qui

voeem

caelitus
et ut vos
,

cmisit

meque

testatus est filium esse

suum
et

mihi auscultaretis vos monuit. Ipseque item Iohannes


qui inter vos saepius
Spiritus
,

et
,

de

ista

voce

de descensu
,

columbae forma

mansiooeque supra me
,

deDei
,

que verbo Dei ad

se facto

quod ego sum


,

lilius
,

qui baptizo in Spiritu sancto

testificatus est
,

et

pa-

lam pronunciavit. Si ergo


compertaque sunt
quac
gesta
tot testibus

inquam

ista

quae nota
,

quae sensibus oculisque percepla


,

firmata

visaque in terris
,

atque mihi
,

boc cuim" illud

est

quod
;

ipse voeat terrena

quasi acta in terra atque patrata

non

credidistis
;

m.-

que

in iis

tcslimonium accipitis nostrum


,

si

dixero vo-

bis caelestia

id

est

quae nondum in
o

terris

promul-

gata sunt, quae hahent secretum adhuc patris mei con-

210
silinni

IAC.

SADOLETI EPl.STOLA

de mci adventus ratione causaque, videlicct de


et

modo
rituali

de genere vitae meae atque morlis


,

de
,

my-

steriis fidei

de redemptione
,

omnium gentium
,

de spi-

regno

de praemio vitae aeternae


ct

haec enim

nondum
tamen
et

ad aures

notionem hominum permanarant,


ct

inopinataque etiam nunc erant


nisi

insperata

neque ea
caelum
,

post pcrfectum mortis Christi resnrrcctioillius in


,

nisque mysterium, postque ascensum

deinde Spiritus sancti in discipulos missionem


vos qui

cui-

quam
sta

plane percepta cognitaquc fucrunt. Si ergo di,

xcro vobis eaelestia


,

inquit

illa in

terris ge-

pluribusque consciis
crcdidistis
,

et

testibus notata et confirliacc

mata non
pracscrtim

quomodo
tcstis

crcdetis ?
et

Gum
quod
cae-

horum
,

quac in caelo decrcta


sim.

cognita
est

tantum sunt
sequitur
lo
:

ego solus

Hoc enim
,

ct

nemo
,

asccndit in caelum

nisi qui e

dcsccndit
,

filius
,

hominis

qui est in caelo. Haec


tcstificari

caelestia

inquit

ego solus vobis


,

possum
,

qui in caelum solus ascendo


caelo nihilominus

illincque descendi
patris

et in

semper sum, omnium


,

mei con-

siliorum non solum conscius

vcrum etiam

particeps.
,

Quod

si

cidcm mihi

et

multis practerea testibus

quae

in tcrris facta sunt


eredidistis
,

palamque perspecta
ca quae sunt in

et cognita

non

soli

nunc
,

caelo occulla

cctcris et incognita

pro lcstimonio profcrcnti qaemhacc quideiu horum verho-

admodum credetis ? Alque rum est sententia.


2 5.

Quo
(^st

paclo autem lesus Christus


patris
in
,

filius
,

Dci

qui

verhum

cum

patcr semper

sit

(^t

quo temesse

pore descendit

lerram, in caelo tamen nihilominus

manserit, neque inde


arbitror, ueque
iu

unquam

discedat, et
est

notum
a

hoc loco curiosius

cxplanannobis

dum

nisi

ut

uno lanluin corporeo excmplo

AD
id

<ii

IKNTEM

r.

>i.

11
i

declorctur. Sicul
>()<(

enim hominii
nd aurei
,

intcitina

tatio
,

forai

prolata
ca

hominum
eii
1

acccdit

neque

in

-ii

.1!

tncntc

utiuc primura
l)ci
<

profecla uigre-

ditur, sic Cnriitus


iii

filiui

miasui

muudum
ea parte

cum codem

patre

lemper niliilominui
ie

coniunctui

eit

Nam quod
,

ulium horainii

norainal
id

ab
Imis

totum
,

quae estinferior, datura

mri-

Nicodemi ad distinguendam divinitatem ab humanitate etiam nunc rudis el i<! lanium eiae
,
1

mantis

quod

oculis intueretur

in ipsisque

primii no-

vae doctrinae initiis decernere de re tota et iudii

nondum

valentis.

Porro

<'*

his verbis Cbristui

non

so-

lnni testimonii sui

vim coufirmat, Qdemque


,

sibi astruit

eorum quae menMraturus

est
est

dicturus
,

quando idem
turbis
illis

ipse ea

com-

cui tot et tanta data sunt caelitus ex


(;t

voce patris et ah lohanne


rant audierantque
,

quae interfue-

testiraonia.

26. Sed mysteriutn

quoque

sui adventus ad

homi-

nes incipit declarare. Kst


sterii

quod

ipse

patre

enim principium totius mvDeo in terram missus est.


ost( j n-

Quamobrem autem
,,

missus sequentia verba iam

dunt. " Et sicut Moyses sustulit serpentem in solitu-

diue,

sic

extolli

oportet filiuni hominis

ut

omnis
suura

,,

credens in

eum ne
,

pereat

sed habeat vitam aeterfiliuni

nam. Sic euim amavitDeus mundura, ut


reat

unigenitum daret
,,
,

ut omnis credens in eura ne pe-

sed liabeat vitara aeternam.

Hoc contextu
,

missum esse filium in mimdum a patre et quam ob rcm niissus sit et quae ratio patrem ad eum mittendum moverit, indicatur. Missus enim est in crucem ut tollcretur inquit atque ex illo edito
orationis ct
, ,
,

atque sublimi ligno pietatem in

omnem mundum

et

veram

in

Deum

fidem

studiumque novae acquirendae

212

1\<:.

SADOI/ETl

EPISTOLA.

salutis ac divinitatis efFunderet.

At quo pacto
,

lioc in-

dicatur? Quia iam anle, inquit, a Moyse


litudine in illo angue aeoeo
,

et in so-

qui publice in subliinc


in seque

erectus spectandum se

filiis

Israel exhibebat,

intuentibus

iis

qui ab anguibus ignitis morsi fuerant


ct

salutcm continuo
est et
tio
,

vitam conservabat
filii

praemonstrata

dcsignata haec

Dei in lignum crucis sublain


,

ct

corum qui fidem suam


,

tulerint

a diabolo

ct

mortc

pendentem illum conet a vcncno mortis dia-

bolique sanatio. Est enim notum ex libro

numerorum

cum
si

proptcr obtrCctationem in solitudine populi Isracl

adversus
,

Deum

angues igniti in

illos fuissent
,

immis-

qui morsibus
illa

mortem
,

afferrent

et

iam complurcs

pcste

intcrircnt

admonitu Dei Moysem angucm


erecto in trunco

aeneum

constituissc

pendentem
sauciati
,

i:i

qucm
Christi

qui intuebantnr ab anguibus


,*

illis

sa-

lutem statim adipiscebantur


,

quae
iJla

fuit figura

morlis

et eius,

quae ex morte

redundatura erat
,

in omnes, qui morsibus diaboli vulnerati essent


tis

virtu-

ac sanitatis evidens ac manifesta praenotatio

quam

idcirco Dotninus jVicodemo proposuit, nt ex eis ipsis


scripturis
,

quibus

ille

fidcm atque auctoritatem maxi-

mam
ut

iam tribuebat, nunc erudiretur ac institueretur


illi

novum

atque inoredibile videretur de cruce et


filii

morte lesu Christi

sui

Dei patris aeterni

et oin-

nipotentis eonsilium.

Anguem quidem aeneum


:

illum
ille

dominus
sic

Icsus multa similitudine retulit


,

ut

enim

habens anguis efHgiem


ut

venenum tamen non habebat,


:

neque Ghristus in hominis forma peccatum


ille

atqne
sic
in

ludaeis adversus angues fuit subsidio

C!u'isto

mors hominibus adversus mortem

est opitulata

in illum saucii qui intuebantur,

venenum

statim reii-

ciebantj in Christum lesum mortui qui credunt, lioc c^t

Ai>

CLBMBNTEM

>n.

Ii

rt,

213
ib omni rein
fi

jui

Gdei luae in illum oculoi convertunt,

pcnte liberi pcccati veneuo reitituuntur. Sed

an

adumbralio
ito

ipia

et

Gguxa

vitam

vulueratii

ilem
vil
,

iiiterituram ad aliquantura
el

tempui

pi

Mi
mi.s

Gbristo res

veritai dat nobii

iempiternam
el

M
<n

ergo Gbriitus a patre in mundura,


;

miatui

crucifigeretur

crucifigeretur autem
<m

oI>

eam rem,
,

ut
eit

quisquis in illura
qui fiduciam
sti

mortem
is

eiui credidinet

boc

mae

lalutii in

Gbristo, ct in cruce Clnia

morleque posuisset,
peccaio vindicaretui*
>y.

morte

et

ab auctore mor-

tii

Verum
est

ipse
in

Deua pater, cur miiit filiumiuum?


tale

cur passus
constitui ?

illo

exemplum mortis cruciique


,

Quia

mundum
lilii

amavit

inquit
,

usque adeo

outem amavit,
(jui

ut

sui unigeniti
esset
,

vi

sanguinii eius
saluti fieret lar-

ex

filio

fundendus

borainum
,

quam salutem intelligebat in bac una fide, qua iu filium suum et in cruce iilii creditur>, repraesentari bumano generi et dari possc. jVon enim misit sed ut serut iudieet mundum Deus filium suum qui credit in ipsum non vctur mundus per ipsum
gitor;
,
, ,

,,

,,
,,

iudieatur

qui autem non credit


credidit in

iam iudicatus
filii

est

quoniam non
facta

nomen
,

unigeniti
in

Dei.

Mentione

iam

filii

Dei

et eius

hunc munterreni

duin a Deo missionis

quam

ipsi

etiam Iudaei tempo,

ribus ultimis futuram expectabant

spemque

regni rccuperandi
possidendi
,

ae perpetuo

deinde a suo genere

in illo adventu sui Messiae repositam ha,

bebant

ne hoc Nicodemus tempus esse illud


de
INlessiae
,

et

spem

communem ludaeorum
tum dectuctam
antevenit
,

adventu iam ad exioccurrit Cliristus et

esse arbiiraretur

et

ab lmius illum errore opinionis removet

missumque

se a

Deo nunc praedicat

non

ut iudicct

2 14

IAC.
,

SADOLETI EPISTOLA

niundum

sed ut salvum faciat. Erat autem expectatio


,

Iudaeorum eiusmodi
rent Messiam
,

ut

venturum quandoque eredet*st

qui graece
,

Christus

facturum iu,

condemnaturum quod Israel populnm Dei in honore maxime et iu amore non habuisscnt. Porro autem popuinm ipsum Isracl ex omnibus mundi oris et regionibus dispersum iam ante inter gentes in patriam reducturum regnumque ludaeae et Hierusalem illi restituturum quod postea perpctua
dicium dc gentibns
illasque
,

paee tutum ac tranquillum futurnm semper esset


tusis illo

conti-

divino iudicio fractisque gentibus


,

et

ad

morem
puli

Dei

lionoremque iudaici populi adductis. De


iudicio
,

quo futuro gentium universo


israelitici

dignitateque po,

augenda
in psalmis

et

amplificanda

cum omnes
locis cccinit.
:

quidem
28.

proplietae multa annunciant atque praedicant

tum praecipue
Alque
]jris et claris

David pluribus

ut

liic

posterior Christi adventus

cre,

vatum pracdictionihus celebratus cst sic primus ille quo venit in mundum non condemnandi quamquam sed redimendi generis bumani causa
,

et ipse testimoniis plurimis annunciatus et proditus

non tamcn usque eo dilucidam et evidentem habuit proclamationem ; non enim sic plane et penitus vatihus illis a Deo patefactus est ; sed cum per partes et
meinbra ab
vis myste)-ii
illis

indicaretur, in universum vero tota


,

non solum prophetas

veruin etiam ange,

los

propter magnitudinem sui novitatemque


caelestis consilii aeternis ante

et

alti,

tudinem

temporibus

ut

Paulus inqnit,

latuisset

quae de hoc primo accessu


mira-

Christi ad nos a proplietis praedicta aut in figuris anticipata fuerunt


,

rerum post eventu

et divinis

culorum

in

Christo virtutibus declarari


;

etiam magis D

explanarique debuerunt

sicut et omniluis suis dictis

Ah CLBMIIfTBM
factisque
iuoipil
a

u.
,

218

nunc Nicodemo ea apcrirc alque Qstendere: oon <uim, inquit, mi


lemper
fecit

Christui

e(

Deo missio
,

in

praesentia
esl

ea

eat

qua mnndui iudi-

candui mi
ti.s
,

"I

ut

quoo voa expectatii atquc opta


et

gentei

contundam

puniam.) vobisquc carnali


;

miiii

Abrahae terreuum regnum reatituam


,

led

idcir>

mundi quidem auditu novura nomine significatae sunt Quod nuaquam iiim iudaeo hoinini vel in primis accidebat arbitrabantur rudaei gentes cum Deo in amicitiam et
oo veni
ul

conservem etiam gentea

bae enim

gratiam esse venturas


raiil
,

neque spiritualem uspiam

ls-

qui ex fide Abrahae oriundus esset, aed carna,

lcm tantum

et

corporeo ex semine genitum agnosce,

baut. \ eni autem

inquit

<

missus suin

ut lioc

mco

primum adventu mundum salvum faciam. Verum quaeuam ista salus? Lit credatur, inquit, in filium Dci. Qui cnim credit in eum non iudicatur, ([iii autcm non credidit iam iudicatus est iudicatus inquam hoc ipso nomine quod non credidit in nomen unigeni filii Dei ;
,

ut hoc loco iudicari et iudicatum esse


ct

pro damnari

damnatum

esse accipiatur
,

in

quem sensum tamcn


est usitata.

huius vcrhi vis

et

Iohanni
sit
,

et

Paulo

Sed

quod iam iudicatus


unigeni
filii

qui
in

non credidit in nomen


hac
sit

Dci

co

quod
veluti
,

fide in
,

unum

Chri-

stum nostra omnino salus posita


aliis

hoc congruit

cum

evangelii loeis

cum

illo,

qua Dominus consed aliunde coalio loco


:

firmat se ostium esse


tris
;

per quod introcatur in ovile pa,

per quod ostium qui non inlret


,

netur introire

is

fur

sit
,

et latro.

Et rursus
vitis
,

ego sum via


mitcs
,

inquit

et

sum ego
csse

vosque pal-

et sine

me
,

nil potestis

facere. Et

quod

in actis

scriptura inquit
caelo in

unum

hoc Christi nomen sub

quo homines

salvi fiant.

V?

IAC.

.SADOLETI

EPLSTOLA
ista

29.

Habet autem locutio

nonnullam difficuha,

tem

cur dicamur crcdcre in Cliristum potius


;

quam

Christo
l)o

quam antequam enodcmus


,

de hoc ipso ver-

credere

aliquid
est
:

diccndum
et

eiusque distinctio fa-

cienda nobis

nam
,

credere dicimur cuipiam


,

cum mus
dem

illi

nliquid nssevernnti

eius verbis iidem tribuiilli

et

credere alicui

cum pccuninm
,

nut vnsn

au! nrcann nostrn consilia committimus


significatu posteriore plus
,

in

quo qui,

fidei

et

opinionis

et
,

certe quasi fiducine inest

non

fore nobis id frnudi


,

neque nos deceptum


hoc
est fldes
est
:

iri

posse ab eo

cui

tnntum

fidei
,

habuerimus. In qunm sententinm etinm

fides Christi
,

qunm Deo
en
esC

et

Christo nos hnbemus

ncci-

piendn
tinet
,

enim
in

etsi

credulitatem illam in se confidei


,

quae

vestihulum quasi

ct

ad maiorem
anteccdit,

postca

habendnm

Deo fiducinm necessnrio


,

tamen

sine hac fiducia

certaque existimatione recte a


,

nobis Deo spes nostras committi


fidei

vix digna est

quae

nomine appelletur: nam si tantummodo credatur, daemones etiam credunC si vero praeter credulitatem in Deo omnis spes nostra praeCerea fiduciaque repona:

tur

lioc iaiu

proprium

esC

christianorum, vereque creiste

dentium. Quouiam autem loquendi


citur credere

modus, quo
est

di-

Deo aut Cbristo

solam illam quodam-

modo
ctis

credulitatem prac se fert


;

quae

verbis ct dieC

Dei fidem habere

credere autem in Christum


,

Deum cum
dit ctiam

illam credulitatem in se continct


in

tum ad,

ccrtnm spem ac fiduciam


,

eum nostram
,

in queni credimus
tsse
et
,

cum non solum


ec

suscipimus ea vera
sed

quae

ia

nobis annunciet

praedicec
,

eum

praestiturum nobis quae dixerk


,

et

gesturum cu,

ram de nobis
visurum
;

nostraeque saluti conu]turum


,

ac pro-

idque aclurum

si

fidere

illi

nos

et

obtem-

\i>

CLlMtN rKM
,

v ii.

r.

M
i

*l"
e possimi

per

ire

volucrimus

ul

floi

entes ct beati
;

opinione ccrta conOdimus


.

idcirco rectius utimur


el

boc
i

iMic loquendi
j

Jcre proferimus

cum in Deum quam cum Deo

Christum

m<s
I

Christo.

ii

emin

credere in
nostras
iio.
,

Deom, Deo

nosmetipsos

non lolum tures

dedere atque committere.

Cur autem DeO|


,

aut in

non

possii

etsi

ex nostris in
licet,

Deo sine Christo credi Paulum commentarii


noster, qui est

abunde
ipsius
(jiic

colligi

lamen hic quoqne pauca strictim


iste

attingenda

sutit.

Etenim mundus
el

mundi amor,
et

in

eo spei nostrae,
,

curammmaxime
;i

omnium

consiliorufn collocatio
,

cura

Deo nOs avertat atque abstrahal


affirmante

quandoquidem

ipso

Domino

et

de hoc ipso
,

amore nominatim verba faciente domiuis pariter servire possumus; necesse


referre se

mamonae duobus nequaquam


mundi
et

est ad

Deum

cupientibus
et

ut a

mundo
in

ipsi

avellantur,

spesque suas omnes


e

propriorum desideria bonorum


,

mundo

extracta ac revulsa
:

Deum unum

transfe-

rant ac coniiciant
peditius,

quoque

id faciant

melius atqiie ex-

neque

illecebris ac voluptatibns inundi huius,


,

neque rursus incommodis aut ignpminiis


tur:

aut etiam

doloribus et cruciatibps corporis animique dimovean-

quautum cuim harum rerum, mundanarumque


,

af-

fectionum
admiscet
,

iter

ad

Deum

affectantibus ingerit se atque


et

tantum morae

impedimenti aflertur, quoet

minus beatam illam viam


cere.

ad caelum
illi

Deumque

di-

rectam tuto ac placato tencre

possint atque confi,

Porro haec via Christus


ipso dixit, et ipse ostium
,

est

sicut ipse

de sefidei

met
in

totumque huius
,

Deum mysterium
(i)

est

Christus

quod ad Golosseu-

Extant

lii

typis editi intcr alia Sadolcti opera.

218
ses

IAC.

SADOLETI EPISTOLA

Paulus, quibus voluit Deus notum facere, inquit quae siut divitiae gloriae mysterii huius in gentibus
qui est Cliristus in nobis spos gloriae.
3i. Istins ergo convorsionis a

mundo
,

ad

Deum
ista

cum
via
,

sit

mysterium
acl

ipse Cbristus
;

idcmque

ipsa

qua
ia co

cum

Deum itur ac iure id quidcm et merito numquam ne minimum quidem vestigium


fuerit
,

vel leve saltem indicium

mundanorum horum amorum


omnia
in illo

compcrtum amorc et
,

scd

semper divino
,

cupiditntc salutis

cunctorum hominum

ip-

sorumque cum Dco coniunctionis incensa fuerint atque flngrautia ; a quo unqunm proposito ut de liomine eo nunc loquor non Inboribus non vigiliis non gravibus nerumnis non despicationibus bominum, non insidiis non dolore corporis non plngis non cruciatibus non morte non cruce deuique ipsa teterrimo
,
,

turpissimoquc supplicio

vel

tnntulum
,

est distractus

cum
et

inquam
,

talis

Cbristus cxtiterit

integrum

nullnque cx
,

plenumque is pnrlc imminutum perfectae

mundo

aversionis

et

ad

Dcum unum
,

comersionis

documentum

in se ipso praestiterit

iure ipse unus est

sub caelo in cuius nominc


catus ergo iam

snlvi cssc possiraus. Iudi,

omnino
Dei.

est

qui non credidit in no,

men

unigeni

filii

Qui non credidit

inquit

ut

postremum actum vitae signiiicct, ex qno pcndet iudicium quoad cnim nd flncm vitne perventum sit semper liberum est bomini mutnre se et resipiscere.
: ,

At

(juo

modo
Ai\

iudicntus

si

nondum fnctum
in iudicio
;

est iudi-

cium?
facto
licet

tum cxlrcmo
se
sit

illo

dicabitur? iudicabitur nimirum


,

non amplius iused nunc re ipsa et


ost,

boc in

natura iudicium ferente, iudicatus


vocc
et

noudum
fict
,

pronunciatione Domini

quod
cst

lum

danmatus. Quod codcm modo minatus

\l>

'

Ml

>I

\ II.

l\ -m-i

M.

AJ.ir DetlS
drri.s
,

ciini
,

[><>mniii

nln

<l i.

<

,ui<>
l

JlO

COm
ubi
t
ill<*

iii(|iiiciis

morlo
esl

RlOrieril

ncmiO
,

iiihii

comedil mora statim


-.ti<;io

conaecuta

ille

morti

\<

niliilommiis addidUS est 3a< u Hoc autera eat iudicium, quoniara lui vcnit

,,

in

mundum

et
;

dilexerunt

hom
lucem

nea magia tenebi


:

,,

quam lucem

eranl
agit

enim mala eorum opera


o<lii
,

omnia

,,

enim qui mala


veritatem
,

et

ad lucem non

,,
,,

venit, ne arguantur ipsius


,

operai Qui autem facit


ul

venit ad

lucem,

manifeata nant opcra

eius

quoniam in Deo facta sunt* ,, Dignatur Dominus declarare ipsemet, quomodo


in

iata
,

non credendi
fert

nomen unigeni
indicium
et

iilii

Dei pertinacia
;

ipsa in sese
,

damnationem

quoniam,

inquit

venit lnx in

Ipse nirairum
ipso

mundnm. Quae antem ista lux ? Christus. At quamobrem lux? quia in


perspicua facta est via
,

patuit

et

qua ad

Dcum
,

mundanarum curarum itur quae cst tota ab ariioribus mundi aversio et ad Dcum unum amandum appetendumque conversio. Haec est
recta ct sine anfractibus
,

lux et vcritas

quae in Christo solo omnibus mortalicst


:

bus proposita atque ostentata

in

qua cunctis am,

bulandum
ipse alibi
cis

est

qni iler tutuni instituunt tcnere


et praecipites

ca-

susque lubricos
:

cupiunt devifare.

De qua
sancte-

ego

sum

lux

mundi,
,

inquit. Cuius etiam lu,

cognomen accipiunt

qui in Christo pie

que vivendo

gradu aliquo honoris et procurationis publicae constituti sunt ; quos tamquam faces praeferentes ceteris lumen non infimo aut
ceteris auctores in
,

occulto in loco

sed in aperto et edito vult

Dominus
ve-

cunctis lucere. Ista ergo lux simul ut in


nit,

mundum

radiumque

difludit veritatis suae,

quicumque erant

in

mundo,

studiisque et cupiditatibus nihil tamen aliud

220
moti
et

IAC.

SADOLBTl EPISTOLA

cogitantes in eo volutahantur, parlim uovo Iumine corn-

pulchrius quiddnm iu
,

illo

ac sibi optabilius
,

positum intelligentes

nd lucem sese coniuleriiut


sibi

in

eaque
verunt

mornm
;

et

domicilium

constituere praeopiaet cnecis

partim huins mundi honoribua


,

cupiIn-

ditatibus illaqueati atquc devincti

cnm

nd

novnm
et

cem oculos

pnulisper erexissent, iudicio

demum
,

dc-

liberatione in nlinm partem se converterant

veritntis-

qne lumine spreto atque posthnbito


coarguunt
,

pristinas suns et
ipsi

mundi tenebras magis adamavere* Qui


satis
et

semet ipsos

pronnnciant rcos

fugiunt

cum
,

in tcnebris

cum ipsam lncem lactantius, quam in Inmine


,

versantur

quod proprium
;

est

facinorosorum, ac prava
et

malaque patrantium
ad lucem
nis illius
idest

fugiunt enim lumen

veritatem
,

qui sunt malis facinoribus addicti; contra vero


,

qui
-

Deum

accedunt

et
,

splendore lumi

quod

est veritas

delectantur

hi perspicue sc

indicant non studio animi antea neque dedita opera

sed imprudentia potius, ignorationeque peccasse; cuius


erroris

medicinam

cx ipsa veritate
et gavisuri
,

nunc appetant, gau-

dcantque iam nunc


cis et

deinceps sint ipsius lu-

veritatis societate

atque commcrcio.

33. In

Dco porro

(It

quicquid in veritate

ilt

Iu\,

que

et vcritas

sumpla

spiritualiter
,

cum Deo

ipso

in

unura idelnque conveninnt


ligibilis, scaturigo

cuius lucis in

Dco

intel-

quaedam

et velnti rivus est ista


,

quac

oculis

mortalibus lu\ diurna cernitur


,

cuius fons et

origo sol cst

referens in suo lumine visibili vcritatcm

Dei intelligibilem.

Quemadmodum
,

ergo qui aspectu

nut hnbitu corporis dcformes sunt

neque

se libcnter
ef-

committunt

luci, et oculos

hominuni quoad possuut

fngiunt, quod se iudicnnt indignos qui videantur ac


spectentur, tenebrisque potius et obscuritati se dcdunt;

M)
.,].
( I

.11

\l

.1.

I'.

.1.

'1

intcriorcm animi hahitunn lurpern geruntf suntjtciniiis ci

,.i

\iiiis

ncclcrum

maculis inquinati atquc


j<

inlccli,

ipsam

iniiltn jh.ic.i.hi!

>icm

mUltOCIU Mlblij

miorcm fugiunl

veritatis

luccm, quae non corporif


,

nnirai lumiuibufl Riiuigel


sicul !u\ iila \isi!)ilis

liabctque fonlcra iui

Doum
li.ic

li.iltcl

solcm. AtqUfl
ea

nl

iii

di-

vina

luce

(jii;ic

liiiiif

ncri

m
sunl

ioic

rectisaimc di
l

(Miiitur;

quoniam omnis eiusmodi


in
,

Lui cx sole
,

quaecumque
cuntur facta
etiam apparet

veritate

facta

in

Deo
est*

iure diI'\

quod omnis
,

veritas ex
et

Deo
in

quo

eoa

<jui in veritatc

lucc libcntcr

ambulantj
ctos
tatis
:

et foris

bbnestos essOj et intus


et

Dco coniunet et

(juo

enim quis amantior


et

studiosior est veri,

hoc magis
,

ad

Deum

ipse se adiungit
in

Deum
opta-

accersit in sese

beatamque cura eo

primis

bilera coit societatem, in

qua humanae conditfonis sumquis,

ma

felicitas

consistitest in his evangelii verbis dubitatio


,

34*

Sed

nam eum

adveniente Christo et lucem


se

mundo
quasi

afferente
,

ad
et

conferens

et

Inei

illi

se
,

committens
constet

bona

vera opera sua secum attulerit

Jibenter ca in

Inmine expositurus
mines in tempore
se
;

cnm omnes
,

omnino
et

lio-

illo

peccato et culpae obstrictos fuisinquit Faulus


,

omnes enim peccaverunt


:

egc-

bant gloria Dci

ipseque potissimum Cbristus adven-

tum suum
perditis
citiani
stri

in illud
vitio
,

tempus contulerat
,

quo hominibus

iam

suo

et
est

adductis

quod
,

omnem cum Deo inimisummum ac supremum noad


,

generis

nos misericordia

malum ipsius Dei benignilas atque erga eum gratior opportuniorquc nobis
nomini
,

tum vero

ipsius

et gloriae aptior ct
,

congruen-

tior futura erat.

Sed solvitur quaesfio

si

verba atlen-

dantur; facere cnim veritatem potissimura est ad

Deum

222
tiam
tit

IAC.

SAOOLETl EPISTOLA
clemen,

se conferre ct confugere ad eius gratiam atque


,

cum

pcccati nos ct culpae reos

agnoscamus

sola illius miscricordia ct bonitatc ad

spem

salulis ad-

nitamur

ncquc

cst ulla
,

omuino
in

in

nol)is virtus

hac
,

humilitatc praestantior

qua summa inest veritas

ut non operibus nostris

quod heatam

vitara ct spern-

mus
tiae

ct

assequimur

scd totum Dei gratiae et clemen-

feramua acceptum. Qui ergo maximi hanc faciunt

virtutem, ad

Deum maximc
eonsociant
,

hi

accedunt, scque ad
suis

eum
mi-

adiungunt

et

quandoquidem quo

nus meritis confidunt

hoc plus haufiunt in

se divi-

ni luminis et veritatis.

Atque hoc Iesu Christi cum N icodcmo sermonc iam exposito illud nohis extra ordincm in hoc loco notandum videtur quod in principio Iohannis evan35.
,
,

g(*lii

scriptum

qua legitur
illum.

quod Iohannes
erat illc lux

venit in
,

mundum,

ut testimonium

perhiheret de lumine

ut

omnes crederent per


illuminat

Non

sed ut

tcstimonium prrhiberct de lumine; erat lux vera, quae

omnem homincm
et

vcnicntem in liunc munet graecis


,
,

dum. Video cnim ab omnibus


ita

et latinis

et

leetum

mtcllectum

fuisse

ut sit venientem in

hunc mundum, cum tamen meo iudicio multo rectius quod veniens ipsa lux in hunc mundum intelligatur
,

illuminaverit
verior est
:

omnem hominem. Nam


,

et scntentia ipsa

ante cnim

adventum huius
tenebrae erant
,

iucis in

mun-

dum
Jnis
ait
,

hoc est Christi


vel
ipsi
:

versabantur homines in tene,

potius

quemadmodum
lux in
se
iste

Panlus

ante eratis tenebrac

nunc antem

Christo lesu. Et huic sententiae locus

Nicodemi
,

accommodat, bbi lux venit

in

hunc
,

mundum
?

inquit.

Nam

si

de hominibus accipiatur

quid

fuit necesse ap-

ponere venientibus in hunc

mundum

cum

ipsa ho-

Af

II Hl.\

IM
,

> II.

I'.

*!,

minura

Mui

illiiMMM' iifin

nppellatio
,

non de im
futun

m
,

tdligatur qui nutquarn eiistunt


ij,,.i

ncqua

ronl

yero lui
1

i-i

.1

ei

verbum Dci v\ filius patris sempcr futt quam im Imnc tnuudum \ nirel certo tempore suo nuc advcntu nomittibus lumen
,

qnod
,

esl

ri

veritatcm attulita

Verbum
,

porro ipsura

m iccum

ytjui-jov

arabiguum
genere
in
,

est

nl

eal

quartum casum dcsignni


,

in virili

qua rationc refcrtur ad homincm


graece ncutrius gencris

el

reotum
nnii.
latine

neutro, quo significatu lumen venisse in-

Kst

autem

vi fw

quod

Iuccm,aul lumen convertimus. Quamobrem mea quae ilerat lui vera sententia rectius legendum sit
:

lurainat

omnem bominem

veniens in hnnc
,

mundum.

Sed de hoc qui sciunt iudicare


rabunt.
36
in

accuratius considc-

Nos

lioc

primo munere perfuncti


,

ad alterum

Iobanne locum

quo Iesus

sepulchro recens egres,

sus a

Maria Magdalenae

se contingi vetuit

tuo Pater

sanctissime imperio accedamus. Est autem oo loci post

discessum Petri
illinc

ct

Iohannis

sepulchro
,

qui sublatum

corpus Doniini audientes

ad visendum concur-

rerant, et

non rcperto corpore, sed linteaminibus, qui,

bus illud involutum fuerat


sus ad semetipsos
,

dumtaxat pcrspcctis

rur-

hoc

est

domum

ct
,

ad coctum rc-

liquorum apostolorum
ptum.
,,

sc retulerant

sic

deinde scri,

Maria autem stahat ad monumcntum

fleus
,

foris.

Ut crgo

flevit

dospexit in

vidct duos angelos in albis


put ct

monumcntum unum ad scdcntcs


,

ct

ca-

unum
,

ad nedes

quo
:

in loco posuerant cor,

pus Iesu
-,

ct

dicunt

ci illi

mulier

quid
,

fles ?

Dicit

eis

quia tulerunt

posucrunt
rctrorsum
,

Dominum mcum et nescio cum. Et hacc cum dixisset conversa


et

ubi
cst

vidct

Icsum stantem

et

non

sciebat

224
,,
,,

IAC.
est.

SA.OOLETI
Dicit
illa

EPISTOTA
:

cjuod Icsus

ei

Iesus

mulier quid

flcs ?

qurm
est
,

quacris ?
:

existimnns
,

quod

borti
,

custos

dicit ei

Domine
,

si

tu sustulisti etim

dic mibi

ubi ipsum posuisti


sus
:

et

ego
,

cum
:

tollam. Dicit ei Ic:

Maria. Convcrsa

illa

dicit ei

Rabboni

quod

dicitur mnqister. Dicit

ei

Iesus

ne

mc
:

attinge, non-

dum

cn im ascendi ad patrem
et dic eis
, ,

meum
ct

vade autem ad

fratres mcos
,,

asecndo ad palrem

mcum

et
,,

palrcm vcstrum
3?.

Deum meum
,

Deum
,

vcstrum.

Horum
,

in evangelio

verborum

quoniam
a
,

cctcest

rorum perspicua
quaesitum

senrtentia cst

nequc aliud

me

qunm

ut rationem illam

exponam
,

obrem Dominus

se a

Maria noluit contingi


ascendisset
,

quamco quod
alio-

nondum
rumquc
se tangi

ad patrcm

suum
,

sic

cnim videtur
,

vcrborum sonus

inferre

obtemperabo praecepto

scntentiis brcviter enarratis,

meam
,

post ap-

ponam. Sicut enim qui dicunt


,

idcirco Icsuin noluisse

quoniam Maria nimis

familiariter

atquc ut

ante solebat ad
iniiciebat,

cum attingendum alloqucndumquc se cum autem vellet Iesus maiore eam cum
,

eam ab illiusmodi conct communi bomini tactu qui mortali potius corpori quam ei qui esset in vitam iam immorconveniret
rcverentia id facere
,

probibuit

talem

ct caelestem

gloriam e mortuis excitatus. Est


,

autem istorum in
quasi

bis vcrbis intcrprctatio sic dccliu^ta


,

Mariae signiGcaverit Cbristus


,

ne

se ita atiin-

geret ut prius crat solita


pdlis
plius
set
,

cum neque ipse cum disciquo prius, essct amet hominibus eodem modo versaturus quando eum statum iam adeptus cs,

ut sibi cito ad pntrem ct maturc csset ascendenatlinge


,

dum. Ne me ergo
tibilcm
deesl
, ,

inquit

ut mortalem
nibil
;

ut pa-

ut

consuotum bominem
patirm
ut

enim mibi iam


talis

nisi ad

ascendnm

nam

quidem

4JD
,,,i

CLEMENTEM
iii

ViU

H
u

2M
iit,
el

suin
el

ul

miln

cocluin

promplui biccu

nnciii
,

propcdiein

ium

inilurui; lantutn vade,

nti

.,

qoc fratribui mcii, nio Bscensura bunc td


,id

Deum
inum
l

,i

patrem meditarii Sic cnim, inquiuut,


ascensuro mulicri cxponit,
,

el

Dciiiu

vultquc

cum

ipsitis

nuncio ceteris iudicari


reverentiua
rat
.sct
;

<'t

eam

instruii
i

oc docet.
ie

ut

secum, ac cum maiore vcn


li

ge-

quodque

plauis atque apertis vcrbis protulis;

potuit elaiius dictum videri


,

hoc maxime modo


erudil
,

le-

niter

compresseque loquendo
sibi
,

Mariam
et

ut

am-

pliorem honorem

habcbal

cum

divino iam bo-

mine putct se agere sermonesque couferrc. 38. Sed haec ratio tum per scrlpturara infirmatur
cst

enim

in

Matthaeo
eius.,
;

sic

scriptum

cpif)d

mulieres te-

nuerunt pedes
i

in

quibus sine controversia Maria


,

ii

primis fuit

tum autem per aliam rationem


illc

quo-

niam non
nae
,

iuit afTectus
illa

amoris in Maria Maedale-

quo
,

ad complexum

pcdum Domini

incensa

ferebatur

nobis

rum

modo reputandus; siquidcm amoris a et charitatis erga se magis quam cctcrarum rcflagitator Dominus est. Qui post resurreetionem
illo
,

suam

a ceteris

passim discipulis attingi


,

se pcrmiserit

iion dcbuit

Magdalenae

quae in Cbristum Iesum amoilla

re praeter ceteros flagrabat,


ris

humaiiitas et familia-

consuetudo denegari. Alii hunc locum rcvocant ad


,

mysticum sensum
vis pio et recto
ct Spiritu

quod

noluit

sanctissimum ab his, qui carnali


,

Dominus corpus suum tantum affectu quam, ,

feruntur in

eum

nisi
,

iidem baptismo
attingi et con,

sancto purgati et expiati sint

trectari

,*

ideoque ne catbecumenis quidem


confitentibus
,

Christnm

clara voce

ipsius

sacratissimi corporis

communioncm
sentehtia
,

instituto ecclesiae

concessam esse. Quae


,

ut in mystcrio vcra sit

sicuti cst

non

ta-

22(>

IAC.

SADOtETl

EPISTOLA

men

ipse Christus post exsurrectionem


,

suam

in

munman-

do eliam diim consistens


rctur Spiritus snnctus
sit.
,

antequam veniret

et mitte-

a discipulis Suis

intactus
,

Alia est expositio illorum qui dicunt


a tacin Iesu
,

propterea

prohibitam Mariam

quoniam simpiicem
existimaret, nec tam-

eum
eum
sus
,

et

purum hominem
quem non

esse

cum
,

ffuam aequalem patri agnosceret


tangere

non digna habita


;

est
le-

intelligebat
,

quasi dicat
;

ilii

ne

me

attinge talem
,

qualem credis

et

si

enim

in terris
est lioc

sum

neque dum aJ patrcm


,

meum

ascendi

tamen voluntafis meae

quoJ etiam nunc hic

commoror; nam facultatem ascendendi iam habeo: quod ut ita esse intelligas vade aJ fralres meos et nuntia
,

illis

asceudo ad patrcm
et

meum

et

patrem veslrum

Deum meum
ab
illo

Deum

vcstrum. SeJ haee rnterpretatio


,

scripturae loco longe aliena cst

mio Christus
fe-

sc a

Thoma minus multum


,

creJente
,

quam Maria
,

ccrit
tingi

non solum passus est seJ neque attingi moJo verum


,

voluil iussitque atattrectari eliam


iuferri. Qr.i
et

in vulneruin plagas

manum
e
,

illius

enim
,

credebat aequalem patri esse Christuin

Thomas

qui

ne exeitatum quidem illum


teris
etsi

mortuis testificautibus ce-

apostolis

ut crederet

animum

inJucebat ? Sed
Jici

multa Je huiusmoJi interpretationibus


,

postor-

sunt

quae
,

licet piae

sanclaequc siut

tamen aut
,

quent

aut ad remolOs scnsus interpretantur

nos taloci

mcn
aj

<jui

puram

et

simpllcem seutentiam hnius


rsiis
,

ha-

bere existimamus, omissis controvi


e;iui
.Uj.

quam primum

exponendam veuiamus.
Est igitur in hoc loco
,

primum

graeci verbi vis


;

et significatio inlelligenda

quod
in

est omltaTQii
,

iJ

enim
ita

indicat

plerumque non tangere soluin


sc et

seJ langendo
,

auiungere

circumplicare

eoque immorari

\i>

<

w\

n.u
,

ii.

r.

w.
i

possc non

idealur

quod praeclnrc
l

ini
,

dcsidcrio
pei

Magdnlenac

ongi

quae
i

<
i

ra
pt
i

ubita

iu iini

ataque perinota
,

lactitia

uon

lum n

corporis
ipecti
,

s<<l

viventis

ip iui
pi

Dotnini

cogniti
e proii

atquc

ad

amplcctcndum
satiari
,

ueque

facile posset

aut divelli
<!.
,

Dominua moa!

raiu illam

praoterrumpens

iiiineium

discipulo
excitai
buii qi e

per

eam de sua
et

resurrectione perferri volens,


,

illum

admonel

ul

6nem amplexibus
illos

faciat

praevertat ountio couveniendi apostolos, ct de suo ad

Deum proximo
inquit
;

asceusu
est

edoccndi
iuihi
,

yli

uktqv igitur,
,

quod

ne iubaercas
ira!i.s.

nc agglutineris
,

ne iu

lioo

moram

\am quod
,

sequitqr

nondum
susce-

euim ascendi ad patrem uieum


tis

consolatio est praeseua

niolestiae

quam Maria

digrediens

Domino

plura erat; (juasi dicat: erit tcmpus iterum congrediendi


,

frueris alias aspectu


\o!>i.s

meo

et

sermonibus

nondum

euiin a
nuiic

ad patrem profectus sum, mausurus etiam


,

vobiscum sum aliquantos dies


esse
,

poterimus rursus
:

commode convenire, atque una


instat
to
,

uunc

iioc

quod

quod differeudum non


,

est

age ad fratres uieos

coufer

atque

illis
,

nuncia me iam trausactis mor,

lalis

vitao partibus
est
,

et ea recepta vita

quae cum Deo


et

semper futnra

ad asceudeudum in cacluni

ad
pa-

communem
4o.
tulisse
,

mihi

et iJlis

patrem

ac

Deum eundem
homo
,

ratum expeditumque
cLim

esse.
,

Quae quidem verba

etsi

videtur ut

pro-

Beum

et

patrem suum eum vocet

qui

idem

sit

noster et pater etiam

Deus
,

tamen

ut doctis-

simo a sanctis viris est adnotatum

cum
et

dixit

Doum
et
iii

moum
et

et

Deum

veslrum

aiiquam
;

in

ordine

natura distinetionem fecit

cum

si

eodem modo

et sui

ceterorum esset Deus

Deum

convenientius nostrum

228
ea
sit

IAC.

SADOLETI EPISTOLA

proferre potuisset.
,

Ouod autem
,

graeci verbi

sententia

qrnam nos exposuimus


,

cura finguae illius pe,

tum testimonio etiam est laverbo ducti significatio quod aliquid ex aliquo aptum esse pronuneiamus non communi illo sensu quo hunc vcl boc aptum esse ad aliquam rem dicimus ut cum proferimus aptum esse bunc bomincm ad litterarum aut ad militiae studia
ritis

patere facile potest

tini vocabuli ex eo

quasi
ita

ldoneum

significafiteS et

accommodatum; sed cnm


pie et prosic

verbi causa loquimur, statum cbristianae religio-

nis ex illorum vigilantia

vide populum regant

.;

aptum esse qui illud enim aptum,


,
,

coniuu-

ctum haerensque
deat
,

significat

ut cotum boc illinc depen,

atque id

ita

sequatur

ut stare

quodammodo

si-

ne

illo

non

possit.
,

Qua

seutentia graeci verbi perce,

pta et cognita

cum

Mattbaei veritas intelligitur


,

qui

asseverat has mulieres

quae primae conspexcrunt Do,

minum

tenuisse eius pedes


,

tum horum

in

Iobanne

verborum quae obscura et perdifficilia habita sunt mens et sententia videtur esse patefacta. Etsi illud quoque in
liis

verbis

mvsterium
,

videri recondituna pdtest

(juod doniinus Eesus

ut diligentem illam sui

corporis
illius

attrectalionem

Thomae
,
,

reservaret

qua

fides

non

dubitantis solum

sed ceterorum ctiam post

eum magis
per tran-

coufirmaretur
situm volucrit

levius a
se

Magdalena

ct quasi

attin&ri.

4i Quapropter bis duobus locis evangelii iam expositis


diis
,

cum

ego

Pater sanctisslme
,

qui

in

bisce stuviiui
re-

nullamque sine iis statuo essc lam quotiescumque aliquid lego aut scribo , toties maximi crga me beneficii ac meriti in memoriam
,

totus

baereo

digar

banc tranquillam ac bealam \luin consecutus sum, non possum tibi non
,

quod per

te

hoc otium

et

AD
i,i.i\

<

i.i.ii

,i

mi.
,

w.

22
u

imai gi
,

itioj

icmpcr agcrc

tequc

dep
,

cari

ut

ea

quae ad quietcm aa mi

mei
,

pcrtinenl

quemadmodum quidcm
ditare
,

facere instituisti

mihi inppe,
-

uon dcsinas. Memiuit Sanctitas tua cum tibi in maxtmjs tuis actionibus aique conte cvsciii .siliis operam praeberera et Gdclera et assiduam meam
*
>
1

1 *

1_

tiiti

Gdem uequc inoppprtunam


;

tieque iograiara

<

tisst*

cunique honores mihi

et

fortunae praemia apud

tc

parata essent,
,

me
in

illa

tamen nequaquam lectatum


,

esse

sed
,

hanc potius appetivisse

in otiura et solitu-

dinem
hus
,

tamquam

portum ex
facultatern

illis
,

negociorum

flucti-

niei
et

recipiendi

cum quidem omnia


,

Deo
aus
ficio
tis

caelestibus musis debere rac arbitrarer


incredibili

quo-

rum amore prope


adeptus
,

iampridem fuerara accen,

Guius mei desiderii fructum


,

tuo singulari bene-

etsi

quara

tibi

reiCram gratiam non sa-

babeo

quod
longe

status tui dignitas et araplitudo opicst

bus

riostris

superior, tamcn quod ad studia


et

litterarum attinct

omnes meos labores

vigilias

om-

nes

tibi et

nomini tuo libenter delaturus sum.

Cumque
cst.

propediem de optimo principe scribere instituerim (i),


id opus
4?-.

mibl in tuuni honorem iam conslitutum

Sed ut coeperam dicere

cum

de

liis

quae ad
molestus

opes et fortunas pertincnt,

nusquam ego

tibi

sum

de quibusdam quae ad rectionem ecclesiae meae,


te

populique mihi per

Dco
,

ipso commissi

pacem

et

tranquillitatem apta sunt

semper ad tuam illam


in
alio

exi-

miam
(i)

atqne praestabilem

vix

talem
,

unquam

Non

extat lioc Sadoleti

promissum opus
script.

ne inter ea

quidem quae Tiraboschius


rat. Ihi vero

in biblioth.

Mutin. enumeIII.

mendose

ait

idem Tiraboschius Paulum

aulo-

ctorem fuisse Sadoleto scri!)endi huius opusculi de duobns


cis

Ioliannis evang.

quum

rcnpse Clemens VII. id iusserit.

230

iac. SAD. tPt&T.


le

AD CLEM.

VII. P.

M.

maxime admirabilem benignitatem perfugium sum babiturus; quam tu erga me cum mubis sarpe variisque temporibus tum vcro nuper Massiliae cum csscs pracclare adbuibuisti nibil enim postnlavi a tc nihil precatus surn in quo tc milii dubium aut
rognitam, in
, :
,
,

dimcileni exbibueris

humanitas

ita

cum tua illa naturalis comitas ct cum quadam amoris tui erga me signi, ,

ficatione coniuncta esset

ut ego
,

non tam impetrando


ct

quae optabam

Jaetari viderer
liacc vel

qr.am tu indulgendo

coneedendo. Sed

praestantium virtutum tuain aliud

rum
et

vcl

meritorum crga mc commemoratio


cst.
,

mibi tempus rciicieuda


temporis
, ,

Illud est praesentis curae


,

ut te
vitae

sfcr

ut

bunc

rogcm Pater sancte atquc obtcmeae statum quem cgo omnium


,

fortunis et bonoribus antepono

inviolatum mibi pcr-

pctuumquc

conscrves. Et

si

qua mibi ad eius tutclam


et

et stabilitaicm apta

opportunaque extiterint, qualia


tibi

nunc nonnuila supplicaturus non


desit liberalitas
,

sum
,

ct in

posterum
aliquanto

saepe fortassis cvcnict ut requiram


;

tua mibi in eis

quam

eliam

si

crga

me

propensiorem peto

vcl id ago quia tu sic adversus


vel quia

me

semper consucvisti

mcus in Sanctitatem tuam


,

amor
lari

incredibilisqne cbaritas

cum sumraa
bis

et

singu-

observantia

coniuncta

in

rcbus

praesertim
,

quas recte gerere atque administrare

c.ipio
,

aliquod

magis strictum erga mc


iuria

tui

animi studium

non

in-

postulare viderctur;

quemadmodum

tu pro tua

summa
bis

prudcntia

summaque

itcm bumanitatc iudica-

optirne atque constitues.

UE
loloti
i

INI
,

,;,;.

r.i

imoi.u.
ubi
,

3
>ii<

scriptis
i/u

>j>i \i.,l<i

alit/uo

/i/u

///<

,>"

tleandri

..,.. /\

Card,

tumnu
,/
,

viri

0111

/'/"

catholica rcltgionc.

diti
\

tl
<<.

multaaue

doctrin

in claruiu
>

>n

crcati

Paulo
uni

tertio
,

SadoleU pn cibus,

</n<i<

suni ai

ud

iac*

annuente* Antea vero fuisse bibliotliccariuin


,

vaticanum

constat

ex

historia eiusdem bibliothccao

quam Assemanus catalogo codicum orientalium praeposuitt fbi enim . LXII* diploma Leonis \.
refertur
,

r<it.
l
}

l*.

a Sadoleto ipsp^ oui l^eoni

al> epistolis
,

erdt,

scriptum cum insigni Aleandri laude

munus illud demandabatur% En heic autem nos epistolam damus (ib Aleandro nondum tum Gardinale eodem impetrati honoris die seriptam cd Iulium Cardinalem Alediceum cmi beneficium illud Aleander aca ptum referebau
r///
,

lulio Cardinali

Mediceo

(i)

Yicccancellario apost.

felici&siraara et

diutissimam vitam optat

Ilicronvmus Aleander.

iiia

nihil

milii

boni
,

Romae
non
non
si

contigit

quod non ex

luo fonte emanarit

ideo
,

sine
tibi

praeteriturus yidebar
gratias

maeni criminis nota quas saltem possum


in

agerem
plurima

tum ob

alia tua
,

me

merita
id

quae

muho

et

maxima sunt
,

tum ob

poslremum
potissimum

quod sponte quidem sua


ratione
,

scd habita
contulisse
,

tni

Pontiiicem mihi

certo scio.

Hofcibi

dierno mane unus aherque nuncius a Giberto (2)


a secretia ct

fidehssimo et prudentissimo ad
,

me

vcnit

(0
(2)

Is cst

qui postea
fnit

Clemcns VIT. PP.


,

evasit.
et

Hic poslca

veronensis episcopus

imrnortalem

sui

mcmoriam

reliquit.

232

ALEA3DRI CARDINALIS

me vocari. Fgo quanto mrlius polui claudicans ( nam alterius genu et tumorc et dolore XXV- fere diebus intra cubiculi claustra me continui ) quum in palatinas aedcs pcrvcnissem obsigniflcaiis Pontificis iussu
,

vios

babui

liic

illic

multos

prout sors ferebat


gratularentur. Id

qui

mibi novum quoddam

bonum
essct
,

qunm

rogarem quid tandcm

me

ex Pontificis oraculo

sciturum respondcrunt. Interim purpurati patres consistorium introituri frequcntabant


;

ideo Pontificis ius-

su accessus

meus ad

consistorii
,

fincm remissus.
introducente

Mox
Gi-

consistorio brevi peracto

quum

me

berto iuvene incomparabili ad sanctissimos pcdes provolvercr, audisse se rctulit beatissimus Patcr,
et

oplimum
gratissi-

doctissimum virum

et

Mediceae familiac
,

mum
sisse
,

Zenobium Aciaiolum aut iam ab bumanis excesmedicorum praesaaut non multas post boras
,

gio

excessurum. Proinde bibliotbccae palatinae prac,

fccturam
gnissime
te

qua Zcnobins fungcbatur

se

mibi

et

beni-

et libentissime
,

committere. Id tum alias spon,

sua se facturum

teris

tum quia Zenobius acgrotans ad Sanctitatem suam datis me prae ceteris


,

lit-

cui
est.

Incc cura crederetur

disrnissimum csse testatus

Id ego posterius quamvis in


tcar
,

me non agnoscam

nec
,

fa-

non possum tamcn non lubcns admittere


a

ut qui

vidcam me
ne
,

laudatissimo viro, ct in mortis discrimi;

tanto

testimonio laudari

idque

cum

vix tcr aut


,

quater ad

summum
;

ex

quo Zenobium novi

ipsum
,

fuerim adlocutus

qnam diem clauderet vix in quatuor mensibus semel vidcrim ncdum tale praeconium aut pcr mc atit pcr alium quempiam ambiante vero
,

tiose ftierim

aucupatus
,

quin imo ne acgrotarc ipsum


Pontifcx iam
rei

quidcm

prius scivi
est
:

quam
ct

mc

tali

mucon-

ncrc dignatus

huius

Deum ipsum

ct

iM

ITOtAI,
iM

t 1 1

m
i

'am optimoi

.
i

Quapropter
Ponl
ei
itc
i

quum
r

nnll.i
i >

iii

iiic <-\
s s
1 1 1

idem
iiir

ii

iit

'pi.i

lerop*
>>

r m

in

Ii.k

rc

plurimii
pi
u

inmraii

(|in

hunc
i<l

locura nfTectabant,
in

ucrit, iup< real

iiic
(linni

ui

agnoicam
,

tuara unini gratiam,


niilii
,

ooi

mc

tuac fovCI
icitur
el

hoc

lnissc

COncetlUm. Ininicrocu-

talei

Pontifici
ut

lumrao

et tibi PontiGcii

ro,

gratias

ago;et
,

uterque \cstrimi dintinime mihi


et opto.

leculo vivatis

precor

Illud

(fateborenim
ea-

ingenue) nequaquam mbticere poiinra, gaodcndum


se
iil>i
,

quod iam apud omriei

in

conleiso eit, Alean,

(Inuii

tuorum famulorum minimura

immo

inter ccteet

vos vi\ tua familia

dicnum

Zenobio intecerrimo
,

eruditiisimo viro, tuaeque gentis amicissimo


riente
riii
,
,

ct

mo-

iu

diguum iudicatum esse cui negocium primare litteraria viris commeudari solitum deman;

daretor

ut cx
aliii

hoc coniicere possint homines, quid dc

plerisque

iperahdum

sit

qui in tuo famulitio


italo

tanto sunt Aleandro maiores,


stat

quanto

Gangos

di-

ab Eridano. Vive
,

et vale felix illustrissimo


efFutitis

MaeRo-

cenas

et

in

litteris

repente

ne quaeso clo-

quentiam quaeras. Iterum

vale.

Ex

tua CanccIIaria.

mao

die

XXVII.
2.

iulii

MDXIXPontifici

Leoni

-X-

maximo.
et

VJptas

tu

quidem

Pator beatissime
,

non parvo
remisso
,

desidcrio expetis

ubercm pluviam

per

quam

paulisper aestu ad anniversarios tuos secessus

opti-

Ncque id immerito oplas nam non homincs modo quorum tu omnuiin pater et in terris pro Deo es sed et plantae et terra ipsa nimia siccitate fatiscens tantum non emistibi

mae

valetudinis fomites
;

redeas.

234
sa [voce
,

al:;a>;dri

cajidinalis

largum

a superis
,

imbrem

precatnr. At pala-

tina

tna bibliolbeea

qua

nibil pulchrius aut precio-

sius orl)is

terramm

vidct, sola ipsa aestatem prorogari


,

cupit

liicmcs reformidat

pluv

ias

cxpavcscit

prneel-

las aefis dcprecalur. Timet eniin nc transversa aliqua

vis Ycnti

delorto

pcr fcneslras specularibus orbatas


( .sic

imbre

dulces animi fructus

enim meo quidem


a
,

iu-

dieio praeclaie vocat Pindarus libros) intolerabili iniuria afiiciat


;

quoiuin semiuaria
et tnui solo

tnt inelvtis

beroi-

bus cbartacco quidcni

sed Messalac marve-

moribus tnagis dnraluro credita, bibliotbecam tuam


luii eois

longo ordigemmis ne et magno numcro exornant. Atqui vereor ne iidera quorum bona pars iam numerum Dcorum illi berocs
et crylbraeis unionibus
, ,

auxit

et

pluviam piobibeat
caclo dari

et
si

tantam cladein a suis

fructibus defcndat. Proinde


si

voti

compos

fieri

vis

imbrem

tibi e
;

iube fencstras specuiavi,

bus muniri

quod damnum ei loco intentare videatur id tuo numine arccndum protum acrcm mutari videas cura. Si semel boc adnuas
et

siquid aliud est


,

tum obduci caclmn nubibus


rcnissimam illam tcmperiem

et

triduanis aut quatri,

duanis imbribus acstivos ardores extingui


,

et

mox

se-

et

placidissimam Marti-

nalium aestatufam sequi


fclicissimc rusticabitur
dibit.
( si
,

quo tempore tua Sanctitas et et felicius in KUam urbcm recst

Neque magna ad bane rem impensa tamen in tanta rcrum omnium alllucntia
tamquc bonestae statuendus
ct

opus

ullus

tam

utili

vsl

impensae modus)
,

siquidem
ct

specularium bonam partcra iam babcmus


tecta aedificia

minimo ncgocio scmcl

conservantur

qnac mox labcfactata incrcdibili dispcndio reparantur.

Quod dem
,

Bi

incolumi Sanctitatis tuae gratia

libcre qui-

sed e sinccro ct tibi devotissimo animo mibi io-

EPI.STOl
niij
,

\i

23?
i

licfit
i

pftf
j

Csl

nf

llll

!>

.1 r

li !

llilis

j.

i!<

II

ilhl
i

ihini

oriiiis

('nniiiiiiiicni
t
:

1 1 1

libros

modo in n ine dci n iniins Europne nsnm honos nndiqui en magnri curn magnoquu sumptu compai
ii-in
ii
i I

rc

vero
ei

ct

eosdcm nliqunndo

Btnissos

non minore
,

siudio

nlacritate
,

recuperare consuevisti

bibliothc-

cnm istam
est
et
j

quae

til>i

noii

conscrvet
Vale.

cum pontificatu divinitua datn modo verum ctiam augcai ornct


,

focupletet.

3.

Lconi

X- Pantifici maximo.

Ciarmen
tc
,

quod nuper de
composui
,

te

si

rioni

pro

rei digniia,

at
,

saltcm pro mes


religione
,

summa
,

in

te

observantra

pie-

tatc

tibi

lubentissimo et devo,

tissimrj

animo

offerd

beatissfme Pater
)

ut ex eo

quac

tua divina perspicacia est

veluti

ex unguibus Phidias

leoneni

ita

animi

niei

cultum concipias. lloc autem

qnalecumque
lim paueis a

est ut aliqua in parte oxcusetuv, scias vc-

me
,*

hovis fuisse

compositum

nequc enim
fiat (

mea anceps
lius
tia

et tenuis

valetudo patituv
si

me

alicui vei diu-

insudave

quae

aliquando validior

id laeti-

animi
)

et

cuvavum propulsatio
diflido

facilc milii
te

compavave

potest

non
,

quin sim ad
,

meliova datuvus. In-

tovim lege
vivc
,

boni consule
,

et diutissime et felicissimc

mcmor mei qui te bona fide secundum Deum merito unum omnium colo venevor adovo.
et vale

4*

Willelmo Hencbenvoivt.

wuum
viler
(i)

essem Leodii (i), ubi per XL- feve dies gva,

aegrotavi

rcvevendissimus
apost.

-D-

Card. Leodicnsis
erat.

Nuncius

tuuc ad Belgas Aleandcr

230
cum
littcris

ALEANDRl CARDINALIS

cx aula cacsarca ad

me

dedita Opcra

cursorem misit
-D-

quibus significnbat rcvcrcndissinium


et

Card. Dcrtusenscm (r), corculi


vestrae

animae Patcrniiatis

dimidium,

snmmnm

Pontificcm esse factum.

EgO, rcvcrcndc Pater ( ut xcve et ingcnue fatcar) principio non potui lacrymas ctinm profusissimas coliihcrc;

mox

in laetitiae et cxultntiuuis

vocem prorumpens
,

co-

rnm muJtis qui me


factum
ctc.

visitaverant

exclamavi

a Domino

est istud, elc.

Haec

dies

quam

fecit

Domirms,

Pontificem habemus absqne ulla ambitione in ab-

scntia

electum

ct
,

talem quo Pontifice nullus melior


nullus sanctior, nullus doctior no-

nullus integrior
])is

dnri
,

scd nc optari

qnidcm

poterat. Pontificcm ha,

bemus

patrem omnis probitatis


,

foutcm omnium do,

ctrinnrum

studiorum decus

studiosorum pntronum

ct felicissimis

atque sanctissimis optimi Cacsaris nostri

votis

omnino accommodatum. Postremo cum mccum


fuit milii difficile

cogitnrem, cui potissimum istam animi mei lactitiam


nperircm, non
milii stntim

invcntu, occurrit cnim

reverenda Paternitas V., cui istnm promoscio


,

quam ipsimet Pontifici novo optime cnim novi quam sit Patcrnitas V. de co benemerita novi quantum ipsa cum amabat quantum ab co redamabatur adeo ut unam animam in duohiis corporibus quamvis ahsentfbus morito quis diccre potuissot. Ea propter quam possum maxime, reverendae P. V. immo verius univcrsali cctioncm non minus gratam cssc certo
; ;
,
,

clcsiae,

quac lalem modcratorcm habebit


;

tantam

felialiis
,

citatem gratulor

ct

mihi summopere gaudeo tum


,

innumcris dc causis
alias

quas longum csset scrihcre


;

et

coram referendas mihi rcscrvo


Agittir

tum quia

ceclosia

(il

dc Hadriano -VI

qtli

ianuario mensc ainu

\M

DXXIT

pontiiex maxiuuis processit.

BO^lrQ
,,,
. ( | (

"

>

ciiiiis ipgfl
cl

.iiiiniK

ii

<

it
,

|1

nriiMiiiii

,.[

ornamenti

commodi
csl

ad

quetur Ueinde quia


.

rntione bibliotbccariatus mihi


;

ad

vitam commissi

peculiaris
el
(

meus

patronus.
in
)

rostrcmo

cruis

l.n-

thcranos
toi

siios
teste
,

haereticos,

quibus oppugnandis
sustiuui
,

labores

orhe universo
tot
,

toi

ignomi-

nias

passus suim
istc

discrimina incorri
eaelitus
ftiit

vere lanctis*

simus

Pontifex

nobis datus, exradicitus

extirpabit.

Nec immerito,

enim

Lutherania etiam

i&rnominiose habitus: et labores meos


ratOa diu permittett

non irremunc(

Ad quad

reverenda P. Y.

ut jpc-

ro) mihi optimum patrocinium pracstabit; utpote quae


probe meminit
fuerim servitor
semel
ipsi
,

quam semper
cliens
,

sibi

bonus

et
,

obediens
ut

et

tanto animi affectu

non
brevi

dixerim

quod vaticinium dubio procul ex

cordis observantia proveniebat,

me visurum eam

Gardinalem; quod tempus iam prope

est (i). Bibliothr,

cam palat.in.im Pontificis commendare superfluum


utraque
,

tbesaurum iacomparabilem

est.

Sed quaeso ne domus mea


palatio
aedificavi
,

quas multis pecuniis in

ullo pacto aut occupentur aut conlamiiientur. Et hoc


si

forte -D- loh.


,

Matthacus

Gibertus

eas

iam dimise-

rit

in cuius

manibus

eas optime conservatas et custo-

non dubito. Spero me aliquaudo et non semel visurum Pontificem nostrum in sua bibliotheci
ditas esse
suis sanctissimis

manibus
,

felicissimos libros

quos plu,

fecit evolvere. Reverende domine mi quaeso ne patiatur P. V. me excommunicari ab hcredibus quondam Willclmi Petri ob -XXV- ducatos re-

nmi semper

liquos a

me

debilos

sed ipsaniet de suo reddat

et eos
cs-

ex salario bibliothecae sibi accipiat. Certe


(i)

iuiquum

Reapse Henclienvortius unicus Cardlnahs ab Hadria-

nn

iain

supremum aegrotante

creatus

fuit.

238
set
ita

ALEANDRt eARDlNALIS
,

valde

si

dum
ut

pro romana Sede sanguinem meuni


res

expono

non potuerim

meas privatas curarc

tandem pro praemio

in compitis
,

palam excommunicaidque vidente


et per-

tus et diris devotus exponerer

nunc interest in primis ehristianam rempublicam magna in parte curare et


mittente Paternilate V., cuia
,

summi
ciperc.

Pontificis onera vicariis

intnrdum laboribus sus,

De

reliquiis lutberauae baeresis

ad quas nunc
,

pro

virili et oflieio

meo ext'nguendas

accessi

slcribam

per proximum cursorcm adPt. P. V.,

quam Dcus
incolumem

OMet fe-

cum novo

Pontifice vicario suo diu

licem conservnre dignetur.

5.

lohanni Pctro Caraffae episcopo Theatino

(1).

vJuuni primnni besterno vespcri

a]>s te

decedens du-

dum
ut
alias

rcdiissem, evolvi lucuhratiunculas


,

quasdam meas,
,

viderem quid in ea re

de qua heri colloquebamur


!

observavissem. Deus bonc


,

quam sum

indignatus

istis basiliseis

qui omnia veneno suo inficere conan-

tur

lii

nullo graecorum codicum, qui diversis locis


,

antea impressi circumferuntur

sed ne in
potiii
,

manu

qui-

dem

scriptis

quos adiiuc videre

illud o-io-w ucu

Matth. IV. habetur, sicut in tuo


fcrobas, tam tenuibus
illis et
,

isto

quem

heri proil-

decoloribus atque adeo

legibilibus tvpis excnso

quaimis forsau quanium ad


niala istorum malitia depra,

seusum
vato
;

attinet

non absque

quod

vel cv eo

cognoscas quod Origenes

atque
losi,

eum pleriquc omnes secuti postea saocti interpretes eum bunc maximc perpendunt quod nou Satanae
,

cut Petro

divcrit

Dominus. Solus Theophylactus


fecit

is

saltem
(i)

quem latinum

haereticus Oecolampadius
fuic.

Hic poslca Paulus IV. PP.

BP1ST01 \r.
,,.,-i

''
;

1 1

ii ii

ii

ropinm non
,

liabi
*

vcrba iiuidein
uiii
I

,M,

in

M.itili.irii

adducil
,

.11

i.iiik-ii

noo ouarri
li<

neque Chryaostomus

.'i

quo

omm
ii
,

npht lactui
pro<
il

praecidens in compendiuni redej

dubi
>

ccn
j

idum

esl

verba

illa

duo
scioli
1

\\\

'I

heopli

lai

codicem alicuiua graecj


iiitiiiMtm
;

arrogantin pridem
I

idque
aci
[

(|iiia

heopiM
,

verba Domini
IVIatthaci

Petrum
tne

va.de post nie Satatia

tm
fu<<:-

*X^
,

quam Marci
,

VIIi- utrubique iisdem


,

re verbis

vade post

ne repugna

inquil

sed

quei*e voluntatem

meam

ne obsislas, ne relucteris,

neve impedias, sed pone nte sequaris; non praetermisstfrus

inenarratum priorem

[Vlatthaei

locom

s\

et illic

o-iow pou in suo

codice habuisset.

Non me

praeterit

divum
tana
,

hunc lneum vade retro Saquod tametsi senomisso pronomine adducere


\unistiiium alieubi
,

sum non

ininus rcctum et orthodoium prae se ferat


,

quamvis omissa utraque dictione


duhitatiouibus
,

in

huiusmodi tamen
,

vel ipsius sancti patris decreto


fidei

graeacce-

corum codieum incorruptae

standum

est

dente praescrtim tot priscorum ct npiimorum inter-

pretum consensu. Expungeudae


graecb codice
,

igitur subt lain e tuo


,

quem

lieri

legebamus

quam

de latino

ad liuius exemplum corrupto adulterinae


nes.

istae dictio-

Alque adeo ubi videres pluseula inesse

alia

in

hunc

modum
(i).
,

depravata

uterque esset oinuino supista tibi

prtmendus

Quamvis enim
ac veterum et
,

qui scientias

et

linguas calles

eorum bonorum

cxeni,

plarium cdpia abundas


(i)

non admodum noceant


y.ou

aliis

Reapse verba omau

Matth. IV. io. desunt

in

au-

tiquissirao et celeberrimo valicano 1209.


lius ct

Omiseruht
,

etiara
,

MJ-

Birchius in suis criticis editionibus

quoriun

et

prae-

scrlim Milii, videsis adnotationcs.

240
tamen
,

ALEANDRL CARD. EPISTOLAE.


qui
istis

praeclaris gratiis carent (liorum

aulem

quam magnus
ct

est

numerus

non periculum modo sed

manifestissimam perniciem afferre possunt. Bene vale.

Addo iam
rita

cpistolae longioris an.


,

MDXXXVI-

datae cxcerptum

quo sua crga S Sedcni rom. me-

Aleander enumeraU Et hanc antem et praecedentes cunctas epistolas ante Cardinalatum scripsit.
6.

Paulo

-III-

Pontifici

maximo.

Xnscrviebam ego Scdi apostolicae


Luletine Parisiorum,
nasiis

cum

Patavii

cum
gym-

cum
,

in aliis cliristiani orbis

diu sludcndo
,

ct

publice lmguas et disciplinas

profltendo
stea

lias litterulas

mihi comparabam quibus po-

Sedes ap. saepe usa

cst.

Inscrviebam Sedi ap.


,

cum

rector parisinae academiae factus

dato nobis a rege

christianissimo Ludovico, super discutienda auctoritate


conciliabnli
pisani
,

negotio

illius

et

deprimendi
,

et

dissoJvcndi praecipuus auctor et adiutor fui

quod

vel

nunc publicis
matiae habilo

et legitimis

documentis probare possum.

Inserviebam Sedi ap.


,

cum in conventu imperiali Vormagno vitae meae discrimine tot hae,

rcticorum millibus obieclus

praeclarum illud Iinperii


disputando

edictum

ap. Bullae

qua Lutherus haeresiarcha conorando


e^

demnatus fuerat

e.Yecutoriale,

sum

adsecutus. Inserviebam denique Sedi ap.


postca Imperii convcntibus
(

cum

in aliis

quos diaetas Germani vo-

cant

adversus haereticos

et

postrcmo Yiennae adveret

sus Turcas

apud Carolum Cacs. aug.

Ferdinandum
ad Ticinum

Scdis ap. nuncius tot tantisque vitae periculis pectus


exposui.

Ut omittam quac
,

in castris gallicis

nuncius item ap.

cum

christianissimo rege captus, quae

in aliis Irgationibus pro sede ap.

sum

passus

ZrNATOrU KAl ESHrU12


QH
i

M\ii\< >n

IZTOPIAK
11

o
1

i:

102
1

r p

ro PI0 2
i.iitimi \<>i

N TOIZ

MMETPQZ avtu
TIl^:

KK

TJS

oi

oii\i;vrrov itvhi

KU

TilN

ESOHEN 1IOIUTUN KAI 2TITFA4BQN.

K02MA IEP020ATMIT0T
non
11

ma

i1a

rr

11

o p 1 o v.

COLLECTIO ET LNTERPRETATIO
IIISTORIARUM

QUARUM MEMINIT

DIVUS GREGORIUS
IN

CARMINIBUS SUIS TUM

EX.

S.

SCRIPTURA
SCRIPTORIBUS.

TUM EX PROFANIS POETIS ATQUE

O P u

COSMAE HIEROSOLYMITANl
COGNOMENTO PHILOGREGORII.

JL

cv;

fivSlcv;

diffixcpaz

tcov

SaXaTTicov

^v^mv
zr];

zov;

Y.v$pvva.g
ptoc;

cltcpcoptsvcus ,

cudapw; avavMycvai
,

xxpcSverct-

a
,

Trapsrcopievct

vivdvvci

tcov

ev

elmat
,

xeijxev&w

Tu^tcov

dsuTspag T3ef*evflwg Ta; oczvyjoc;


,

xai ts sx nvog

XaXsTTvi^ ffuvxupiag E7ri<JU^|3a7vsv


v0fMxo.Taes
a

xcucpc-Tepcv arrav sivai vs{j.ocpyccpizr v


i

ausXsi tsv jwWripwV ea3' ere

avi-

2
fjuaucvsi
Tcz.
,

rrtoLoGus.
y.y.L

tc7c,

tmyetxs
,

fixcjtlzvotv
y.etQcorj

oX,3cv

r.ocov.cy.tcv-

tcv

TpmOrJTtXoy

zavvn

euocccc,

avTtTtucuv,

Tr
T^S

rrc/Xa/t; pev cuv xac


UTTfis

twv euTeXeoTecG>v evexev


,

cum-

e^cVTOtt

r.pcSvy.txz

cv3e

ttgcv

yj

twv ttcScu-

pevwv v.y.zy-vyctzv arclrr/cvotv


tyvytxz,
etz'
cvv.

iyo) oz zr\z
r,

y.lv zv.z'.vu)V ev-

cttf

cro)z,

av
,

ifjLocvtOV

rJ.zzv
zr,v
p.ci

xvztyzzpr.Gy.z
coyjv
zv.zivctz

cvv WcaiitlQTtMN

a/jztg

Izyztv

iv.

y.eyxlc^vytxz, D.ctyxv evbcitxv apzt pe


fAeycc,
et
Ttc,

tcu cwvccu ttu^telr.zlv

7t

zcv rJ^owyy.zcz,
,

ae

yyjlcv

ci-

KetcTepv Tcy cvpxvtov


TroXuTcuov

cpnac

oe
,

twv Fpfiycpccu lcyv.v


x^t
tcov

tcv

yypyyotznv apvcy.evo)
iyv.olriov iu\cy-cv

evocyvy^v Sn,

Gxvpuv zcv

rapxyvyvcvvzt irtazaz

mti
,

pe

tcc,

cWttrfiTOtt

tcvtwv
pty.V

X a f V Wt Bysvvws
veavc/wc,
,

(3e,3cuXeuoccc

ceXXa

xat

p.aXa ye
c

ctc

v.at

Xcav

cp3"coc,

cpc-

Xcdc/ac/a;*

yap
o

t3v)

ttcu

t:u
t

Tt?5

evrcwcrvvric,
,

xepxGyazcg
xac

xevdvxppgcvv
Ttvoov
Y)

Xcypc,

npcvSr vz tcv Tp-nycpiov

wupt,

ayycc,

tc

rvzvyx TCVTOV /aTcc/euacre tc r.yvyyicv


eB^Qxe
,

Xa P

'

ecJTa/auXcv

navTCvSv oelxo^opcvyzvcv

Ixy.-xhcv

v.y.t

r.vpaovy.evcv

cu y.tvpcv etz evbcztxv zcv C7TW-

ocuv evJpooyWJC, vpaz-npx


v.tpvxv
t

yrdayZz,
t

yor,yxztoxvza' zc
,

ycZv

zcv voazripcz, zr v ev^ocovvr v


,

cu'J
,

av

ccptac tc$ arrc-

epauAcoctTO

uupov

ptev

cu^

vr.ypycvza

tcu

y.vpt~voo)
,

oe

r.yyzr.oy.ivcv

cvy rizzcv-yyp t?S evwojas VTtXr/^eTac


ev
etocoj
,

tc

ccKcyMVzeicv
poyv

C7T(0"CO

ccv

oacj/:v

st^

coy.rV

yv-

gcv dpyyovy.y.t'
y:r\

vy.t

yzv

zct

zv

/.yy.r.xot r>)
,

zcv r.pcaayrcyavuyj*
zatz,
i

^avcvza
ctz
>
f

Ttfe

Xav.TT^T^.T:^
Ttefl

yzzy.oyztv
r.y.tv
i

tcov

yzv cvV

ava^tct^

CVtftV

ezty:noev o *t$c\
f

~
,
f

execvcv
> f

yeotzetaig
fS

T:t;

cpjcvcoj

yezeycvot
>t

uckvzpCTZMz,
>

eyvn.pto.OT.y.zv

vxt yz

^ v / yztCcvu)z. zv

toy.zv

(fxvr,7cyz.Jx'

zcv

PUOl
i

D(i

'

i.yrj
cpyjejni

r&>cav

yp
-

ioc.

orreo
arccoex''

var
yuxcov

t: jtc

yap xocAOV xat

i/

cvo

ecu
ICCJ

TccyapeuV c-p OV

Vuc;>z[azv

lUCMptCV
,

Uaa

7!

dcaan

TCJlCj

IXICVOU

Izyzig

afy.vvzuivzz,
tc/ulyi
,

et;
i<j*i

Xv.tt.v
jrflcotiXw^

gai

Xiyei xal dpa* Xpcerreu de


y^vvrJCTaVT0Cj
(uev
,

tiaTpec,
,

rcu
ts

euv

rpyjyopcoc,

r;

SteXeyec,

ttvai

xat xaXacr^ac

XtXeyv^t /aT'
,

a;cav aXXd
c

oe xat ptevov ypYi-

yepcoXeyei yeyevoTec,

yjpecv

to xAio;r

yap XaXcov Ta rpjQ<3e

ycpcou
*4

XaXel t:v Xpcerrov*

Xpcoreu

XaXyjffce,
">
'

Szcizyiz
'?*

-./
,7tcAcyca

-,\

-j

>\
cotcv
,

>

craofco;"

oe

rpcaoee,

a^cvoecrraTyi

Ttap

nc.

txtcveo

tc

XaXav

bjfiOyr-cu

xac

cV cu

XaXeTa&efc

Ts.rer,v
,

cr-.XiV
rcue,

yjp.ev

pttv cuv

Ta
te,

[jvj rrpcora tc eTrcuoacptevev

rpyjycpceu Xcycu;
cpyjpti

toutcV

a3"pcc<Tai
jucac,

rcuc,

cpipctTpcoc.

auTco

r.iT.cvny.ivcj;

~:ca
allcc;
,

epacveptevyj;";

ev

avrceu/r,-

ccaascrc
tttcj;

,6c

3Xcu
;

xa.

Teee,

tc7^

ivxvy/jxvcvaiv
Xe?tec.

ecpapuXXev xaracTTYicTat
,

toc,

vev
cujf"

XaTaptcptecv
,

tfiCT*/)Otuo*aVTtc,

*/.a.

ye t:u

icxctocj

auapTcvTee,
/-a3'

av-

5.:

tc

oeeXen

Tac

eTUVTaJtce;

xac
c?ca

rcuTCov

EXeeerrYJV

/tapa^ea^ac
epueue,

Tr.v

i|yiyyjcrcv ,

tc

tcvcc, rrpc;

tcutcc;
ecurcTc,

ivcxeV

eryiuacrca^
,

t:u;

cttc^oucj

ptYj

epupepttvoucj

Tfjv

luxccrc/cav

rn

c5e

auvradjee tyjv
7^pc7rocl^cTac

aptcovcav

xaf

T*n i?yjetccc
c5c-

yyjesei

Tov aKOpTccrptov
iVTuyxavouffc

tc dz ttovt&v
,

xei

tcc;

TcpotTcpcXecTTepcv
c^cex.oavac*
,

t:vtc
p.ev

fe

tc

rrXa,

TUTepwc,
ec;

rac icTTcpca?

t:*jtc

cuv

(3cuXeuSev

apj^avcav

oRf-eudwg

ecpyjcTeTai

"/ac

xarecmiiTev r.aa;

4
7rpes

moLocus.
to
frV/iStts

tov

tcTtcptwv
,

OTrcpXetJ/avTac/

cv

yap

oV/i-

Sr,y.iv eapxetv grpff^

TeaouTov
pwj
c)e

aXX' cptwg twv eXfttdwv tcctTrpcrJT^cocrai*

cutcv

iTvyjcyzv

os

G-yzoapici; 3eT)?at
,

aXX' ay.a xai 7rapex|3aXXetv xat a^e3iaetv

xat pv) o tois

cev e/pyiv TCV yow


f>t(3Xct$
TfifiJg

'

r*k lorcpta; Xa(3cvrac,


coc77:ep
(3i

napaxi^iG^ai
,

eTrtxvTTTetv

3Xcu
;

Trapcucnic,

xat ypxu.ua-

7rape(JT*/)x$T0S'

cu yap av acpaTco; auTcv


r.apiivai

ariGZr Gaiy.
t

av

TCV

f3t"

ev

Tjpijv

tc Grcvoa^cy.ivcv cvbiv zci-

yapcvv avnvvzcv rW7v


|3cuXeupievwv
,

twv

etf

Tpr.ycpw

pte^pt

0upc j3e-

Ta7; exetvcu TrpscvPetat^ T$appr,/cc7tv


|3'.(3Xcu ,

i-u xa{
cuck pce-

Ta; Xeeig r'vt/a GTiy^npac, zr.iyipi&yiv


^pt Xeifewg dinyapTcyzv
,

xat Ta; avTt^paaeis ex tcu t5s ev,

vctac, etpp-cu TrapaSeptevct pot


,

xat Trep tct TvyyavcvTig


Taurac,
oit

ant-

t3s cpScrrr.cg cu/ ecjcsaXrjpcev


y.at

erMxoc 7raXXt-

Xetac; yvy.vxGXVTZc;
etv

tq
,

SavyaGTCv
ec

yzTa tc
Gyc).r\

-vpa'-

epwTwpcevct

r r.cpcvyzv
t

pin

rcvw

xat

f/.eT-

eTretTa

p.euaSYi/auev

arcep a:rcvw;
'hylv
,

aurccr^ejtwc yzypayabta zcv Fpnycptau

y.zv
3-c;

tcgxvzx.
,

Tpnycptcc,

yal).cv

Ta7; tcu ^epaTTCVTc;

7Tpeo"|3e/at$ 7Tt^cuV.::

euueve,

GTaza' yih y$v tc ylvvvTaTcv xai 7:aat TrpccrcfiXjOTaTov cVpa/tvw


tc;
gy.vjil

v.aTa^iyzycc,

ri

/pucxcv zyv.aTabmac, ZG^rr


,

euTeXcu;
oe
TOtfi

epptxvwjuevw
cjacytv

Tyryazi /crjptcouXXexTw
,
t

pccvc-

VflUYt

cjt3ca)y.vc;
,

yzvGXG^i Tr g yXpxu<jy.ucs

t/;tc;

tcu u.eXtTc$

v.cpiG^iVTig

Kai tc

auvTptt^aTe*

cGTpavivcv

yap

v.ai

hav

euTe/ec*

iy^cpr^rr.z

tcu

Ivtc?
,

xa.Ta7:TucVT5 tcu e/Tc;*


o\
rct^

0:ac7^ Xuc?avT; tcv y^vGCV


,

tc

paxog ev
eVTtftUg
ei{

c|)

Ttipiayiyyezou

TrapctxrpwaaTe' tc7; uptTe,

aTrc^ea^e Tayucig tcv ttXcutcv


ptayeipwv

tc pu7rw^5

paxofi

aTipwus

a7roppt^aVTec yfip<*V ^ux ept-

PROLOGl
jTpaxtvr;.
irpoo
y

5
>
'
.

-,

to yAu/uTJtr:v
'

/^tXt

/^t

pcocrTixiv

:voi
:';

j^pvtfcv

&.

paxci

Trpccrotyo/Aivov
,
rri)
ItiCj)
,

evTeXeaTa
cli

u$afi
]

Ipy^':'
''

XciCJTOCj

rv/]C7l

CoV

VpUV

KOV &Tf
eut
)

kaXl9TCt

ptiyiCJtOCj
,

r'.v

cvx
os
cp/'i

anadu
o-v

taXliej&ai
XaXcv^ivocj y
,

cV
ccj

iv yap ixiivcc
cov

lyw

roac
01
Kttl

aya5c$
TCltj

cvcje

tcv* XOXfVCj affCWptTCC/Xai


,

awcopii

yocptv h
/

atTcvcn

x$v czi Xtav

toat

TCOV
,

evte/cdv.

AvTYI
t)t

fiifihi ioTcpicSv
r

rpiAycpicv tcv Secicycv

tiapyapiTYicj

CVCya TUT7%
IlavTcov ck vt-XP 1 *

^X arcu
,

'/^vzc,
Ttc,

v.ai ur.eipazcc,

covccv

avTtXa^Tc
xaXco;
juivccj
et<5co5

tcvtcv sa7:rp;$

cj

ttvxvccj
ty)<;

Ta f3cvXevfxaTa
evaTEpvtaaxexTY,pteyccj
pi&

Tipayyazevea^at
&*jznc-fi(jzi

tc7^

t&ac,
cor,

oi

-/.3.^01X2,

zaynac,
olt.c

av

p.cvcv TcXcvfCV

7;apa 7iavTao,
i.~cpicoV

TravTcov dc^av ct^ccy,

yaA/jV

j3((3Xo^

cov
>

epcv/iaST) rpYiycptocj SecpYititov ,


fYicj

~ v toi$ gp.fxerpco^ avTco eiprjpcevctc,, exti


cpf^

.yecTrvevc/cv */pa-

xat tcov c/o3"v


j/ev

xaT tov

TCpOTiTayptevcv
acj

lppiwV TIpCOetp-

tov

cvv mpEiGicJoujS ai %py.


tSttTpcrceocj

exa^Cv lcycv xa3

pov

eiatv

at t^cptar xat
tc/Toptcov
yi

yap

ixa$"oej

y.aS eav<5e

tov p.Ta tcov


dcacpcpao,
Ayicj ,

ixetcov

ascofcerrat*
,

eropteTcv
icjti

tyi

J&ev

TcapvixTai
t/is
.Srecao,

\gcpia

t:vto

xoctoc

xecpa-

at pcev
al
c3e

ypacpYi, e^ovcrc
,

tyiv

xqct

e3cc. vv*/o(3eXtcrxov

ptr.v

tcov

e|co3-V opcctco;

zlv y.uz
,

1^05

V7;p xecpaX^s'
ev corcip
yj

ev

de TyJ Vfafiym
Traaat
c3e

7ipccl/i).c;

ecrTtv

Xcyoc;

i^cpca*

xa3"' etppcov vrcoTiTOsyptevoM xe7v,


<3t'

Tat npczzzayyvjcv zcv ixcv


Secpy,ucov
//iTTT^v

cv tviv tg-cptav Tiaprr/ayev

^^^^0^^^*
to

crxc7:w 31

za

zcl; iroctdevoptevcicj

ev-

xaTaaT/laat

7rpaTTcpt^v,v.

TROLOGUS.
TptGGfiV yap evrei&EV ovjzAELav
o

Tpr;/cpicv zxic (3t/3A&|


7fe7pav
tcT>v

zvzvyyxvovj vapr.cZzxL'
t;/)

r.p^zcv

zr,v

Xefewv /al

xaAAteTreias tyiv y.cvGav

ozvzEpcv zc y.Eza zr,c /a)./t-

7Te(a;

rat; Selxlc
,

'/.cxi

cvpaVLXLC Ivvcixc clpxvcr.cpzLV


,

Gvyyi-

vcyzvcv

xat 7ravra r$* vcEpcic. cyy.aGi filzr.Eiv


,

ccra xa.Sr'

vr.zpcvpxVLCV GZipE^yazc; yzyfjic. avzr.c

zvy.zvrc yzvcv

y:v

XpLGze
axr7v2g

rris

ffjswwjs

eaurS? xai pcvns yvwpt^s^evn^


/v.ta

t?S Tpacrscavcu; ev
,

yozcc y.apuacuvvi Gvvzptcov

ycyivr,c ^eczr,zcg
bceivtfiS
p.YjV
\

).*/co

cIyi

xat

^t' exeiwjv xai


,

wap

t vzvzzpa
tcov

Tris

eorauyias vzvlrpcy.Evov
auTco ~
>

eujCaycii T
yr,c.
/

avrcu xai
e,
.

v
\

Secupytzcos

iGpujuevttv*
\ \

>~
auTct;

n
,

xar tJaAtXGCrfig
evaX.cov
,

xai tcjv
,

ev

v Ccocov Tc xat
/

xa^uyecov

yzpGXLuv

ap.cptp tcov ,

aepcov

yiypic, ai/rcov vr.cytVc-oia.s

Scvlmv
velv
,

xat tcov err


ty)

zpLZcv dz to Ta7^
zcZv

Ivzvyyar.pcc.

xa.

rpcypxyn

gzl-/wj ccIvzt,zl vccc


,

r.x-

aav
Ata
l^elv

ccvctzpv/ELV zr,v v.xzxgv.zvcv


Tc/STTccr^rai

xat
,

tyj

twv

itrcpiow

tzclv.l-

xaTa

y-jyy,v nocy.EVcv

xa. r.ELpctv Gvvazpci,

xat r.pcc zo Izyziv

yvyva^EoBa
,

TravTtoV

to>v

aw
7rep<

atcov^ Savya&yzvcov jretpaJ&Svai


TravTa 7:p;vaa; t xat d-eaYft>yttS
y/jpyrcv 'jilxv^pomLa;
Tcov
CJ

xat
,

t^; t:u SefcS

xat zrq e\c r,yx; aveIrAyvuyvy.L'


,
cjl

zc

yey&oc,
t:u S":u

o'>v

a~ctv,

7TTuv^c7v
(jp6)Tt

(3uvaiT

av
,

(pM^
CfCOC*
zr,c.

yyp

^zcc

EV

TC)

TlJs yVO)(7&);
,

C'^EZCtl

ZLC,

TaVT UEV
ctlr.^ZLXc,

ZCLC.

GLlcyprr/cpLCLc,

cu;

v.ccl

^lAcBecvc
oe
r.pcc

cracco^

sJiTTtcrTaTat

lcycq*

y.vBi;

&Xko

filz^cu.EV

rcvny.a

zctlc Tprr/cpLCv rpzGficlcc.c

zz^oipry.cz ec* e^l oe zo GvvyyaelJ'

yziv
tc,ri;

TauTsy ag nzp avzc; yiy.vc-aL ^vGiclcyLa;'


r.zpL
v.aL

cgx

OLypcvuvj /at

zzyyng

v.ai

r.ciczrzcc
v.ai

crciyztoyj

gi y rc(j>v(j)v

OLxpziZh);

y>>vr,zvz r>v

A/coV cv:yaz f<)V

inot ooi

Ivwv
cWffVj&tVXeoV

-;7.),;. ftxcov

o/

* ,

WJV
.

ow*
n

iffipv

xat

o')V

rrfcpa
,

t.wj.v tnv

rtov

O.Xr.vcov
ev t

a
:

^Tifxci xt/pyivr<
i>v

twv t ffuvtc/^wv

xai
vt<

av^

cvixou

7r/y)3fVtcXoj?
evefyrjtcxcov
,

Aey$|Uivcov
,

ettc5tuecov
E7TCT7ttixcov

pc
pyj

t:u 7tBv)tcXcu
7rap:VTCs tlVOCj

xwv te

cy
,

toi

ttoV T UQp

IV X&C tUV OtV.7Cta)V


).ayj3av://EVMV
>
'

xai

twv
*

em
~

tc

/tav
\

xarrc

twV
>

at)wat6>V
r

,
1
i

rv

~
Tptcrcc-);

oicjcjco*

y.oa

tXcpefocV.SVCOV

i<7:tut:g)V

tj xai 17:t^cttcov
,
,

C/Uvaacov
tcov

xai

tcov

s^oc^y)xcvtac3uc3

ntf

Tfflivicjeco^

s|3oC/AYiXeVtd

tStfcaftoV

ty^

pf)tcpcx5$- Tprrcov

ra
ri?

irsr.u.ivx

-zcjzzt

7ra|5expaAAcVte
,

rjuTp-ro:

Efc

ts

3-tJ77Vuc;t:u

yfxor.i

Xal

tcov

XcycoV

rc &6isy Tptr/cptcv.

K02MA MONAXOY
ArionoAiTor
I

<i>iAorpriropior
I

Z T O P

I.

A o rO
I7EPI

A.
BIOV.

TOV KA0' EAVTON


>

i.

Xpt-e avaq

cq ayVai$

~cz detpcy.evatq -alaynat


ei:

i.
'

1zavpczv~ctq N(>)cnoq

cvpzt

ccv Seoa~:vzcq

3.

Eyliva^

Ay.aXrcv.

clccv

cSevcq.

yjg

Aiyu7rn&>v itpoq

tyiv

tyis

lt~ayye/\Laq

ynv e~etyc-

y.evM ro\

Icpanl v.aza znv epnycv Ttp^xoq 'Ajt/aAw. cruvav-

Tarat
yncLV

sSvoc; 7ipcoTcv tyi ypaafa v.azcvcyat.oyevcv

dpyn yap

e3"vcov

'Ay.aln*'

n Oia zo
ev

itptZzcq

zov 'Icpanl ~czcvzcv


,

leynoai'
~al\cv~a
zaqtv

n zo -ptZzov
xcvq
eivcq

kSveciv v~coznvai

diap-

zcv /\acv vaSvczepcZvzaq

etq
ecp'

~apaivavcv

Iapar\K
,

avztv.abiazazaf znq ycvv yay^nq


o

oiav.pazcvonq
rr/cvyevcq
,

Mtovonq

itpc(Dnznq ck

v.ai

zcv lacv xaS"-

ovToq ozavpczvitcig
de tco

yjpoi zpc~cv~at zcv

Aua,

Anx"
to

cvvefin

pev

Ta7<;

yepo\v e-atpcy.evaiq elq fycq

zpcitaicv

cvve-aipeoSai

va^nv.cyevaiq oar.ep cvv cvy-

vajnv.eo^ai

zavzn
,

tci

zcv

Aaptov

vai

ilp

-pcynzaq vat

avzcvq cvzaq
za;

etti

TiVCg (3cuvcu tcS Mroutrecos dyCQCzepcoOjev


ck

x eL p a * VuCOTnpi^nv xv~cq
v.ai

t^utc xcv cMxnpitot)cvq


eitepeidetv
y.ev
,

TtaScvq' e\xa de
z:).cvq
zo)V

"ktfociq

i~&t~oiq
vai

yeyoL ~av-

evavzto)V zocitnq'

xnq

yaynq czavfc-

COAMAJ AD OARX,
fVtreV
1
1

i.

'

ETi

')

rjy-t\ti'jt

r.[

c/

IXQ'

fOJK

".'/ pfl
dc

:.j

Nau-ri*
fj.

XOVTWV
V

ojvr/y; MtoV./,/
n*|

oyjj,

tm

IffjWtinX

Xfycov

Jt*

v/.ac

IV

cvpaytav aju

cV/jpTrac^Ev

sv

fvx

rjir.ii
t-

ff

cvpayta de -nlnBcv; anv


,

vaztpr,yot
>

/>.'/
r

Trjpiac,

xx//y,xj<;

xai

zey.vcy.evcv
oppcxfttfi

yi

Tr/avr,

BipcjUCVCVi
OXttiM
WTTfl

\aauara
Kv

xat

cvvyj>\v

ffrfOYiaafi

na|3uXftivt

TJii 'lapay.X

xat 'lcuoa zpczzpcv

Na,

ficv%sdcvo<jop xal
e/xTrpyjaSctariJ,

Na(3juap<3av

u
,

OfUTfpo* aTTJtxta.S'VTJv;
tttf

r%

'IepcuaaX-yj/A

TaauTrc, al/y.ahj^

aiac,

oautnxro dtaTrpSTTJVTEJ, yVt

iraiOffij

IaparX

'Avavta;

'A^ap^a^, MtoayX u?r*pxcV


TpMJv

tjutjuj, wo"|3a>s

xaTa tjv

7ia-

vj/xjv TtcXtTEUcptevcus, Trpccwinxto,

tf cltaXaptTTJVTac, ya-

ptayazt

tcov
,

aaavpmv
zclc,

c\

npcvycvzeq tjij (SaatXcuatv vare dcyyaatv avztv.aStazaye-

<3ta(3aXXjuar

T.epaty.ciq
UTrc-

vcuc/ o yev cvv AavtvjX


xr.)

BaXTaaap

(3aatXc"coj,

(3cpa

Xax-

piyeiq

*i

oa ^ ^f

3"ov

otaTrfiTaaaf

tcov

coptjcpaycov

STipow

za

T avfoyptva <rcyaza xat tjuj, aTrapaxnxjuj


,

^t-

a^v hvvya^

crwc^

t}e

pc^S' ny.ipaq

er.avei.Gi

zcv (3c5uvji>.
Icovac,,
tyj
,

Ov &a
ITpccpyiTyjg

xat yeyalcv a-s v.nzecq evJScp


'Icovac,
,

7.

uttc

de

Secv r.pc^rr.evcat
irepH&Efig

Ni-

VfV$ ptyaXyj

Ntvju
,

(SaatXccoc,
errt

aaauptcov

cpuy

tc TTpcaTayaa

Trv
oe

0apatc ck c/eXXeTat S-aXaaacTTJ,

ptav xXu&ovcc,
xov

y/JVJTC?
,

xat-

rrapa y.oupcv tcov

vauTico;

ctcptevcov ttav J^aXyv

uTr'

auTcu T [iey.aSw.cz mv

ix
T-n

TrpjocoTrcu

S"cu cpuyov ^-t


j3(3Xyjavcv
,

xX-/5pco

xaTadtxaa5VTa xae
3"tcu

5a^aaa'/)

ex

TrpJaTaypiaTc;
Tptcov

xyTJJ 3"aev

Xaaatj; S-yp urjjO^Taf

de
,

zcvzcv
()t

r]u.zpo)V

zSic
r

GT^a/yctc aTpcoTJV 7TcpuXayptVJv

ev/r^ xavTu.vv z >\

10
Z'-(,)

COSMA.S
t^cgculAcvvzc.

AD CAR.MEN
zc

I.

rpttoticv

vrzcq

c.T.r.y.ZGZV

zv

fapa

(jv^r.ucv zvtcv vT.cycc/jcvzc. ritf XpicfCV yzza.


WFOpLgvnc,

tavt*

Vev-

avaataattoq,
o
a.GGvcorr,

Ev c/sy*

occgczv vz^cq a.uozY.alv^z


,

9.

(^ccGclicvq zcuq TCAOa.q

i-ii

/zicc.c

zqz-izaGGav*
,

Tcziq T.aiozq
Tr,M
Azr,)q

z\glv

'Avav<a; 'A%apia{ MigccU

<v

avo)-

y.zy.vr.yih a'

'Na^cvycocvcGco zciwv tnczl zcv ^cglycvGf,v


,

u/.cva CJTjffOVtOq

yj

TfCGZY.wcvv T.avzzq cu.ct

zvy.aozv ex rtvog Gvyv.a/.cvy.zvcL y.cvGLY.r q Gvy/^viaq


p.n

rct*

AccfAvcvTaq aT.u /.cvyzvcv TCcrrayy.atcq T.ayoayrj)


TvfA
,

r.a.oa-

ocZr.Gistcc.i
[la.GiAztoq

TCCGcycvxc.L zcziq cvzcl

T.aiozq'
tt]

zcv o\
Xflttcuep.r,

tzi^ziv

avtcvq

T.zicr,)y.zvcv ,

xcu

tr ;
t

WJS

B1T

C^^
tyj

Y.ay.LVCV ZLyWflO. ZY.dzLUaZCVVtCq

EJTct

).a-

rpeueiv
v.zu.ivcs

xrtcret

r?aoa rev

xrtfftsvrtf

ouAudcycvv Shov

zcvzcvq vT.cOzyzzaL TOcrzayyazL tcv v.cazcvvzcq' clq


dpooJQq

ayyiloq Bicv GVyv.azZLGLV ex oz r.vccq


rjc.CLCLq'

rv zuq

tc.l-

akV

cl

u.zv

vy.vciq

^iCTCiT.ZGL
c.czlcl

zcv Bzcv jj.zl\lggct.c.gl zciq CQbiOl'

y.zvci
t.zcl

r%

Y.auivcj ToaiGiv
zt.l

Bavua

oz znv Y.au.ivcv
,

T.rc/iic

tecsoapakcvtaevvea n 'S/cq

Ljia/zOiLGC.

zcvq T.aCazvycvzaq cXXuji ya/.oaLcvq' c&ev zcv


y.n

paoikea zcvzcvq
"/.r,u.u.zvcvq

oz

XciqL

zcv a/.auc.zcj
zcv
i\q

T.vccq

gvvzlEX(V&)V

ZY.zolr-zcuzvcv

dcyuazLGCL

zcv

Beov fllcGwyxGavza

tcvzl/.ic.
,

OicXkvaSat.
,.\
1

Zi ZLCJGCV
Kr vy.aza
CUg y.a^r-cq
T.y.ciT.cy.ivr,)

<

VT.ilO
\
,

at.a

T.iCcz

coivoaq
n

v.c.i

avetifov

fxcyc*

r,vvaGcq.

iv

jiAoiw

Trr.rrTcaya^
,

ApC^

a'^r^^

TC;>

OLC.Aiycy.ivcq
vJ.vourjcq

7rAT)&ec

7^7;

cyjGaiq

T.c-CGyzvzL
,

zr\q

halcGGr,q'

0i

zcvzcvq

GWiG yry.cz cq

/v.eXTY.V

Acvgiv vT.c^rcj/icic a.TZ/.iGZa.i' t.ccugl \cirrcq cyiaq

11
/ ,,

iTriTraTc

rv^irXcu;
;

yjv

u
,

ccvey.ci;

/^(

:'..

II

STpji

'

t$
II

r/jv

. %

xuoa.
,

AAcie,

au yux a< rE *** *'fW Avaetc


twv
Xote/ci) ytyvrizat

f ,

,i

vsuaeov.
iiv
,

ZuXXvij3dyiV tcovtcijV

Mg

.;

'v:vzec,

vcaci: vai

yvyaLC,

va.L

au)yciGL

rwv

)V

a-yiAauo-av
otcot

v3pa)7co(

ooape&iVi

(tvj
Ty,

ewppoitvevTi

vew Avyev ay^i: eAigac^


,

>n
c

^/"{i

iiaAtyeptCVec,
e

y.izayu\yLvu\:

rtJV

irapcuaaV
tw<aiv

&seXevec,
oti

[(jfcptav

u7rct3ctypiaTflC,

irapetaaycr

ew

evJW :m "kcyivjo avcrzatvcvzt


AzyzzaL yap
,

TrcpieSvixa \yavzu\oz- cpv*

rev

zcvc,

(TTTTCUC,

zcj

Aopaazcv
ov

y.vuvrc,
Eup&>v

cCu\

avayjSzvzac,
Aaec,

rov "A^paarcv
ftcvlcy.zvcc,

airej3aXe7v:
,

Mevsvap

xa<

&)ypYiaa(

cu

avyyu)pftzar
cjticote.
\

xai

Aya/y.suvoov c rwv

eX/r;;wv jSaatXevc,
\

t-utcv avateec*
\

ptcTatpcptxro.;

<

cuv

cpviotv o

^zclcycc oti rev


0(
>

r,

>

<.

ptev

a/,u)zcv

t;^
y.z
>

r.cAzytctc

avayjBzvzzc oeoWaa(V
/

(TCTTCI
\

,
.

y.Lvpcv

oz
,

~
reic,

/rv

<

Tra^eoi Trapspyev Tcapsa^ev


GTTYi
, I
t

hcyiav.cz, avcr.zar.urj
,

cv/

ey&)v oitci /v

r/>c aTa*/Tcii tpccac =

'

an

o'

tro
4

ci

rtvec

rcv-

vavricv
/K
'

etr

Bocps^sta
A
'

^ux^S
'-

ouajge^Yi;
'

^evywv Atyw7:Tci5 uzAav


(3ao-iX-/ia
,

'

*
,

>'

tcsocv

eoya ts
stt(

srtxpa

oj

'
.

Kat $a.caw
thaq uev
c

TpaTpvjV

(3'

S"eiav
,

crj-jit.

355.
zrt-'

tyjs
'

AtyurcTCi cjo-:*
,

/wp:^

Epya 06
-

_A xca Ta
\

'

Tcii;

*n Eppatcts

rj/a(

nccazzTayycvo:

j. r TC/.tvwOCJCtta

xat Ttva a; auTCi^


Mfc>yaYi

c<

aiyvr.-ici

v.azcocv/.cvvzc'
olo.

olc

v.ccl

to>

TcapaysvepicVG)
t

Tci; ulcvs 'latar),


yj-tpc;

B-lcv

r.pca-

zayuazci zr $ atyvr.ZLMv

iciiiaBat

r.tvpc-itc:

xar-

12

COSMAS AD CARMF.N
o

I.

Hjxctxat Pa&aco Ttov atyvfixtoiv


ty)$

paatkiyq* y.axa ycvv tci


,

avayovfiq
(

"l.cycv

ytlav

T.tdcv
<3s

tW W

ctyapxect

^ta-*

Tftj3r v

Secloycg
,

^w
ta
,

^apaco

t;v dta(3c).cv Xsysr *ttvi

xpa
va'

c)s

ra spya
d*s

T,cr.p

i/.&tvcv

^X?
Sfpcc,

T.pcaeT.tvccvyt^
accova
,

Taxptda

Setav

tcv

ytllcvxct
atdt-cu

cpr,aiv

xa3'

cv
<5t

eT.ttyta^ctt

xr,v

tyvyr,v

03

xctytCtcv cor,g

apTvi? v.axaT.otvcvacLV.

356. 55;. 358.


35o.

M*i

<5s

psvst Ba|3u).covcc, sv* xpavactc, T.i&ctot

Acupa).r,c,

c/pr.at TCtpeQcyevcc, Tcxaycto

'Qorc, cpya.va T.ctvxct

Totpay.ltvaq axtvav.xct
tsc-fi-c,

Aaxpuceic,
Ba/3uAcovcc,

aTreuc^si

S"'

stti

xepya
^v

yctir^.

xpctyyq yiv

X^f'6

^a

Tcv ^ acv a7rcf-

xtaS-VTa,
Tr,v

ra7c,

oypatc, leytxctt xcv Tcotay.cv v.a.BtaSou, xa!


,

a7rctxtav
yvjc,

coupsaS^at
,

tw

xz

cooV,v

h-c
xr\z,

aklcxptac
eoovic,

yn

Belttv
Tstv

adtiv

dlX
ytx

axivr,ta xat dpyot


s(3<3cu7)x;vTa
,

cpuXat-

xot

cpyava'

$e

yjpcvcVc,

rijj

Tctau-

tus acpeS-svTsg ai/jUaXcoatac,


tptda'
|3uXcova
y.at

eif

Tf,v ctxstav

e-avfevat Tra-

xcvxo ycvv
xr>v
<3s

avay^ytv.w;

Secloyo;

cprar

Ba-

ytv

ai/uaXcoTicuaav 0770 5scu xaXcov ayap-*

xtav cpyava
^r,v cpr,ut

Ta$

tyic,

^uyfi; ouvapst?
,

j7TcXr,::Te:;v ,
r]

su-

xat

Tr.v

elc,

fjecv uuvco^tav

coV

^vyn saTCSpV
,

vnaaaa
tcov

tcv dcvletov t^vycv ancdvpexat' yn 8s


c
/copcc.
,

ttpa

T.pcLtwi
,

n fiaatlsta

tcov

cupavcov

f,V

eaT

xaTaXaj3s~tv
36*.

tyic

xpayetac,

ayapxtxc,

aT.coe^payoxctq.
(

Kat
Aapeicc,

vr.ru

y.eya\cto $cy.eiha
p.sS
-'

yepat (3aXr Tat.


i^ozyry.cvxct y^pcvcv;
xr.;

pr.cJwv (3aat)iu^

Secaefietac, ayayevcc, tcu; e(3pat;u;

Tr,^ at/p.a).coatac acptr;Tr,v

af

T.pcixctaatt

xe xcv vacv ic/cucovTCi xat

'Ispiuaa-

Any. avotv.c^cyr^vai'

xcxt ycvv

tT.ctveXBojv

lacc,

aaau-

0
I

EfAllAttlUn*
.

13
)
|

u
-'

'

'

tl

ri

rvjv

ifvv^Yiv

vacv xat

/m

*fpccoxco*0p)/aivac.

OiO\
I

pYJtj

ZcXvpUUU /aTtcv.a
C7TI

TtC //;:;

'.iy:Zc,

TCTcXtfSpOV

xXvTOV w_ IVC710VOIV

$wpe;

coyjXyioovtc xoxoi

Xs^-wvTe; eocnjv
ev

~>;i.

[7apaj3oXv)V
ItI
f

OWTYlp TOVTYIV YJOCV


xaTf|3aiVCV
\
.

tci_

evayy cXl ci;

Tltj

cdzir.cc:>;
\

OTte

IcpovoaXYipt xat

>

.\
OVT0V

\.\

Xvjt7Tac$

.\
r.c/J.y.;

JT606V
ETti&CVTCtj

-,

Ot

X3i

iXOVOaVTCC,
fl/_u3aVYT

XfltJ

rJ.cyc;
de

XOTlXlOOV
TtapcoVTCt'
itXvjfftov

xaTa ovyxvpcav
a-JT:v
ayyjXcci

XevtTVjtj

xai

Upcvxj

xaT<Xc7tov

^X?"
-

ffa "

(utapccTYjtj

oc

cXdcov xoi

tcvtcv rJwv vjXcvjae


,

7r:XXa
CTtC-

ra7::

ItXyryalc,

67Tl3cptfV0$
j

tpapptaxa

XOTtl
TVJC,

COCCV

|3tj3a<7a
(ueXetac;

XTvJvcc,

TW

T.ctvdcyfi

p.Ta xat
otlccTtopov

tkcvOVJtj

e7Tt~

xaraXcptTtayec'
,

tov y:vv

tvj tyvyry
riitj

tpj*Ie-

ctv

3"cXcy:<;

t.cv /3t:v
t3e

tcvtcvi t5ta;:pwoav" aTr:


Tvic,

pcuoaXvjpt
c).a,3:X:v

xaTtcwav
Xeyet
t:7;
-

apeTVjg

twjor

XvjaTVjv

<3e

t:v

.raXat

p.ev

avtOYVptVittoavTa

tcv S"e: t:v


eTravao^edeyue-

Aoapt
v:v
,

t5e

e 'Atjapt

7.aac

tcv

outov

xat

5e:u yvptV0uV autXXwuev:v.


t5uo

nuv.S-av:u' co$

cpcoTe

\xtycx

rrvetwv (oocpiaoucc,

09 j.
096.

Jlde

TeXtoVYJS

eg

lepov

avxfiavzz,
tpyjatv

IIapa(3_Xcxws

xac

touto

awTYjp

ev zcic,

evayyc,

M0t
s

0TI

ou: avope_ avepatvcv etg zo tep:v TpcuevtccG^ xi


,

captoa7:?
,

oe

eTep:g TeXtaVYJS*

aXX'

uev

(papc-

oat:^

v/;oTtats xat oexaTat.


,

xal Ta7. allaig v:y.a:t; ev-

T:Xat; p.eyaXauycov
3p607rccs
,

xat t:7. aXXcct; ovyxpcvciv eavrov avt:v tcXcovyjV a7T0<pavXi?wV


,

X:y:t; dl xa!

a-iu.cz,

14
0:77:7; ;.'~c 7

COSMAS
ar
o

AD CARMEN
zo

I.

hz

zzlorvng

vxi&oc, zou;

"yjpcft

iixza~-

crwv

z/.r.pcy^v ze dx/.pvx Szpy.x. /xl zov Szov avzo) TOtq

erzxicjyzvcL; zvy.zvr, yzvz~Sxi \L-~cyivc;, aopeaews xarr.Jiw-

rat

t:u S";u

rw

-ocr.Eivo-jij.ivy

y.xJ.).cv

r,

7w ruasuuevw

Trpcgec^vjxcTCC,.

428.

Iepric,

Awnc
Z7ZL

ey.Ly%~xzo

tpwvr.v.
,

AvVX
cuara xat
/)

fJLJ]Tflp

Ixu.OVrX
,

ZCV ZopCj.TZCV
el^

GZZ~LpX
,

di
yjv

Trixpw;

oovpcyzvn

xa7<rrj

2*iXwpt

evSa
,

xi/3toc,

dia&mxnc, xupcou*

7rpacreuc;auevyic, 5

rauntf
xa,^'

tcv

~aycvr). aurri rxpiayzv


ctv zr\; yr~poq kzLZovpyziv
npccrccyeTai rcu

Szog* auroc, 06
a^cepcUToa S"ew
,

vr.o~yz~
tfi

xai

cnaQVri

uaprupcsu

v/irrccc,

WV* 'EXxava ovcpca

:w

;:a-

Tpc

aUTCV.

454. 455.

Nuv auT
IlXec
ffcu

kvapt^yicq

ziyt

fizfirlkctz

Szpa-cvzo; aya/.kzo; vlzgl yapyci;'


xa3"apr,7iv

436. 437.
458.

Ot Svglxl;

e-c/parv

acppovi

5upw

Xepaiv e^xnzoyzvci Setwv kiyyr-i X6j3dtwv*

Tcuvexa xac yxkzr.r; xupaav


1 ccc

fit.cz cic

zekzvzr,;.

tcu

lepewc,
,

Il/ct
75

Ltyvec xat <Pcv;

-.rcycv
uyj

r.a-

pavcuwrarcc ffcopa
Tc^
r/rapa
,

otxacwua tcu vouou


Trpcv
/)

ycvgxtxcv-

7:u Sucvrcc,

Aacou"

yao ro ozeap ^iu.lx,

Br,vxt

xa3v)xav zpLOOcvza

ei;

zo
,

yak/a-v
c
TTacc,

xat

jrav

e-7rep

zpioocv; ar.z~r.0L zr; yvzpa;

eXaupavi t:u
015

ce-

pewc/
?:a7pt

aur*/i

Touroic,
c)ta

xy.xpzix hzKoyiro ueycoT/j*

xat
,

7w
f}

aurwv

rcvc? 7tov zv-zficvvzw

Szc;

6riXci

tc

aureus ouv avzci; y.zkkcv aurw T/>;^ ccxrpcv STre/euffeo&ac


xai
c3ta

Zxycvrl
oxr/)vyi

'tzi

txloc; cvzc;

xai

xara npoowrov

exei-

v:u

ni

XeiroupycuvTos'
,

xai

auvc.S/)*

rwv yap aX'Opvei xai

).:yjh,)v zr.iJ -y.zvMV

pts^a

rtis

xij3wrou ;-t7V

I.

G.

\/i

IZElfli

IS
)

i\\

>

'11/

<

(01
'

.*

XC
> i

J/.'.v

ctt'

eti

li

yj

ti

KijSur^S

x *i

rwv

Gratdcov

HXci

*1tyycVTCC
G\jvi{jn

3t^py fCVTCV
,

xal GuvTp'(3rivi

xa< rcu J^V a,

Xl tvjV t:ut:u yuVaiX07tat0a


~ fCXCtV ~
i

XT
c~

yy.r-r.c;
c

I^CUCOV

gj

TM

ITCV^7Cl

xac

<juv

T:/M

fJLCCTfMJOU*

b)(

OAYJpGwYlVOt
TTaVTCf
01X01*

7:
U

p/l^a TJ 0VlXw5"CV U7W 5:j*


JlAit

Y)pcpa plta

t:v

t:

$UpuapLa

CJpCCJCfCpcVTa

tm

S"m

;:/.:-

Sf)euYic"ecr$tt
'lld/i
T(fi

tptXcv

SecaOCTCV rjyaye

fitop.G)

4W
444
{
',(>.

2ppc e^tTcxcte yevcv ptv


'

t yevcSXyif

aw
/

yjv

icpcvCj 1

fWOCj

uf

t XUQfpCCC 'Jaaax.
,

\
c

:pxj.u. tl'/~:i
\

tcv
^

liao.7. i\
>/

iitayytktat iv ytioct
\
..

~ap"ffpco**

fa;

aTC*pc<Cj

xat
-

utyjs

cvcfYlC;

xac

yyjpaA6c/
pcc-vcyevy)
udfinXc-V"

rcvrca

Tac-jti

t:v x t
Secc,
t.xlol

SirayysAtac
Ittc

vrcv
TC7TCV

vlov

u-

aav
auv
(acv
v

r.pcGCiyuv

rtva
V

eXcvri 3l

tm

tm 'AjScaau
,

:m
:
\

T07T&)

xac

tc SvGict^ri-

CLY.cdcj.riGc-:v-L
'-\

Ta T xiq
-\\
\

X:xap ttwjcG); B7t(7C((3aV


>

^ /
,

XL

C/JAa
7T

T.iUTiGCiVXL

C<

XdL
,

TCV

ljaax

/.at

TYjV

LJ.7.y?.L-

fav
ejrc

auTOV

GTCiGCiLJ.iVG)

owVyjoac, cupVc3rev
tyjv
c

c
,

Se::
eu

Tyj

tm Katot

ccpayvj;
,

avaT|Ss-c

r.pcBiGLV

//a/.a

irpweocy-xevos

co;

cvolv Becv

A|3paap-.

RcSeivoTepcv

Kptcv o cpuTw uvi ffapiex ).yrp.V&) t:u Traidc; VTt^cv^ a-j-

T^uaTG);
aret

rcov

xgparwv v.a~iycpvjcv
c;

tt.v

Svglzv T.[ZG~y.Gt:-j; cixe^evs 7:a-

xa3"tep&ic"t* rcwcai
,

yivc^kvcv^ npcs
t:v
]xcvcyivr\

Vciji

aco:v

eTwpepopevoc,

noudcc.

Ovk

^eTasrrpe^eTOt Icqcumv stu

xUcav

h/t.u.zv

482.

16
485.
485. 486.
'

cosmas ad carme:*
IIv
<3ta
<3'

r.

(j.apycovvr v
t

etvc)

T.vpt
,

or.tcoSeVTCov
<3e

Qzvyei

ioovijev^
x.^t

e?

cps;

T.xzprc,

).eAr;s-a* ,

Mrj uu3"^

X5ag
er-t

p&dt;

{jezcT.toSe kt-nzxt.

.Ssocucov xaitot
trevre T.cketc,*
c dz

zt;

ntft

zov 'lcpdavw* virnpycv oe


,

yupcc, T.po
,

xov v.xzxtr-payvjxt

zipTVoc,

xi

yjv

xat

/i^v

eu3-aXrj;
tyaanojt

T.ozt^cuivoc,

&omep

r\

xr^ Al-

ywrrsu yf? tsutsv

Acot tcv yfipcv

005 ylvcvc, dz

rw
tr.v

'Afipxxy. :utc$

tjyv

auTco y^rp aTro r5$ kveyv.zy.vsnq jrpcs


,

X^vavatav

y.txcv/:^oaq

t-utcv

eXa^ev

ctxelv

raw^e
tco

tsv xpc-ov zckkoZv cvtcov tcov xTr.uaTcov

ai/rco

re xat

'AjSpaau
c\

erret

y^pCtv

enwus

r/jv yrjv cj;/ ci$v

rv
t

ydyry

T.ctu.ivic,

T.pcc,

dkkr\kcvq ovvaTZcvor xcv xclvvv


rr.v

'A^paau
vrc-

uXa|3r,5evT5;
yy>priOxt

T Tpcxtynotv
7lpea}pQX0T0S
c\

et

Bekot
,

tvj;

y/;s

tw Acot

auTCu

Tiavctxta

ueTaTt-

dSTat*

tcov

oe xotlojV
ua.px.oc,

avdpzc,

adtv.oyzazct
zr\c,

ktav Ttavzctxtc,

eu(ovpoy.evot

aoikyitatc,*

zctvvv avzorj aoifinxc,

7tXn$vv5ucrnz

eiY.cc,

vnv Bz-.av \t avzcvc, yextzvat ccyr.v


T.poc,

avzcv ze xov Secv

T.pooojT.cv
K

itpooayjtov tco <3txatro 7ipt


Tri

zcvzov Otakzy^zvzcc,

Aflpxxy.
%

ev

T.apa
zcic,

z~n

Sztx ypx^-n

Spvkkcvyzvn \zvxyoyyix
ozxkevzojv ayyekoiv
eic,

dvo

zotyxpcvv

Zcdcyoiv d-o-

zo v.azaqpe^xt
,

xov y.ev Aojt av<oikcc\evcv

Ttxa

Tr

TruAri
,

upcov.xheC oyevcv i
efjct/.ioao^xt
:r/.cov ,

ccts

cvzx xat
<3e

dvdpa

ov/.xtov

zcvzcvc,

ovvifin

tcov

y-

yovczo,v

etaco

tcov

aTiavTa; Bvpxte

zcvc,

ocdcpi.tzac,
,

T.pzoQvzipcvc,
yrj.vtov

au.x

/.ai vzcvc,

zcv AftKT exxaXcuuevcuc

eva-

etvxr xxt
etsetpxzo
e'tg

o
,

uev
dvctv

or/.at^

Acot

rirrtci);

avzcvc,

vjxzaav.c-

ozekketv
kaozcic,

isxide
,

zspo^akko^ievoq

zcic,

eTitS-uuta;

UTWpeaiaV

avdpoiv xa^ecTT^xua;
u7i

ev

ovvcvotx ixr3eT.oy

7ra3ti{ oe xat xivdwevaac

auTwv

auvt

04
^

'

IKI-

C(k)ci<J

aurwV

,7:/
r
i

rjouvavTfl yv&yvai'
c:v

tcv

OyycXd
oe

ROtVOIXI

UTOV
et^

/3).'|ju

Ropevojucvov

6*c{ia

ctr

npifl
xy.t

tmv cy^coptcov e7Ttyar/(3peu5e7cnv auTM aiy./.r/^ciq


f/td^ei; yeX:^wiV
pcvofj
,

v;-

urrc re

TwV oyyeXcoV e(cXeiV 0Wtt


e^etcrt

oWiv
t)e

apta

xcptoitj

au/tti/Yircts

xai

T/i

ywocixi'

7rjp^
TOfi ,

Seicu xara tcov Zcdciioav cupovcSev CTroptppiaSev7:u7rtcrco TYJV

ii^
,

yuva7xat t:u
c*iXy)

AT
Xo^*

Cire?pflCptftevy)V
j/yi

ftpoc.

ccop<aV

a^uvcc. eeixcvi(ci
T(?>

n
spt

oe

avy.-z-

pxlr.yOjicn
circi
p.Y)

ffodopuTtxai rrupt
r.pocjocyocyzlv

t)eotTTcpievo<j c ftxoiccj

Atar

recoc,

oioq

zz
.,

Y)V

r&>

rrcXiOptcv
a

aurccre

^yjycop
c>

CTpofforycpevoptevcv

wpocTGvytcv
,

ey)TY)oaT0
ejrd

tcvtov

yeyovoTctj aurc3't
Xaj3optcvos*

cltacrcoB^tc

aveiotv
c

rc cpos

cuxatptac,
rr.v

Scdcyoc

TOiyapovv
,

5e7:;
6*e

Tfnyoptoq
ei-

cv

<xyxpTLXL$

cpyjat

<5taTpt/3r,v

Acor

ftpoojftmov

vat tyi^ apeTYii Xeysr

rcv rctvuv e| aptapriac, ccva^copcuveirtOTpctpetv*

ra

f/y)

TrccXtv

77'

auTYjv

rcurc yp eortv
rpcc,
,

etc,

Tcumo&> (SXs^at xai

0TYiXr,v

Trayrvat otAog*

yap

tyiv

CTTiSuptiav kxezpocy.yzvnv tyiv

tcu Acor yapteTYiv


Iotiv
t3e

eixc<j

tcu-

tc TiaS-elv
f/a
,

arYiXy)
ec<j

ds

dpocyoczc^

eucpavsc,
2rr/cl)p
yiv
,

xar/r/cp/)rrlv
ityo<j
,

cliarce^sv
(

rc oV.vsxsc/ iroXtV

t<3pv-

f/vr v

un

apcTSs

^ u X r v wroXYiuTeov
'

arpoc,

re-

Xsiotyitoc,

xarSTTStyeaBat
Trpc
ttccIcov

ra7r,

xara Seov

ocva{3aaeaiv
TCVTfl

aXXa

f/yj

peveiv

paSvylocg yoco

xai

xaradixnv

xexryirai.

18
5;<j.

COSMAS AD CARMEN

I.

Teipcysvcg xa^TTTco oci ycvvaza r.sy^cv eycl ye

5So.

AaxTuXro ixpeXeoi Jypnv cpXcya Afeapoy


rXcoffcrav

toxa*

58 1.
582.

avatyvtcvxa

yac?

<3e

pte

poxeY

epuxcc

Mf]

c3'

'Appaapt

pte*/aXcov
,

xcAttov iro zr.kcZi (3aXAci,


c3'

IlXcucxtcv ev TiaBeeaai

Ter,v

7:1

/e7pa Ypazairw.
,

Tavznv

ercoTYip ev
r,v

evayyekicig tyjv r.apafickr\v etprjxev


,

crt 7rXcuatc$ tcs

r.cp^vpav evoidvoY.oy.evcg
<3e

xa) xa3"'

-flpte-

pav evypatvcysvcg* xcvzcv


ycq
t'fi

r.pcaeppirzo zaig rtvkatq tctcozr\

Aac^apc? zcvvcy.a
Oia/.eyvyevy
evpccvvzi
,

r,Xxcoy.Vcs

rz^yeia*

tco
(3tcv

ycyv
eu-

TrXcuatco
Zrf.vtaig

Tpucpyj

T xat
cuc3e

Ta7<g

xaTa tcv
TreVflTCS

cppcvns
zo

pua tcu

r,v
tyJs

xaj
exet/,a\

zavza ^aXcTrco;

Trspt

cvya

diaY.eiu.evcv xat tcov

vcu rpc*7reY}$ TreptTTeuptaTcov evzezrr/ozcg*

cv y.r v
t

akka

zcvq

xuvag

leyizai
,

zcv tcAcvgicv
izpcaS-fflW

Ta tcu

7TTco^cu

Tpautco
pirj

ptaTa Y.a~aker/siv
c3e

akycvq eyitcicvvzag
rijtcopievco*

fxta^

Bspar.siag vro tcov xuptcov aurcov


a7rriVco^
,

Taurr/

tcv
VYJTCC

TrAcujtcv

01aY.e1y.zi/cj

eu^aptaTcos T tcv 7re-

CiaYapzspovvza

aptcpcTepcug
,

avapr.aaSrvai
c3"ev tcv

xat 7rpc^

tcv

coptcrt/.evcv

Yazaa-zr>vat zcr.cv

ttXcujicv xa?e7-

yi

xcv

de yr/.pcv avavevaavza
r.LY.pozazcQ

Trup oe r\v vr.c-yrr/cv

xat

c/MkrX

dtspsBi^OjV

tcv revrza

Aatapcj 5ea-

caaSat ksyszat
7rci
,

razpiapyr/.cic. Tikazewg er.iYa$ecysv:v xcXcpcovfiaat

7TcXXa7^ ts c3cpucpcp/at; 7iapa/.akcvyev:v


,

tcv

<3cpucpopcv 'Afipaay.

e/.sivcv

auTro tcv
oiaze
tcT)

7rpcor,v

7rapecopa<3tu-

pievcV

Aa^apcv ance!kai pavidcq


Tt
p.txpcT)

ayvycyevto
<3e

ypcv
y.r\

<3axTu)/.)

TrpcTentjra^af tcv
kcycv ar.ayeificysvcv
,

razpiapyrv
tcu
7rev3"c-us
-

dvvazcv e\vai
xr\g

r.pcg

auTco

ar.pcadcYnzcv c^zrpiag
r.pc~Y.aza<~zr\o'ai
%

r.iptaaozepcv akyog zr
c3e

paaavcv

/.ai

ywya

r.epi

avzcvg pte-

19
-

,,v

XCI

flfBfllTCOV

;.;.

^/

';a-

CCOUjUCVOf

TrXovcjiOV

TOV

TTflXJ

(bvpouevcv a^/apT(at.;

Aaap:v

dl

viJa

TOV
,

5c7flV

UiroXwrTCOV XoyflV tflUf

^'j^aT^

U7T5 rcov

^eocppwv ra;y.-v:v /a7y


r,v

II

gj

ra3-ercv x x#xia.; pa^uaiav,

CTWCXWJUflV Xfltpoyoa
,

r\

-j:j-

a3Xia ipu^n
7Tic)a

^aauxzi

y.ou

icypi (3vicj3yiV0U

o^rnuzq

lX

ur Y.i~t
t

XCXTY)/ACW)' xcXtt:-: oe v:r,3'TjCfflVTflU XOU


TflUTCj)

A3paaa,

cu

Twv ayrov otarptfjar


o 3"I0$
,

yap

rr.v rife CirfltyyeXtfltC ur:-

c^stj ynv

})$

yaXa xat ueXl

OiCxpiCi'

Hjzoz
,

StOif
rr/a-

ffuyytvcafvc;
Ti
iXj

xat RpOf aurcov cxvyuVOlftfVOf acnyr.rco;


aftcpocvTcof

re xou
Eirrs
,

jzck:y~vj.zvc^.
5^5.

xai ataarceaaa puat^ Xr,;i ra/(7ra.

Tcov ev

Tfl7{

uayyXi:^ ^auuarwv avayco-/r/co^

aavn-

uivo^
xa*

irpoc

Xp^cv

aurcv

dcflcXeycTflU' Xoyco

yap

tr: cpnai ,

rri^
c^e

^u^ris n alpcarcoclns amaTai puai*'


Trpcxaraj3j3Xnaevcu
Tcrpcouevcp
,

puat$ aipca-

twv

zpctvu.ct.Tcq

7rXnynv vncdeiy.vvai'
Tig
TrflCpertCTflU'

T yap

rris coretXn;

cxpcyi

ra-

X^t/iv o

Xyijiv cpnaiv ,

ex rrapaycoycu a;(naaTC$*
rco tto&ci

ccluoppcvq
,

7*P

Ti$

yuvn cWxataV/.a yjpovav

xar^cpievn
,

rcov

xpaaciecW rcu Xptarcu Xa3"paico; a|aaevn


rn* vcacu
Etrre

r.upct.yjpr 'j.x
t

annXXayn.
,

xai expr.nvete
ev

aucov

aycXnv
rreaci.

Xeye&Jvfl$

68^,
5S8.

Ilveuaa xai
Tcov ev
rcov
)c

rreXayEaat

euocyyeXtfltcj

3-auaa'rcov xat
,

tcut:

xara
'

yocp rr,v

repyianvcov yfi^av

nv tS
,

douvicvtov ev

Tflt<j

avnaec^'
aurcu xa-

ov

a3ar;^ nv

roitos

rccXXcov

dtaQcpcoc

uir"

20

COSMAS AD CARMEN

I.

raTpM^evrwv* t:utcv Inacvc uywi y.azaaznaxz


zcZ7t
vzy.cy.zvo)V
,

ycLpo^v

av-

ugjc

zolv

flamcvwv azySvzy.L

Siz

yc[ccig

avzcvg ZT.Lzpz^ai zo Xomtcv dvay.iyhnvy.r toutou oz yzvcy.iv:u T?


5Sq,

voczcx.

znq ^alaaanz,
vixcfipvyjcvz,

ci

oavycvzz,

zcvz

yptoovc,

e/aoav-

d~avza
Kat

ajrwXeoav.
aT6p7rea
uttc

\zT.pnv

elaaziaz,
).7:p:-j

"Mzy.vnzat tSs TwU


t

xa5apoews

Xpt^-cu yev-

cy.zvnz* zr v jroXXale, oz yazzzjtyyzvrv a.y.apztatc,

^vynv a~zi-

xaec XeTrpw*
p.arcs
590.

tc yap T.aScz sgzlv azzpr.zc

xaTa tcu aw-

Oiavzyyy.zvov.

Kat cac;

X3"C

cyy.aatv cvy

cpco)aLV.
ttcStcuvti
,

BapzLyoucv alvizzzzaf tcutw yap eXeov


e/

irapc/;-

XpcoTOC,
c

opwg

aicw yapLaay.zvcq
tq$

TU^XoniTa

t3e

ctv

Bzclcyc;

znv dyvctav

exTCg yzvcyzvn
ctc

tyvyn

zo

cpyoixcv
yer/jv

Imfiov/jiTOti

ucScvaa cw;* cu yap

tcv

euep-

ug yJov

zvfny.ft

Aapw

aXX

oj;

Seov T.ccav.wnait

fxeyaAcocniv.
at

cvy.za

ozcyycv
,

av.:v:t.
tt.v

Kw<pw
XptOTCc;"

xat

pioyiXaXw ozn^ziat

Xyocv aptaxo T.aciyn

xwaoc, oz Izyzzat v.aza


zoc

zcv

znz.

dvayovynz lcycv
-

ogtq
V

eyzt r.pcq zc
>
f

Szla ozyzahaL

fiapvzazcj znv

c j-

aivnv
5qi.

av.cnv.
/,p-/v

Kat

Tavvoecac, vynv gepa, oeoua ts

yXwoaYK pnizLaz.

Kat Tavra twv XpcoTcu


XccoopecTac,

faavyxzovj xaJ^eomxe' o^c xai

aapparw

t.clcvj.zvcz

znv ^zr.a-zLav tcutcc; yap


fxeoov T.pccraaazi

av5pW7TW tc7; Tra^eat v.ayvcvzi


etyoayvi
nav/

znq avv-

^6

4**teiii

xat ni vXwooti mr.pSpovj.zi

v:v

uy.lzyza^y.L'

yftpa oz irpy.v ^r.alv

T.aznp
zz

tc np0(

Ta- ^etac

6VtoX{ apywi

diaxe7o&ou

ozay.cv

yXwoonj

0,

EUCUNZKHK
k
;

21
|
,

ll

noaif i

\\.)),-j
,

aapaXi/
rWV
i

\
'

|UVY)MY)V

J.C

TTf
rflU
/

'

xaTaTpft&CCOOV
t

l^pou
*

,
'

'
T/-,;

~r>
-jt:

1 /

xai

jtXY)

OUVflXwOI

~
tYJO,

VOCJCU

TOUTSOTI

Tta^

avaveuoat

Ex
Ilcv:;
dtctc,

cT

ptou

xopioaic,

oXtycu.
CpYJtfCV

\a7::,:

apTOtC, xaTCt
o*t

tYJV

xai OUOlV I^^IH


,

^tXtada* rcoXXac,
oaota
-:
-

porspov
]

xat

Xetipa-

vctc
.

:cv

t:-^

.yaupwtTOc,

7rtOTcooa-

(oaajTr.): tc oeurepcv
7

apTCtc,

^TTTa

pcAcaoa

c^ xoTa^* a ~
ffflX-

pcv

iptirArjoas

nic,

$stac,

duvapisuc
c

oacpctc,

uy.ciayi

a7reo6iet'

XXa

tcutcov
,

rpyjyopioc.

deloc,

vh

^ux?
010*6

XsycptWflC,

MVYjptflVSUSI

xai

yap TOV X:y;v apTOV

/a^;u nxj ^u^yis


XtptCTTfluoYJ

TpcYjv
7rpo$

xaTovopta(etv*

ixeTvcv Tctyecpovv

rn

"^u^yJ

~;u Trapac-^^^rivat XtTasT*t.


dscuaXsyjV.

ZTcpsoaig
TauTYiv
sv

&

SaXaacrav
r:u Xoyou

ac^/r;

GJapeSeptsSa

tyjv

torcpiarv

XpcoTCV

t;7;

y.xSr-zi; maxa

TYjv cpc(3-pav
etTrct

ovyysvc-ptsvou
Tt;

Sa-

Xaooav JoaAaooav
KoXXalcj
XyiXocs

oi Ta; |3tM7txa,
tyjv

av

Tpcxuptcac, ,

cuucfcpa7;
$pc(.<7u.Qt.aiv

aSXtav

*}uy\v

(3uSietv

aXXefiaX""Yiocv ,

STrsiyctfSVosg'

tc

0 xaTacTpcocat
etxoc,

avri t;u
Xayr.v

xaS;uaXtoar

yaXrr;r,v

yap

xal aXs WflfX-

sv3a XptcTc;
AoTpa-i/at;

S7ccyc*e;3flu.
fji

cpaotVTspcV

^eXtoiO.

594-

Tcov p-a^/iTwv tcu; npoxsxptptsvcus TrapaXajScoV c 'Lr.ocuc,


7T

OpCUC, WtJlYjXoTaTOU

pteTSMCpcpcuSY)

Mcouo^v aurc7s

uiro-

22
dt.i^ac, v.ai

COSMAS AD CARMEX

I.

llliav' zr.i dz tcov y.o.2r,T0)V c\io)c

xe7vo

p-

xpoii

tc

ipag
&Kj

xa* erreppoTcpflv r,v Aajutpaxc, ravuv

cp;<7i toic,
-riltcv.

c^avaarg,
rf)5.

roig uay)Ta? EV cpsj ttcto lay.T.pcTzpcv


rJ

fl r.^etac,

p eX/i fiefiapnoTau
y.zy.vr,Tat tGTcptac,'

Tric zcv TapalvTcv


y.zkzat fizfiapr.yzvcv
,

tcvtcv yap

tclc,

TCcaTayyx~L ovaoiyyst Xparc?* y.ehn


Tr\c,

tcivvv

fizfixpryzva.

i&UYtfe

?a cpyxvx
,

cpnat

^yp' }
1

tzv T.pcq tcv occcxtcv tcv zyppcv tcIzu.cV


77 vts/cT^

couvr,Ta T xat

acya vaSzGzr.vzvaL.
vsxuwv
cJ

596.

Ex
Ta

avSrj;

ava.-~r ~uac, coo)Octu.


t

Aatapcv TZTapTcucv tcv


TaptG~.r,GLV

Tacpcu Xptc-oq zlvvGag

c^Jiv7recpc-

cvToq Oz cpiXc?

auTco xai

tov avrbJ

kr,yzvo)v ywatv.ojV

a^zl^og

Mapac,
,

cprut vai
yr/.pcic,

MxpSac,* cp-

y.azc

c5e

ttj<;

BrSavtac, vo)yvdpLcv
y.aSzGrr\y.cTcc'
,

diaoTriy.aGt Tt)$

'leocuffa/ny.

tcvtcv

appoaria tcv Ax^apcv


diaTpifiovj

Tzpizl^cvTa

Tctc,

yaSr,Ta~tc,
v.ai

aXkaycaz

rtpclzyzL

XpiGTcg

etTa
ctvov

oz

SavovTa'
rx/cVTCc,

TttvtJCvq oz

Tzpi
,

tcv tcv
(

Tz3vr,v.oToc,

cv tcv

vTapycv~.cc,

xaTa tt v
,

TZTaprfiV

r,yzpav

gvv

Tcic
v.ai

yaBr-aic, T.apztat Xclgtcc,

cvvavzr,GaGai
cpa:
Tctc,

MapSa

Macia

tcu TsSvrr/CTCc. at ac^eA:

vaTadz6av.pvy.zvat
zcv

Tr,c,

fipadvTr~cc, zvzvakcvv

yap av

SavaTCv

dzGy.cic cv-y

vT.rryBn

Ax'Cxpcc, txccvtcc

lr,Gcv'

tcv ycvv ads/cpcv

avaGTra-LV ZT.ayyzLkxyzvcv XclTracarjTavTc: tcv TzBvr.vcTcc,


tv,v
,

gtcv

3aTTCV T rw

Tacr.)

a7rcTp7Tiv

Ta; a.dzAc^xq \iyzTXL

tcv y.vr,yaTcc, avava,

Iv^lv TZTapzaicv tcv TzBvrvcTcq vTapycvTCc,


GZGTiTOTCC,'
Tctc,

aT

(3rj

xat
Z$CC,

aWa

XplGTCC

~.0)Vf]GXC,

VMplXlC,

aVTOV

0)q

Ba.T.Tcyzvctc,

Tzptzhyy.zvcv

acruvri3-fi)s

(3ac5t^cvTa
,

Tpo

~.cv

zaocv TaptGzraL'

Savya yzyiGTcv

tclc cccZgl

vr/pcc

<;.

m/iin/i.ni.

23

/fC*X tC * VOtfWV
I

0|)

h
TC
Vftot
,
i

JjOchl(J.

'.V ^jtVUXZCi (JV


xat
t:pTY)

TY.S
j

0iXy)f0CO)V
,

tmv TTJrpaTJ/
t:j
xai
,

V0)i

06)V

TflV

700

~'J r J

s.

GJcu/Cjj

r,

jV
.-\-v

auv

xXactacs
OjtvrLY.cv

(jxlclc,

urj:c/tavcv'.>v
t<;

CuVCV

ti;

(r:s7v

&Xj

ut:v

AafrirJ t:v
ftj

paat/.y

ymoLi Xptazcv yEypa7irar ^u^r,v cuv


vtxpoutvrv
azaatx.
,

apapfff

v-

tWV 5avarr/r :prov


,

a7::Xi;.S'r aEaS'a.J rjap.ojv t:(

Xpiazcv

cp;atv

S"t7:;

Yprrycptcc,.

Mri de

(x

oiy.txpT.cv

5g6.
5(j;.

Ota

twxariv

r*
7T

T.apctSev
rr.v TfwXtv

tcjcov ,

JflfDCV

T/aia;.
cdctT.cpc7)V

'Ex Hr,.S*avta;
arc*
jfeV0(
,

'jhp^uaaXrjpc
auxrj
,

Xft-

xaS'
,

ccj:v TravriTa;

T.pccayet
cvy^

(jpcoaEco;

cpeyc-

r,

ptoc/Atrx
m

vxpT.cv

Eupcov,

aTCZcyMc, zavzr,v

Tco
i

loyy
\

t,r,patvit
i

auxri de
v
/

vcr^raezat ^vyr, pazvu.cc, av.xp.\

t.ix yat

zpayyzrizt

TtiL,cij.evr\ ,

r,v

ptyj

xara

y.atpcv zcv v.ap-

tcv anccjLdcvuav :w
xac

lcyc>)

fyipsuvtt

Xpt-cq* irpcv Ce |u/cv


dr,lcvczi

axap7:cv
'Q.g

ni/po.s

eari xaraj3pcopta
XtTrcov
,

zelevzocicv.

ct rt; T XecvTa
,

apxrro TTEAaaetS
dcZy.a
tte

618.

Matvsptevr]

xac
xat

rrivrje

cpycov

e;

aratv
,

6ig.
620.

Aa7raatco;
EvS-V
<3'

x ~P a

^nv

^p*

zclycv epetcri

ex.TrpcS^pcov

pttv

ccpt;

zv^ratv aelxzcZc,.

621.

Tcuro T5
cvxt
ci

Tarjadetyij.ee

zcv ixpcyizcv iglv 'Aptco;* cpnai yap,


e<z\

eTt$vy.cvvzec, zr\v 'hixepav xuptcv, xat avzr,


ccv ztc;

av.czcg
7Tp:rj-

xat cv cfeyyci' wg yap


eyytcrri*
arn

lecvza xaraXtTrcov, apxco


aaTTEcrri

vm

zavzrv iv/jvyclv
T.pcg

uq
,

ctvlav

xal

ocT.ipit-

zag yetpx; avzcv


yj

zcv zctycv

val oelrzxi ccvzcv

cytg* cvyt axozcc,

nptepa xuptcu x.at cv cpw; cux e^cov cp^y-$;

21

COSMAS AD CARMEN

II.

Ao r O
n e
Ap^ouevocj
xat
jLceyaAcoc,

I
E

B.

n a p

i.

Szicg Tpnyoptoc, -cZ

iiz

xapStviav
,

"koyov

fiovkofLevos

uvrhv \mepe\apai
aaiVopLtvnv
,

9e?$h T bmv6z

opcog

ev

tc7;

t.cctzccic
~r,c

Xapt7rporepcv

ua,

).ay~c*jaav

octco

-cZ OtoZTipoq
t

r,ycj)V

EvavSpwTnjatwc,
adiaiperov
,

ex

5cr:/:ywc Eto|3aXXet
ttjv

tytv azT.~r v xpiatia xai


,

7rpco-

a7rcc)etxvuc,
7rept

napSevcv
Trpoatnv

ae3"

yjv

tocj

dyyzh/.a; bvvaixet$
/.al

ra^
c

tyjv

rdpupievas axTtVa* Szclcyiaa; de


E^yjy/j/xaTixcocj
,

o >;

evcv

TrapaoTYjoac,

tyjv

tcov

ayyeXwv

irapziaayzi
ttno cpwToc,
,

oryicjcyia.v
coc,

xai
uTrecrYj

TcuOS
ts
%

t^u TraVTsg* d:ycy.zvc;

::foj7:v

tpwc,

av

cncrt

T.hncn

coj-

tc; yevoivxo ~a epya


yei xar tyjv yviv
,

vm

yacvc\

tov
ts
*/ar

ze cvpavcv T.acziaa-

tyjv
,

Salaaaav

Ta

ev utyj, yjAicv

oeAYjVYiv
ttjv
tcli

acrrepacj

xat wwv 7raVT0cwv


,

eroVj

7ravToo*a7ra
7rAeupac,

ts

tou avSpcoTrcu 6*ta7rAaotv

xat

tyjc,

bc

au-

Arj^SetoYjc, yuvaixcJcj tyjv itatrav oVjpuoupyiav

ouvtcuw Ao-

yw
wi.
l3,

ntpilafidjV.

Kar

7rcX/c?ot T.a.pc; T.aibvjy.a-L


,

~laay a dayaa-zv

rXwooatc, zey.vcyzvcai
Mey.vr-ai
tojv
ocj

xat

Waot

xat 7Tupo< opfipotq,


TYJCJ

~cZ

v.a-avlvaycZ vai

T^cycT.cua;
eic,

xai

trooopurcov*

rcS
,

yap

yevoutj

twv avSpwcjwv

u/ri,

eAvjXaxcrbc,

xat ttvtcov

wc, et7re?v

d-r,lyr:/c~o)v
,

e/^Te
i

otcu t T.cvrpa xa3'


'

eoutcv dia7rparrojAeVcu

Tccvztai;

>

..

yctyuai;
to>v

v.ai

aaz/.y-iai;

ycr-ziaic,
,

T xat eioojAcAa-piaig

7ravTwv dtaxeyuuevcov
EXnvxjv
T.ccc-aaazi
,

No>

tcvt
w'

3txatw xaTa

tyjv

ye-

veav

xx|3cotov

5r^ -/.a-aay.zvaaat fv-

s.

0.

N v/i

IZI

XiVflV

^v

7i

ffKVCixta

yivopifvcv

\
,

'>

,v

Mlj3ft>f0V
i>v

7T*pTICja<J

ItaiXScoV

rl

/at

wwv

Tronvcov

n
|
.

auvar:
(9X11
o

vauayiov 1 t;utcu yap yivciuvcv

rnv

Secc,

Ipfipott

axupcit xarcxXvai
,

rovc,

evpavievc,
t**<j

171

xarappaxracj
Jtapo-^a^*

xae

rvicj

yvffi

fcTfexarw&iv

*pvaorev<j
It.l

t;ts

it)

twv
,

eplttV

VTTIpXvSeVTecj t:u i/JaT;^

Ta.yuc TTIVTlxaiOlxa
TYJC,

T.aaxV aap/a xai 7:av " ftpecramcv


CHXO<J

yri<j

avaaTYip-a
p.Ta

apoV^v

aacXtcj&ai'
rti $YiJ3v]

Nw

c3c

o*a,

crej^cvTcx;

xal

rwv auv auTM

tyxaraxXtctr/Giv
,

xpyr v
t

evtu3*V rcde to 7rav xae avJ xoiai(ctI


,

t:u ^ecv
etc

u-izxuizxu.ilr^ivz cg
raxXvapccv

c3eaj3i|3at(oaap.Vcu te
,

t/vi

0KV

/a-

I7tayaye7v

xav ?ri TrXelarcv


7:1

ec;

avrcv

aae/2/i-

oxnv
o$xi
Xov
,

oi

av5pw7:;r

tov

Stov ptrapteXeV cv rpczr.v


tc

az-

aXX' aya3en)Te<j epupaacv


,

yxp

vmeiXYipievcv ptaX-

exottSei

to

(5'

xvcyr.v viuayyziaSxi xat


r

t.zxicjgi t%s
7rttXV

avwrarco cptXavSpwTreag T/pt7ipe;v aXXore J


vcuc,

t;u ye*ae t:;Xoucjtkj

rwv avSp&Wtv
Ta7^
eig

ttc

rn<j

yficj

TrXflSwSevroc
,

Xac;

Suv

u(3pacv
-

zvxayclcvulvcv
t;u
yevoti<j ,
,

>ufa<j

TOtXervra

cpwvrfcj

xaB

'

oXov

p.aTae^T^ca; ept.o

yaacav avSic, avSpwTrce


Trpdcj

GSepi7reteuvTai
7rXtv3"ev

ur.yxvaic,

ziai

cupavov avcpptyiaat*
,

cuv xat tt/.Xcv xaTaa/eua-

cavT^
iOc/.it

7:upycv ocxodopcecv

ZT.tyyipcvGLV
,

aXX' ere

7rpo<j

inpoi
(5cae-

xxScpxv to pr.ya.vr.ua
tc^

tots

c)yi

twv yXwcrawv

piac^re<j

aSpow^
wpo<j

toicj

pcaraioirovoccj TrpoeryiveTac

QixyySiv,

de

xac

aX>. C v

aXXo<j ou.cvciiv

cv

ovvccu.zvci

rSs
wc)e'

ecxacw;

ovtokj

ipya?ouivT*i5 pyaa!a<j

aTaatv ecXticpaacv

26
povcc,
<3e

COSMAS AD CAIUIEN
zic,

II.

'E/3ep

zcwcua

zr\

tcutcov liyezat [xazaia

u.r{

ovvSevSai epyaaicc
\
r

cpfipcvg oe r.vpcq zcvq acdcuiziY.cvq mti-

01
i65.

xepavvcvq.
Tlpog
Adafj.
coyiv

r.ahvcpacv 'Aoau xal


vr.o

-/Zdcq

dvaqei.

r^zcq

Becv xaz

el/cva onuLcvpyr$e\q dv,

Bphmoc

ttovtmv fiaoiktvuv tmv eVt zr.q yr\q Xa^cov

xai

3"tcov evvctcov urrap^cov

epyazr q
t

Tpecpcov
zr,v

ze vcr\u.aatv drkciq
ex

zriv

tyvynv xai j3crwov yexznuevcq


,
t

itktvpaq

avzcv

"krsftiiaav yvvav/a

rapadeiocv w.r aev vno Secv Tteyvzev,

fxevcv

evzclriq de

rpoc 5ecu dcSetonq auTco


dyScvtoq anckaveiv
,-

7ravTMV

twv

ev r.af.adeiay cpUTcov
/\cv

evc; oe

iicvcv u-

areyeaSai zeleazepaq zpcynq


,

dyovLoua tcuto ue,

vov zcv Becv


Pp(t)aeo)c,

cV cv zov dvziitalcv VLxnaeie daiucva


Tpucpris*
ccpt

znq
o

nzznSeiq elopt^oq yivezac znq


opycrvu)

yap

oazavaq

ypnoauevoq

etadus avSpcoTrivMg

tm 'Adapi,
,

tyT de yuvatxt

avyficvkevaaq ze xat rcu xap7rcu uezaayeiv


xai

ea7raTr,aas

&a

rSs yuvatxcg tcv TrpMTCTrXa^cv ava<pu).Xa de

zpe^aq
Sefnevci

yvpivcvc,
y.at cl

xaTaXt7rcov yyezo*
cpcovyjs

av/nq

itepi-

znq

dy.oveLV

zcv Becv

y.rc/ezi

yepcvzeq

etaeouaav

r.pcnazcpeq
,

eri

zo

dkacq*

a/X

oze xknSev-

zeq S-to 7rapa^-yivaf


y.aai
,

Sia znv yvuVd)OLV cvy c\ci ze xareq-rr


,

zcv uev 'Adau aiziMyevcv znv ywouv.a


,

znq oe zcv
eoOieiv
y

ccllv avTatTtcouvr,$

dr.cyaoLV tco wev

ccpt Tr,v yr,v


dtclcocxtv

tco ertBei

dt xat tyi xctXta


S-eptcVcg

X a F a

9 p^ at
,

Secq
tco

ucjo

xazapav

&a

nravr^;

eyBpeveiv

ze
,

tyis
<5e

yvvatY.oq

auepyaZL xat 7TTpvav auTcu emzY^peiv


<

uttc
Xffi

TCUTfo xecpaXriV c)tatXaa 3'ai ,


vtv
ev
tco

rS ck yuvatxt
zcv

codtvetv

7rc-

Txe7v

/aL

Tipcc,

dvopa entozpeyeLV
z^) oe

vn

avzcv ze dpyeoSai xa! xaTaxDptUiaar

'Aoau

\occ-uV

...

\/i

./i

i.

'21

auT';> Xffi Tptficlcvg


.'y

ava[ja)j Oh 9
,

'

'

'

r.pcg

(jLYiTtpoc

yy.v
t/is

t7rr

/ji

ftl

rM
/i*

ac
/,v

y^Z 7 '^ *V
ifMiattVflfi
X
/
|

u'

aurrov yv^tVGXNV
0tTlfJA>(j

-JLCi
jcg

TYJC,

TpVY){

0tff01CffAfflT0CI

dl
|>

%Epcv@t[i

vai

<i\cyiVfiV

pz\j^atav

^vlavfiv

~r

;>

IK
,

tc ril S&WCj auTcc*

f/taM

ttti

aXaec ffCcpVTCVJAIVtt

ar.y'-

oitcv

e5y;x

bA:v.
,

Ih'r.-

TEv fMTcBvpctV
0X0V
,

0*

uoaTMV

C7aco7V

3og
,

Kca ucv
(

^u/at^ cAtycag xac

0T.zptj.aa1

IMATpH

3io
3
1

N(~>

{JLiyocq.
s,3(3cptcc,

Evco^

cov

a7ro

'Aoapt

tm 5cm
,

zvfipzaTnoz'
errt tcvcc,

tcov

yap
cpcu^

avJopoTrcov Tatc, aaptatg

ixaivcp.tVMV

avrcs
a)>-

eauTco

y;v

xat
,

5eco XeyeTac*
OTC T0VT0V
y

lcyog
Aaplfi/

os

tc;

xat

\o$ OTL Tltpi CCVTCVTcvr,pcg ocvzlCtv

OCVfip

TX

T.OCVTOC

irMpaSn

xag o.vtcv

Tupavvtxtoc,

ocjzIcuzeu/}-

vog yauzTag'

tcvtcv ayahcv cvtx zcv


o

Evo) vai 5eco


uz-/jpi

pzoTry.cTa
todcvcov

uZTaTtBnoi
tcu

Szcg covTa

vuv , xac Ttov


0 xai av,

avcoTpcv
cov
,

BavaTcv diacpuXaJas' Ncoe

tc$ dixaicg
xta

xaTav.lvoiJLCv vr,v

ynv acpavicravTcs

7iavcc-

dtzotoSri.
c

A(3paapi

TiaTnp titc/Ucov

te

xac

eS-vcov

5n.
,

Kat

Svoiriv XpcaTco 7Tat?af3copctcv

uta

7rec5ncras'

12

McoaYjc,

viyaye

Xacv

aTr'

AcyurrTccc
(5'

fiapzirg

3i3. 5i45i5.
r.pccrayej3cac*cc

Baujnaac auv pcsyaXccac, veptcv


VifcS^s
Mci)ucrr,s

u7recleaT0 TrXactv,

XatvsY<ac

Beov

<5'

eccrsc)paxV

avxr.v.
,

\apocfillrfic;

wv

ev

Ar/u7:rco

re^Eig

paTc; tcts tcu Oapaco tcu^ -cxTcpcevcu^ naldocg Tciq

28

C0S3IAS

AD

CARJtfEN
,

II.

arEilcvu.EVcv rcp r.czauZ ptr.ZEoSai

zpiu.r.vcv
rjv

vr.o

twv yz-

vewv

yvly.ybuc,

e~(

fjtvi

reXecv

dwaxov

a7rcxpu(35ve*

ecurcv, exrtS-erof ^yjj3yjv

yp

ycve7cj ftepcxpiffavrecj ccvcpcdr

rw

t:7(7/] ,

tc

7:atc>csv exjSaXXcveri

xai ra7<j

c/3rat: zcv r.c,

zaaov rpcopir.zcvoi
crpeffrera^orec

tyiv
c]s

aoz/.yr.v

veayiv cuaav

eircmpeTv
eruyxupeav

ttjcj

Svyarpcc,
t

^ycyj^ xocra
ccl

lcvoaoSai ~ypayzvcuEvr q
r.czau.mv
oe
tyjv

rnv fhfitp
,

zavzrc afipcu rwv


zavzr.c

cyp^v

ceveXcptevai
,

Tri

xvpia r.pcoaycvoc
na(3i:v

5r,,3/,v

avsw;acrj;

/a

xXauS/JUictc^Oitevc*
,

Szaoa.uzvrc

ovura^ziac,
Etvcci

rpOTftt

v.ivr^zior.g

hyvw/.viac ts
,

twv ej3pcov
^vi

to 7rc#fcv xat epeiffaaevtfg

r5 ts ao:),exdeduxutacj

rpcepeuouaav v.alzoat yvvalv.a diazah]au.Evr^


,

Te 7rp yaXaxrcrpocpeav
riXajSouera
r;ta
,

twfljpuvSevra

rviej

Speifapievucj oev-

ro7c, pafftXeecic,

aycvoa
,

dcpucpopiaicj xat Tracr,

cc-

t?aee)euouffa

twv atyunjTto)V
, Yiff/i

utsv

ctxe7cv

ctytxycpeuet*

'/jpovcv 6e r.apr,v.u.x/czoq

ra7cj

avvpEiaig cppeac tcu

Mwu-

aew; reXeico^evrccj
ttjcAcu/jievcu
,

xat rrpcg rnv KpcyoviXYiv euffej3ecav ttuqTtva

cuvepy)

twv atyurjTtwv rucrrecv eppaccv

twv aurcu
pr

ceoeXcpwv' o ck Mcoucvicj evxoeipiac, XafScpcevcc; ayae,

tcv aivu7iTtcv
E^paicic,

uttc

<3e

^aup.w

xaXffTrrei*

r5 T ;;
,

ceoeXepcTcj

r.pcc,

aXXvjXcucj

dcairXyperi&pievcicj oep3 etcj

Ta

etcj

Eipr vr v
t t

auvaXaacetv

er.ztcazc
,

zcv

06

zzv

r/joicv
vr.cy.-

ceotxouvrcc,

ar.uoau.zvzv avzcv
,

xai rcv rrp


(

ppaytoc,

vroavzcc, epcvcv
r,v
,
\

cv cvxeri
STTt
/

Ttji

I}

apaw vpvr.zzoSat Svvazcv


EV
\\

ozioaq
rr.)

nV

Maaeai/ ozz/J.zzat rptpcV*


^
'..

rj

ys\

ycv&)5

r.apav.ziu.zvrri

r.[.cov.a^zzzai
7TCCptevwV

cpzazi
TrcjjvaTa

zu>v

Oe v.aza

ffuvr^ecav
ccxeTa
oy.q
,

owEiAzyp.EVhW
tcu

Ta

7r::t^tv

Ta

veavtoaej

tepewcj

irap^evcucj

Suyarepacj
,

r.apcv-

u.Eza twv atrrcXtMv t:v eppearcej anciicjaxcvrwv

zvpav-

29

r/lv
(jf

CX

JCp

xjrt

jfAccv

j;
,

CjUCVac,

dvaTrXrjtfas
iv

ro
"-.
vcov
,
-

cyxeAeuerar

rcv
i

irarepa rrap
xaraTrXocycvTcc,
,

execvcu

rr v
t

:>/>--.

ttw oe tc acrcev

cipyixvcuv

at

cfuvflfTrTiTOM
rcov

r$

ovopi
yyiptac,

xoj rrop avrco xaTe*xc(ereci

wei
o

^vyarcpwv
,

rnv

pav

2c7rfftx)a

ravryKj Tevvoci
ptej

Tce/crapaxcvTflccTti
Trocjuacvcov

J yocvev avrecrc b\arpi(3ec

cv
r,v

Trpcaayci
, v;

xara

ro

&6>pYJp
,

epec,

ojrou

Parec,
xi

Trpoercyyccrac,

Sccjrrcae. dccvrai
, r,

irvp

yao eae-

rti (3arco

av/JTrecpvpBeci
,

<>

ovx

/;aT:*

$avpae*avTa
tjt*

oe rov Mcoveyca
v-/i

xoci

ttXejv xaTaverjcjai

7rpc3vpiouptevcv
,
-^

rte,

ecTrecpyei

3'etorepa ty,s (3arov

iLivzypCicz

r)c

r,v

Avecv irapaxeXevopccvy]

ra

tcov ttcocov
,

vjrocJyipiara,
rcoV
c

eyco o oprj-

aavr:;
cjs:^

ecpic

t:u XaXovvroc,
c

deoe,

icocrcficov

c:j

Appaa^c xa*
de

jeos

lcxaax xac
,

~?ec;

laxcup'

epi-

yo(3o$
Xyic,

yivouavo;

MeoucrYje,

y]uXai3eire

xaravemaaft'
,

ttoX-

ck

%$$

ex zcZ XaXe7v
r/.v

Trappyiotae, U7rapy^3"eicry,e,

t:v pev

3":u
ff-a
,

Trpoe/acrcrcVTce,
cyjc,

acyu7rrc&>v

xaraXa(3ovra rev Meavuccue,

acyvTTTKov se/ec\7i oouAeiaej rcve,


tyjc,

lapar,A

e^ teX:^ te

xaxcocreae,
,

ava/3c|3deyocr
Trpoc.

t:u

os Tr,v

aepe-

Stv vaPocXXopcevev

xa!

pcyj

tcut' iapxe7v 3eaj3e(3aieu,

y^:v
7r,;
::

rris

ts

yXcda-an;

tjqv

ppadvryjra grpcTc^epcevcu

yxct

ypmiq -o dvaryrj TTpcpaar^^aevcu, 3uptco3eVTc t:v 5c:v

aur^

y^ul-r.ri

Szcv avrcxorcuVTCS

aTrecl-p

Ta; pev cTa;

ecpaucv

jrpocpacrcig

ayuq

ori

f.rj

rap' auTc7; cAeyc 7::ctco-

30

COiJMAS
ev

AD CARMEN

II.

Srxjerar pa(33:v cvv


yyj

zn yeip\ y.azeyuv

zspcapiipLxq
,

tS

tcvto 7rp:aTo;avT:;
,

aurw t:u /a)^uVT:;

ttg
t

dpaycvza
ck xfp

taunjv yezeXBcvGav
y.:v

yala dccaa; didpacnuv zr c


,

/a(3sa5ac xat avStc, r.pzazzzayczc; Bzcv


eI;

Taurnv t-

^ev

to apyoucv iTtG&tT&cwjar

a/X

ixt diar.iczw tt.v


acp'

/7pa
ai/TYiV

to)

xcX-w xpoaayayuv
,

eyy.eizvzzar
,

:S Xcirpaaav

ijayaycov

aOSrtg

t e\oayaywJ

xai 7rpc; tyiv apty,v

^acav ypciav ar.cy.y.za^aoav axclafitov


ooctncpioat

eV A\yvnzcv
t;7;

azzllzzaL

cvv
,

ty!

yayzzr] xat
-/.at

\\

avzrig

aurai zv/jzzLoi nouotoig

tco

TtEvSepoj

t:7; r.pccrvileaiv

l^cdta Tzpoaoyiknoaq y.ai y.ala ytliy.a* yzvcy.zv(p de zr^ cdciTicpiag

ayyzlcg

e-LGzaq zcv Ttpoaxoxoxov vlcv


,

Tnpoay
k

cutco
el

leycyevcv zcv Mcouaco;

yivpcv Belv avaipec rXr v


,

yr\
tyjv

dpaycvaa zcv

r.oadog

n yfiznp
,

y.ai

tyr\ycv ccjzlcyevn

axpcfivGzixv a-iycljzv avzov


Ttzptzcync,

oznvat

cpYiaa;

? oiiya tyi;

zcv Tiaidiov
dz

co;

kvzevSev tcv ayyelcv (DZtoayevcv


y.aza zo

vncytopwar zcv
vcv
,

McouaEco;
x
,

Zneip opog yevcyey.aza


,

tcv

auTsu a$el rjcv

zivog yp-nyazioycv

zr v
t

epnycv auTW auvaVTraavTa


vito

'Aapcov ck cvcya t:jtco


,

tcov

Secv itpcazezayyevwj auTco y.civooayevcv


leyezat t;7; lopar lizai?'
t

aacp:7v ey~
TrpcoTa

cpavcaat

y.ai

za yev

ya7T,

pnaeoBaL zcvzcv;
vzypevzcc,
T.iY.pczzpav
p.cv;i
,
r)

e\

yr\

zcv <E>apaco zcv zpc^ayyazo;


rtl tv3":-jpy;7;

rcov

ayupcov r:7;

ar.cozzpr.Gi;

zci;

y.ay.vcvai

r.apzryz zrv a/.ywcva'


t

y.zyaaziy~
tcv luorj7:ap:pjucoy-

yai r.pcc ar.cpiav -avzz/a


zcv 'AapcoV
y.ai

z/:r

^ay.czzq

aea
tc;
yodV

($aA:iC>:p:iivTa y.ai

zcv 6e Szcv

aur:u;

cr^yzicic,

ze

zzpaaiv c\;

y.aBzc,r]g

twv Xj,

7:p:iovTcov xaT' ic^:;

a-ryavcvyzv y.a^c-li^cvzo;
t

7::X-

/a7; piev Aiyu7rr:v ovyycpai; yzyaaztyMyevr v

r.cllatc, oe

s.

r..

n \/i

w/i
'

,i

.'>

IvXOOt

TltpttUIVflV

W7TTI&JV
n

xaxc.iatM^
'

avv

y^pl

iv

';

xax/\- ocopiVTif

o
j

i*5tv

.<aaav
bti/vft) 0*1

UIV
T0

cy\ <

'

.^

?p*f

MwyirVMvTM
'>;

<

j/as*
opiaei

tou Mcouaiwc, fervipSj

wiiv

atci>3evTos.
Ivi

HlCef

TTpCTfcpetat

3vf,7rcX:;

eaxev
,

Aap.iv.

Our^; Wapwv Mwuaccoc. wv


SlCU
TtpcqpYlTYl^

adcXcpcs

apgiipivf nv reS

UTraoywv

xat tcu Xaeu auv

tw Mwuarj

xa3"-

yjy euucv.es-

Mnvn
Teu
UI0V

cT

tlfiXtco

T dccu.cv

a/^v

r,u;

'Inacu;.

17.

Mcouafcoc, ttiTffTVTfi x*i 'Aorpwv

tcutcv 'Iracuv
Tr.v rii$
,

0VW

Navri

tcv Xacu TrponycjaSttl


ev

ffpac,

7:a*/-

YlXiecf

yriV
TrjV

Secg diazaaaizat.'

n yeyevwc,

7TVT |3a-

atXewv
(5ev

-^avavatwv cIxcvvtwv yrv 7:t.S-uVwv cv.cS-vua,

avTw tcv 7rcXeuev xparmaas


jTyiaag
itti

pteXXevra ouvai tcv riXtev


ec/

eTTt^et ,

tcv

b^nuazcg avrev rptwv

wpwv

&a<TY)ua y
YlXtco

^XP
<3e

TraVTsXeue,
,

a7:wXta; twv IvavTtwv

tw uev
oWtt,<3pcucv

xaTa raj3aw xwurv


,

^ fip&X v Tr 'IepcuaaXrju
,

xu7av

rri

aeXrjvy)

xaTa cpapayya 2eXwv


c3s

tcv

xaraaxwV avXXa|3wv
Xaiw
Ttvt

xat

tcuc,

7TVTe

(3aatXe7; ev

a7m6*e

xaraouvras
,

7Tt

uXwv xpeuaaa'; ave7Xe"

Tris

yr^ xaraxpaTnaas
cpuXa7c,

raurr.v xXnpooors^ Ta7; UTrcXetcfwetaat*

tcv laparjX.
*/pt*c7at

Kat av uaxap

coepwv xspas ayve SapteunX.

3iq.

OvTcg eaTt 2aucuriX


xptva^ tcv IapariXoq tcv

xptTns

ust' 'HXst

tcv tpea
y/pisc

uev 2acuX 7rpwTCV (3aatXsa


exe7vcv

tw IapanX

^euT^pcv cU tcv Aaj3t<3 uT

WT0S

d;

32
yjpLov
tcvc,

COSMAS AD CARMEN
pourikuc,
,

II.

v.ipac,

e^ajv p.Ta //qsa Ta7$


,

xeoa-

loug tv yjpLcyiv^v iinziSu


(SXv^aVc
Tu3"V
,

e ou avzoyazoi' e'Xat:v avpfi

rilfi

JCC^aXris tcu yjpicylvcv vxza.yiou.ivov*

ev-

y^LfjZOV

ZCV

^XaC/.ZX

V.CfllLZZCL.

020.

Aa 5tO
f

iv (3actXsv<7tv

ck.clouj.cz

r iv oT.ctaiv.
t

uwg
Accfiid

eo"Tf

aaJpio

o)

zyapzvpraiv

Sicc,
zr,v

Azyw

zvpcv
oc,

rcv

zcv

'Izggxl
,

avdpx v.aza

v.xpoixv

y.cv

d)V TtoiurfV
zoll

itpofiatw
T

(!jxgl1zvc
ccn

'\GpxrX ^r.^o Snct y.x^l^xfiaaikzvaavztoV


vujapyzi
7:0

7iaVTWV
,

r&iv

cciddVoc,

dicco-clcg

jrpoQmTYis t zat ^ewratoop'


,

rowu

yap

tsu

(77ToaaT:;

Xpiazcc.

avaycpzvzzai
ac^icc.

v.cczct

Got.pv.ct.

321.

Kat ZclcycZv
TcV HoloyOiVTd
ficcGLliicc;

T.p^zcv

y.Azoc,.

TLV.Zil

Aaj3t<3
y.oc!?

V.OLl

zr,c,

avzcv QLXOcycv
$zc;
,

y.a^iazr,af

t:utw

vizap ccavzLc.

v.x)

czl

(jcvAclzo
,

twv v.aza v.oayov

r.c/.p

avzcv

'ic\aLzr,aaL

-zpozpz-

t.ou.zvoc,

acqLocv ctvzM dcSr,vaL


r.pcc,

r.pcc,

zcv ypr,yaz't&vzog z{rr


,

zriGOLZo

zo dvvuG^ctL zcv Aacv SiCT.pZT.cZc. dyzcv

Y.XL

vpLGLV zyr.pova zciq

vt avzo)
,

zzzayu.iVCLc,
lcLT.r, VCC71

^lzy^xlvzlv'
V.CCL

zavzr,

TOV BZCV CCpiG^iVTU

T.pOC.

Tr\

GC^LXV VT.Otg.v

cyia^ac Tapaayfiv

to>v

T.pcfizfixaLKivvczMV v.xl
dio zcv

7Ttirpo*-

Ta
tt,v

yzvr,acyzvoiV
boc,xv

Acycq
6

iyw

Zclcyo)vza ac^ir^
TprycpLoc.

uv.czco;

SzaTzaLOc,

ovoyxtzL

522.

HXtav
Jlpc^rr.rc
y.zvog
zr,v
zpicZv
,

6z

T.pcc_

cvpxvcv rpzaazv opux.


ftaXfi)

II l>.xc

6z

-m

jrpofi

Szcv rtvpT.oAcvy,xi

TrsXXals

yzv

T.lryxl.;

a.yapzxvcvza zcv Iapar,l


,

iv.

Sicv vcacrZvzx xt-cgzxglxv


y.xl

T.clvzpoacAq

dxya&L*
,

ypcvbw
yr,v
iic

yr.vcZv

i\
t

tov
,

cvpavcv
t.cD.cvq

a.7tcv,/\iiGag
<5e

y.xl

Trv

avoyfipia Y.XTat]r px\>xq

twv aaifiovvGJvptvco

twv

Szov avsXwv

hxuvcvc yzzaazaz ctpyxzt

mttivcov

yt)V

Tk

'*'
'

'

."

'

'

[uawviv

fpiy}^

334

MCOTO{ 'IcoaWflC, rcv VOfA0U


;

XiyiTOM tcj

t:v

vTrap^rov Xai
oadocXptOlf
cJe

TcpOCpYlTWV aTTOCrCppaytcrua
idcoV

ai

Od

OCOUartXOlCj
rrpodpO[V.ccj

rcv

vV

OVTOU x/.purrcue-.
xai
rc

v.v

Xiyirai

xara rmv

yiWYjcrtv

*/-

Bvyua*
j*

|(

yap
de

UYJVCOV 7rp-"/iVvarat
o
'IcoavvYjc,

Xptorcu

ffOpXIXflaj

TIXTO*

cvroc,
;

Za/aptcu -a:; urrap^cov


flvaYJi
,

rov

*EX<cra(3tT

fitoocc

roj

Za^apta xara riva

yfr.zycv B-julmvzl TOV 3"c7cv va:v TtxreTaf cu /aptv

**

uttc

Hpcooou Za^apta; ev
,

to> var.)

rcv Xpiarov etetXyjmi


tyJc,

vaj rov leooswyiv vrrovocvvtec

&6*i

rc

7r

epa$

ev
,

aapKt

|3cjryi^"
7ic

'Icoavvriv

<5e

c3carjco.3"evra rcov

Hpcodov ^etpcov

^povcic,

rptaxcvra xara

rtiv

ep/;ucv
,

pcravat; xac

rci;

rcov xaXapicov axpcdpioig acrxcuuevcv

Rpoxvjpufai Xpt<r"cv cpa-

v/iacuevcv o Sec; 07re*r/eXXei


crrcu
r/jv

oc,

eX3"cov

TrpcxarayyeXXec Xpc-

iTticpavstev'

rcu

<3e

TrXr,S"cvc,

cvpcicv-cg
Trcrauco
,

irpec,

au-

rcv
rac

xac

|3a7rTtcuevcu ev
rcov
cIyjucov

rw

'Icpdav/j
,

7rapaycve-

^erjc^

iYjcrevc,

cv

IcoavvYjc,

cvx ryvc/irjev

ajtovvra
uyi

6e rcv
eivac

'Iyjctcuv

uV

aurcu ^ccr.zicBr^oa cW/coXuec

7rp7Tcv

rcurc cWvccuuevcc/ liri/aevoVTa oe Xoccrrcv

/at

ravty]
,

npeirov rracrav rrXrpcuv QixatccruVYjv

aurcv otaj3sTrvevptetroc,

patcufttvcv
uartxcoc,

ucXtg cucog (3a7rrtSei'

Ssiou re

oco-

eiriwjpiovvTos
,

avrco ev etdet TrepiOTepac,


opcovYis

tyjs

5ec-

TTTta^
f*evoj
,

a^tcojst^

xat rrarpiXYjs ovpavo^ev

avrtXapol

avrcv ecvat rcv exXexrcv rcv Sz:v

(j.xp~v{.r aa;

r<o

34
ts 7r/Y]3ct
axy.evcc,

COS.YIAS

AD CARMEN
,

II.

ra ixcTa dtxleyjjeiq
,

rr.v

eVt

to 7*<pav a<77ra-

eprucv

ptT'

cu ttcXu
tyis

r/j

'Hpcodcu tcu zezpapycv

7:epizvyo)V
coy]V

[j.txi^cvtx

ev

(3tu

OtaTp^/i;

Trv cupavtav

a'vr/iXXa|aTC.

025.

Tt;

(3i

c]ucocJxac3a

xXctvtov

uT77tTa y.xhrzwJ
,

Ao^cxa XpcrTc;
S"ic(;

y.xBr,zaq -/.Xc;aucVcc

7:iC7r,ucuc.

t:7;

yaptau.aai dt wv evrpycuv ouvauscov tc7;

7rac7V

avxr,-

c>-;cV ,

ac

xai tyiv civ.cjij.vjw oiavii[j.xq

tcu acorrpicu

puyuaTc; r.ocazazzn yxBrr/etaBat,


?)ib.

Tl;
IlauXc;
&co*/p/.c7;

IlauXc*:*

uevc; pyaXr,Tcpc; cupavryCtTCu

cvzcq

ej3pa7c;

zo yevcq
,

xai

^rXcoTr,;

7rcXXc7;
p>.a-

zvj exxX./iaiav TtcpS-naaq


ey.u.atvc[jevcq
,

xa* 7rp-aGcoc tc7c

Srzxiq

piETa ypay.yazoiv xat r/j; tcov ev 'IeTr,v

pcuaaXy\u apytepew eoua:a;,


7tpcSv[ieizai
,

Aauaaxov ptETeXEuaEaSa^clcu

Ttva;

avzcae T?S

eupc-

yvvaty.aq ts

xai avcJpa;
v r/i

acov et; 'IepcuaaXrpt TiucopriSYiacpicVcu;*

t:juev

Aa/jtaaxco npcaeyytaavzt
,

XptaTc; cupavcS^v aua

y.aTarpa7TTi

apca <k xat 7rpc; lcycvq avyvazafiaiver RUVtco

Bavcy.evM

<3c

cpavevTt

ti

gjct

tcutcv
ze

ojaseej ,

xaxstvro

avzeizxycvzi
elvat cv

ziq

av

ejTfl

(laScvzt
,

zcv

Ir.acuv

evSivcv
c'.j>c(;

avzoq cW/.Etv TzpcSvuelzat


cpcoTc;

tcu cpaVEVTc; Ta;

yzy.cpcGu.evxq

emyepcy.evcq

'Avavicu Ttvc; tcov au,

zc^t vaJrr/cvuevcv ua3r,Tcov eu(pavia5rVTCc ytw


auTro
r>e~lr yvixq a-cv.azaazr aavzcq c^etq
l

v.xt

zaq

tsu Tri; avx,

7*Xaaco; a^tcoS"($ udaTcc

xr.pu;

ypr.uotT t&t Xptc/cu


(5r/Tucf;
,

7*a-

aav ze
).0)V ,

Ttjv

cixcupcvrv ayiozv Ta; XpzaTCu


COV
,

ejL/.(3a-

TpiTCV CVpavcV iV CWJ.XZl


,

C^UTTTaTa'

CC(

<3

TCV
av-

r.apabetacv apr.xG^etq
vpcoTTCf;

appyjrcov

xaT /]^co3'yi pnuazMV


e|ov

cov

|3cuAc|Uv:fc.

I<7re7v

cux

....

,i

l.v tyvyrv tnr.v txv

^IV
0*1
,

Stcc
v

t/.

yi,; \y['r.v /ji


KVtfflV

/ p-wv

/
'

Eucparjaac
,

czutm r.apv/u
xai
tc-

(ftffj

ta2at i^u^riv ^oKjav


Tac
xtvyiastc

cV

y)c l/<|d/cv
(

ff&ipa

7:tTricJtcv.

Ov

ttguc

a5ava:c0 rraTpcc ivzrfiaz

av(,)SiV

'ExVtVflttX

BWT0M

xat ayStT^c

cu a&lVU&4VT0Ca

/ t

i",

Tric

Setac yiWWE',); LJCjvnxae


eytvv^asv,
,

xcv yap vlcv o r.axr.p


a.vxoc, [j.lv

dv(,)0iv ayccvu)c, y.ai cclOlu);

au v~apr-

/c>v

xat
.

aauvdiTcc
j

rax-np

a'C,vya

oz

naida yivvr^ac,

;v7)

Aoyov
tcx.t:uc

avreu.

Kat
TrJ)
i>tj7^

h.aSnpi vcum.
o

/ iG. t

MrouaY) Trp-aTaaacov

rcc

xai
,

vejuuv

oidcvc

tc7c

'Iapar.A
r\u.Epaq

xcvg xcy.excv^ exacrrjOEv


a\g

cptaac r.pcaxExay^
xa.S
r

juevac

e/prv xa; TtxTcuaac


Ttvac

aipsa3 at
xat

xat

Xvaiag
Tr.prastc.

upt xac/apatcov xai

ayVLGixcvc,

napa-

ai
Sr.-.uaatv

vncv

exkje

ayvcTaTaatv

au.ct 3acytcov
1

ispr.cov.

4*7-

Tcuc

lepeTc

~pcGxaGGEi
tcov

J9"cc

pri
,

7tpcTp-v
t

tcov

Bvglmv

arcTsaSat xat

aytcov

lw|3atVtv
,

urj

to awy.a
f

vav.aL

uaat paVTt^ctVTO xaS-apc7c

xag ts aTsAac aut |atsv


yuvatxcov

xa Luaxia

rcXuvcoat

y.ai

acjca/"tVTC

**'

ttlS

aAArc acouaTtxcoTSpac

ptTTTCtVTS

Y.rXidoc.
,

Mapruc

lcoavvcts TcaTYip jusyac


,

cvxl

~acci$E

418.
419.

ZlTTfpurvac (cllcv uTa

tcv evc5c^t <3s;aT^

vr.cv.

30
2x07T0S
~>.

COS.MAS AD

CARMKN
t

II.

rw dcoacr/aXw T.apa~~r aat


6vva~.cv

pn

X''>pf

ayvtau:*

'iznzioLz,

aJcWcSrnvar
,

xe^Tac

TTpc

j3oa;(wc,.

4^2.
4*3.

TCU

dfi

VC^C3 T^XcC,

Xptgcq
,

{JLZppCT.iGGL VZCaaSztC, y

YlapSzvLvr.z,

ano yagao*

cttwc,

yzycc, 5

ypcva

vzvcrn.
,

WapSzvcc, h

Mapca Bvyavnp 'Iwaxecu

xat

Awyis

av-

upwv evXaj3wv ra Tiavra xai Xsucrwv ~o afcwua* ravrn cec-

pa evari
rcciq

riji

Avvyj xar
7

7rcXXa7g

rcv

S"wv

u/rep

ycyJs

Xc-

lc\zv\j.z\i'C:'j.vj-r\

Mapca

rcxrTag

Sic~zv.cc,'

n xac

xa5' v~c~yc7rj
rac*

rwv vovewv rw Secca vaw owpcv nfDGttyeIwarxp

avdauvSuaav cvv xara Tcva Seccrepcv zXnpcv


vnorreyerac
,
,

davior,;
g-po^

r,v
<

upc

tcu cuvacp.Srnvac

xara ya,

zycvaav
Tt
oe

'Iwcrcp

auTC^cac, oinBeiq zo Gvy.Cjav

aX-

Xwc,

c3<xacc$

wv

cvte T.apa.6zLy[j.axLaai
,

Tnv 7rapSe-

vcv

cut xare^ecv rvej/eTc

7iXr,v
T"/1V

et

^xvi

^ecrrTta? n?cw-

3-/1 ,

TCV

CpC

3cV auTOU TOV


(
(

7Tpc

T.apSzVCV vai Taq VTC-

vctag acpacpcu uev/jc/ xai ycuv n


t7vvecXntpv7a*

7rap.Srevcc, ex 7rveuptaT0<;
rS*ecu

ayccu

I"af3pcnX

yap

tcu
,

ayyzloq im<~ac, yzL-

pziv
tcc,

v,ai

Sappziv TpoazzaaGZV
7racc5ccv

axz tov (3acc/ea rcu navarrccyTcuan


c3e

035

y.zXhcvaav

rcxrecv*

rn TtaprrpcpaX-

Sevw xac
XoMevn
,

rc

pw X 0) p l<*

xvopoc,

truvacpecac,
rtifi

xzv.nv
cpiltac,

TapSzvcv zavrfiv vai


,

avdpwv

waxpav

c-7)upicaevn

mv

au".oc|3cXcv

vTcvctav

Tafjprnl gvjz Xver


,

Tvzvy.a

yap aytcv ZT.z\zvaZG^at rn rrap&EVU


v^ccttcv
GpyicrtV*

/ac

cJv vau.cv

7rcc"xca(7ecv
r*l

jucv

cvv cvrwc, ecirwV co^eTC*

tc

Xey^ScV epycv
,

nv xar

av~.a

yap

zv.

r.vzvy.a~cc,

oyicv avk\a[jcvaa
rjEVcc,

Xar;v

ar.iv.vr.az

awrnpa

rS"cv ,

ROp-

/a/
d

o)Ci

peTa tcxcv ovAayJJztaa,


,

\Zo.
,pT.

Tic,

aycpriat yzyrSct

xat CiOtAaai

xac tcc VWcjcV

Oj-*

uu3ccacv //;av

67r'

wx

jcctcv

e^nj3c^

11

'

'
,

pjv '.
,

rrvi

ii

oturtpcv
,
:

(v

ty-

fc)XlOIV

UOpaV
,

rpCTC v

|/

fff

XOirpoV'
,

TITapTOV

VjyptUCTI

TOV

rac,

fuucpaXcoac tio\co{iv cpvcSacj'


rScj

l\

JwarSp*
xoirpcv

'Attatcvidc
yd
,
n

tcrtv*

icuov,
:,,

Avj
Ki

:- .v

ijyivucfcv unatrtac/

rovpcv cx

mcj t&flyoytv cXi^pwv*


tjXacrcv fnnovcj* dixarcv
,

tvorov
i^
I

tx

Bpaxvicj
*

ra- A'
{Soacj

u&ifltf

ocarov

r,/>-

ce r:u

r.pvsvsv
N

iVOtxaTOV
,

x r:u ccoov

t:v K.tppepcv ecyivtyxt

Xxuai xvvcr ottotxaTOV

tic.

EXXaaa :a gpuata
xaXu
,

an*

Xa*
era,-

uu3"cug Oc racj 'Outipcu repSpecac,


Gya;c:v
v
,

uyjotv

eyoucjs-

Aoyou*
t::tc

CVTOCJ

yap TOV
,

rpcocxov
e;

lOTOpncrt

tc*

yiv 7roXtttOC,

~;XXcov

TOUTOV |3aac-

Xtttv

xac

<r"paTC7r(5cov

auvetXeypcevcov
lcpr^cov
iv.

iropvyjc,

yy^v

rcv3$

r^
cV/)-

'EXyjVyioj'

aycova;
xai
Tcva.;

rcvacj

xat

aecov

5/;XaVjpcov

ytirai

jreXoTccaae,

115X27:^;
,

utyaXav^ti

xac

xtxpoTrcoacj

cx.t.0

rcveej

Key.pcTT'?

acaxcoac, T xat

rpaxXec,

da; e Acaxcu xat 'HpaxXesu; -0 yivcg vazcxycu.ivcv^


vr\
cje

x:c-

TtavTcov

xac
xac
,

.irecov

xoa

r,pcotov

xptoauc,

xat

7:Tcocrc; ,

avaTp^Tcag

7raXcpij3cX&)v
rrepc
'

aciaTa; 3"wv*

Icdyi|3ovcj

TayjjSavaTCu;

zcvg
,

tcv

7rpcapuc3rjV
vocl

"Exropa T xac rov


,

Ilapeoa xac Aeveeav


aXXouc;
vcov
,

Adpocazcv

2ocpT.r)3cvcc

xac

t:u;

Ta>v

Tpcowv apccrTYia;*
(3u5

cpt.ciod<;

de

v.oa

rcug ej

eXX/j,

AcavTE

rov TeXapc&)VC5V
,

vca cv xaXoucrc Xoxpov

xac

tcv

Tuc5ea

Accurlfev

IlaTpoxXov

t;v

Mevocrcou
cpr.crcv

xac
,

XaepTcaOYiv 'Oducraea,

v.oc\

ttyiXec^v aurov

'Ayillloc
t?y]cj

xac

t:u;

tcov

'Arpew?

7rac<3cov

uiracnriciTacj'

ow$

tcov

38
Acydyj
\xvj
r 4 >5.

COSMAS AD CARMEN
GJpctovTWV
,

II.

cj/aTUTe&cu yilvzcg

oi

yap

a^ac-

lcycv.

Ttg aotfiW yzvzavyza


"Ht*
v apayyatciaL
ziyzclj.vjciol
crc<pterv
,

vjl
y.a\

yzparj

434
435.

lcyciat

TJ.iyuaat
;

y.tizat

Autcu
t

xat rect 1v:i/.zvclglv

T/iV eX/rvMV
f
'

t5 a.payyr Tprr/cptcg aitztxa^u' pa/


\

>

TW5 oe TauT/iV xau-/w/ovr,v


lcycLq
y.oLi

cr.ot

ij.cvcig

yap apayyaLCig

jtktypam xtizoa
iTL d
W7t0"tf

cuclev oe

dpayvng Igzlv etoBt(pjfft

VZOZZpCV

ZlYZZoBaL TQLVTM

xat

TW

ap
cy,;

/uec-.Srat*

rktxvvg tc xevov aur/ic/ xai avwope/riC, xa< Tra-

akcyLGZLa.g

a/cyore&cv.
curt yauoio didayij.aza
frfig

458.

Taura

p.ev

cV 'AcJay.cto

439.
44Xirai
>-

Ttmcc, apyavng zvzScv y.zpcg cIglv VQt&ntC


rfrefvav e^rv dcxecov
tVv VLL^a
t
-

Trtxpcc,

cc&t;

*
,
s
f

xaTa toJ
a/

'" v Katv, 2*cQo\mv T,


*)

'

x^

#
cuc,

>

>

ecxeclacT

e7rc Trupyr,),

t/ 8
449"

Xp^cg
Tta
TtxTerai*
>/

a^ac-Sa/ecvrac,

u|3ptv 3*' cov efj(3ecrev cfj.fipcc.

riJs

xaxtas
.""' ' *}

KatV
*i

cvzcg
>'

<5e
*i

uptozcg
v

e;
*?

'Ado)y.
'

e^v

oe

aoe/cpcv
,

tcV

ApeA

/0

xat

aurcv Qtvztpcv
,

e 'Aday. ytyzvvny.zvcv
i(3tcv

pXrjSetc,
y.zv

uttc

(3amcvc$ <pcvM

rcv

O0*s/cv avaLpzc
(Ilcv ,
,

avzcg

Kaiv
yr,g

ytapyiy.cv

ir.av-

rpry.tvcg

zr\g

r^GTtp zlpya&zo
Tipcoayzt

za yaWiozzvcvo*e

za ytzaoyov
xat

zm

SzlT)

za dzvzzpa* zcv
,

Aj3eX
zz

aurcu

tcluzvly.cv
y.ai

aycvzog $lcv
T.pcaayzi
,
t

TV txxpc&cviav ra
3ero*

y.aXkiGZZvcvza
zayry.czog
\_
*

rucva

r^

tcu Secu r.pcat^g

zr\
I

zcvzcv Bvolo.
,

pav a-oaay.zvcv

Uav
,

-v

re

>\ \%f /u-rr.aavTC^ aurcv

zr v dt zcv \\a\v
,

fidtkvI

>\
vkl

tcutmv
tc
7T-

(3aaxavta jSX^Set^
o\cv
cra;

u(
tcv

err'

txXAu tcv "A/3eX xara


zaptT.ciJ.ivcv

7racaXa^.(3ave-*
X<3"cv

(3e

axax6>(

e7TtT/;&r!-

xara Tr$ auT:u xccpocX^ ayayrov avaipii*

T.pM-

i,
;*

Oi
dto
,

ua "

i-

39

Jt t'

0<-

V
\

'

'

;>7 ' ;

> "

& to i

'

'
'

'

Traoav auTM xarac)cxoi(cl TOV


avaipeiv

rxcvra
faX-j(7c(

aurcv

v yp av

ncocxviocic iirtof
m

a7tciXc7rou'
,

ovrw

(ktv

cw

rov c/Caiacvcv
,

kxoh
/j

aScvra

xac

3"cu 7Tcpcco
aftY)$ctt>9l'

Pcj3Xyijucvov

yeveaX:yczc

^e:>-

7rvuarcc

ypacw)

tev de "AfSeX r:ur:v c(/:p.tv:u


~y,3'
,

tpOTTOV ao^spfiou

rrc t:u

rpirc; :ur:c

cle

xcu;

e;

'A(3a a,
4

yeVeaXeycac; OTcapxsrac'
,

X:y:c

s^ei

<3e

rov

Aa/ie^

IxccvcV
f/v

ou

rvjc,

xara rcv 5e7cv Evo;/ (or:p(ac


rov

CptVYio^rr-

yeVovoree;

Kaiv

aveXe7v
coc

cvpYpcora*

<>7c

xai
ecc
,

raic

UTev yuvai|lV

Clftccv

Xcyerai
cX

ave7Xev

avdpa

rpaue/.

^a

eaurco

orl (py;atv

KacV

exoeocxyirac eTrraxcc
p.Yi

oi
(33-

Aaue/
xet

cpdojUYixovraxie,

eTrra'

TitSavcoc e^etv de

/JtiJi

raura* xat

yap

rco

rac yuva7xac aoeXe7v


eic

r:u 'Evco/
,

KaXecveV f.TaT3"yiva( rcv Aoc[j.ey

jUerapteXcv

ecxcc

rau-

Ta cpao/ecv eAyiAuJcra

oa?
t

?
yjv

xac

^ctyjg

\^ /at
tyi

erret xat

p-ra mcvov xat dixyv ap\

r / njpc-ceaet

cveve/

rov

\^\. de t:u
,

xaraxXuapcu lcycv xxi


i ,
r

rcov ac^cpttrcov ty;c

ts Trvpyoiroccae,

eupyiaetc.

avcorepco.

Ttc $apaco

/axcptyirtv.
,

4^ r
rcv 'IoparX
TTtxpcoc

$apaco (3aacXey; vxccpytov Acyv7TTCV

xaraoVjXcuuevcc
duvaorevcov
,

epyocg

axXr,pc7c

da/ua^cov xac |3ca


S^e^u
,

xara-

Trpcc

rac aTretXac rcv

rac dta Mwuoccoc


xat ryc dcuXetac
yvto/]
,
,

air^) Trepcrcuevac xaracppcv/irixcoc


rcv
Iorcar.X
rvjv

e//ov

ancXuaeiv oxXy;puvcp.evcc uGjepr^awo

xara

epuvpav rravorpaTia yevcaevcc Z'aAxo<7Ctv

r:7c

40

COSMAS AD CARMEN
S
TeAOC,
,

II.

topKfikrcais rpifl&eiarav tcv iocv e-i/Sa; rpoircv

,
/

vK#t\vyizz

^1 CAAVZXL
4-J2.

"

~
TflC,

>/,

ft

TCVTO

X.VCLXC,

OV V./:r,ZG)GCU.EVCZ.

'A%01.fi

Bpa.Gcq

affffyptwv

T TrrxpcraTCVC,
,

fix.Gtlra^

Ovtc; Ayxafi
fjMzazcg

SpaGvzazcg

(3afftXeuc
a::^

yeycve nwpavoTrcaTt)cr
,

lopomX* cc rcv 'IcportA


v.ai

Seou

Tw BaaX lazpeveiv

zciq

ccIgzglv

excltdaV/.et

tocc

re

ypvGac, ev IeCpaeA day.aXztc t.ocgvwzlv r.xpxGvzvxQzL' tcu^


T0V
Gvu.fitcq
-h

7ropv/j

'Iea/3eX

ri

rig
,

tov dtxarcv xctrfrpoflwirae,

eXt3-c/3cX'/;ff

ffvxccpavTvWaffa

NaficvSa
,

rcug re

ec/_oXc3peuffev ar,cv.zeivaGa xuptcv


OtXtXY)V
zcvc,
r/ic.

xat Tpa7:sav ecrStstv (3a-

atff^uv/ic

7rap<7Xuaff 7rpocpY]Tac/
o Sff(3tr/ic

rcurwv

xara roys

ypcvcvc,
,

'HXtac
r/]V

vtTyWev

c; tcv ov-

pavov ancv.lziGaiq
atv
Tto

yrv dvvdpztv ypovcig zpiGi xat


de

pyj

ejrpavev

ec/

7tpoffTCtJrVTO

tcv S"ecu
Ittc
rjSfi

e//cfaviffS"/,vat

Ayxxfi
tcv

coffTe

yevzG$xt ustov

y/|c

ev-.cpavt-

cr^evra

jrpotoYJTYlV

HXtay

xat tco (3aotXe7


etc.

zpcarajavcpcc
ffvv-

Ta

rovc,

nic,

BaaX
J

TrpccpYirac,

to KapptYjXtov
t.clzl'

a3"pc7ffat

TTStff.Sre^

Ayaa.fi zcvzc
,

r.xvzcc dz zcv Iff-

par,X

r.xpxyzvc\j.evcv

xaT* cySalucvc,

r.avzw BvGiav
,

ts-

povpyYjffcrt

tc7c r.pc^rzaiq rpcGzaGGZi zrc atGyyvr;

xat

ra

p.ev JvXct

Gzcifiaaai

xat tov
,

(3cuv xpectvcpwarctf

xat

tc7c

fvActc, e;:tffTctj3a(7avTa;

p.r.

7:up ir.&zivxi
jrvp

a'/.la zcv

BaaX

e7rixaXeffffai
txevcv

xtxi

Trap'

auTOv

avzctjazuc,

utpaTrrc-

/ar r/,v r^ufftav


,

cXoxotVTCVV scatr/iffaff.Sar

zcvzcv de
ecoc c5et-

yevopievou

xat tcov tcv

BaaX

7rpocpy)TcoV a?:'

eco^ev

Xtvcv tov
v:uzvr,)V
zcc,

BaaX

E7r<Qpovcvpteva>v

xat
,

ok

e3"c? avzcic,

Tea-

fj.xyaipaic,
,

xat

ffetpcpaffTatg

ew; ev.yvGEO)g aiu.a-

Iri xvzcvc,

cp&)VY)

|y.-n

cvrr.z

[i-n

dvpcaGi <^
f

zcv
?vff-

T.yjyrj.r.v 'JlXtav

zv.zivcv;

'/:v

ij.v/.zrpiGavza v.xi

nrf,

4
)

'

Tflfl

ii

t:u:
TTta:

rcffltV

U71

xp?fcoc?tto<j

''lxqqxv

TfAyipcocra^
-

CVIOV TrfltplffTflCH

f*W Ju?

xx\
\

:a
|fltj3

xpiflf ,

TOV )l

^OUV cxXelfocv
Tfj)

aw

GVV TiaVTl
,

'Ja(32Y,A

t/

,.7aV

;:

';/

awyywiq
:

oxrctxocrici

oc

~cv

aptpicv xcu rrevmxavra


,

TpTr^av jcjStevTec,
7:i

IetapeX

ouAAapouevo^ av^
,

rravTa.;

tj aUTO* xat

t:u
(3t

A/aaj3 x-zyJ.xicyivcv
eu/r
-

;a-

TtOarcXXci r5 ytl tcv '

opppcv
rSc,

xai

flUTCO

r.x r rj.~yz,

~xZ-x

tiiv

euv

Ii?apiX axouaacrnc,
,

xa/

tt.v

Aicav reov BaaAit^j

lyvtoxu.tac.

a7retXai<j
opoc,
,

rcv

Ttpcvnrnv

ky.detyx-cvcr^
mfJLtpSv v.xi

to X&^r,(3 UTrooe^erai

reaaapaxavra
(3pcocrCfiKj

TCOCUTCOV

vuxtwv COOtTrcpnaaVTa
,

avu

xat

iroaeeocj'

urou 3& yevcptcvov


TrflcAiV

xa:

Siormaj

rov

HAtav
arrcTCE-

flteopVOV

ei/sv

tffpflOfjAtric,

yJ tt.v

xotxtotv

rrovra
tarouc,

jpris

euejipitacj

oe TrpcsaTrxsTa.
,

Aaauoiwv

o 7itxpoT

Xsysc

fictaikzi^

rous

xara Hzvvxyrpziy. /at

]\

a-

fizvyjzhcvcacp, ct xivzg r.0V 'IacarU O7roixeo*avrss xai


tyiv

Ioua*av,

IepouaaAvipt

xoti

rraaa^ rag

7roXetej

cv$7rpnarav 'IerpcmX.

Tt^
Aiy.a
ttct^o

e)e

dixaiov
;

/p 2

yxy\ctz

xtVYiuaarc

Oovra SuyotTpotj

4^3.

Tov Hpwanv evTctS&a


TOV
Jwavvr.v

cpnacv

ou rov r.ctiocv-cvcv
ttflV

aXXa

avsAsvTa*

ouTs yap o 'HpwoVis


,

yvvxiv.x

fyihr.-zv rou adeXoou woc^ejicov


errou

eXzy/^s^
aurov

uttc t:u |3a7:T:-

luotwou

cruXXa|3cov
,

ec/sv
rj

ev eipxrtr
'Hpeorjtotdocj

yevecruov

^e

zyzyzvuv xcv 'Hpcodou

Svya~r,p

cuc/;oaa-

42
to*

CO.SMAS
Hftoadou

AD CARMEN
,

II.

zcv oe

dpzaSevzcc
,

yc/.l

awSiy.evcv ~arAz\zv,
jiocfiiftaaSuo-ri
vt.c

c~ep dv zo v.cuzv

l^atfwatze

zavzn

ni?
cst
r)e-

(J-r-pcq

fijv

tcu T.pc^pciicv
e~L

xecpa/.riV

airZcat T.pcazdajrcfeu

p.eacv
/uttlar

evtypiiaav
to

tavzy.l
,

Ttapaoyj&fpaf tw
ttic,

Tpc'jr-L7.cv a\p.a

(f

iXr/jcviac; xoi

avwTa-

tw
454. 4jj. 456.

izapavofj.iag

eazt

v.azr ycpr [j.a.


t
t

OuAtcv 'Ilpworv jwafefccvfcvcv

vide

c^cvriac,

Xp^su

T.apftaaLkrcc,

c^a t

eyevcvTo dtwxTac

JlfcaBev xat fj.ezeneLza*

'EvTau3a zcv
'IcoJaiac,

T.C10C/.ZCVCV 'HpwoViV cfratV


,

evfoc,

0*e

tXc,

Tapavcp.tog (3acnAeu aac


,

Xptarcu

crapxt

ie^5ev-

tc;

ev

B/]3"Aeea

xat
,

p.aytoV

\\

avaTcAwv dazepcc, ftcoV-

yta

TapayeycvcztoV
,

tcv Te^S"evTa Te dvariTcuVTwv |3aat,

Aea
pe7c,

aeet tov

'Hpwonv aUa^eSevTa
ct

xat
,

tcuc,

tcur)atwv teB'/i5Xeepr.

7iuv3avcj/evov
,

yevvazat XfL<~cq

cn

Te ev

pefxaB"/ixcTa

tc7c,

fxayctg

~pcazezayoza zo xaidicv
w;

fjtepeutyiv

vraaVTac, ip.roaviaaL'
zt.l

pcev dc;r,p tc~c ver.Xuatv

e.3rcc,

zo

ttatdicv r\yeiiovevei
,

Tpt(3cv

twv

r3e

yevcuevwv ev5a

Xptazcc
t

xat owpctc, auTcv dptet^a/zevwv


pa? rrpc?
,

uV
,

ayyelcv ze
oV aAXflf -e

Xpr p.azi~SevzojV
t

'HpwoViv dvazappai
pieptrivwc,

dvaytopr advztov cocv


tcuc,

'IIpwoVic,

cV

ep.~aty^etg

ev

B/^Xeepc dvatpet

Ttoudac,
t

a~o

rJteTcuc,

xai xa.Twrepw ,

xaS' cv 7rapa twv paywv r v.pifitoae ypcvcv ocvtiq oe

Xp,

^cu 'Avvac, ean xa! Kaiacpac


xa

'HpwcV.c, Te xat

JTiAazcc,

twv ~apa.vcu.tov
,

lOvStutoV
c!

OtipECC,'

01 fje ^.eTeTretTat r)tw-

xTat

twv pwpraiwv eiatv

jSaatXeT^

Ttve;

tcuc arrccp-^ct

<TcXcus xai p.apTupa^ ave^tXcv* r:po)Tcu; de twv e|3patwv


(3actXe7;

~apavcp.cvc,

w; twv TrpccpnTwv avatpeTac.


Te xaxcv

457.

Tcv nupiatcv rpwTcv

BeXtac (3epe5pcv

s.

...

.\/i\

/ini.

43

)j
..

StoStv TtXnyci
n

\
?

,\

c^at
/
,

tov

/.y :

"
]

,x

ttj

c)ttatc)at//:va

rcXavr.v

arcay7at

to>v

cr.O /<'.,?

aShcxzpcc. AaTpic, xarara^*


Xcyro
V

cutcc, ai/7M

Vpr,y:p{< v
,

:-

'ASvivatc,

7tatc)u://vr.)
to

ovfj.r.apnv
|3aatXr/.r.y

Acyuw xa<

a.v-

roi p.UflS/iacwEVcc,'
xat

xat
l

oc,

oy.vvvcy.Vf>)

yzvzi

Trp^

Acycvc,
,

iziTr onu'>

ct

ptv

akhci
7-Zc,

ffAVTftj

rpcai

rps^ov
aroc,

^u-nXtx^?
,

^cvc^ 3i rp(iyepw<j

txEivsu
ifwXflti

auvaua(JLocpcoTa-

a7TT:Tic3a

7Tp:|3X7:rov

aircu 7C tt^

r.v

xai
|UV

7rp:<pavco.;

aurcu rc jSrjcXupv 7:pcay:|Su6)V


(3aatXeroc,
v.ai
rJJij

curcr,

vro

KcovaTavnv:u r:u y.iyaAcv


vi:spcpi,Tai
, ,

&q Tvpaviv.zivcv

vraaL ficvlr^nq

al).a

Tvy-

yavn

(ptXavSpco-cac,
lj.toc

cog

tiJ&E

yn Tvyj*

rcov di

Kcovravcle-

rlvcu 7ratc3a)V

Kcovravr7v:v r:u
xay.Krcg Sr.p
,

(3acrtXtxcu
pi.iv

vpaTcvg

dpayyavov

c\a

rtc,

tt.v

r.pcBiaiv

eywj
ir.oc-

rotyvicv ocaprocoaL
ypuTTVc.)

cv dvvayivcc, di Tn rcov r::tuvcov

(jvAav.n

cixct

pevst

xatpcv

rvi; xaxtac,

7TtT'/xcoy ,

etjsysrat
tcov

pev

aTL^aaacq
TTatc^ov
,

sxstvcc 5r,p

ecoc

f/STaaTavrcov

Kcovaravrtvcu
avopccpcvcu

auvspysta rcu jSax^su^vrcc, au(3aatXtxcov


tcuc,

t:v

daiiicvcq

rcov

avTsXa 5src axn(

TTTpcov

xat
,

ra yiV TTfcora thlBcl


tyiv tc3tav

UTraasjtarac,

uttcIt.il-

xXs^ac,

etc,

urrcaupt ^starcWciy.cva
tclc,

rAavnv
,

ra oi rpcyavn cW/pcv
o
rviv

Xptrcu

cptX:t; y.Lvnoag

rraaav
nj).c7-

^u^r.v
fJs

acjy;Xy'/;xc)^

r^v

cb/.cvLiivnv
,

lacilzvav
rcv
y.ai

aTcv

rc7;

TrtaTcic,

iuLuaLVCLiivcc,
,

xai

xara

\XpL-

(-cv T.cAiucv

ir.avadideyu.zvcq

ra^scoc

allx

xaxw; r:u

44
tr\v

COSMAS AD CARMEN
,

II.

a^cclla-ccixoci
Trspcjcov
o>g

rclla ^ev

e\q

Xptszcv
,

das(^r,aaq'

twv

oe

zaycq

avapTtaa^aetc,
,

Tispcrr/cv

yap rcAey.cv
,

avvarzstv erstycyevoq
oimc,
Tfig
l>:r\

xara rwc

tt::'jc

E7TeX5o>W

aiV-

Secidwcoq

o Seoydyoc,

xaBtotaxou' yeyotz, dvar.vcng


,

avzcv yvaapo)zazr,c ^vyrq

e\q
v.at

Xptazcv filaao-nyetv
a//cov

uavaay.evoq' r.cllaq yev cvv

ucX/wv zaq
,

T.spt

zovzcv avyypaoaq evpct zig av


v.al

epevvo^yevoq
,

yahaza
Tfnyopicv
ev

6e

zcv ravzo)V acoia


,

lcyo)
v.at

7tpofie@kn[iQV

oryt zcv Secloycv


t,o)at

zcv

rketazctq

zcv

Secyayov

y.at

y.eza

Bavazcv

fieleat

v.azazpodaavzoq.

4$$.

Uezpnq dppayens
Uezpcq
zcZv

yevexr,q vlr',i6a Aaycvzoc.


o v.cpvoatozazcc,

Xptazcv pca3y]Twv

eaztv
ct

cv or\r.cze epcyevoy Xptazo) ztva


3po*r.ct
,

oaatv avzov etvat

av-

twv

y.ev

allcov ptaBy-cov evaazog zo 6cv.cvv ar.s-

y.ptvazo

wg

ot

yev
tcov

Hltav

dllct

Mrocrea
6s

oaatv

r\

\epe-

yiav

i ztva

^pccp/ircov*

epwnaavzi
o

v.dy.eivcvg

ziva

oaatv avzov
Uezpcg* av
et

etvat
o

TrpsTmcWas
o

^spyczazcg drsv.pivazo

Xpttrcc,

vtog
et

zcv Sscv zcv covt^' xai


Ziy.oyj fcap 'Icova* czt aapt;
6
et

7Tpcs a.vzcv 'I-riacvg


y.at

yav.aptcc
,

dtya

cvv.

dr.v/.alv^e aot
Atyco

d)X

r.azrp ycv c
IleTp;; vat
v.at

ev

zctg

cvpavctg' v.dyo) act

onat' av

er.i

zxv-

vn
cv

zr,

r.ezpa civ.c6cyr,ao) ycv zr)v ev.vXnatxv,


v.dt

r.vlat a.6cv

vaztayyacvatv avzr\g'
,

dwaw

act

zdq

v.lel.q

zrg (3a,

atletaq tcov cvpavwj


6c.oeu.ivcv
e<zat

v.at

edv drarc Irt zr; yr,c


o

eczat
,

ev

zciq

cvpavct;'

v.a\

edv Ivanq ert zr,q ync

AeAvy.evcv ev zctq cvpavctq'

zcvzcv yaptv cvv zcv LLe6

zpcv
/\gS.

layiiv zr v
t

vlsl.cja

or,a\v

Seicq

Tprycptcc.
,

'Ly.Ttahv

r\

Uavlcto yeya aSevcq dyoozepcoSev


,

499-

Ob

Xptcrov yev dzt^sv

g77Ta 61 r.datv eor,vev

9<

Oi

wi
-

rsi vt.

'>

I'
|

r.vpoioooiv
'

"
riil
1Tp<

'

<<

'

AciTrcra

>

\t

zd

moztvaxi
MNII
7:up:v

XplCJTCp
1

fff

11/,
fltWWW
ItlZCvpyiaV
/.vv.h<)

$VXV

^ a

x:*

/-

cppr/iV

Rpofi

XptCTTCU
dpsycc,

:vy.ivr c,
t

T.ajnc, o
zr\

TCCI^

tvy.yyS/.L/y.<:
,

gflxyai

diayovytvcc,

TTfoSlcjH (3pa^us

IV0fAj(lT0

|l

yr\ xoci rta


,

0X MV
pcrrcv
6

U7T

XpiffToS xa

xa^' r\ytpav
ROOfmoail
811

OCftO&WlCJXIMJ

/-.-

ei^l

GQV IM0IV

T0V /npvyuazcc, /a)


Gzcycvytvcc. aior,

Uftlfl

XptaTcu r.aBtatv vg
IXIIV0U

<!jv/(.cc,
i

ptf aAA

**>/
,

\\>/ piev to epycv


v.at

tc ray/.cayicv yivizca /rr


,

pvyya

ifikou

SipycznzL

r.pcBvyta

twv XpiorcJ 4V
,

xrveov itfti fiallcunvcv


CXItVOU
CyJAcv

Tpnycptcc, os nvptrrvoov oppwiv

rov

UXOTOKj

xaTCVcpia^et

y.izaniuctny.ivnv

tq

dyaSoV
\

OV yap dtcoyycv ttnct ztg dv zcv Ylavlcv v.aza Xpc,


\

^cu rpozepcv vsvdvnytvcv


t
\

u eickxj
\

dtaxp/.VE/.v
/
\

aXXa

'Cr.lcv
\

p,

tcvc,;

cppr/jV

r7(CTpcu*

to yap ISlMGia
,

v.ai

r.pc^nzac, v.at vcr.t-

ycv d&pccv r.av!jwzG$at


y.pczipcv
GY.Lat;

iraVTOS

Tcji

HavM<) Bavazcv
zcv

TtV*

alX

cgcv
,

tlv.cg

yizazsccnBr.vat
dpifinltdc
t

zcgcvzm
itti-

vnipayaVL^cuivcv

avxrw

zr v akrfieia
r.pazzttv
,

yvM/cza* to
Aov

yap
)

ocvzl

zcv per' e^cvGtag

yal-

T.aax^

koli

zcv /ricvyyazcg vT.ipaT.cSvw/iLV dvZL oi


,

TOV tutitecv
pctv
)

TUTTTErj^rcc!

v.ai

CGa zcLavza T.pczvyczaza c,

Tou L\rXcv T.apL^r GLV zo dtetnvpcv


t

v.ai

zo

zrg avw-

jiv ^'JX'^
tcj

ivyeviiacj

a<3c*j)>toTcv

ITauXcv oh xat zcv tcu,

Cnlcv Tpnycptcq
aj

yvGtchyvGag

gvvzcum ypaaet

T.ap-

iffTwev

yap Tpnycptcv Seytg zcv Tlavlcv ^vatclcyrr


TTSp
ztc,

auv

tt:

allcq

Uavh;

yty.pcv

v.at

Tpr.yc'-

40
4<p.
/|(p.

COSMAS AD CARMEN

II.

'Ex

&

evoq apyeyovcio Koilv vat "AjSsX U7rcav


Sucrt/i;

Zr,Xy)u.6)v
etzoct

ze Seoickcs haSXot apr zr\p.


t

n vaza zcv Katv

y.at

ApeA tazcpia
,

co;

y.ev

Kaiv
atac,

/1X07117105 J0V y.at

ycvevc,

cU "A/3cX 50JJ3cyg Su-

oyazoc,

lepevc,.
<3'

494-

'laoutidou,

*H<7au T xaxcg
x
cov

Iaxu(3 t cpsp^T:?*

Kat

7rXccv

yap vcg
'Aj3paau

dtdvy.cc,
,

ycvoq cvdev

oy.ctcc.

'laaav.

vlcc,
,
<;

ty/)pi 'Pj3/.xav

Trpo?
y.ai

yevovq

sucrav aurco
xco|3*

yis

otovucvg
y./3pucov

ztv.zet

zov tiaav
pcyiTptx-/)

zcv

la-

aXX'
,

ert

rcov
tyj

ev
to<;

r/i

vrjdw
r/i

zvyya-

vsvrrov
pt
,

sppeBn

*Pj3xxa

duo Xacu? v

xstXta cce-

v.at

ozt rco elaaacvt dcvkevaetev


,

izprZzoc,*

y.aza y.at-

pcv de zavztic, y.vtavcvanc,

TW^ yaazpoc,

eYr.poy.vnzet rrpstt^etatv

rsps
TY)S

'Hcrau

rapaypriy-a <k cXtaSrjcras


el^

'Iaxco 3
(

'Hcrau

irTffflftK 7TiXr)aptVss*
co;
/j.V

[xezpcv de r\kmct$ xaTrapo>x

raerravrcov
cov
y.ai
y.at

aTrXacrrs?
,

'Iaxc.^3 ,

Seco cru-

evaefieix

zpeyoyevcq
cpucrtxr.v

'Haav

de
,

r.cvrpczazcq
Sr,pevzr>c.

aze
r,v

evzpeyrric, ,

e^wv

av.uaiczrr.a

ze

xat TO^fiTfii

Y-at

za izavza
laaav.
v.at

(ftlor.cley.oc,'

yeycpavczzc, de zcv
v.at
r.pcc.

razpog aurcov
rtxcv
c^acrst

fiapvomcvvzcc,
,

zo |3tcoirp0-

zelcg

ancfileTic-vzcq

xa3"'

eavzcv dtavccvyevcv
rra7(3a
,

tov 7rpcr(3uTp:v evkoy7\aat

xexXr.xrT:^ il Kai
r;c

Br,pevaat
(

Srpav avzy r.pcazezayczcc,

ycuaaacv;^

u-

Xcyr (jtv iipceSvy.Cizo zcv ent


'llaav
,

zrv Sr.oav rner/y.evcv


tco

zcv

tcutcv

-r\

y.rxrp r.ztpvi^et zcv zpcr>cv

VcoTpro

yap natdt
c^cu^

cpiXtxco^ ttco^ b*iav.ziy.tvri ,

zrg

nctuvrtC,

Sazzcv

pi,

ayayetv entzaaaet

hav

czt valcvc, dvo v.a\


a.7rcpcucpiV'/r

a-alcvg

r/)V

euXcytav aurro Travcupyro^

tjv oe

vecv ,
,

xat

yap

uXa(3-/)$,

tov

7Tpcr(3ur/,v

anazmetv evlaftnBevza

*..

NASIAMZBIIIi
,

47
/ )
v

,-'
i(

J
Trflte

/<

'

'

tyi
II

xov
'

TTj

ida

:.

r:a-

'''

P
rciv itti
x(.\3

/a t Kfifg 9cffffS
rcj Tcarpi

xavou

&arflt09itai' c<A)
,

tOtCJ

Ir/ioucl^

aywviwvra
(

NflCI

tv
OVTflcj

Mfltrfll

BV9IH
/
-

ra; attcatj

7rp:[3aXXfl uev:v
,

flicj

ptCV

_7v f
/ xi

Jlaau
Tfl

t)|

datTVCj

xai piftOTI TOV irarepa ^XflMpYlJflfVTfl


,

dpaua pivx3r;/.Gxa

xarapav w;
rwv
cptacov
tl

irarpocj

XOCtaopovywravckpflccj

ra i7rayayy) dcfaxora
cptSeuev/]

jytwip rac,

flcp-

rwv (ipayjcvov
,

rflfcj

yVttVOicj
rr,v

r:u
t

7ratc):^

xa:
,

r:u

rpa^rjX:u
Trarpi

tyjv

te c*Xy,v 'ilcrau
tfQfi

v.alr v

vjO-jixox

TW

7raptcxTr;c7i
e)c

aur:.u

Sr>px<;

fj.exxoypuE.vcv

ex.TrXa,

a
rc
Tyjcj

xai

Tfl

TP^yotJ

ayxfxevcv

xcv
,

npeofivxry

ndcctXj

j3pwaW5
cpYjcxavTa
7
,

cuwg

eucpcpYiSevra

r.pcoxyxyeLV

aurw tcv

Tratcja

xac cpcXYjaavra xai


rtcj

r%

Twv luariwv couri^


,

dvxi/\aficuevcv
7rapec7Tw;

T etn TruvSavcuevcv
,

xai

0*ri

'Ilaau
y.xl

ecrnv aTrarwuevcv
dtepeuvwuevcv
,

cri

Savua^cvxa
yeucvxx xcv
,

xcv$

flpxyicvxq

cV.7rXr,ew;
y)

ixpeofjvc]e

t/iv avaficrioai /Xeyexxi ,


pecj
,

w;

uev

cpwvY) 'IaxWj3

at

^cl-

X"P S

'

V ^Hcrau*

7r:XXa7^ tcivuv tcv laxwj3 Trarpc,

Xai$ euXcyta^ oxrpLoSevxx


(

rfffi

t;u 7rpecr(3uTcy Trapacjrao*e

ctcmcj

Ta^:; exj3aXXe: Pej3exXB" xr^


v.x\

^Yipa; avrtxa t:v


,

Iljau jrappvta
rpfl$

rw

Trarpi

xpcaelScvxa

fj.ifj.xSry.cx x

t:u -aTpcg w; 7rav;upyw;


,

eX5wv Ta; euXcyta;


cpwvvi;

acpetflJu-

XaTfl

IaxwjS

(7Tev:vTa (3apu

ueTa

tav

'Haau

pcuevcv y.xxcLxxELcxg
Vwtcco laxciS
,

Igaax
de

Ta; uev euX:y!a; e7rau;i tw


^YwrecV

tw
,

llaau

ev

t:;c;)

cpnaiv
y.x\

au<3;u-

t:u xai

uaxatpa

.o v T de tco ac3cXcpco auTflu rcXelv

48
kevetv
vcv
,

C0S>2AS

AD CARMEN
z:i
,

II.

avrw itpcayooevzc zavzn


v.ca

tov 'Ifwu
zal xajpcv

r.ercvny-e^
7rtTYip:vTa
r>

ro)

Ia/,j3
,

dvztvozoZvza
el^

tcu avsXc7v avzov


(3zxa
r.epLret

Mea57r:raai^v tcv v&)Tp:v

'Pc,

7ia7$a rc7; GvyyeviGtv avtSfe ptyBnGOLLevcv


eic,

xa*
4g6.
497.

Twv Bvyoczepcov cxvzmv

yduov AvJjcuevcv.
,

Ka*

Zclcy.cZv

za

r.ptZza

gccjcc,

LLezer.etza

vzy.fTog

Hvwa

Sr.lvz epriGiv h^y.apzrGiv aktzocciq.


,
v.cct

JLtpnzat riTtv rept zcv 2clc[j.cZvzcq r$n


avzc>)
T.cr.pccciyezeLcrriz,
gcqjlccc,

Trl^

SecSeV
Gctca-

zo

oclzlcv
,

aXk

ontog

zazcg
zr\c,

i)V

eirmdzrizat
zcv

%peo)V elreiv

zavznq erLuvm^evzcc,
tcjvuv
c

icjzcpLac,

Serr/cpcw

ZoIclicZv

ac^cozazcg
,

zr\c,

AajSf^ zcv r.az^cc, avzcv ftaaCkeLaq


T
oceiaycov

er.eLlnyiJ.evcc,
,

gc-

tfiq

za vaza zcV 'Icpar.X


7iAcyT&)
voci
t)c;n

vat

zcZv

Tipcfie,

fiatjCkevv.ozttiV

GCtfta

rpovevpLiLevoq

yvv-

atvtatg
fiavet

ciGtpr,lazovLLevoq

r,ocvcciq

zov cvzcog lr,$r,v Aaa,

Secv* zo uev ycnp rcvnpcv yeveaSac zcvzcv


GeGT,uetcozat

zr,

$ec~
vjli

rvevGzco ypa rvr\ zo fxn


voc,
zcic,

atvtyyaz^cZc,
,

7rAcv

de

evGeficGL

Guvaot2>LLel.G^at

rcuSr

vr.coatvei'
y.r\

rt-

yaptv oe ctuai zcvg 3ecvtvr,zcvg avcvcuiac,


exs.wu vcczrrycpetv ;w 7rpos tcus 0000145
vrnyy.evcov
zcZv

zr.kav*

ycos
v.r\

c^tkzct,)

ovatrcu<;

av^pwujGjv cu yap
,

fzevcv

totlcvGt

t&tpcvg avSpcor.ct vazccScZvzac,


Gt

aXX'

*.v

ers

Gvur.ocGyjv-

vat r.poGr.zatcvGC

tcutcv Xoyaq eyzi zov i:/:uo)VTa r.olvai tt.v ^Vacao


ztZv

Aac,

ynuavza

yvvy.Lv.ac,

Xvyazepa

r.aGtoV v~o,

Lt.ccQtcv

evnyvaltGuevcv
Z(])

a/J.uyj avz^)

rcovevt:tLJ.evr,v

vn

avznc,
vctc,

r.pcc,

avznv ar.azr^rsjy.t optXrpu


,

vat

zccg

evet-

Secic,

lepa ztkioat

r.po^y.vo^

ze zcic akGeGt SvLLtciv

vat

zcic, vfyrikcic,*

t:ut:u Z:X:awVT:; r.apotutcZv Tt^WUi tdt


vfii

glv

evSeci

/3ij3Act ,

Gvufiovlivu yvvatv.tZv

nohjrpo-

.s.

...

\.

u;* cs
| v
\
y

A.j..
/
J

.,

flV

/ /

<

)jpavt:t.;

TtocpitiitJV^j

IOV

//

:-;.

"
I
I

.ij&jpcx;

aazoLvac,

).yTar

cjrf'

Vp
tt'-

BV)9l
v

pa

to

aycv
o

Jta 'Ilaai^u
o
tyi^
ty)

t:u

Trp^rjTCu'

ix

cufiavai

tcoowpff
7T0CCpY)TYK

7rpo>c

avauXXrov

auTc; 01 kai

xw
rw

atrtav o
TreacVTt
,

ffTG09fa>C

mayir
(

au

cls ,

eiTra^

XfVGiV IV
TtoV

xapdta a:u* ava(3f a:pat

f(
,

t:v ropg*
xat foo-

vjv
ptat

ffGAVft
fjUCtOfi

vecpeXwv 3Y,a tcv S"p:v:v tiOU

tm

uJ/tUTM*

au de

ptqnflOTfl

ei;

loW

T*vnte 0
jrpoynTfcac^

cV

cttcov

xat rpnyopcofi TrapaxaTtcov aizcle^i t;


nctiizai
,
,

ptVYiptY,v

tyiv
Cj>'T>;

atTtav
eyjwv

rvis

t:u chafSeXcu

otwjew;
TY)V

ejnyciipievj*

ozi

xat

c):<;av

inyalw
,

|3arre-

atXtxYjv t:u S"cu $c;av

acpsXsoSca a/c^aasv^
avti
cpcoT:;.

artptfi

tttmxsv

cAcs

03co,to(

vevcptevc;

*i2g

oe

ju.aS/;Ta~g

68o.

Oudev

'Icuclas
tcov

ovstdos

eTTSt

Treaev.

68 r.
etcj

Outcs
ytov
,

'Isutfas

cWexa XptaTcu
xar'
tacTY.Ta

ptaSviTcov
3"tcov

uTrap-

xa:

tcov
,

aXAcov

tcov

acrcXaucov
eve-

Xaptcjf/aTcov

ptXapyupss cov xat tyikozviccq


,

apyuptcov

xa xat
rcv

xepcVjcj cix.Tpou

cpsu

zrig

atcovtcu

dir\y.ocpze

fccoY;; ,

euepyeTYiv

Xpitizov
eiq

v.ai

cWacrxatav

7Tpco*cus

tols Trapa-

vopoic,

tVjdaicts

Sa'vaTcv.

>0

COS.HAS

AD CARMEN
r.

III.

Aoroi

YIIO0HKAI nAP0ENOI2.
5i*

Myj

dc,

av y
fitcv
,

x Scocy.wv Tzpoyvyunf

y.oll

ze^pav akvgag
,
,

5&.
55.

Tcvde

Seiou T rvpcg azcvoiaaav areiknv


,

Elg lcSoy.a file^eiag

inzi

liScg altya nocywm

54.
55.
56.

Zznln
Myj

v.ai

v.aYLfig
ju.sv

xat

apyakicv Savxzcic*

e/

2ooV/a*) vle^-ng
,

rcoag

ev

irecWs

<5e

Tuzctji dn^vveiv aaacv r.vpcg


2g,g3oCI T.pog Cpcg
,
ptY)

alka zaycaza

57.

G Tiupc; Of/|3pC5 p^TiOtTpev

Ilaaa

p.ev
Y.CCZCC

y^

rapcvaa lazcpia y.uzou


GCVOLytoyTiC,

tm

7rpcoT&>
vi

Ai*

VW
zoc

Xal

XCV TVlg

)>CyCV 1^19 LAtW

xig Y.a-

xcvg rovnpcvg acQo\j.ixag


,

xat tcv

Awt

xa xcvg ocy^

yekcvg
y.ccl

xat

x'nv

r.ayuaav

elg
,

axrik/w
xai

yvvaivja xcv

Agjt

vnv v redicig 2y)ywp TroXtv

tyjv

etk to opo? ava-r

fiaaiv 7Tra a-ny.aLVer ockX

evzavSa zn rapBevo) ^X"?


,

^ a"
gvv.czsoyg

'kzycyevcg
fiovkicoi*
\j:n

Seckcycg vr.cSmag rape/iL


vu>cS-nv.r\
ty)

tcut' eazi

yap

igzl

zo

z5apav.azazL$ey.evcV
e\g

ynGLV cvv
[jicv
,

^XV

i^Xe^-/]?

Zodcya

zcvz' eaziv

elg

zov

aznkn yap av
fXYJ

v.avia.g

yevr.an varnycpcv

eycvaa

/TU7TCi)<7(V*

0 TOV /StSV CCT.C^vyCVGOC 7llr,GLCV "lGZCCGO TO)V

(jicotc/o)V ,

o)?

av

prr,

avyr.apak-n^eL-ng' zo yocp rknaLaLZiT/w 7rupt


,

pcv

evyjipMZov
xai

rwg

aXXa

Tipoc,

to cpc; aa^cu

cYicrt ,

(XYPta&ev

ibpvyevn

v.oci

zcv r.vpcg avonepa* /S"a-

pa).MTepav yap xai yeLzvL&Gocv


Trcppr.)
c^c

auvuX:v x.aTava^oxjet pa:v*


,

xa^

ty)5

uXn; avo)Tpav
vdvp.

av.nyy.vcv r.pCGT.elccGai.

Meppa;

r.iv.pcv

Mcppa

zcr.og

iaziv ev 'Elny.

ev^a zrv SaXaactav

rtjv

<..

NA/I

.'I.

l.

tvxtt;

xarenaucrav
IpQOpWOfTOtdl
/7.1

MXttV
j

XXTaTZXVGXVZX
,

Oltyu
Tt Tto
TOICj

fMpdPtlfjUtfVOV uctap

JuXcV

j7/.
,
..

(XVUOtV

cu o Xafy.iV xat
T^TT^tYiaa?
T/,V

ffpoorpKftacj

vOxatv

(CAOUTOV avZCtc, T.i/ptxv


T.apzyzt

WU Xai
fppaici

ICOtXci

Xcv
ttcv

ifji

o\(po>VTt

1&Y

zcvzcv yaptv TTtXpCOV


tyi

uPoptocofv ixttvcv
TrpootyopcufTac*

tc

yap Mtppx

ototJ

Titxpta

\puaea goXxftWV
AvTt
TauT/.v
cpYK
j5t:u
fxr/.prw

0tOfCJtcj3fOCl

yotVOttVTPCj
tOfCjl).

xat
ty,v

azty.ia

Ttp^tv
r*i$
tyi

128.

&foXoyocj
,

roroptav

'Opwpcu oruyypa*
OtaKzyou.zvcc'

cucxav

pieTacpcptxr.^

r.apttaayit
,

ipX?
c

rXouxocj yap

'I-ttcXc^cu
r.clsy.cv
<3e

itai

Atcpty/Jy);

tcu Tuosug
cfcpuporepoi

x^t^ tcv zpMixcv


diayoivicvfitvcf ucj
AtcfjLTidrtV

tlg

j&eoov

iropY)Xov

Yjcrav

eyvu^ ciXXy.Xci;

EftCOVTfCj

t:v
ttu-

T.pc<o(x>vmat

Xeyerotc

rw rXauxco
tcov

Tt;

av

etri

S"cptevcv tcctcutcv

auTcv

ty} tcXu/)

aXXov

irpoitfirflOnxo-

ra* cu yap

Tr r>

cp/]cjiv

ava

rviv (3cJcTrctcv

fiayw

r.po

yi zcvtc ye-

t:u av<3ptcpcevcv
vc?

hjncxy.zi*
yj

Tlxv/cv

[3sXXgpccpcvTctcv
,

xat Secorepov
,

xa^'

av^oconcv tvycu.tvcv

Atcptr.oVjs
<3e

eTttyvcuc

Trpcvcvtxcv

aTe xaTaaTra'eTat cptXcV


,

apccpw

ap-

fiaTcov aTrciyjnS-evres

aXXYiXct?

Ta

teuVY]

T.xpxyvpr.G xvtzc,

rov

irpocj

ccXXyiXcu?

Sck dteXucrav
y^aXxetctg

ptayjr.v'

aXX'
,

p.ev

i8jx$

tcv rXauxcv xzvytai


avTscptXcTtavi^Y)'

cptXcTta/iaapcgvcc,

ycvatct;

eJ$ evt3eoua3ai

tcutcv
ty)

auvef3/i.

Taurviv w;

ecpausv peratpcptxws Tr,v corropiaV

^u/y; Tcrr/octc; uttcavTtTrctXcu

Tc^eTWc* tc yap XaaTrpuvcaevcu

t:u

xav acxpav

52

COSMAS AD CARMEN
,

III.

xiva ycvv r.ccpa.Oi&cSou xep^iv


qoli
,

y.a\

xcv rcvev r.apayald,

yaky.ua.

^pucncov

iaxiv

ocvxiOeyiazai

TOUXUni

tcov

eursXtov
i3i.

Ta

7r;XXcov

avTiApascSai xLuiuxepa.
,

Kai

cteacv

alylr.ivxa

xai 'AXxiv;:i5 TpcTTttav.


fiaatlzvg vr.dpyovj
outflS
,

\AXxivccc,
XsTtucc,

tcu cpaiaxcov e^vcu;

(ft^

Yjv

t xsavra xai

^X^ev;;*

crXcucrtatc.

aueifiouivcc,
Trpcuc,

xcvc,

rapaxvyyavcvxac, doos.cug
,

ctxcuc, T

Xaa-

xXTr,aycc,
,

xat Tpazs^.v tcov r.omozs (3a<7tXcov Oa^


y,ai

tyile<?epav

'O^vaata r.kdvn ^zpcuevcv vavrrycv


tyiv

cr/.xpcv

alnxr v
t

yaxa

avxcv yevcuevcv r.chv


<7U(/|3j3viX ,

cptXccppcvco;

ht-

uraev
tcov

cttcoc,

6*e

xat xcvxo
tcutcov

tcov

Xcycov 7:p:t;v-

XeXelcTar

yap

\v

rJ&zet.

TiapaxaTtcov o $to-.

lcyog
j55,

uvrucvevu.
coc,

<I>uXXa orvxSg '

izpcaQev

'A3aa Euav t xaXuTTTCt,

KttTat
i58,

7i

Tiapcuaa laxcpia iv

rS

(3

Xcyro.

*H

Ttva 7:ap rcuXecoya


,

(3sj3Xy)avcc,
7Tv/)c,

a^S-c?

apcvpr>c,

'Avdpcz vrepyialcio

xat

Aaapc$ aXXcg.

KeTrat
3J2.

tco

TTpcoTfo

Xoyco.
'Icovaoa(3

Kat cu cuXas
'Ej3pa7;c,
riv

rexeefffftv

ecoy^ urzcJ.
o

xo

yevcc,

y.ac

Secaefirig
yr,v

'IwvaoajS*
,

cutc;
cpuTeuar.e-

oi
crat

xcic

xe/.vcic,

zvexukaxo

ur\

apcaai
tc
,

ur\

oe

aarreXcv

av;u

<^c

xat

tcov
0*

Trpoc,

afipcdiaizcv

yeaBai TiavTiov
rourai
p.cvco

ev ffxr va7r,
(

xairtxs^v
Oe

xac 5eco tr>v xat

jzpcaaveyeiv

'Eaiai.cv;

xcvxcvg

r\

ypayn

y.axoyjouaaev.

iG4
xGj.

Oioa

cT

yco xat

Xa;v vr.cayiair,;

er.i

yaiav
,

'Ieixevw tcu r.pcaSe

axvlcc r.vpcq rr/eucveve


$t
eprij.r,:.

x66.

Kai
Aalc.

vecpeX/is

D.xcvxcc aariuavx-cv

upcSvucvuevcc

im

xvj

xr];

iusayyzha; yr v
t

s.

<;.

\\\/i\
\

fci

tUf tonv
,

01
'

payw*
pcXi
,

oru/

i yai

t crrr
lf{
U

/Yi

t-g:v

'.

rt

Y.y.xoyzaiv

rr.>

A/3paju
o

oY

tar<
i

jUCT

aurcv

CCCTCV
,

$C04'
,

TVTY)V

c3vy)

Cnr, aucppaict
7OIC0I
,

^avavouct

/T:;<:t, ^'/'/'.i,
)

CUOtOI, lCfSoVfCClOI 1 TOVTOVfi TTOVTfl

JV

aTic

frfiOffflttroV

'lapayX

tyiv

yY,v

aurwv tm tcu

XOJTCxXyjpodoTtJffC

arepuart
virocifc

tic.

uTreay^rc xat /areveuaev.

'12

itoVTOi

xat

ovpavoo. ctoap

edw.ev.
rot.lxGGav
,
r,

,ij~.

Tnv
xara
dt
r]v

epv^potv 'lapayX 6\aruY,3e7aav


cpnccov
CVXfitc

dtzkSw

tyjv
c*c

ycyovuc
oeXtrc;
Ttti
,

evpavoSev zpcow
p.avva de raurnv
Xaro

vT.cozyizcf.i*

'IapaY.X
,

XC-

xXy)?C

ycyyvGotvzt dz
ece,

xat

xpettV

ecpteuevM

OfiTV-

ycur,zpxv

t:Xy;3c;
,

3"ec$

eaT-careXXer opveov ds revfvilj

rc TrrcpcdTOV
jjUiag

V)

ritj

Treacuaa ttcXXt) xcpcv aurct;


,
ootj

nw-

T.ctpzGyz

rcacurcv

et$

yckipocv

\).tzctzpoLT.r;joit*

0COV
Tfis

yap

eart

nctGyziv zcvg xotXtac,


,

uTrccpcpcus

aTrXnaros

cpzvycu.nzpaq eucpcpY]3svTe<;
yJv
01

yoasj TrepteX3"cvre<;
co;

xaxws

tcu

nXccov^
,

aoTiXXavYiaaV

3avarcu tcv Xacv


tcttcv

xaravep]3vrc$
a3y]vat.

7it3uuta<; ptVYiuara tcv

xarcvcua-

Kat

7TTpY)

j3XaaTYiaev

udp.
epyjptov
<5

167.

Ta;

tapaYjXirats
,

xara

tyiv

cuatv

txvvSptx r,-

patvcaevct?

ex jrerpa;
,

tJa&Jp

(3Xuaev

3cc* iffCSWTi yap


,

MwuaYi
Jev
cov

ro)

Xaoi
tyi

xat rcurcv pcXXovfi xaraXeuaat


tyiv

Trpsasra-

3ec*

pa(3^w xpcr/jaat
,

TrsrpaV

e ycvocccveu

udcop avo"c3yj

xai dt^coVTa y.cplvvvGt zcv lacv' rcSuc?6)0 ,

T0 TY]g VTiXcyiag exXrjS ra

exeTae yc\p

Xac$ av-

54
zeir,i

C0SMA8 AD CARMEN
Mwuirri
pr/i
,

III.

Mwuaris oe

r/i

po|3<3w

-r,v

jrerpav

xpcr/;-

ca^

cprjac

rag

viciq
;

'Icpar.X ev ravryifi

^pv

eaco ty5s

7ieTpas

oj

ar.e&eic,
yrj{'

ctcu

X a F v WC
yap v.a~a
,

7:cS"cu//sv/]g
zr.v

xac

auyj&-

tc*

eipyezai
,

yevcpevcq

c/waj3cTwV
tyiv

pav

aveccnv

eV

cpcv$ v^rikozazov
,
vi

xat r.acav

aya-

S-/iv yviv

xaTCTrTeuec

tw

'Afipaay.

eU v.azacyeaiv r.apa-

oyiiv v~eoyezo o Seoq" Ttkei(~a oe lizaX.s^.evsv zcv

Mwcea

ravxs acw5rivac
tcv

ev xarevevaev c Secg

aXX' a/za tav,

twv oapKOi ar.skvSrivai cleauwv <3cTaJaT0


BpaX(S
,

tcT^

juev

COp^OAjUcTs

CJWV

7T

aUTr,V

5UX

ECTijSrXJY] ,
,

oti cpracv cv^'

hyiav.ae,

pe

Ivwttccv

twv uiwv 'IcpanX

7:

tcu udaTc^
ifi8

tvfc

avzihsyiac.
ctucjw
ptera

O
Tcv
Jncrcu

c)'

eyaccaz

- evpv pewv
yap
r/,v

7rcTaptc?.

'IcpoW/iv

<p/ic7f

Mwaewg
,

TeXevnov

tcu Nauri y.a^-fiyovpLevcv vov 'IapanX


,

pteXXcuac zov

IcpdavfiV diafiaiveiv

7rpcceTaev

Secs tw 'Iroov zrw xt,

j3o)Tov r/is ocaSrjxrjs xupccu zovq \epeiq laflcvzaq

p.eacv

<rri-

vaz

tcu 'Icpclavcu*
Sdicop"

tcutcu
tyiv

<3e

yevcy.evcv

zo
t

psv 5 r.prveq

cppcpr.vcv

7it

twv aXwv
,

G)pu.r ce
rijfj

Salacoav
xpmccfoc
c

&

pcv

avwSev

e$7] Tvhy\j.a

xaS' cXyjs

TrXyj-

pcv^.evov
appoyoic,

ZripavSevzsc,
r.caiv
,

oe

zcv 'Icpdavcu
cle

wrjAJ&ev

Xacs

exacrw
o

twv opuXap^&if aveXecSac Xizsiq


erctyevnccy.evsiq
czvt'

5cv rpoaeza\ev
vcv

Beoq

v.ai
v.at

y.vrucav-

arsSicSai

alla

dwdc/a
,

aurwv

auTw tw

tcttw
vsvq
iC<).

Suvai zr^ ^apaasw?


avzcae.

tcu$ xat pzypt vuV cc5pupie-

Kal
KitTac
Yi

yjXcctj

ecr^eSe

occppcv

caTcp:a

IV

rc?)

A0YM.

J-o

Jvai

r.aAauyci ZpCTtatOV

avm

zczfoe za^ncaiq

s.

0.
i)Vi

\ \/l

/1

171

ih'crrt;

cT

rtv

axa

II /.t/-:

y.cpy.ct

tAfltOJY]

2iocViy)V

rvr^vijtv
WOfltVflV

ivi

tffcxfllvCCfffi

(3<

Ot
S"ec^
D(3ri>p*

tOV
eic

UXtas

fltfffxXcifl j

TTfWC
,

^Ety.appcjV
Oi

7rcpEuS"Yivai

XcppaS
Bzoq
p.V
,

XfltXCtev 1
fltVTtp

tf

CVCTCtXflttfl

XOt<i

/cpa^tV

X0fAt(ciV

ty.v

TpCCpv.V*

6OC0OV

(JLiV

OVV UTf;> TTpMl

apTCV

TO OCtAlVOV

&

xpcflcg'

ftQpotvdwtflc Jc roS /etwapp.-j


rrpcs
(Uflf

RfltXil ets ZfltpcojSflt

tyJs
fltVT*.

~ir3cvta;
c>

Ttva
(3t:v

x cav
r,
i

OtutOV

3" c

flBJWtftiAACl"
,

tflV

fffllVTttV

vT.rpyz p.Tpt')Tpa
y.i/.zr.tj

cft/c-

Jcvc;
(yjv

0C xat

tyiv

r.pcSzaiV fiotlx r.lcv-tccv

zvrr

Tau-

eXSov
a-jTc7)

'HXtort uXeucfiev7]v
Trctyia-at

eypwv

xai
,

ftpoffflxavYXrotf

fltprov

rpcazocaazi cyxpvftojg
,

tacJc

yorp
,

udop
apTCV
xe-

avTfo xcutcrat r.pcazzcc\z r.pczzpcv

aV
ttXecv
xfltt

cu

TTETTO/cor,

ccvzm ynac Ir^zaBca*

znc, dz

pcrj

<3pa/.cc

aXeupcu
ev
y.at

xTncrSat
xapaf/axy)

cpiaaoTis
,

ev

tyJ

uopta

puxpcu eXatcu
c\v).c/.picc ,

tco

tcutcu xccptv T * avXkzyziv Ta


,

tcv

aXeupov Tre^aaav
tjetv xeti
*
,

aux
t

to 7rat<3t

y.cvcyzvzl. avzr\

cvrt pteS"-

fftv

Trapa^pYiua tedvv^e tr^at , c Trpccj>Y TY]c, Trcpeucu cpr,/*-. ~ >. > > * t < oTt Taoe Aeyet xupto;' n vopioc xcv oc/.zvpcv cux ex/et(

<i

yet

xai
'

xaa^axr,; tcu eXatcu cux tXotTTOVTxret


TCV

^^f_;

90UVCI
lcyr,)

/.vpiOV

\c\>\~f/ yW
UTCV
67

ecos

tcu .^ TO)

9
ZIT.Z ,

TT V
(

CtUOC

Xat

zo zpycv

cTrrr/.cXcu^Ef

fcfltp

auTvi

ycuv ?Vta2-i$ ^te-

'.apTepf
*ocic,

rcv dz noudoc rnq


zod;
-jt.c

yvva.iv.oc,

vcarMv^zvTX

ttcX,

ziy.oq

ty)?

ypcxcq

ludcplocic fiz/lcuzvcq
du.ccpuocc,

w;

^cov

y.ou

Ta^ auTvi^ cxvxixviaocc

tcv utcv e^a-

5G
'jy.zuai
,

COSMAS AD CATAMEN

HT.

y.x-cr/.Ti^e-ou 6pvr.zoiJ.evcg evztvnq r.Aecv ctiict )eo


jutaprufi

ywj

y.vptz

znq ynp aq
lv

p.eS

'

rig

eyo\

xaxeaui

cv
3v-

E$avazo)Gag zov v\cv ainrii'


GO)r.r\Gag
,

zcgcvzo) 6e zcv Secv


,

ey/jVGriGag

T tco ratdapto)
de
,

^coVTa
e\vca
zr,q

zapaypny.a
zcv 'Icovav

dido)ai

zr\

ynzpf zcvzcv
ye
o

ztveg

aaafV

xat

jri3"vog

tay$s

erei

v.cu

zvr.cg

Xclgzcv

lo^vaq
177-

yiycvev
kppc.LCi

avaGzaGeoyq,
oe
|u.yi

ze

r.a^ozq

erv r.czzcvzzq eoovjr v


t

178.

'Opcaxe
Tlcaoeg
cov

|3a<nAr,cs

evi

ypoLvSwGL zparzCn,
,

cvzci

'AvavLag 'Ac^apiag MiaarA xat Aavr/)A

avo)Zepo)

yzyvrye^a* zcvzcvg

fiaGilevg lYajScu^cdcvse7ri?.eaw.vc(;

acp r5$ ar/uaAo)GLag tcov j3patcov


allo)v dpaicvq
,

pia

v.at

ar

v.ai

zo yevcq fiaGthv.cvq
,

tco r/is

rpa-

7reS auTcug r.apa6t6o)Gtv apycvzi


zr\q

eVTetXaf/evcs
,

auta^ aro

fiaGLhvriq 6iazpe^ZG^at zpaneQnq


tcov
cie

ay

cov

aurc? rla^ev
,

fiaGLlevg'

?raic)cov

evlafieia

ctjcovtcov

xat

zng

@aGthv.r\g

zparec^ng zolg navzcdarStg


,

edecyaGL
61

{J.ri

/pav-

Sr\vat ficvkcyevo)V
zcvzo^v
vcov

tcv Taura rpcg-zzayyevcv


,

a^toyjzoyg
c3e

yev avzclg rapayo)pr\Gai

tcov
,

yr\g

qvcye-

erazpe^ai yezaGyiiv cjvgozticvgl


idcov

6edctv.cz a dz
,

yn

gv.v-

Sfhmcvg avzcvq
ziQetv

fiaGilzvq zcvzcv ar.aqct


,

yn

opcv-

nzpt
,

zcvzcv reLGavzeg
0

tcov

a 3pcov
(

fxev

cux e/pavrpapcdV*

Sr,Gav

tcov

TT&cacpuMV
x

Iv

or-ckavGZt

yzycvaGL

fjahcza
r.Gav

de tcov

^aGthv.rq
/aptztq
,

zpzycuzvow
xat

dtaLzr,q d)patct
zr,q

zz

vm yaXkcv
v.ai

co^

tcv fiaGilza
,

o!)caq

avzcvq

zr q
t

GvveGeo)g

vazanhr.zzeG^at

zcv r^azcdy.v

Secv ycLpiv avzclq r.apeGyry.czcq.


18
1.

Ka<
(

Aavrr.X Xetcuat pi^ziq ficpa iiaLVCuevctGLv


zi

182.

6^tv cv

lecvzaq Znzl ~// px* eqzTtezaGoev


L

II

pfriV

*
(3opa

JIV
^c^p

e<)fc;T:
i<
i;
<.

'

AavrnA Aicuat

i)

5i07refjt7TTwV

urrwUt;arc*
,

t~v yao |m
(

IV rri

'imfaiy cVTa
tjf

/.xi

XOi
,

riv

e^npia

ayyelcs

t/.

KOlAMj

a.
IV

;,
tffi

ev

pnrj)

re

a-nayayorj
cuv

lic.

Ba(3uXtoVO!
o

yavfr/y.yvJ
,

/x/r;v

xm"

/uTaXaj3ov
,

rpMptfc

Aavrr.X
t:v

avSt; avayit

Aoaxcupi
acppayiJa;
7raA*v
fj

Tac,

(3aatXrxa>;

aptc^t

Xaxxcv
ze

Tvyyavcvaa^
zcc

aca;
tt,v

cpuXa^cac/
'Icuc)aiav
cT

avayaywj

upcq
y?V

ct/.ita ,

a7icxa5iaTr,at

^TrXay^vrov

sx pceaaTWV OtTTSpfv{atC &SI6V 'Irovav

i.

c |.

Byp aXcs ccv


Ketrai
tq

lOSxro Tpinuepcv.
ffnYrJfflS

xaTa tov 'Iawav


c3e

ev

Tro

XoY&A
187. 188.

A^ptc. 'IftMtWOU

Tpccpn
c]e

xar XYjpicV y,ev


xajUY)XtiV
rpctptl

Ayptcv

i^rjXccpcov

Tpr^e; ea37;u.a
,

OU potirrtffTOU

lcoavvcu

a/.p:oeg

yjv

xat ptsAf
,

ayptcv ,)
covrj

to

<5e

evclupa ei^ev aTic


ty,v oaasuV

TptyiZv

xauyXcu
c3e

xa:
(3'

oeppLaTivri
yj

7rep<

auTcu*

xe^Ta:

ev

tw

Xcyro

eYjyy;a;.

(5

Wex/av eaacoasv im
copccj3cpcov

ex itvpcg
pievce, ;

r,

tcc

sarjas

190.

Grjpwv

xpaTepcv

191Trc/ecog

0xXa
Ixovtow"
sv T/e(

xcprj

7iap3-vc; v~r\pye tcov

svocijcov
,

cuaa

TauTYig fwxr,p Qecxleia Tcvvciia


7r(^wptcov

xat 0a'ptup:c, tcov


roivov rcu

(xvntTMp xaSeiarYjxer

HauXcu

azctjTCAcv xa^a Tr,v Ixcvtatcov eig otxov 'Ovy,atcpcpcLi yevcue-

Congruil hacc explicatio cum latina vulgata discrepat autem ab illa paginae 35, quae ad sophrouianam in ana(t)
;

creont. V. accedit.

58
vcv
,
v.ot.1

COSMAS AD CARMEN

III.

zcv zr]q evaefieiaq lcycv zctq Ttpcatcvat var ayyef,^ept 7 ayvetas 6taleycu.evcv
k

Xcvtcc

xai rK;
r\

aTrcxetp/.ev/is

fptf 7rap5eveycvcrt [iav.aptcvr zcq

ia^Ctaa

T.apSevcq

tw
ettc

yap

ctfxcj)

teS 'Ovvxjt^cpcy avvcu-cpcvaav er/e vnv ctxtav

Ttvcg
S"vcv
v-/)

ir.iT.cr.yn

Svptocq*

cbpevn 6e
,

izapotzslrXta

r/,v

Trap-

yi

[i-nvnp

eaX&aevai

tcv Te (~)a^*ptv u.ezo.T,z\j^auz-

xat

7:cXXa7c, 7rtS"avcr/;cri
,

BcxXav

eT.tazpeyetv a^.tXX&H/ev/j
T>yeu.cvt

zat pafl&V aypeXcycra


uk;

tw

tyi; TwlfiMfi

v.avBracu.evrV
IlayXr.)
7

avvu^cv Tapa6t6o)at T.apSevcv

ttcXXtic

tw

Tcy**

Tcy

x^p tv zctaeug
tyis
,

yevcu.evr\q

7rypa$ 8e uiravaf&eitfiti
,

peccv

BexXa?

(SXrj^eia/js

VecpeX-/]

xt$

6pcao)6r q
t

ezst-

axtaaaaa
er&iav

tc piev 7iyp eTrayce


3e

r/iv

7rap5evcv

<3e

<3tecoyXae

raums
,

Tcy

Trypcc,

excpyycycryjg

xat IlayXcv

ava,

Qrtcvariq

oyv ayTM Te xara


5

zw

Avztcyetav yevcu.ivnq
,

twv
zr,q
y.ctt

ev ctqtuuaatv

aXXoc

AXe;av8pcc, Tr,v T.pcar\ycptav


,

tvi

0exX/]c eVtp-avetr,

wpa
t

zavzr,v fiiattiq llv,etv e7rtpaTc*


dztp.odq
,

zcvzcv
ze v.az

6e

T.pcq

avzr q

ctTCT.ejj.^Bevzcq
ftcpct

azct-

dtv

avzr\q oteyetpavzcq

Sr.ptctq
,

[j.eacv

azaaXw-

dicv ZTtV

TapBevcv v.aza6tv.aaSCtao.v
,

ztycv u.ev cvy

tcv

ct

Srpeq
zr\q

a)6sat[icv 6e
,

cv yap aT.apav.ztv.ojq zcv aw-

(j.azcq

TapSevcv
[iev

S"_o7reyTtxtoc,

6e ptaXXcv Tpcaryyt^cv.
,

i94-

Ov6e

cvd*
ti

ctyvrg
v.at

eT.tlracu.at

cy yap

eciv.i

ig5.

lcvaavvng
I.ovjpoavvrq

p.tv

vto

c_uycv r\yayiv dvr.p


,

196.
11)7.

y)

Tcaacv ea/e t.cjcv


,

tu<_-

coyycygav
,

Xetpag aBeau.czaza;

^vTpct;
ttcSt'
yjr'

d'

a^txctat 8.xa^cov

198. 199.

Eq

[icpcv elv.c[ievaq
,

ex

Bavazctc aauaev
Tivv.va

Ilveypa vs:y

7icXtc7c

(^pivag

xat [iroea

200. qoi.

'Op^cc^txcy 8/icravTcs y7io acoeTepctat lcyctat


IFpea(3uTepcv$ BapyXcovcc aXtipcTaTcv; o&eu.tr~cvg.

mi.
.

jaotvvot
/

^Jvyoii,

0H

u*a x^t
r

yi

coj

/i/

atv

Tviv
i

o-f.

,'^JaLv/iv <3f
jraj

tm

avdpi

Taurrjv ev
cIuj

aav

Ttvic tc>v TrpeafiuT


.

auTvis tvrjcJpeucV
ITtl

auvt/tarepcv o vrraVflC^Wf 5iH


zo

K&I

TraAtv yevopevct
alht{k:tc,
(3ovX?tf

avzo

tcv

ecc

~y,v

advvav

unjccpatvcuat

<3uaTp:rccv

0l0TpCV

tct.
,

xctvvi rXc,

e/cvrat tcu ravTrjv euxatpoc. /aTaay/tv


enj'

xat

to

a7rcu<3acpi&vcv
<3e

ai/Tri

7rXr;projai

pvacs*

eatAa&3*

(3cpcevct

TOVTOC
aur/ic

ev rprepa
,

Xcucp.tvr;
7rpc-

"t pfl

Trapriaav

veavi<3cov

auv auTri
r!

alaypav putv

auveXireV.v
,
'')*

aur/ic ef3tacvTC*

xaTapapTupr,aetv eXeycv aurZ;


ptr,
c3e

pe7T(-

T veavtaxcu ravTOV xaTeAa(3cV XX' cre


3etv
e't/cv
,

cvtms

avTTJV

aur/is f/sv f3cwar,c

twv

<3e

mtTtlttficuh
,

psvwv

tc7c

auyyeveac -rapcuai xat tci;

ftsjdi

aurr.v
<3e

tpeurrept

Jri Tric

.Scuaavvr,c xaTepiapTupcuv

atoea^evTwv

tojV

auT"/;v

xat uTrc^wpnaaVTwv
,

ty!

e|r;c ei 7Tpea(5uTepct

tcv Aacv
ct

exxXr,ataaaVTc
c3e

TctauTa

Trjc

Zcuaavvrc xaTepr.apTupcuv

tavnjv

wc,

p.ctyaXtc3a x.axalevizrrJzt xptvavTec


,

zr/aycv
Tt

peXXcuat

c3c

Trpcc tcutc /cope7v


coc

Aavtr.X 7Ttopcv
,

tov
fi

rraycvTwv
urrcfrpccpyig

axptTwv xaTc7Ttj3co)uevcc
<3e

tc

tc v.pizr.cicv

auyxaXe7Tar tcuc
,

7rpa|3uTpcuc. u7rc tc?c idtctg

oraac Xcyctc
tccc ,

tyevdelq t

xaTa rravTa

Tctc Traatv

aTrcoet,

Tnv uev

Zcvcravvav ttic Trapavcpicu xptaewc acoa;


,

xat ^avaTcu XuTpwaauevcc


sv.ZLvcvg
c3e

xctg ctv.etctg

cxt.cCiowql

guccv

tco

tac.)

napaclcus

5avTcp

^apadetyuocZKjcxq
,

TrcoXeae* 7rp2a(3uTepcuc oe RocfivlcZveg

ywlv

7ret7rep ev

Ba-

PuXcovt yeycve

TuTa,

Tric

ar/pcaXcoatac 'IaparX auTcae ota-

GO

COSJIAS
y.xt

AD CAUWEN'
y.aza

ITt.

Tptpcofaf a/la yap


Ba/3uXo)V

zcv

riq ccvafwyr^ Ycycv


tfuapircacj

eoTtv

r]

dy.apzta'

tnq tcivuv

a)X

etf>

/f 100 IffpaVjX 7Tp0pUTpCUS BXCtWVCj


Trapavcptcuc.-

CCXOTftCj

BXOtAcCft

TCUC

202. 203.

ITauAcy

cT

aurc;

a/.cvoac,

lovjc.

XOX0TV)T0fi
ju

asr/cv
v.

OaoaTtwv fxcySow

T KOi dpyxXxsiV

Oaaxts eav ITauXcu Tprycptcc,


aepe;
Rpericj

eittiiYi)0$1]

r/i;
Trepi

exetyev

e^rr/ilzaf
,

xat

yap RpV dliaycv


DrjCkv

nau*

Xcu dizlEyOjtic,
U7rep
t'Sc

aSBtcj r.apitoayzt'

cuv

3ti ttc/zcu;
,

Xpt^cu
T

7rcvcu;

Ilau/cc averXn*

xat yap cutco; /t

auyypacpris tcu
ev
7r etpa

Acuxa
,

xai tcov Traaav

auTcu IlauXcu i~iauTcu tt v


(

ctcXwv

t*$ xaTac;ac

&)r,v

eTrt-

ycyScv
tc;

zclc

urrep

XptOTCu Tra^atv eupcr

dtG
,

xat ypacccvucj

eaTiv aurcu IlauAcu Koptv^itxcj

dy.cvoat

ev xcTrct;

xat cpuAaxal:; xat xtv8uvct; tcv (3icv otr,vuaV utto yap tcu-

datow
Tp7;

cprat

TreVTaxtcj
,

zeooapa/.cvza Trapa ptav reTucpBat


At3"ao5rJvat,

vavayroxt

arjaj

my2rr,uepzv

ev
,

tm
xtv-

/Su^&i 7?7rctr/Xvat
(Juvot;

c8cf7rcptat;

uzx
,

r.cAlxy.tc cp.t/rjoat

nczxixuv
lv

xtvt3vvcts

Xy)C*cuv

xtvouvct;
,

ev

3"a).aaorj ,
ex
,

xtv^uvct;

itcrket ,

xtvfluvcic

Ipry.tx
,

xtvduvct;
y.xt

ys-^

vcvc

v.fvduvctc

ev
,

dieudacleAcpct;

v.cxop
,

ycy^ror

^"
Ot

/t xat

/up.vcr/iTf

Ai^
t

y.xt

oY|et

SavaTCic
,

TrcXuTpcTrct;
t&>

xat

Oioy.oic, ,

vior/ucic

xat

fj.xazic.t

xat

T/c;

d'i^.axcc

iiaf,zvLtoi.

205. 206.

Kat

zcizazctc

Jtcrhov

r.pcc

yofcv v/.eoSai

Kat
Kftzat

Siivai y/u/.pr,o:v v apxuot y.co[xcv ar.xvza.


IV

tm

(S

Xcyi).

ai3. 2i4-

Tcuvxa xat dclownzic, Ita Xptorcu (3viX5c{


'E; ireipav x4&apcf
,

^tcv ficczcv auutya XiUO

NA/lAV/.KNf.
/

61
Sl5

|f

ivj.vr'

IKI? ^~

-i,-

itda

Mtra ti
<

fbmxtaSviveti
y.jlzj TYIV

Xptfvv
,

fiutpart
i

lpY)pt0V

r.

tyjC/.i
5

r.p:<]U

9a
S
,

taavri yp
/:.I

epvicri

r$

[ym

VlJf Cl ffS J
x

?U4

0Vt M

pWI
flcv3

yCVUVTtXI'
flKWfi
c)e

fV aprw
pctazw
t3a*fuwv

pi0VM

ginffCTiXl

>

,-.

H
i

flCTrOGJlWGTCfa^

divzepcv
<o;

xat

rpi?0V

ctj

dix

te

ttajtftj

auTM
,

Ttotaot^

Tzpctr/.vvr.acf.vzt
ocj

W
iW-

^aacAecac,

napc(ci
&i/0Vtj

?ti$

yvic

T0fl

rpcftJV

fSaAetv

T0V 710 TCU


ff&CiC
,

**?**

fY)(j
r #

l0TY)T0<;

IfWOCOtTttWVTa arrw-

ewg xacpcu ave//.Wr 7 .


/

XOIpOV

(3e

pQOJV

OjOI
,

rravrws
rs /uer'
,

TOV Y.atpcv

yoczoc

zo r.oc^c^
,

czz

OPtp0t3pt>V

Cftf^cpcWcj

yj^cu UTtcpctVC 7TTwua


Tiaacv
aAcrr.pc:;;

Ttaay;; cXcxct<j
yzlc>)q

TO<; OtXWttCVYlc;

xac

c)afuwy

Y.oczocGzcq.

Aetdco uv? @Lcrcto 3"euecAccv ev

^aua^tac

Z-ji.

B0C/\lc[J.VCg C/U|3pw TZOZOCLXCLC, OCViU.CtC,

T GY.cdxtjBcZ.
Ittc

3j2.
,

JTept

tvJ^

ercc

rrerpa 7iayctaY)<j ftxtacj xac


ilC,

^ocuy.cv

4B8 T 7T6C70VT0S
jtcpt
y.ccl

TY)V
,

VY)V

Glicpcv

X^.

TWV tVCWV
izctyocaSzvzcq

ts rcov
tcov

TrapSevwv

T0U T yocy.cv zcv


,

xcxAYjpievwV

xac TrapatTYiaapcevcov

rcu T puTiapav
y.zl

c^0VT0tj

azclr.v

T0U te ypT,ycpTGccvzcg dcvlcv

twv ra-

Aavrwv* Taura

pcv

aTravra 7rpcj3Ar,uaTa rwv zcv awrrip^;


,

etac 7;apa|3jAcxw0. Aoycov


.Aau-/cos

a rcva

xa.3*' ev

ip^Vivcy.vjoc

rr,-

XeAeJerac.
co?

Mn
Kac

'HXecrJac

xocrpcq cxztGTtZZ ecperwrlv.

4^Ac*/w.

tc.ac 7rspc t:u

MAa

xac rcov uccov aur0U, CV

tw a

2oJto|ptfitg

locLioipeiocv

aXcrp0Tar/)V Upciaiv.

^xg.

20A0^vt0j*;

T3vr,x0T:0

dtoidoxps

rvs ocvzcv SocGtluxq


itpocj

'Pcpcay. c vtcq ccvzcv yvjzzai*

cvzcq ffVVJCC^pOtaSeVTtt

G2

C0S>IAS
,

AD CARMEN
xot

III.

auTcv zcy Xaov 'IopriX


vcv

t;u;

tkQOcvc.
r.aic,

auTcov atTcuue-

eTrtxcj^toat

tc7$ r.pzo-fiuzzpcig

zcv nazpoq auu-

j3;uXeuoauevcs Ttva Xoycv auTc7; aTrcxptvatTc, xaxetvov arra-

Xwg auTc7;
vecoTepcov

K?oxpiyJVfl*3 au/JtScuXeuoavTcov

yvcouriV xou tcov

etXrxpoo^

au-cu

7raic)cov ,

t;7;

uev vewTepct; cxXr,,

pw;
o

axoy.piSrivat t&> Xaco riic ySs cuu|3cuXeuaaat 7:eto5etg


,

TCTe dtznpxiioiu.vjcc,
,

xa: tcov TrpeCjSuTepcov

am&wocc.
,

zr\

cuuj3;uXta
<j>uXcov

et$

TcuvavTtcv
pttflg
,

t;v Xa;v r.iptzpir.it


itr.cvzcq zcv
et;

xat

oexa

a-zyoipia?;-/)
ev
tcov

Xacu

cux ec* f*eocu*

pt;
TflTe

YlpuV
(3-/]

IcuoV avrp IopanX


IcXcucovtc;

Ta GXfiVMy.aza
,

Tracoov 'Iepc|3cau
ecp

uicv

Naj3a.T

a!

oex.a

ouXat
,

yucvaiv

eavzac, et; (3aatXea*

yryava-

rat

cuv optas

coaTe r.pc^aau
,

tcu vacu tcv Xacv e 'Ie-

pcucrctAtipt.

ar.ayza^at

c5auaXet; yjpvaac. xt tcu

BaaX

et-

clcoXcv

xat TrcXXa eTepa ev 'IepaeX


,

rn

Trpc;

zr\v

Zauatto-

cziav

Ivtopvaai
,

cv.cv

v.at

Svaiaazr.pia t;7; BaaXetu


dtc
tyiv

auevc;
piapetay

5uetv tcv Xacv 'IaparX Ttapecxeua^e*

3azcv

avTt rSfi 'IepcuoaXnu tco 'laparX evtjpuoa;


'lzpcficay.
,

NajSaT

rifi

3"ta;

XaTpsta;

v.at

zcv ztazfxaou

voycv anzazr,az'

zcvzcv ncllaycv tyi; ypa^r; v.azrr/cpcv,

ang
xat

co;

TipcoTc;

Vcriuapzz tcv 'laparil


co'Je

eupct
,

ti;
Tfl

av aXXa
aa-

tc

acA;ucoVTt;v

v.a/\o)c

exAr,7:e;v

TptT;v
,

Xeuec3"at

tuv yr.v
Ofll/XflU"

tc

<3e

TeTapTcv cu/' uTrcueveiv

(3aoi-

XeucvTc;

t;u

yap Z;X;acoVT;; o;uX;; rv


(

ctx;ycvr,;

'hpcficay' avxytoyimc, cvv o 3"e7c;


cu yap zri 'IepcvoaXma
452.
Tr,v

rpr ycpic$ TauTa

cpy^otv

lau.apzcav c\cv zz e|tocuo3'at.

Tt;

3'

ai'cov

ZaTTtpeipav

azaaSalcv 'AvavtaV Te
(

433.

Kepdec^
Avccvta;

ct

ortpeTepctfl

xax;v p;p;v r XXa|aVTfl


tcov

Yiv

tcov

TreTTtoTeuxcrcov 6ffi

flt7TflOTflAwv

ev

'

i
'
1

63
-

'

;-

UCU-

at

zozt ndvt*
,

*civa. ,

ra

yctp

*ffccfi
r::'Jas T'*v arcc-

mitpciTtittU
cttcXcoV,

Cf pov xar
de

tKOcffTCO

OJCOiOOTO xotSori
,

&
-

,'

/;.v
,

'pX&tot di
;
,

:m Avoviot xupcft

ignrpmatfi
g

t:
vn
,

utv
:

m
y
I

tc 01 vccrcpiaauevcs Y.czzo/iV ipbYCf&


,

U-

toou

xai tygvoGttj.tvs$

Xa(3cov otnpfotatv eje^/ujcv

cir?ovr#c
;

t:u ITeTp:u*

dta ri zo rcveuua
.

ro

itytW e^suaw ::[//:/


/ t

-r
y.c\JLOrOZvzcc,

cvv

Avxvizv
tc

r.pcc,

tmv
-n

yexpOTcpfc>V

xai TrCTC-

5cvt:?
vrio

oux dduta

yzycvcc,

Saitocipoi
,

r.xpxyzvcuzvn
xai aur/,
cjs-

tcu IltTpcu cpuTYl&ejOtt xai


,

(|tcyorOtpieW)

a.uevy) tyjv 7rccpac7v

i\xpxyp-n\jx
,

e;^u;r xac XAVTfti


zr.t

[jzz

avdpcc,
CfsiOVZOCC,

ovv xr.cz eBurr^


zcvjzck.

cpcjScc,

ir.zriozv

r.xvzxg t:u;

at yAodooccv yjpvoz-nv

rifi

7Tt

vJCTtpicaro

Aazcn
,

^jj.

Avdpxotv

ev

T.pozzpcioi

Trapexvccv Yr/ucv/}cs
,

456.
45-.
,

Ecpca Te xfir^ T |3atcv

o^OV aViXnaaTo Xacv.


riv

A^ap

tcu

Xapuf

cutc^ 3e tc yzvcq
,

topxrjlzr,q

t:u c\vx^Z[j.xzcq acpeXcuevos


0*ia/3ej3y]xcT0s

eXco (3Xaj3y)V

e^TrciYjae

tco Xa>*

yap tcu Xacv tcv


,

'Icpdav/iv

xai

ty,v

^lzpiyu

EoXiopxcvvToc,

'Iyjacu^
tco 3eco

r:u Nauyj tco

Xaco ravTt

&Ta-

JaTc

TiavTa

ava^ea^at xai

utidev tcov imcr.mzo-'


,

pevcov Xarpupaycoyyiaai'

ysvouevoi ds r5s TroXecos eiaco


,

tcoV

rei^stov auTcuaTco^ Tr7rTcoxcTcov

tcv

pcev lv aur/i

Ixcv

av/i-

p:uv cu

uyiv

tcov

axuXcov

cypcae^aucv

dt m

yjpvoicv

zcivvv
oipei-

^iaoce.^zvoq

'A^ap,

yXwcrcrav ts
c?e

JpucrSlH y.xt cptXyiv

XaTc xaTacppcv/iaa^ 4

tcov

XctTrcov e^UTrp/iaSevTcov Xacpuccov -

TauTa
ttcXjs

yjv
c]e

Trapa tco "kyxp* ev TcacuTW tc7*

a^c

ty)5

ra^;
7

r5s

cpstvyj?

avTY)

Xacc yrapeTa^aTC xal eTpa -

G4
7T/T

COSMAS AD CARMEN
'InGcvg
cvv
T.eGorj ent

III.

TpOGomcv jtwdupew

Xtrrc/Jtevc$
<5e

tcv Secv ancyalv^at ro atrtcv yrjnuartG^etg

-nept

rov

dvocBeuarcg

eoWe
c

xXYjpcuc,
,

xara

<puXr,v

errt

<3e

rnv

<puXr,v

Zape

e-7re<7ev

y.lnpcg

aur/i

xara dnacvg
,

dtctacrt

yXnpcv

xXflpcuvrat

<3e

tKptcc,

curcg xara Trarptag


c

7rt7rret

oV

cur&>

pev cuv
XyjBv)

<p&>pa3"e/5

A^ap

xXeTrms

tfuv

Travrt

xareXtB^s-

r&> c<x&>
,

aurcu* yat Travra oe ra Trpcorcvra aur&> eve-

T.vpnG$n
485.
486.
'Qc,

xat T.otGav rnv vt.c^xglv avrcv xaravaX&xje Trup.


<5ixyi

t3e

ro T.apctSe ficoq y.rauevcv dpcrnpoq


tyrqctc,
,

Atidia u.n xcrenat Seog


Bcu3"ctvas o 'Hpa/lng

dvtGCtGt.

leyerat

ravrng
Trapret

X a'f V
,

tyJc,

al-

rtag* o 'Hpa/lng r/jv $puc7rtt3a


f

yyiv

(3as-a&>v y.a\
,

rcv vhv avrcv 'YXXcV etra rcu "YXXcu T.eT.etvav.orog


trcuvrcg
rpccprjv
,

xa!

dpcrptcZvra rtva Qetodauavra cur&> xa,

lcvuevcv 'zeaGo.u.evcg
(5&>xev
,

Tmjtxev c 'HpaxX/ig
t3e

aprcv

c$

<3e

cux

aXXa

xat u3picrev o
,

'HpaxX/i; eva r&>v apcrptwv-

T&)v

j3c&>v

Xaj3&jv
,

eccpace

xat

eSctvnSn aurcc, re xat

uics aurcu

y,at

ey.lnSn dia ravrnv rnv alrtav ficvSoivag


r&> 'Hpcc/.lei

kitetdn rcv (3cuv cXcv L^avYi^* ev^ev aur&>

ye-

ycvev o Tpcg

rcvg
ev

ApvcT.ag

7rcXe//c;

rcu yap Qetcda[j.av&>^


y.at

rcg

dvelScvrcg

r5
,

rrcXet

xat

etrrcvrcc,

tcI-u.icz

iXth-

/j,Srey

ev rvi /&)pa

e;riX3"cv

xar' avrcv

vevtxrpce Trav-

rac,

'HpaxXric/

rctvuv

5e7cc, Tprr/cpLcc,
,

T.pcg

rcvg

x&)-

/ucvra; TapSevevetv rcvg


l(7TCptav
0etc(3apiac
&>7ujep
p-/)

eauT&>v Tratda^

TauTYlV ^tft rr.v

yap atrri^avrcc, aprcv

rcu

'HpaxXecu^ c

<3cu; ,

rcv apcrrpa (3cuv xat tyiv t3tav TrcXtv


a;:&>Xe(7ev
,

cpytG^evrcg rcu 'HpaxXecu;


xat
avrcig
y.at
,

cur&) ycfioq

e^t

p.rj

(pr.w

rcig

ycvevGiv a.vrtycrnGOi Sicg


7rpc5etfe&)^.

raurr^

evexev

aTrcXoavrat

rr^

i
:

83
,

WUtt $
A
1
/
j
I

CdTl^
J

HV
7TC

QtU
j

T
j

vj Treyov

i)
I

Ip&prceicc
'va^pucVTotc,

Vi
,

dcxeueuf

Ol
epctttV

yeAcu*
atxeTc.;

opyjrjiV

vi

ypOtpY)' t:j::j:; 171

t0T|
j

uueoupcv otoTpoc

twv $uyTCpwv rwv


,

ecvpcoarcov

xt*(3vti{
Tcet'

ovyytvovTai Tau:atc
o .ococ, ,

ovjtxo>upcvTe$ :/, apiap-

upytodv] toivuv
ayvepjeueV0VC/
ei

toucj

etyycAcuf

vJw
~r\c,

-aic,
ecc

yyyT-

a(;i

vt-j3"v

ar.uCicv

ocwcii
9c

ctptapTtacj

ytyovrecj

ctixtovto'
,

ytyovTecj
tt!

ctotv
eei

ei

eW
T/i

atwvocj
rjcjii
c\9\zt
,

evouetcjToi

avopecj

U7TCpMcye3eig

Te
de

xai

xat

eTi
,

[j.ctliGzx

Atav tayypcf

~c

Tiva Ttxretoccj

Tcteurev

or)ptc7ov ijv

tms

tcov ctyyikwj 7rpos


cpr.otv

yuv-

a7xa* cruva6tacj' aaapxcuc oe

S^ecXoyecj

:w

ypotpt

^aT^
xat
fttje

TrapeTrcptevc;*

auTo.;

ts

7i

to

avaycoyixcorepcv

ccyer

yap

cpiaiv
,

qpiapTev og Tt; Ttiv aaapxcv


tyiv aTroc^stav
tyj

cuotv cuve,

rf aapxi
tr.v

TOUTe^i

dy.ap~ia

xat to>

yaptco

TrapS-evtav.
exet3v)pev

Kat yalav

aaapTaciV
acppcavvncj*

cupavtcovcov.
exe7vct

Xg3,

KaTYiycpe7 tyi^ eXXrjvcov


aurcov
rpccxuvcuptevctc,
Seoicj

yap tc7$

uV
ttcc-

~a piuaapa
TraSeat

7Tpcaveptcuat

3n

xat

auTc7*

<3e

X a P iV

TCt *
,

sepcuat.

EXXnvcov Tac3e 7iatatv

eTret

TraSeeaatv exitvot
<~r aaa^at
t

494
,

AAxap

zcig

p.naaVT0 Secvq

aki-ccvc,

4<P,

KAeTrra^ avt^pcyuvcu; pciycvc


Avopo^oveug rexecov 3nXrj^cva;
KXeTrry)^
o

oCkixijj.cvct^
ric3e

avopac,

49^.

T:xr,o)v.

497,

'Epp.r^'

xepc3wcv

yap 5e:v aurcv xaXrujtv


o
t?

CG
c
>

COSMAS AD CAHMEN
,

III.

0)

Apicctcavnq o YMUMog
,

eyr.olzcv

avzcv
y.ou

opyjatn

rJpvcri?fi$-,

yzSa

t:ut'

ec*t

xzpdcv; tycpcv cvzo; dz

xviaouq

tjSott. y.oyytedfizaL'

Izyzzai dz yai cV,/axpiov


ztl
co;

to; e?:iclcixvv-

utvu ayrw xpsaatu y.azepyjGSai


t.lcv

ia xpea*
pig

xai p.^ccrtTrzcocpcv

ayzcv
dio

t.olcvgi fiaGzai^cvza r
y.zpdtZo; ,

y.hr.r,;
,

cv-

za'
xa<

xaAetrat

xvta^

cW.a/ptcov

xat

x?.c/J/ ,

^cytc;'

ctvzcv dt

caaom

z).lr,vz;

/at

t>cilt.ov y

zcvz* iclv

ayyzlcv,
* Avdpcyvvc;

Alovvgc; 9

zovzcv

yay
,

ccccgl

xat

za av-

dpoiV
1ttc\

t.clzlv ,

y.ccl

za yvycuxtoV rarjyuv

xat

za; fia/.ya;
,

avzcv xa!

p.atvacWg yivcyzva;

ex|3 a/.yvzLV

xa!

wy$

cazvpcv; xai t:u; gzlIwcv; zlcpycvyivov;


Szvovzai
xal
$1
zcvzctj lycpcv

rcept

avzcv*

yv

zlvat zcv civcv

yai ozi dzoor/z


y.ai

zal;
,

yvvou^i xat zci;

avdpazL

xat

ir.icv

epteSv-

G%-(\ctav

xat piSvcjavzzq yzza rcov

yvvaiyw

ycpivovtji r.zpt
c\
dz.

avzcv
va;

ca.zvpov; dz IzyovGiv eivat r.CLuzva;*

(oaal

n-

jrepi

tcv
v

Alovvgcv daiycva;.

McLyo;
'

Apis kc\v

cvzcg

t)z

rtf

'AopcoLZY v zyAyjvzv
t

Aopc(j[--f\

ol ywr) 'hv 'Hyaiccv zcv

y.ccl

'

AytoLyvcv' "Hcpai-

gzc;

cvv

yo)lc; Szc; IzyzzaL

y.oll

yal/.zv;'
,

yvcv; Oz yci^

yzvch.zvrv zriv 'Acppcdtrflv vr.o zcv"Apzo);


r.ayLOcc;
,

hazr^GZ ztZ

Apzi

ev a\;

zyrayzL;

ApJ expaTrw^' "Hoaico; cvv


Xzcv;
,

cvy/.o-J.iGauzjci

r.avzag zcvc,

y.zyxv

ctvzcv /oczzyzz
r,v

yzlo)za'

IzycvGL o
idzpGLzr;
,

zcv "11(coagzcv
c; rf>
,

S:pGLZrv cKvut.lcv'

yap
r.zzo
).o;

zl;
,

tcov e)lr;xuv

Gzpazcr.zdo) r.apzL-

cv r.okzucv yapLj
-hv ,

zcv oz yU.y.ohcL'
v.vpzo;
,

cvzog dz yo)~

zz
,

xat
(

cpafic;

uajapc;

aXXa

xat r.pc-

GJTDti
ccov

5
;

c^r c7V

"Oyr.pcc'

(c)zptjLZ

a/.pizcyvSi

hyv; uzp

ay;p/

T/.;.

.1.

>

tctvuv
/
I

[j

/.Xy;v.;

JM

rcci

wfi

yop toi^
ln'

\
,
'

f
,

{/

ovyy.a). tGOtq
,

avtt* |CV4
tiv
i/tct

Attta

/av
xat

fftCMffl

vi
ct

qpoj3v)dllC

/ucLtucv

/at

tcv

Ba3cv

kve;

etatv

tcv

Apecx;*

Aprjf

v.:h[j.c
\:;
,
e*fi

Aeyetar
,

a.vrcg

dl "'Ap/is

/eyTat

vm

"OpHlpOfi

'ApCf
y:v'.)V

AjMfi

(3pcTcX:r/e.
tOlCV

BAairttXOg tcov
cjspi^e

ZlVf cVlV cut:; */^ t:v


,

natepa rcv Kpovov

3w
,

xai tvpavvcxtovw xaAeitai*


tt)|

Kp0V9g yap jUUaCTWVCC MV


aurtjfj

ex

'Pfa| tOVl ttXTef*eVOV


,

Katcfftvev
,

Pea T^xcuaa t:v Ata


KatctirieTv

Xicv
c

ty.arr.

jreptcXtfaoa
TCteov

tm Kpcvta
,

ezr3tcWtv
ovv
auTC;>

ue

xatairpoc

tov

A(r7cv
,

ecYjpicaev

ar.av-a^

tcv$

xatairo&evtae,

coaTe kixoov Ai&cv


etvai

Xeyetat xataTrtav
rraTepa KpcvcV
, ,

:uv

Zeu^ vvcvg totcvtev


eatrj
aur<v>
,

tov

to*tev

ejrav(3aat-

xat ejsreuev avtev Ta atoVtz

xat

tt.v

Xetav

aopeeXatCi
rcepi
tvie,

Ke^Tat
'Oactco;
TTTtxcg

xara7:raea>;
,

aXXay^cu.
,

Kpovc**;

cv ttva v.aXcvoiv OupavtJrjv


co^

|3Xaex

eaTt

Toiv

rexvcov

ecpnaev

yap
tcv
,

ort

tcu^

t5s

Pea^ aurco rtxrcuevcuc, xare7:tve # xat


eacoaev auXcuc.
-rctcoat

Ata
xat

7rav:upyco:
Trept avrr.v

n 'Pea

ettg

KpYjtrjv

cpuyaoeuaaaa
,

ta|aaa

v.at

KCpv^avtas

ha

xXatcvrcg

At:; v)/:v

ttva xat axeircoat tcv xAayS^vptaptcv Taur/;v Ci r.vocpjpaatv


cpaat

pixtjV

tiviV
ct

aXXct

ccjXtttxnv

ecjetcJn

ta7;
:ut:t.

a.7ni<7iv

aXkr^Mv etU7rrcv
8e

xepvjjavtcs'
eirXctc

c3atwcve^

oe

A^pei

TCpwrtatcv

cc

apycawriat

499-

G&
J0 .
5oi.
5o2.

COSMAS AD CARMEN'

IIT.

Taups^, Kwcves, yjvaoq,


'Ocrcra
pttv

ocpt?, irHrcg,

opUS, aVaVTa
dlcc-advcg.
epoarBzts

coxus

avco^ev pro; xcucc; t

Taupc?
avxr\z
,

Zev$ yivezai

dtd rrjv

Evpdmv
-:zr\cac.

ydp

etg

Taupcv fUerajSXflSets aur/i


z-nv

CTVVeTrXavara.
yaei

Kuxvas yv/ovt dia


tirv

Ar'oav

avrriv xai

Neuecriv
Xpucxo;

xuxvog

ytvoutvsz

avr*7$

oweytvera.

yeyove da rrv

Aavdnv

"keyezat

ydp ypvccq ye-

vtcSai

xat

pvnvat
dia

xat

euro? aur/i cvyyevec^at.


rrjv

Oqtc,

yeycve

fnV

'OXup>.7rtac)a

'AXeavopsy

pir,-

Tpa*
aur/j

leyezat yap y.ezaycpy(j)!cr>vat tiq dpdv.cvza xai cutcos

cvyyevtcSat
a/Xct
tcv
0*

<5tc

xat
r/)V

c^paxcvTtad/ig

llyezat c 'AXe-

^avclpos'

cpacrt

'Olvyr.iada y.cryevcavza Ne<I>tXt7:7Tcu

XTva|3co

|3a|3uXcovtcv
6

ct/co;

XeysTat
tyjv

7ra7$.

'Avr,p

yeycvev

Zeu;
oj?

ota

r/,v 2epieXr,v
r\

Atcvucrcu
p.a-

ynztpa' zavrn yap

avSpcoTrcc ovveyevezc
,

de

"Hpa

Scvaa xat

/)XcTU7r/)7ac7a

etg

Acycvg dr&tv epyezat yeza

2ey.elrtC cos dr.azovysvng vat y:n epoy.evr.c,


TY)
c7U// 6cuXcuei
1

vro Atog'

dto

zav-

Tro Att -apayevoy.evff)

-pcc

avzr v
t

atzroat
cvv

y.zza

xepauvcov xat j3pcvrcov


'

cvyyzvzcZat aur/i
,

d*7irep

v.at zr\

Hpa' zcvzcv
(

de yzvcyzvcv
XajEcov

pirj

tveyvaca n ZepeXy)
,

xpauvco.5r

Zsu; 0

tc

ev

aur/i tyfipvov

cytcag
purjvojw

zov ynpcv
e-lr,yayzv

kfialzv

avzc

ffXyttcoJ&evrtoV
v.at

cu tcov
CootvcoV

ewea
leyzzat

avzc
o

dta

zcvzo

ynpcg
oz
v.y.t

xat

dzelec vvry.a

Atsvvccg'
v.cthtx

ztvzc

zavzn
ev
co^

/at

avopoyvvcv

cactv

o';

1\zyU:nc

rw

p^/pw

zpayevza
,

zcv Atcq'
otl

kyj.i

de

cvy

cvzuc
,

aXX*

ecpajUEV cp^acraVTe;

xat

ra avdpcov
r.ahv
c

rr:f:t

x^t

Ta yuvatxcov

e~acyev.

"OpjVtg
firjcJtfUS >

Z:u; ytvzzar
dzzcc
r\pr.acz

zpacSeig yap zcv Favu-

yzvcy.cvcg

zcvzcv

cppu^

de o

Tavu-

S'.

C.
i

NA/IAN/INf.
,

BQ

cJt

pi&os t/
ivv

ou

/
''.t-

CUTOV

'

arc7tctii'

ew/

outc

S,

ll-y-

y)pft*ercv
-

au::v

'

aSo

i/uXTI
ei

tfltU TTtvrr./.-vra

SiartOU

n
,
t

Wf*

raura^
9TA

naw^

cyyaarpcoaa^
Kfltl

av,

3l

liycjQi

tpteCTHfpOV

TauTa
\

yjatv o Seios rpyjycptccj


/

ae|3cvtecj

a:y.a^>

ct

tyiv

Trap^cvtaVf
napocj atptatocvra poov
,

iz^

a/c^cv
,

atpiopocucfyicj
yi

5io
,

'AtLaptcVYK

kXco3y] yap exeov Scocj


rijpwcj

oe pee^pwv

5n.
5i2.

AuaXe/] T.nyn

Scclev
ev

eu
rejp

t'

eptapav5/).
Aoyco.

KeTTai

rl

rapcyaa caTcpta

Aoro^;
EIS

a.

Aoro^

e. (1)
Carm. F

EMAYTON.
e'cov

Oure
'II

j^opov

r.cadwj zi>
tcxccov
ptev
,

ez^auaaTo zcoacv
aloyjv,

3. 4

xedvcov

yje

cpcAng

MeptvriTat ty{s
tcv
de Xeyet

cpuatxris

TrpcTepcv
,

dta^eaew;* Savct-

7rato\uv

xat x^auSyacv

cv 'Iaxcoj3
,

exAauaaTO

tov

utov

auTcu*

tcutcv yap xa/Xtarcv cvra


,

xat rco 7:a-

tpt TrpcacjtXec/aTev

copa7ev ts tyi c^et

/]XcoaavTe$ oi adeXcptcog et$

c^t

TipcoTa |uev a7rcxTe7vat j3cuAeuovrai*


,

aurcv ctyjd-ctycv^

XavSp&moTepov dWeSevres
(i)

ia//ar XtTatg
t

cWdoVTC

Dclnceps divers*um ab editionibus ordinem carminum

sequitur Cosmas. Heic quideni in editionibus nihil cst praeter

quartum

carnien.

70
ccj
ittj

COSMAfl
zr,v

An CARMEN
,

IV.

ET

V.

Aiyv-zcv

01

y.ctt

avza twv

acyUTrrcttV
ojrcu
dr,

7:-

ocvrc rtvt GTracJcvrt Flevrecppyi xaAcuuevco'


Qccauvr,^

v.al

oro-

avTtTrctcvuevc; xar'
,

clv.cvcy.iy.v

xoZ xpetTTCVfltj
e%)Acd5if]aetac'
Icoonocp

rSc
cuco;

ctiyvKTHii vazzv.pazmz yr;


rcv ^trcova
rc;
(3c

a/Xa/;u

/a^cvre;
rv
,

sl

ade/cpct

cv eveoeautc

ovo

<3e

TrctxtXc;

alu.o.ixvzzg rrpcacpcpouoi
VTzckzfiunt

rco

TraTpc*

rcurcv
,

l/rtyvcu;
7rev.Sc;

zz

tcv uicv SflptaAWcv ye-

yovevai
yovsttt

eijgev

a-.acrr/cpnzcv
,

z-

avtw*

tcuccov

oe

tpmaiv cov

Icotnoa

enev^naev
et;

errt

rco tdico ftatpt'

r:u

yap Iaxo(3

r.avctv.tx
,

xareXScvrc;
rrept

A\yv-zcv uera zc zcv


cor,;
,

IwjYWJ (3aaiAucrat

ra

reA-/]

rri;

ur

rao/.vaf

x^t' Ar/v-.zcv 'Iaxwj3 everet/arc* re^ewrnapayta de ttpc; rvrv

Xavavatav
ctv
ev
rro

'Icoarcp

a7rcxcutet
rco

Sa<j/a; ?rpc;
zv.zr^aazo

rcc;

Trarpaacyvpicv
te-

aTr/j/atw

cW/co

ttuvi;

-apa

tcov

ucwv 'Euucop 'A(3paau ev


%

2u^eu

evBtt

ttocot*/]

S-aTrrat

2appa

cuvavej3n

<3s

rco

'Icoarcp

tt/y)Sc;

Ivavov e|
rf,

Acyu7rrcu*

exettre de 'Icoar,cp eTrsvGnae

tcv Trarepa ev
a\yvr.ztct
,

a/w,

xa excj/avro

uci 'IaparjX xac


T0 cvcua

01

vc-zz^ v.zyxrrevSc;

h,y xae
ywrrcu*
ycxo
v.ct

ex/-/)S/]

rcv tcttoi execvcy


7rpcocpf/cu; r.zci

Atv.xt

yvvcuy.cc, 6z cprac
-r\

zr.z.

Ixcpxz'
zr.v

cpyrjtv

ypafn

?ti

7revS7]aev 'Afipaxu.

yvvcu-

avzcv TrevSc;
v^(3pcov7rat.

u.zyct ,

vat o\ avyzutzai oz

avv aurco xat

ct

5.

Ou

Trarp/iv

ylw.zcr.v fAaAipu rrupt

tetxo3ttaav,

Meuvyjrat
crii
(

rcov

leptptmi S-py.vcov
urrc

curc; yap
,

tfinpwSetActcv ctr.ctytvi;

rr ; 'lepcucjaXriu
,

rcov acrcructrov
,

rcu

S"evrc;

eS"prv/icre
,

acpcclpa

v.ct^;r u.zv:z,
t

ocTcevavTi

'Ie-

p:vactkr u.
t

aurn oe

euTreTruptaTc.

G.

Oi/re

Veow azvyzp-n afyta retpcueva.

71
' I
,
'
'

.:

tV
6

/aLrjMTarrj vccm
Tcu CMuar:."
rrjXatftc,
V

).t\:i-

di

t
l-j

ocrpo/M
,

XOI

-1

fljg

v .r.uy.g

xot^

xaSrr,//vc;
.

CT'VcV

cuvpcpu.v;.-.*

c/;.m-

IvyjaptO

'-"77f>;
(

ecTECpavo)^/].

lla:^

pyiyevcio rt/avr.v xat f/r,Tp; aXtTp/.v


vifureprK
p.r.Tif.a

gg,

ap^acrtv

pctpyeavvnf

JO o.
10I
)-'/';)
.

Kat cvchctc
KciTai
a
I\t rat
71

cJpa/.;vTc;

aTac*a)vCV ouu.cfic^oic.
ev

xaTa tov 'AcJau icrrpta


c.).;

tm

cleuTcp-/

vct^jvlv^
V
ffti

AtytdiV

r.c^zzi.

x $g,

).c-yr).

Out: Xcycv
0Y)X

rtcvre';

cv

evclcS"*

yivcyivcfji

1-5.
,

5eo;.
Trspt

7 G.

KeTrat

tou

e^ucpcripcaTc;

ev

ru p

Xcyc.).

ure vcpicv rpcpccvrS cv ev ttcte /atverjCt

177. 178.
179.

rpapcpcart

arpcxtrv

Xptcrcc,
,

uT-oc/iatov

nAaiV ava
Ke^Taf
yrice*.

lyjxpctXi

KOt
r/5

ucTarcv

ev xpac)r/:c:.

ev

tcT>

|3

Aeyo)

ev

xaTa

tcv

Mcocea Avj

Aoroi
EII

<-.

E-MAYTON META THJN EIIANOAON.

A//c;
5

la>p vecg tpu


Trept

zo

atriov cux e.c

cyctcv.
,

5 I#

HaVi pev

rcu pceyaXcu fipxyjois 'Ia\3 etpr.rat

aMa
,

xat vuv emeiV cux cxvy]Tcv

lcip avrip yiycvz

div.aicg

Tr,v

72

COSMAS AD CAMflM
,

VI.
rcov

Avgiziox yrv xaroixw


uw'
ovrov

yevocj

pcv apaty
,

7J(7D

uwv

toutm
rcoV
,

Stocj
rrjcj

euapzvpr^ev elrwv
yyjcj

2ri

oix eerti /ar'


,

enii

avSpcoGJocj
,

oxoxocj

aXyj^tvocj

afiSfinTDg
vyjpou

chxatscj

Seovefinc,

d-eycu.ivcg

ctTro

rravTsc ttoxsotpa

zjpayu.azcg'
ifyntt\(Mto'
,

tcvto

elg

netpawuov

oidficlcg

Srecv

y.ai

npcora
yjv

ptev

a7rcoXeaev

avtcZ ta vT.do,

ycvza

jtpofiata
,

6e

ajTc?i

erzav.LGytha
,

v.dyxlct

zpi-

cyiltat

euyyj pocov 7revraxocrta


,

cvct SvAetat
,

vcu.ddeg T.ev-

taxoauu
r,v

xat
efot

vnripeata T.c/.hn
r/;s
yrjs"

ayoopa

xar

cpya p.eydla

avrco

xai

auTss

euyevyjcj

twv

a<p*

ylAtou

avaT^oov*
TjOcT^'
oucj

/ar

7:a7c}<;

aurco jrjrpvcv
y.tGov.alcg

ItoTa xa<

.SrjyaTcpcs

d-avzag
,

apoyjv o
vtvr,Gat

egr^avLae y.ezd tcov

^rrap/^vTMV a-JT:j

ficvlcy.evog

avzcv
,

e\g

filacynIvavd td
,

y.tav

cocj

de y.apzzpvg eyepev evyaptGzr,Gag


o
v.a.z

cvy'

v-ccycvza Tccg tcv T.ztpaaycv


tov ?r Tr,(7aT0* lafioov de
(

Otaficlcg

VTclafitov

au-

zr,v

avzcv GMyaztvrv eccvzc oe T.azcg


ego)

mav

vcgg) zcvzcv nepifiailzi oeivczazr'

d~o

TcdtZv
ryjcj

avzco yeyci
67n

v.zyalrg

vTrpye T.cvr^cv
,

ylv
zcv

7TOAecocj

v.CTpLag

va^eQcyzvcv
,

Xfltt

rov

Lyjdpa

Goyazcg
eig

d.Tct\ecyevcv

cgz^ccvm

rr,v

p.6v

tcWv yvvaiv.a zrg


oieyeicei
,

Becv filaGyrytag

Gvyficvkcv
fj.vrip.rv

avZM XpottpOU
,

zcZv

yev oiyofjitvm
Ticvrpcov

e\g

dycvaav y^r^Z^

rwv dl ev
ciicj

yepGi

"kimnpcZc,
u.r;/.cg ,

v-cz&eu.evrrj zag ovuocpac,'


zst

$s
rtjV

tcu ypcvcv zo

rSc 7rpo<JOOXYjrow ownjpiacj


v.ai

aKoyvMGtv

at/.ov
,

te /at ttcc; yevcvg

twv

oixeicdil

rt)V

ojXcz[v^gvj
EC7rs7v

ovecoyj xac
y

yeXcora

x.at

u.vvzrcLGu.cv

xat

ar^l
(3g-

pfjv

r.aGav eos tcv


,

utm tmv mipaquSfV dnev.evMGe


oi

XoS^pcyjv

()<;

ocj^AyjryjV

TrXecovccj

evocviu.Mzeccv xar-

iTr.Gcv -'-ipaGucL

rwu

jt*ev

avcovcov aurocj ro eyraSXov 7rcpi-

(..

w/iw/i
j
t

i.

73
,:

ocrv

Ttpc*

diy- ra<

fatXolc

Ttuy]3ci;

rctf

o*
t
i
,
) y

(WAa

7Tvt Ttapiayzv o Bicc,*3V

xat
t

y*Af.>T<?
fjnvoc.

TC

tfTCO^ia

McT*

y,/ J

/A-

cryzzai
|(

Y.arnayyufjivcQ.
TCY)?I
,

T
Al

pi|3Xotflri

pLCyaxXltC

eifft

reXuvai

,t.

rra7oc te pe*/a$
t
.

wiy t

evt

oWpua Xn^a^

<,-

'Aayyuxcg

/".

MarSaics
ucvcv znt
Ta

riX&>viie,

yiyovi'
,

zcZzcv
auTf-i
,
,

iiw

InacZg y.aSrz^cp.a*
o
<5e

tlXutflOV

etTrev

ax:).cu3"et

ava<r;a^ xat

tiuvzu xa.TaXiTiojV

yixoXoi&nariV auTfo xai VI-

ycvcv auTrj ia3v)TY)C/ cvzcg de yui zo


ipoc-co*

zvayyzhcv avvzypa-

rtXftWti
SXoii
<3e

3l ffTtv o

zz\r\

Ttva xopu(cfil*0 ?rapa zo


ffTt

ItXOC/

to

Tipayuoc irXlOVIXTiXOV
TcAwi/yjc,

xai

iyauapTtg

rcv*

a).Ac^

eort

daxpucra^

IV

tw vaoi, c^

:raca

tcv

uzyalavycv
3'
ii

<paptffa~cv

xarKXB'! dec)lxa(6)puvC
ev

KeTrat

y.az

avzcv lazcpiu
TlXojVflc,

tm a
,

Xcyeo.
'IyjacvV tijgiv
u.r>

Zaxy^alcc 3z xai ctvzcg


zvszcJvurtaz*

vr.apyovj

xat

rcyrov

ciaptcvTa

zrzaaaa^ai

oyVaptc

vc$
'

oia re rcv jrapeTrcpt.gvov o^Xcv xat tc Qpctyy zr,g v.t~ < \ / \ f. ry


\
-, / .

xtac,
eiti

puxpctpurjg

yap zr v
t

rjAtxtav

peya/c^j^:; Layyuicg

aittoptopatac,
,

avviX3"

Szaaaa^ai zcv r.cScvuzvcv

cv Jyj-

ff~j* y.uhtaaq

?rap

auTco T t.zvia^zig uu^r.zzvzc yui Tiavrotc,


evfJeefft

Ta Ta UTiap^cvTa
rCk^g OTrodcog

xai 7rXevexTY)3 eiff i


,

rerpcc-

Zuyyuicg

Xpts-cy uaSr-r,; zypry.azt.azv.


T XexrplOs
Ofi

Tpztg

d"

apu Ivatuzlzlc,
-vzvuu
SffTt

r z~i

rrr.yr,,

c)\.

"Hv

zz

r/zdr,azv.

qj.

IlpwTc^
zYztaz

TrapaXuTc;
ur,

ev Kontepyowupt

^zpuT.zvSzLc,'

yup dcu zcv dylcv

f3uvauv:t

avrov -pcactyy.yziv

74
rw
'Ir,crcu
,

COSMAS AD CARMEN

VI.
xeru

mv

<^zyr,v

avaYxlv^avzic
oe
v.<xi

olxcb

Y.aSf,/.xv

avzov imi
fxevc^
,

xXtvng*
tyis

XpeaTc;
re vcacy
,

tt,v

Trt<7Ttv

auTov SeacraY.a.ij.vcv-

aucpw

twv auapTtwv zcv


<?cfj.azcc

ra Ivglv
o

eupajuevcv
r/j
izriyri

t<5

/cyw zcv
,

ar.zlvGtv vyvrf

de

~t

r.apalvzcg

e^Ttv c rpcaxcvfa xat oxra)


zc/.v-

ypovcig

tyj

tyis

TrpcpaTtxrs

ey/apTepwv Y.clvy.Cjr^cx'
,

TUS
T6)

yap ayye/cc; y.aTtwv xat cra/suwv tc u&ap


XaTtCVTt
TY)$
t

tw

TrpwTTap-

CtacCUV Y.aZV/lZO VCGCV

TT.V

/UCTtV

tr/j-c'

cV
,

rv
o

atrtav

t:c//wv

Cta'yCpct;

xaptvcvrwv
y.oll

Tra^c7t
Lxr.deva.
v.cti

Trapcvr^v

Trapa/eAuuevc; cvzoc,

olze r.Ztoyoc,
,

zcv fiaXkcvza
76)

WWJfttVOS
,

ev

tw

vOzzl

Tipc;

t3

vccrw

XF^

TCi/caVc;

r/fe azvyiac,
c

dexaprspe f/aXa vea,

vtxwV tcutcv towv


yyiaSiLc,
cTt
ptv

lyjaciJs

tpiAavSpwTrcs
ei

wxTetpe oTrAa,

autw
,

xat Trucpt.vcs

eXec yevecrSat uytvis


yjpcvcvc,

vat

av.cvGXc.

cxtw xat rpiaxevra'


xcXupprS-pa
,

zcvzcv

ya-

TrpcaxapTcpsT

tyi

cuvrcptcv tyiv uyetav au,

tw tw Xcyw tcu

azoy.arcc, yxciGxpiivcc

r/)V

i$ixv

apavza

x/tvnv twv aurc^t (3acnev r.apxypr,p.a Trpca-eral-ev.

"Hv n-

va de ecWeV

Gazavac

exetvrj

e^tv

r,v

ev

rt|

Gvvayoyr,
lcvY.zr,-

eXucrev ev cra|3(3aTw, Bi r,v /.xi kcLOcpcvy.evcc. rpcc, zcvc


datcvc.
cpr,crtv

IriGOVc, ,

ziq

i'c\

vy.cZv

kyu

r.ccfixzcv
;

r,

vcc vai cvv. a'jiriGLV

avzo klClv

vdo^p ev

cra^SaTw

TauTfiV de

^pcvct; ai
cvy.

Bvyazipa cvgxv 'IjparX


;

r,v

tdrtvev o
,

Gazavag

edet lvBr,vai Tpeic,


cle

vai

zavza

Izycvzcc.

avzcv

e?tpw3"r,(7av.'

9G. 97.
98'.

gcl

ex vex-jwv

oacg ec^paxcV w; yap avwyag


r.xiz
,

'Ap^cvTcg Bvyxzr.p xnpr,*

ex

oe

racpca

Aa^apc^

r.atclatxTC?.
r,v

Svyazrp Igzl zcv exarcvTap^cu


c-jtc$

ave^crev
,

'Jnaflus'

yap

(3acx/ix0S

wv

avr.p euXa(3ris

rpwra tcv

Iuacw

I.

(;.

NAZIA.V/I.M.
//;/').;
ot

5
,

Tll(\

Zt.i
xifil

dVf$ttfO*l OWtoZ*
-noudct

XflOlOQ
/

CV

c'i/'t /

xal

TcSvtftUiaV
,

Iup6*

/>i

in'
,

au-

xaraarciAa; a7ravra

ai/TO^
c/.iaav

Xoj3o/jlcvc;

tT
11^'t,

avt-

^jc
r.
I

xai t:7; ycVtvai


,

iiapi^f.ii.

rRf //-

;jtiv

iv

x(\

-o/\ei

Natv

t:ut:v yotf
7T

uOWaVTY^
xai
fjj

i/,

xat

TYjV
,

p)Tpa xaT:A:^up://tv/,v
aij;afjtvc.;

ctjTm
,

oac,

%)90vfl

utcu

t7i;

xXlWK

viye/pe

pyjr^t

7tpi5wxV ex vexpcov ^wvTa.


TeTpaYipiepcg
, ,

Aa^apc;

de eaTtv o
,

tv

By&OVia vtxpg
aas
x

cv

'iYiacur,

aveaTYiae
ev
to>

cpcoVY]-

tcu ^VYijuaTC*;

cv

xai

ptVYiur.v

7rpo>TM 7re-

AOTO!
E II

z.

EniSKOnoYS.
o-lctyyyciGtv kepySa$
Iwvac, edu.

Ed. carm.

Kat

3v)pcs ccpepc7atv 8VI

53.
5
\.

Kyitcc,

eivaAtcv a>5 tt:t'

Ke7rat
Ou<3e

ev

tw a

Acya).
irpffor7TTu Jcf/a ,

x"p a ^
,

9-vtcu?

cucU yivEicv

65.
C)6.

&poc%c[j.cu

aiar'

cXiyyjs

avrtTu^v yaazcq.
av^cpa;'
cutcc,

MeuvyjTai

tyjs

xara tcv

I7piapt:v

yap

Vti$ Tptoctdcq cov

(3aatAeu$, TtxTt -aldac,


TldcpiScX'

-zvzmcvza,

ev dr,

ExTcpa xat 'AXe|avc3pcv


vavc xaraoxeuaaag
oSiic, rrapa
,

'AXefavopcs de -aytiac,
tyiv

w^STO xaTa
tco

^Ellada
,

xat evtty;;

MeveXaw

'Arpeco^ Tratdi

f&atlsug $1
,

EAAaoog
atxa
TYi;

curcc, xat

'AyapJ/uvcov d adelycc,
,

tyiv

tcutcu yuv-

EAevyjV apTraaac,

eig ''IXtcv rflV

JrJiav
<3e

ar.ocytt

-chv

Tpwadcc

TTpcxaSeScfzevyiV*
,

MevlXaJc,

xat

rcvzcv

adzlcfcg

Ayapeuvcov

kvc7avz:c, tcutcu yjcpiv y.azaozpoczc~z r

76

COSyikS

AD CARMEN

VII.
itapyil)

znq Tpwaoc;, cuv dvvauet rapnaav r.clln'


zotq v.at

oe

cvv av^

AytXkevq
,

xcv TLnlso);
Tiap'
v.at

Alag TsXc^.wvtc;, atayjpoouv

xt^su IzyoyevcL
pi

xat twV

IXlwi ovjuafluevuv

t.ccv.uzcl'

Ilpiauis ck

aircu rdc UJ.naiv avzt-apa-

zazzcyevcv vat twv avzcv raido^v yaltiza 'E/.zcp:q v.aza zrv

yaynv aptazzvcvzw
yepctv

gjc/Xc*
,

p.v

twv //y,vwv
<3e

ucm

rais

avjjpeJ9fr]aav "Ex.Tcpcg

ovtac,

ra7; 'Ayt/ZswCj ysp,

ct oizvMvnczv eStxeto
itig ,

auaporepMV yap ayorjicayevoiv


Ilpiay.cc,

r.ecwv

JbXTop

Uir

'A/t//c&);*

cvv

rpcg

avzcv ayixcye,

\zrcazc ztyncaq ypnyact zgv 'Ayillea


ra^Ss a&uffai' tcv
ITptap.5S
<3e

tcv Te3vr,v.ai

y.sTa Xj3e7v xai

/3apsw; zzpcvzcq

aT.avaLVcy.lv cv

twv auTcS

r.poy.vlivocvy.zvcc,
,

ttccIwv

clazp^yswv

Ta; yev ycVLOvq yjtpaq acralcyevcq


,

v.at

znq

yevetauoq opazzcyevoq

Hlcjgzzo znq atw<7wcj eVtveucrat tcv


vlov

'AytXXea'
y.a.L

Y.aL

tw ^ev Hpiaycd yaptq nv yeyaln zcv


ar.cln^ec^at
(tcvtcvq
<3e
,

zol vev.pcv

'AytllfL

6*s

tw

av<3pccpcvw rov-

zo vazavevcar

yeipaq (^ncLV
ac,

er.eirep

avcat zcv
o\q

exeivou diukeaav
cttcc)ot6U5
owiartV
,

rcada

nvayv.dCzzo Upiaycq

xf r

TrpcGTr-uG-ffeo-S-ar
dcc/zis

ptxpav

tfltvuv

x a c:v
,

rpfiycpwfi

2vexev

av^pwTTtv/i?

'/.clav.evzLV

xat cynyazL-

eaS"ai r.poq zo zavznq Irtzvyeiv*

dto
,

xai aU.ayzv ffltfiV


Xar/WH/
Y.az
Sftteci

cu yap
tzwc,

ep.vi;

E9TI

;:cXta;

7ratstv
<3e

xat

arps-

avTtSpcvwv Xeyetai

xai

vi

0ti;
zri;

clvyT.cv yevc-

pivcu zcv Aioq twv ycvazwv vai

yzviLahq opaqaaSat.

liza&yevn
67.
()8.

r.epL

'A/tAAsw;.
e7:i

OuSr'
''H

(Epr.v

odiza ytVtShcv

r\z

Bavovzcq

Ttva
pLCt
v.a\

vvy^admv avv rkecveacL 5ewv.


twv
Tiap'

Acx7

ellnat
ayeiv

Ttawaevwv yevzShcov yzyyevegta foyzzar


/.at

vnczar

yap

'Hpwc)/;v

3"a-

8.
II >~[.

0
//

w/iw/.r.Ni.

"t

,.,-

'

t:,\

uuhlTX

TtXfJt

ffipCGTTlOtO
j

yty'vnVTXt

n$ ICTa
,

II

01
/

'

if
,/
v

MtrnpDGOl
<
.

tMoV

.>/tav.
Tf

OlUc
JCnvSv

77~J
y)f

CVVCOCttJLV

CVcS^C
j ]

i,i.

yepavov axptta

fAapvaptevGay.
?; Svtfl

Tx
XXI
cnv

tWV yepavroV xat vy)VWV OUVeopta axplTC<p6>va


IJ.XLVCUEVX
,

{LXZTiV

TOIC.

/XT
yai

ZY.UVZ

KCOCCV

T/

V-

a7rcixaei
,

rpiy^P 10?'

^1 *

WUTWV
,

*7?07T)OY)aac

aAoytortac
jLtsra
H

t^ fAer

exctv&w auvcc)ptc5en>

icrov

vtzvozl

zr,-

yy)v<Sv

xai vepflcvuv ouvovaoccoc/

touto dc t&>v eauTCu

y.xi

Q[Ar,pc;

ixvrucvvjaxc e-cov itapeiffayei Trapaoetypa.


ptev,
./

ayra

aat

CttAoV

xat xepxcoTTttV xpaTOCj


?
\
< r

eifl.
>/

<>r.

T aurnv
s-tx&^

are

~
ptCTacpopixcos
,

cvaxv rwv tOTCptaV

etTe

mutt

Trapevnveypiev^v

axp^jSws ovx liv.iv ttXyiv


avzyvovj.vJ

aychcv

r.xo

avr

xetue*Vov

tw SxoXoyw
,

cutg> ircfiteyov*
.

M yap
*!)?
x&><p

xepxcorrov 7-a7cleg ^oXtci


,

xac auro e T9 coov

a).o'>-

c4g aTrc

t%

xCxpou, p.eyaAr.v yxp


rk doXtov
ecrTt

fOVTW

e^OV^ xp-

xaXetrac'

cpujet

xac

TrapcDpy^v otc xai

roaXo< t:7; ptuS-suptacjt yeX&)T07roto7cj SpuXXcuci tcuto tt:XAoi'

nai yap Xecvra

tov j3aoiXix&jraT0V
cfaot'

aftaTYicyew xai

tte-

TttW xai xrW) xai Srpxq


T.xvcvpycv
,

xat Jri cucrtxcv


,

e/et

Ta

Izycvat Gyr,(jiXTt^zcj^at Savaxcv


atraTrjv
,

xat e;yxcu-

a^at
e-r

ttcc;

tcov

TrereivSv
y.xt

ypftxa

5e xaS-/;xcvTai

w^

TTT&raaTt

Sixgt.xv avzd

xaTecrStetv*
zxy^vdpcy.ct^

a).).a xai tc*j;

xuvae 7:p:^ p.iitv aTrarav yjvixa


Tfiu

aluamv aue*/e-

xorraTU^c-ev'
JeoiTa!

tou

fJoXiov?

c2v xai
o

a-raTecova?

to

xparfis

twv euXajSwv

f^lv

Se7:c Fp*-yop*eV

e7Tt

78
de
rcov

COSMAS AD CARMEN
ztq

VIII.
'Ax.l-nixcvcq

xat

erepa Bi-nynatq
ci)Tct

tiepl

Ylaaaakcv tai

xexpoTicov xai
<5e
yj

ydp dihci xat Xtav a&xcrarct.


ptc3'

KeTrat

xar* aurcu; iarcpta ev rco

Xcyco 7rept

MeXa^Truycu.

Aor
Ed. carm. VI.
ij.

H.

nEPI EYTEAEIAZ TOY EKT02 AN0PanOY.

Ovzcq

er,v

Salepoq re xai aXxip.c; eu^c;


,

eratpcov

18. ig.

Y^L^Lpaq

iizleiaaLV
yjsv

ept^coctcrt

Tteunyoyq'

Ovzcq y.alhucq

eoiaycpog
ev

oy.uaza 7ravrcov
,

20.
2i.

"EXxwv

eiapcq avSoq
,

avclpaatv
,

cvzcg ayoyjiv

Kuotucg

evzzGLV cvzcc dpnlcq

cvzcq apiazcv

yipccpcvwv

azaOLCLaL xat cupecn xaprc; eyeiptov.

Ilc^Xa^
rat

e7rcov

yChiaaiv "Optrpcg xat rcov eXXr,vcov

ct TTCty)-

ra$

j3t(3Xcu;

zcLcvzuq epieXatVcv
,

eyxcopuctc,

aprt ptev
ptr,7it-

'A^tXXea yclcvpevov napetaaycvzeq


v5ss

xat rr? exeivcv

Trapatricv

rag
ze

rcov

ecpn(3cov

06)pta; xat 7rrcojet


,

Gzcvpevcc
eivat

ncllciq

Xcycov

v:j/Xciq

rcov

eratpcov

avzcv

xavyny.a xat znq r.azpibcq vr.epfiaycv rarA^odVzeq' apzt


cocov

oe
y.at

peleat rennycza p.eyaXcov

rcv TeXaptc7>vc;

Atavra

zerycq zciq npca^Ckeai x.aSeq-r v.oza Savu.a^cvzeq' cocraut

TO)q

ev

zciq
cpacri

dyoZaiv

e^dcqcv zcv Tuc3eco$ Atcur.cV.v apr.icv


,

"Exzcpa

rsv r.piau.iorv

rcurcv yap

xara

rr,v
o\q

yay^nv
r

cvv rcoApet hebciaauevcv zciq zevyeai leycvaLv


poq
,

'Oun,

'hpye

& dpa
7rapa
,

acptv

'Apr^ xat

rrcrvt' 'Evuco*

xat av^iq
,

tm

cT a/et

e\q ye ^ecov o; Xctycv

apcuvet

xar vuv
c3e

ct

7iapa xeLVctq
'Apttpcrputov:^

'Ap/i5

ppcroi avdpi

ecL-mq*

rCkiLazcLq

rcv

^HpaxXea

rmcocjiv tXknvzq

aOhLq,

7ic).uv

ayoy

tf.

<:.

i\

\/iax/i:n!.
K0CI

~t

rjLVtJ.
'/

ri$CU

VCl

o;

-,'

HV
/

TMI
'

",

|0Q/

9 icg rpmyej
piov
^

|
y

xa:a
xiti

t:v
i

Xapitpw
jren t

)
)

/jri

vap
,

'

m jw

aMa

yeuv
,

iftavSttoay xai

tcTj
cu/.

kvcyjtcic,

ji

rj

aav xxrlveorv
.

exei/AYldyiffetV

y*p Xl

ava^/,
,

;,

ipcTYjV aetdt/ucv xXccc, xriipta


ySc,

ciatttvttcv
XClt

ci

xt^

tpazo
cw-

zcZv IX

&*7r).ao:5evTr>v

jir^cjec,
r/i

W/.cJ;

TOfC.

ci

Oo
,

T'c,

xai

rrapa
?T|

5ca

ypayn

tctaxrca

Jleyei

ytypa&$ai
tfiv

gxeftMTti
rj

elg

3o{ay &cev Tavra ytypayacvpnaii


,
ri

cl

pfyict'

yctp

va(J&>paievc,

tcuc

Tetoyrcic

xn-

xXtiptivevc,

wj t:v apiarca 2ajwjwv


yu/AVaie, tai$

ScoSiy xtvcv^iwo?
t:u
Efig

U{ Aa(3t3

X E ^ Gt

PVfllAcxeptiyaC, U7Tp
ffflag

Stjv pvctdigpicv' xat :aa T^tavra


yiypaptptcva,

d:Iav eupcig r:u e:j

aoto^ a
12

EMAYTON
c ).y<7ow3/);

KAI TA2 KAKOIIAQF.IA*.

Ed

cann.

VII.
II

px

pt

xat paaxayes
(3'

ua

tty

'Ioj,3 ,

14.

ariptv v.alczi

ffv

aXeiaaTC

o*pv pts

TtaAatSTTV

i5.

Tfi^Cts eu T3 irapciev pieyav yuptvcts frpag aycova.

iG.
17.

Qg

xv aeSXeuffaVTi yepcts xat xydag


'Ico{3

craccry;;

Trj^ xata yev

7rcXiayc.u

y.suvriu.s$o:
,

lgspax$

crt

rcuTCV ;aiTr,aa^ et mctpauptcv 5 &a|3cXcs

7rp:cj3aA&)V

avpter'

rw 7roXuTp07TW5
/];/:-j

>

etvTev p.ev

cu Ttaxriyayiv

cauToy

0*2

-to)7 xai rns vixyjs exeivw 7repi<pave<repoy yeycve zo


(3it:a:7;
(

ayajVifl- ua'

aurcv t:u ^:u TtptYiVaVTOS


r.pcGidcY.r.atv

To7g- ;i:

rep

aurov xaTaywvtaaaSai

avTi7raXo5.

80

COSMAS AD CARMEN X.

ao
Ed.
carra
-

r o 2

i.

EMATTON.
xat

VIII
28.
29.

Ev

^e

Tot

xlxXja

cta&a

|5y;

t/a

S"a^

Kat itotapm^

TzvpceVTx; a^eyyea t

atva fiepzSpx.
X

UavZMV xvxgtxglv zgzgSxl


Ttov

cuxatwv tz
, 7,

y.xl aol/.0)V

xa

kvSstot

j3cj3{wt/ev&)V

OVTaftOWfflV

Zjzct.vivgtcc,

t.l-

C^yraf

ypy/sfc'
rflu

rcTXu.cq oe TTupCb eAxetV leyzTXL y.aza rpCG-

omcv

S-e:u

w;

oncrt AavtY]X

xat

t.ctxucc, rvpcg

e^X-

xev ey.zpca!7zv

ovtcv*

ayey*/r] oe cpy)at

ra t^D acVj xataeraovvfitav xexXy;-

rara*
fj.zvcg ,

acVis

^ /eyerai tctt^ aeiwrKj

xar

cv xai 3"ecv eXXrives vreTcrxGxv* "Oynpcg yx.p zolg


ixxyjcu.evcLq
, ,

ellr G(. xara to "IXtcv


t

Y[gvzi$u>vx

(j.vSzvztxl

^LxlzycuzvGV rxpZLGxyu>v
tjcwwv tcu
,

y.xl

papecas csepeiv ty); vrep

twv
iivxi

Atcs
eti

euepyeaias

evexa"

leycvTx zvpxvvcv
tcov

Tcv

Ata

xxzxvyiiv BalxGGrg xat


gzl

Y.x.TxypcvvAV

au.illtop.zvcv'

Kpcvcg
t5s
uft

cpnat Att xai

n^a&dcovt xat *AcV]


zc

tcis
fj.ev

Tptcrtv

ute7s
y.xl

cvpxvcv fixGtlevciv npootTae'


|3aatAeuetv

Ati

yr\g

tcov ev ayrri
lu.ci

xat x.zpcc zc v.px,

rcg
8e

ar.eveiu.ErJ ,

ze Xeycov tcov ev vdacn ffavrav


y.xl

"A&n
exeivoi

tcov

vgjc

ypcrjx

vexocov

iyfixtjiliveiv
6e
,

aXX'

pev Taura Xflpetrtooav*

Yprr/cpicg

Beicg a^iyyr\
t:T* arLGTCic,
/)rctp.aarat.

(3a-

pxSpx

cpncn ,

to

axcrcs to e;coTf;v
tyiv

aw

tw

(3ta(3;Xw

xara

Stiav

airoQaaiv

fizimziNii

ioro2
i

rA.

|3

tiin

MLAHJ IAN

l\
\

,'X

011

ZOrj-j.

'

.
^

<>i

Qgqo$

XvxrjzxGucv

By]3Xi
yatf
l

Kflcfocpopc n Byj^XcifA'
ftoXlf

tj.-jzh

c
Xpto

Je

/)

Bri$Xccp t:u
crapxa'
,

Aaj;iJ'

AafsrJ dc
ck

).t'yTat

xara

]V/).S*Xee/ji

vsav

t/iv

'AvaoT^
Tc.vv/y.jtzt;
v
I

rwyopwi ,1
eyevv/iaa
?I

xa),c7
,

cv t^-jt/i
f

yop
\

wv

Xoyov raif
> .

>

yu^at^*

TauT/v

juuxpav
XOTI

:u72v
Xiav

t/,v

CXXAHCfl&V
Tr7v

ev

(Spay^/t;

cruva.3"pn:u6v:u.;
,

aTTSVtcu;

5*p3>TTjVi*

c3j;r.)V

CuptiXUf
7iavTcov

Y|V

yap

rj

tcov

aptavcov dvGV-flT,; TO
,

xaura

alpea^ xaTaxpa.T:uja
Tr,v

c)rja;a; r,u;/7

xar.

-j:v;a Ta TrXr^n Ta

(3acrt/t'ja

:tx:uvTa ffoXlV

DcsidtTatur in codicc folium unum


.'</

est

paginac duae*
IB.

AOTO!

fvs^cpeXir); xcopncrat t^gi-zol^i xal cpovyj^


co;

axcuaai $:u

Ed. cani

xat

avSpcoTrco
utto
,

B^arjaa^at duvaTav r,v tcu; ch


cp:g TpoGii^jsiv
,

A:t7r:u;

aTravTa;

to

avv:u;

^jtev

a7:o

xornig

yuvatxcov

tptaTt:tg
,

xaS"apc7;

eppaVTtcru.v:u;

to

acoua

uoaTt xaSapco
Sr.picv
<3s

xai

Tn$ $lz$

cpcovrj;

usvcv

ax:utv
rawTflV

xav
rje

Styn tcu spcu$ xaTaXt^j3:)>nS-r,jTai'


,

rp^y^p^^ Tnv toTcptav nocpeiGxyzi


au^adtav
tspcoauvn*
co;

tyjv

TiVwV
,

a7::Tp7:cov

avatco;

T:t*

Upclg TtpoGipycrmou
,

ou&ii tcov
xa
-

S7T*Tndtcov

xy.Tnuv:t

u:vn;

<3s

X5

x ^-

s:vsu:usv:t

/sv:c3c!a^,

82
124. 125.

COSMAS AD CARMEN XU.


Aetota
0'

au noudav 'Aapwv
?tVC3
TTUpcc,
,

ptopcv

01

pa -j/;Xa;

0VT;
Tr.v

7Tt

e!vw;

XOtl

clcVZC

oxyjvyjv
,

tcu iiapzvpLcv

?rpoorrflt{ac

Seog

Mwca

xa,

Tao-xeuaaai
c7rwg

xai rcv 'Aapo^v tspaTeuetv


cypcffTa|e
7rup
#

avru

exXeaptevc<

XP^ ^ utv
,

twv
v.cti

<5e

rua/iwv

TcXecrtcupycuXflOTl,

ptevwv
o\9"te*

nv ore

\\-t\pyezc

zctvzctg

auTcuaV^

7tct

ycuv Trupcg avafoSevrcc, ex tcu dwfaornpiflu


'Aj3icuc3 oi tflw

Xaj3ovTeg
pi^

Na^a(3 xat
,

'Aapwv

T.ctide<;

y.ctl

le-

ra

Trupeta

jepomyotyov irup a/XoTpcv


zcig
ncudapicii; cxl
rrup

evw-tcv

xvpiou*

wpytaSrj de
ey.cy.Lcjccv ,

y.vpLCz

aXXcTptcv Trpco7rup

xai e7racpvixev

ctvzcic, tv tyJ crxyjvrj

jrapa xu-

ptcu xat avnXwaev

auTous Trapa^pripta*
,

r$

c}e

'Aapciv ev

tw
ept-

t5s ctpyLepoovvriq eti ypLGiictzi ovti


nvpL<j[Acv
OixyjvSs

ptrj

7rV.3ryi<7at

tcv

twv utwv aurcu zjpcaezctiev


,

3"ec<; ,

ptriTS

Trc;

e^tevat
di

ptrrre

p.Yiv

Trv

xsrpaXyiv

aTrcxtdap&krat.
,

128.

*&

xat 'HXetcWtv eneypae Xuypc; cleSpog


oTt
ij.apycv

129.
i3o.

'flXstclzi;

eycv vocv

t[

yotp

e'

3aXXcv
(

^X
Twv
'Ocpvet
tec, ,
<3e

^P^S

r.alap.a; tspwv xaSiflrep&e Xepnrwv.


to>

utwv 'HXet xat a)J\aycv fj.euvryi^a ev


xai

Xovo'

$tveg^ bvcy.a zcvzclz*


evu<3ptcv

cvzci 3e laiu.apycL cv,

rvrv

Svclocv
dto
y.ai

tcu Secv

ty.v

ctnapyrv ayta-

'Qojjivcl'

yalenr]; zelevzr]; eru^cv


UTrepavw

cvy

ccjlxz. yctp

e|3aXXcv
i3i.
1J2.

yiipaz
ptev

TWV tpwV

XeJSyjTWV.
,

Ouoe

cuoe

HXst yc^cv ev.yjyev


Trat^wv

clWct

v.oll

aurcv

Ou/' cacn

yctcjzvp
aet

e/aXs^/s

^txatcv ,

i55.

Kat

7Tp

(SptaavTa

ovetoetotc,

STreeffaiv.
,

HcXXaxt; tcu;

vlcv; uVfiidtCev
#

'IlXst

cttj.ctpzctvetv

eig

Becv oapatvwv auTc7g


dtelrr/cyrJ
,

a)X
ycp

czi

zcv ^rjXcv cu TrpesjcvTw;

cu ^eto-eTat

tffiQt

^ec^

bySctkiioc.

g:v

I
.

aur.
,.v

b)V

cpyyjv

cn!

'

Tris

afxapTiocg

avzov rwv iroujo^ton


3-eo_
,

ynff.v

auiM

wvc, utCVf

drxpxnv

'Itjpxrik

xac Bvacxv ayicx^zaSat av

\\xi al x.(3cotcv

dvaaaxv

c_ r\opaQe yeipt

(3t(3rjXcu

i36

KX(VCJUIW)V
Aa(3.(5
o

^avtv

ai'^a.
/.|3_orcv
U(aS"r,xy._
ei_

j3acr-Xsu;

rr.v

xupc.u

ava-

yaycuV e ccx:u
"keycuevrv
,

'A(3ed_apa

ayp.u

rrcXtv Axflio

2iw

Svjlxz yxi yxpu.cavvnv


xriq
x.(3cot:u
ctu^

er.Lxelc7)V ,

Mpyetxo y.xi%cuXjL*

za itpcaomcv
T4 dn

<3(a3 nxnc,
rr,v

/upcu
rr,v

y.xL

xc-

auorpa^elcrav
,

dua:,xv

x.jScor.v

/ac /-

xXruevyiv

'O^dc,
3e

tcu 'Apuvaoap er.zkd^exo xcv avcpScoy.xl

cxr

h)pyia$T)
evcorrcv

xupc_

er.ataev

avxov

exs7

/at

acjsT(T>

^avev
Ssco
*

xi$

xc(3corcu

ra.pxy^pr]aa'

cv yxp yipsae

rnv
'

x.(3corcv
\
9

oixSry.r\q

yvp\cv vno
,

errsc

ptnrs (spsu*

nv

% J pnnrs /eutr/js

dvcpBoiBrivat , ~ ~ ctq ^cvctq xcvxo t.ciblv


9
l

0a

xai leircvpyCiv

xara

rpoau>r.cv

rtie,

xc(3cor.u

OLaBmr^ $e:v

Icjpan/.

0s.u oe re vncv

e3__xev

i3;. .58.

A^au^ev
E7.e1c.Yi

.raXapinaiy

epscapcara raxrcSc

xciyov.

7rpcorn crxriVYi v.a\

devxepa nv

ptsv (3aryi 7ra,


r!

cv

yj

og ^cvcj) rco apyiepCi y,xl ajraj xar' evtauTcv


,

rt_
rr,v

ayca ayicov eXsysro


xtpcdrcv
ev

^puacuv eycvaa Svp.iaxrpLcv


7repixsxaXuL.p.vnv
,

y.ai

rns

<3ta.vnxn_

TtavxcSsv
xat
.

xpuatco'

n
y)

crauvcc;

ypvor)
,

lycvca xo udvva
xat
a\
,

pdfiioq 'Aa-

pcov
?to_

filaaxr\aaaa

nk&xeq

xr,

OLaSrmc,*
t:7.

cojau-

rou 2oAOf*VTfls vais

a^avco^

r,v

jjdXAcT.

Ta

84
ivzcq
,

COSMAS AD CARMEN
cr.c-j
f,v
-h

XIT.

/t3coTcc,

xar

tc

SvotaoTr.otcv

xaj

<3uc

yjpcvpiu
i5o.

ex

yovacv.
yeT^aiav avairXiKTafev
t<D

'0;

arpeXov

avtyjv

l5l.

EvoV/.CV

0fr)cC7C7aV

Idm
i\

TtOlV

c/:VTiC.

(Jt
v.r.c,

tois
,

oAAocvAots
co;

aA&xros

xip&JT0S

ytyoH oiz^r,TY)S
,

xvptcv

tco

TTDwtw Xoyu itGtptSepit&a


ipft)S

X&TOt

tcvq
c3-/i

zcadccc,

'JJ/t

tcv

t-7T:otac

y.zyvr.yvjci

tct

jrpos t:7c tja&w etdftiXots

xaTaejjpovTYXws
avTftJv

/cvtc.

Ttotpap-

tvRTOVoi*
cttscvtcs ct
77CV

Aav&jV de tw Se<S

cvopta*

e&>3"ev cvv
7Tt

ava-

aAXoavXa

tcv

5scv avTcov Aa/cov


TT^
X(j3ft)T0V
,

TTpCCW-

VpCV TTc7;T&)/.CTa cVCOTTtCV


aanr)py)uev-/iv
,

XOI TYiV TCVTCV

xeoaADV
o&Jv

T i/vrj
c>e

tcov

/tpcov
,

xat tcov tto-

d:y)or,uva*

avcp3"&>oavTes
,

avTCV

xat au5(; attuft>s

evccvTe; 7T7:TW/CTa
craTpaTrtcov oi
,

Tr,v xt3coTcv clr.ccycvGW etq

TeS*

tcov
c3i

avTcoV

e|a(pT&>S

7]

re.Sr'

yevouev/is

exeloe

Tvis X((3&)Tov

SavaTOS xaTveuTC avTcvs*


touciq
,

coaavT&)s lv c3ta-

ccpcts

oixAcy.CCcu.ivr\

tovs

aXXotpvXovs

epaoavtSe'

BpAvxTtO*s

cvv ev Ta7s eopotig

VTWV avSatv:v xat eXvxcW


opepoVT.es

avrcvs

txavws'
,

tct

o-r)

y:r)

t?S

xtj3ft*T0V

Ta; (3a-

cavovs
7Tpos

(3ovXevovTat
ljpar,/*
&>s

T*ns

yns avTwv
dc
?

Tavrrjv
et

ea7rooriXat

yr.v

av

vvotev

ot

avTtjv

avrots

rj

fiy.zccjcz

ytyovt xat c Xetucs

vtas y^ovfovs xai eopas xa*


,

ta

rJis

ffaTpaotas

avr&jv
ttis

cjct^tjavtes

rp xtpcoru nocc-

epovatv ^ TturjV
y.:u7a?
uy]
ecit

(3ajavcu*
a.yc.ly:j

ouc

youaoas rrpwTCTcev|aVTS
,

|3oas

2XxetV Tr,v

:r,- xiJ3mto

e7rtaTpe<potVTfl 7rpes

ra cr/ct^

Texva aXX
Tct^rv

e{
,

u5zta;
ovtyjs

t/,v

tyjv

topaYiXcTtda
r/iv
7:t

yw

Pa^t^etev

/^p^

eoeov^at
t:*

TaT^

eopatc,

avrwv
e?

rtpccoptav

ercxuvjpav*-

tovtov

vevouevou

etXxcv

ewetacj

:r,v

av.a:av

<i.

66
'
I

-"

IT6V

ittfitvov

/yi

c
rii/

xatacppovyn
,

&ucov

xai
/:
i

aidl paoavcs V
tTtyMpr.fjaT;.

wirYipx^

"

Tt

'

QfTpCO

o'

tfftt

cpepCltO
siatv

.Stc/tcv;:

ifXapturtr^

;;

Kat ZoXv

aXitporatY]
5<f<c;
icpcuc,
c!

2aptapta.
cjapic?ayet
aei

tCta

npoi

o;vyxpto;iv

Fjwiyopto^
a&GDptacrfV'

ota tovc,

avtoptoXcuvtaf
v

Tclc,

yap

tcov

cvXaj3cuptcvc*v

paXXflV xaxoyi&eaTCpci
iyjv irap
ixeivcic,

twv

tepcov

xatopy^cvvtai*

xaTa ycvv
yivoit'

xpatYiaa-

crav

avctav
x5ct

larMc,

av
tyiv

oattc,

(oc,

Icvoac, xaxoTpowoc,

tm
^tcd
trj

JIctocv

$icttdsi

apetYiv

eoaavtacj
yi

tti

tyiXo"
*/at

^X"?' **' T "? 'lepovcaXyi/jt

a7Tct/aucu.evr]

(SltpYlXoc,

ftcpvy]

2aptapeta

e|optotcupevy)'

iauapetav yap avrt

TYIS

IspoucraXy)^ XatpeveaSfat 'Icpoj3oapi o tov

Na,3aT napcoxcva-"

ce

npwtos auTc^
etTat
vj
(5'

ea/iaptti>v

tcv

'Iapar.X.

:m y

AOVfp*
(SaTcc, riev ,
r<u'v.

Hv

cte jutwa(3it0U5 vacc, ptsyao, cu

i84
IBJ.

Ojo pev 'Aa^avtTrKJtv

cWc cpaTCV rf/.xycv


yyjv

Tcu Iapar.X
t:c
,

fflV

p.coa(3tTtc)a

AtyuTCTCU

jraptcv,

BaXay.

t;u

Becop
,

(3aatXeu;

uoap/wv Mwa^
,

toV

BaXaapt petaire^Tietai
rapao;acr3"ai

vcxpoftaVtne de cutc;
ptcoajStTiv

ei;

tc x.a-

tcv 'Iapar,X Trapa Tr.v


7TapaiTr;c"aptevcu
,

ttapeptj3e{3XY~r
ctv3"t$
<3co-

xota'

t;u oe

BaXaax
,

xat

ps auTcv
ia

tiftyjcVeiv

eTrayyetXaVevcc

e-rstTS 7tcpeu55vai"
,

xa-

Oc tyjV cdcv ctyyilcg Secu eTTt^ac /v.eTa pcp.oatac

ave-

80

COSMAS AD CARMEX

XII.

Xeiv avzcv e-etpdzc zc y.lv ovv vr.ctvjtcv e^exXtve znq cdcv,


y.at

yap

ej3Xe7Tv ,

avzoq

de
d>q

cv% eopa'
de

zvr.maaq cvv znv


r.pcnzt
pn/rr,v
,

bvcv
xXtve

e'tXxV

eV
,

evSeiaq*
y.at

fwtpov
eftotcrc*

izothv e|e-

t5

c<5cD

Balaap
zoncv

ro

devzepcv
,

elBcvat de y.aza

ztva

evSa
,

cvy.

rv exxXtVoa
pi.n

r.a-

Xjv tcv dyyelcv n bvcq Seacay.evn


/livet
fj.aq*
fj.cv'
,

y.at

eycvca

r.cv x-

/.aza

twv

zctyj,)v

dr.ev.vtcz

zcv

BaXaaa zaq
iJ.aa-.tyi

xvyjSry-

ds cpyiaZeig, er.atazv
t)z

avznv zn

\j.ezd

bvcq dvctt\aaa zo
,

czcy.a avznq dvSpomtvn


fj.e

cwn
znq

npcq avzcv

zi
,

(fnciv
o

e-atcaq

zcvzo zptzcv
,

czt

cocv et]e/hvaq
fict ,

BaXaa^t aneypivazo
ci*

/at

e\

pi.dyatca

nv

zaya dv

eJgateVTWtf
e\yt
;

/at

ri

cvoq cpnctv' cvy\ ex vec-

znzcq

acv vnc'Cvytcv

acv
y.at

y.at

eV

eae

eT.ifiefirr/.aq ,

fj.r)

ircze act

zovzo ~e~otnY.a

vvv idcv dyyelcq

y.vptcv y.aza
,

znv cdcv eanaazat pcacpatav dvzletv ae zcvzo zptzcv


pYj eexXtva

et

znq cocv'

y.at

btavctyJzevzMV avzov twv ccpS-aX,

jaAuwv
c

etoe
,

zcv a.yyekcv
pi.n

Y.at

cr.zvaaq rpccey.vvnce' /at

dyyelcq

et

ynatv

eexXtvev
y.at
fj.n

n cvoq

apa dv d~e,

xTavxa
czt

<7*

xat vyv r.cpevcv


eazt'

y.azapacn zcv LaparA


-pcq

evlcy-fiy.evcq

-cpevSetq

de

BaXax
,

xat

p.aX-

Xcv

evlcynaaq n y.azapaaapr.evcq zcv 'lapan^

Svp/.o&evza.

zzv

BaXax

7r'

avTco xat
o

cvfj.ficvlevcat
c^rat
,

/.aza zcv
c

lacv

zt

r.pczpz-KCfj.evcv

BaXaaa

czt

ecztv

Sicq avztov

dtY.atcq {JtctZv dvc\j.tav %

v^xetq
tc7>

cvv
Xaco
#

zaq Svyazepaq uacov xaXcl

Xo7:tc7aVT?

a7rcXuc7aT

os
,

i/.r.cpvivccvctv
t)e

au-

Ta^ /at

l/./ltvcvct

zcv Secv auTcov


cvy.

avzcq

Savazodcec
c

avzcvq
fjev cvv

ozt

'eSvcq

tcyyet rpcq avzcvq eri znq ynq'


c>e

zavza
t

eire'

na/aax

TauTa

TreTi^tr.xev*

o oe

Aacq

eEeyvBr rpcq zaq Bvyazepac Mwa/3 /ai

eJe7TO|DVfVCV etg

av-

0i

Oi

'i I

El

i.

^?
,

xii

xocl

tTtXta.Jv.aav ry
iVaTOC,

1-

7T(

t:v

XoOV

lfa>(

'I

TOV

!;

btV)

xai e^tXaaaro

oY)./,\v
Kdti

tW

*vtrtv ev

:m

GUpc(JO(.r-ri

JxeTraoiH

,,7tv

e^Spave^re

telf
Tt)V

UAViptratC/
CXO0a)0iV
jrpcc,

vat rq
Oltfl

M -.
Ma&atf

tyjalv
xctj 01

3c:b IX^OWJWV
,

ptOV

BaAaap

xai tots

npoot&wy

t:u; jiarepac,

ow
,

Jt

'AufiavtTOl tcu Xacu 'Iopar.X tx BapvXavecj


CTretVeX^OVTec,
Xflill

pvira rr,v
8V

atyjJtaXwjtav

Tcv Voccv atXCO*epLCVVTec,

'IepovoaXyipi C7re|3aivcv xai 3iDpira(ev avrove, koj avr.pouv e/ef/aTt


cjiojovc,

xai otsxwXucv

rtic,

epyaotac,

avreycj

avaximrtv**iv-

tsc

m;

JioTiipeic.

xai avrot
iroXefttiv
,

ciornxeioav cpya(ep.evei"

xa dl napeycvevre
vravev
,

rnv

pev oixedo/uiv xareXtpiuc, jreAepwv'


,

avTtirapeTarTOVTe ds tc7c 'Apfzaviratc


cpratv

Mftxx/3iiTai

cuv

-n

ypocyn xai
ec;i

AppiaYtrai
r^

euoc

eiac-

XeuacvTat eig cxxXyiaiav Secu*

oe xai

ysvvr.ois
Tioczipoc

auTwv
fisBiH

aBepazog'
cocGoct
Ti

ocl

yocp

Svyarepe;
Tcpeej

Awt

ctvw T0V

eiaviX^ev

avreii xat auvXa(3cv e| auTcu*

xai

fxsv

rp7j3uTpa erexe tcv


-n

Mwaj3

cuto?
,

ep irer Mwaovroc
,

(3tT&>v

dc

VWTpa tcv 'Aptpiav


oraiv ovv

CTCxcv

ean
oti

?ra-

TUp 'Aptpr.avtTwv*

o Seioej rpr.ycptcc,

Mwa,

Paais xai
tout
'

'A[j.[jiocvizcu$
Totej
3'

zo Sficv a/3arev eort BvGiocozrftcv


xai

eart

(3e(3rjXets

a3 p.iTct$.
-

AXXcug

udpccpcpctatv
,

ev/iptSprjoev 'IiweSej

186.
87.
*

Kat
n'"i eAtej
p.twv

?uXccpccTYr/ctatv
'

ettsi

pa
(t

pttv

'ic\cyjx

* cpraav.
waet

eaTf

-r

apawv
,

~
,

Tr^

>

lepouaaAritx

s' ov/.x

cn-

ita

cod.

dteaTYptvia
ci

r[v

Tiva xaTw/ei tc

IBvcz,

twv

Xava-

vatwv
zr\c

cjv

raj3afov7rat w^ eyvwaav

Tes

wevg 'lopocrl
,

hpiyfi xai

twv oweyyvs 7icXcwv xexpanixeTas

yjX-

88
.v";v

COSmkS AD C4RHTEN
r.ccc,

XII.

Iynrouv rov tov Navri Tzpi.zayiayzvcvc


7JXI.

evcWuuevta
OLa/.CVZ

yi-JrtJC/.C, ,

TOkX.ia TZplficAXlX

7X1
,

OliCCOyCTac,
xai

ETttcpepojuevoi

vm

amovc, eupBrtuPrag
,

axvoaha

rrerra7

j\aio)y.Eva evdeouttevci

o^
etcj

arrc

ytfe

fxaxpcSev

eXyiXt&OTecj

xat
aciiv

rpcaeXaXcuv ra
rctc,

etpr.vrv

ajraTYjcTaVTCcj

oe tcv 'lyjvT.tp

re

tpatvouevctej
ftarpioocj
,

xai

rolcj

Xeyouevctcj

eaur&iv

xai

r5s totfj

aio&eo&ai
,

aurcucj

napcoxcuaoav*
iayj

yv:j; de

Irjacvcj
,

p.era

rauTa
itai

xat tcv cpx:v

Ovvx.ij.EVoq
raucj

c&ZTraai
pacoviTacj

ejuXccpcpous
,

vopcocccvq
ev

tov Xaou

Ta~
ira-

etocjs

xat eocuXeucv
irjercu.

tcutoicj

r 'IoparX

ca$ ra;
188.

r.y.zcxq

Auet Je y;vcv uEyxAcio yzprpxv


Sxflvyjc,

189.
190. 191.
192.

yap aiv
opoi

eYjxev

ZT.cvpxvirq

BzcanoVTGV
yjcle

KavSao'

Suewv

re xai cu#eocj

Trcvct;*

AAAcq yap
Oacra ye
Tr,v

a.AAciaiv
vyjc7o
,

avnp yjpaq Eiycv et

epycic;,

yjv

xat

exroSxv eyxoyeovrecj.
ciej

Aeut

<puXyjv
\j.ev

5e5?
ai>T0iq

Xeercupyiav
Svclu>v
,

eaurro
riicj

eejeXeoxyjvrxj

|arc'

xai

naaav

tcov

xai

rnv Xetroupytav
lapayjX
rcov

Tciq

Xcutratcj

zt.eveiu.e

x/rr>:v;aiav oe ev
ex t

ovx

edcoxev
rco

aurctcj

yj

ptovov

oexaracj

7ravreov

uoap^ovrcov

Xo'

oc

cuv

Xeutrai

ra;

Suotacj
oe
rri

yuj&iov zcv 'lapxnA xai


rcov

ra^ dcxaracj excpu(cvro' cxaerr


capcoptoptEVrjV

Xeuitcov

crarcta

XetroupytaV
tecet;

ei^cv

ev
ci

oxyjvyi'

juev

yap rcrav

a xara
de

rov

Aapcov

xai

Jexarwv c^exara; exoui^oVTO'


aTrptcv

cuTOi
ccra re

raj

jrepi

t^ ^ucrtaivriptoree)eppeicj

ihayov Xeircupyia;
ouroi

TTI4J

crxr.vvi;

pa

x^i ryjv xipurov

xarel^ov aXXct Ta;


6

xai

rouj

uc^Acvc

eTepci

Tc:;

7:apucTrpic)ab xai ^uifjxa;*


,

oe

Ta

T.vpzia xai

:a;

aayaicac

xat

cca

axeu/;

Trc

Xet-

s.

Qi

N \/i

80

ytvotfxf
/-,
;

rajiv

r2

wV %r(lC.' cu yfl
r
,

&

dXXa :m

(3euXo|uivy

iipaWv)
evosv
i

Xivirte, ttiv
,tc<)V

piTYiv

ra|3jtf.)VTf>V.

ZflTW
l\-iTa:

N8
ev

X((3cOTOV
(i

OfttNS

ptOOCV

AUypeV

Xu'i>.

T';>

X&yr,).

Ki
l\.'.Tai

ZcdopiGdV Trupcevra TttxpcV xat $CMpetrciJ epppev.


IV

:m a

Xc^m.

Aoi'Oi
E II
E
II
I

ir.

K o

ir

o V

2.

Etl

XI

Ou

yap
c

lyj;

yevcur,v

u-cipr,;

Bpaavc, aara r f n~cz. JL


XsytttV

T .,.

Ofxnpcq

7retr,TYi

zcv

Aps

s&cpev

t:u

7r:/e-

pev

ptv^svsrat

t(

roieuTOV' ort rev Tu&sfflg


,

Acur.c^v ITaX-

Xag

'A3"y;va xaJ&effXi^euO/a
,

Acoe, v
roSJ

de 3vyofn)p uTYi xat t.c-

Xsptix&JtaTY)

TrapoTpuve xaTa

Ap*cd'

cutc; yp "Exrept
7teXXYiV

Tw

TfLdu.iO-n
,

avurapodV vaza

TY)V y.ayrrj,

Jcfav Jtap*
ITaXXa.-

<%
PVV
Vi
,

xaTarrXrxTixcv auTcv dEtxfus tc7;


y)

7reXspctci$'

xat 'ASrjva
ai<5c7

ALcyr,dr,v

er.elSuv

70)
,

Apst rapc.pv-

pcr-e

rov ''Apea xaTuXaj3r,Syiva(

xav

oTl -S^c;

cutcc xat avrjpccpcvcs*


VlXsiv zpcBviJ.cvu.vjG)
^WWffrp6x('o:c.,

r.pcazyyiaavxL
,

<3s

rOvrw xat

ALcyr,or;j
,

rc j3eXc;
3l

y]

IlaXXa; e-ecT/e

xevcv

die^tj^

xaTa t:u ''Apew; eveyxa; tc ocCcovviiTat

fy
o

STpcoos

tSs Xaycvc; evB^a


cpiatv

xa^a tc ecr^aTCV
svyea
yi

oe

yzya
,

r[yr,azv

cocre!

yCuaOac

oexa cco-

vyjoai

rravTa;

31

cpc$:;

avvzayzv "Apzcc vaxsypotyore^

00

COSMAS AD CARMEN
ozr\q

XIII.

zayyzazctq dpyaat
zpt
v.at

vetpwv e\q clvyr.cv

dvzlZuv
,

:w ra-

Aii

za v.aza

'AS-nvdq

dtzlzyzzc

org

vr.zprqavcv

Spaavv avdpa
,

zctq

dSavdzciq ydyzoSat Sectq r.apcyr.ot v.a\

zpvvzt

v.ai

yap ezpwae
de v.ay.z'

'Avpcotznv
:

ru vapry

zr\q

yetpcq

b)g

fj.iv.pcv

ydp

n zouq
,
ri

dztvatq

evrptSyniv.ziyr;*

Sr,v za\zai

twv vevpwv dta^wnoaq

cov

do^evnq

zciq

y.eleat'

Zevq oe filcoovpcv "Apei rpcazoyry^q


,

yeyT

^etq e~r>yayzv

dvZpcycvov avzcv
v.at
k

v.ai

ytlcr.&zycv valeaaq
zev.cvor\

zcv ze Bvycv lctvcza

zr v Stpaavznza zn

av~

zcv "Hpa

raltvficlcv ze vat y.tdq dar.toiwrnv yctpaq dr.czctvvv


o

Yakeoaq*

Tprr/cptcq

Beclcycq

w^ cvolv Xptozc : j
,

Tcpcz iu.cz epcv rr/etzat ficvlcyevcq

drcb^zlc]at
y.tdq

tcutmv

Sx

ye-

zaycpag yeyvnzaf
Secv
/\cq

cv yap

cjnot

yccpaq zr]q

yn rpcq
cpt

aycp(x*or,q

zpaovq vrepy.aycq yeycva' zavza yci


ct

cnatv cv cpcvcvotv
vaz'

v.ptzat

dyapztav de lcyttyvzat zo
,

yn

\oovnra ttvtwv ayapzetv

vat

zciq

vatpctq er.i{~

pcrcv
25.

eyztv

ye

zr,v

tyvynv.
v.zvSot

Alla za
MvBcq
oi

yev Irfinq
iozt
TY)S

fivScq.

vat Ovzcq
ct

\r^r\q o fivBcq

rxp
,

/X/)c\

rpeofizvcyzvcq'
,

yev yap Ir&nq v.alcvot flv^cv


v.a\

oe

otynq
rwv
,

Mq Mapv.tMV

Mdvnq' UvSaycpaq
,

61

v.at

U la->

ctq 'hvckcvSnazv 'Qptyzvnq


,

xpcvr.apyuv leycvat zaq


zlq

^vyaq twv otoyazMV


pcv

d~o Oe twv vpztzzcvo)V

zo yeiv.at

vazeveySrvat'
zr\q

zo

yap ou)ya Szoycv


czz ycvv
,

ecvat

\eycvot
Ttpcq

cpu^axr.v
yja

tyvyr\q'
,

^olv

ai
,

^jyat
'iv

<jw-

vaBtvvovvzo

"kr&nq ~i~uv.aot

~cya

cizzp

~ao-ycv"knpcvoiv
zu)

atv dyvco)GiV'

cvzct

6e vat
,

yezayyt&oSat zavzaq
r.zpt

sx owyazdYj etq

ovyaza

b)q

zcvzcv -kazvzepcv ev

rzpt

^vyrtq r.acavaziMV lilz^zzat lcyuy

^natv cvv

Zztcq

<

M IZ
/

N 1

91
e

2ri

f'

r<;

'

r; (3uSc<j

OVIX(DCP0lt

XfltTfl
j

J.-

faeyvpvuffu.

A
iii
i-i

()

IA.

riEnx iKepaniNBZ.
fJtcc

i,i.

...m.

\lll

tTI

t:u ct

7rtxpriv

E7:cy:f4aTO

t.cvji;j

>-.

Tdiaig X

cvlcu-lvn

xat <pScv:<; avrt7:a).:j


IIupc

58.

^U^CVTt

ro

Bav^a.

61

Ke7rat IV

rro

a
rtfi

Xcyro.

Taur/iV cux av

exXa^ct

rr,v

!ar:ptav eivat
o

xr;J

xa,

ra rcv Ta^vraXcv
avuoyta

r)

xcv 'IlfaxAea*
Izyzxat.

pttv

yap Tavxalcg

y;patVa.S-at

ev

pa:j;
to>

tc7;

uoWcv

oz
,

'IlfaxAyl; T:a:ur:v cpXe^SYiCjecrSac


e3{
c]e

ouu.ot.xi

xcv Neaacu

xat

ro

Trcrapcv peupa
at
,

eccj

cpXcya fxeTayayeiv*
aXiflJdeia

xecvrat

7rapaxaTicov
to

icrrcptac*
Trepe

aruv

rctvuv

irupi

T uTrat-

X-vti

Sauuia

TYiS

dpcvcv Trr/acacr.c t:7;


ut:cXy;7;tcv

Japct; xapuvcu

ty,v

carTcpiav

xecrai

cle

ev

tm

/cyco.

Eixcov

Ee/y.t

3"eoiO

xat aiayzcc, utcc kxvySr;j.


xrtacv

71.

Ilacav
av5pco7:cv

Seog
7rcty)ae

tyiv

dry.tcvpymac
idtav
,

uarepcV

t:v

xar' eixcva
c

v.ai

v.a& opwiwacv yeavBpwffcV xar


xr,c

ypa-Tat yap* xai ewrev


etxcva Yiuerepav xac
asro;*

5ec;

KCtflerwpcev
,

y.aB-'

cuctwcrtv

xac
,

dpyzxod

xtc-

xat tTrctnaev
,

Sec; tcv av^pfinrbv


Ei<j

/cuv XajSwv az:


Swyjs"
t:co;

tSs yyJ;
verc

xat ev<puay;arev

aurcv

ttvcyjv

xat
cuv

eyetpYj-

avSfcoTrc;

'AcW

eig

^/yiv

coaav*

92
<7tv c

COSHAS AD CARMEN XIV.

S&g
;

Typrr/cpicg z\vm>v
7ravr&);
o*ta
?r,c,

vrdcyw
ap.acrta;

Szcv

aiGyvv^c, 1A04

iyzvctrnv

eTexev r r.xpavxl.

Il/aaf/a 3"ecy, jtapaoWc$ f Eoejx, x/ec;, eXttig, eofrfwu


87.

'OtTcC
e<rtv
yj

Cpr,Gt

TCtCJTCV
/)

e<7TtV

CTt
f/:t
\

eiTTcp

^JtCt

p.ar/,V

Bzc^ZV
,
\

'j^r
'

c-j/

eci
/

par/,v
> i~.
1\

rc
<
,

rJXGyx
'

eivai ^:2
t
>

xai c
yj

V
evrc//)
;

*
,

r.apaoziGcc,

y,?e

JLcna xai

r,

&c;a xai r

>

i/Ttig

xl

'Opfipc;

wapicktvn^'
tcj Nwe.

'O
88.

ir.L

Ke7rat

ev

to>

/cy
;

).

'Ou.fizcc,
c

r.-jpacr.clcq.

7:t

^cdcptcov.
Ir.iLXx
t&>
|3

Kstrat

ev

tw a

Xcvgu

89.

Avzap
Ketrat
V

vcpcg ypairTpv axcs.

Xc^m.
t

go.

Aurap
EtTat

7:Ta

- Xpt^cc, lr v fiqpimf ru.zzzpn xepajarv


V
t&j

C(J.CL!jyq

AOVCi).

qt.

iib xev zpcic, r.aSzzGGL r.azuyj

^zcq
,

a.k/.xp cr.xL,cL.
ttcijcov

XpLGZcg
v.ai zracfn

svav.S-pcoTrf.c/ac,

av^cwTrctc,

ecrrajpco^n

vat dvzc;r\

ts

av

Tfile,

avS^pcoTrtvct;
,

r.aSzGi r.a*
av.Srpfo-

$o)V
z~cv

XfAGZCQ uapaGycL
xaraer/jacr/)
rto

ficr\%ZLav

iteu

Zzcv zcv
c

zlozl

tw

avS-pcoutvcp
/*/
,

z-pCGZLkr/jzv

102. io3.

^u

cle

p.rt

<3ciyara
,

rravra

Taprapcv

r.zpczvza
y.y.t

JIyptcp/c--/s.3'cvTac
j

luaG^lac.
,

Meuwjrai
(

TT/arcov

TWW

BV

qoov /c/ac-Erov

ev

r'.>

I>at^wvi

Izyov
ri
c^

r.zpi

TWV Xl^euv /at rwv


,3s[3tw/cr;
v.xl

a:::/).rlica)aa)V

rcoV.

^*J

Z^)V

aoc/d)c

/c/au3vrat
v
,
T(.)

rro
,

K:r.c-

/'jrr)

/at V tw
(3e

II"JCtcp),yE.S'svTt

Tacraco.)

~.y-[jcc,

p.Ey

Koxuto^ '^j^ccrarc;
oz lapzupcc,

5s ilspiffiXe^eSfidV

~izpu.c-.a~.ee,*

\jzgcv

-ic,

rc-:c
,

os

avtoz

p]9i$ sjTi xai xateetcoois

MaTwv

/at xaicvcc

d^zyyn

<;.

n izi
M

knzi

93
;r ;l
,

i\

\/
ICOV

['J

t;<-

aMa

A
ili.1'1

<>

N
-

ik.

EYTEAEIAZ TOt BK.TOZ tNePailOi

,:

''

'"""'"

MY.

Wrpro xai fTIWTOtfftV iy/)pfMffe TOUTa R*pocc


TfJ)

p.cV

xAau.vu:^
Xa<
0:

/,v

Tav.Srz:):

rw
T&i

'

fteos;.
J

tfo.

'HpaxXeCTOC,

AflptOXplTOC,

0UX

ev
Tr,v
,

au:';

ytyoitoTtf
oeA[JiV

/povM

UfftXCl

OVTec,
,

0plOCOt>C,

TOUCe

y.:~[j:v

~kiT*3XkrXw
ydp

6lZT.OLl\cCV

f*CV

yeX(K)V

0 X/.aiMV
,

&n[j.CY.{A~:i

tyzlcc
v,v

avvz/f^ T T.ocyy.c-x
c

rj

'Jka'Ucz-

/Xc(t:s ixXateV'
xAetrcc,

0!

AflpioxptToc,

ajSJViptTflc,

61

e^eat:;.
'12,-

rpttSfi

xac

A^atOt

7:'

aA}.rX:L~i ^opoVTSC,
TrcpvtotcVc

81.
82.

Ancuv aAXnXcu^ ecvexa


AXsJavopos
xca

Ilap^

t.cu^
,

wv ITptapicu ^xaCkz^q
xat rraca

TpMa&s
'Arpew;
vnv
,

aopixoptevoc, ei

'EAXarja

MeveXaw tm

7rat<3t

ejevia&ecc,

ucr/jvit riov rourou vuvatxa 'EXe,

xou

raumv aprao-ag
ouv
rnc,

et;

"IXccv rflV

c#tav omotyei

7ro-

Xev

eXXyivec,

Tpwarjoc,

xaraoTpaTOTredevfforVTec,
,

eV

ersffiv

txorvctcj

rpac,

y.cc~zy.CT.~cv

xat wrc

auTwv xarexov.x\

TTTovto ?vexev
rfl

zr^
StAoV
,

*EXevv)C/'
,

vgepoV dl TOpSmxv-.zq
pr.V

au-

.0

JLAt;V

exetffS

TCi

Cc

TTAecoUg

TV flpOXM
7roXtv.

avaipeSfiVTec,

T.ocu.-lrBzL
tyjc,

t3e

~rv Tkiov eoXfiffavtec


2^c/tov.
aur/].
u.lv
605

iffO^fiocs
ii

7roflf)ffec;.

Oc

T-u Tccor/cu Tcleacv acrca


NVjpssxj

Zeu;

paj5-jg

BfiTWo^

tyj,-

5uyaTpo;

auT^

Iy/AvBti avvzle?

.jziv cxvrn

Opop^sc^

ptavTeuffac/evou

aurS? ye^-

94
vnSelq
,

COSMAS AD CAUMEX XV.


exjSaXXei
,

wv

r>a~ipz tiq {ZaoiXtlag*


yjv

cTtcWt 61

Ataxcu Hriku
ytvoyevcov
7ravTc,
eis

cy

raxrp
7naXeccj)

auTcs

Zeuc/ rcov de yayorj

ev

rw

opec

Ttapa Xecpeoyc
01

r xevraupw
xac ca Seoa

tY)V
a

zv^ytav exXrwr.crav
de opyi-Beioa
,

^cd

7rXnv

p<0o$

r,

otaow

ir.iy/ivr^vj

iy.fia-

Xe7v rco arup^flccea

xar

XPU0>$

FA^

iiriyp*4o

TH KA-

AH

eppcij/ev

ecf

zo y.i~:v

nepi ou tpec$ avi<rr,aav ocXo(

yecxouofltc ,

'Hpa
eivat

xzt

AcppoOtrn x^< 'A.3r va


de

sxag-y; Bflcoxou-

aa eaurav

xaXYiv
,

Zeug ouocoucas fSouXouevog


Epptou y.pL^riacyevag rpcq
ov
acpcxflpttvac

6fjtaXXaai ra$

^ea^

T.iyrzi Ol

tcv ev

iAp

r.ciy.vjx

Uapiv rpcg
,
rj

krnyyei-

Xovto Ta rSs xpcoecog ocopa


7rape|ecV
,

p.ev

'Hpa

|3ac7iXiav aurco
,

'A37jva $e t^v ev

TtflXefwicj

apioretav
,

'AcppcdiV/)

de riv Atc; xae Ar/3a;

Svyarzpa

'EXev/jv

xa).Xee diacpepcu,

cav

TraatoV tcov yuvacxcov

0 ir.iSvyia xparnSees

TTpce-

xpcve tYjv 'Aopcclir/jv

de &ig Aaxedatpiova ftXeuaaVta xe,

Xeuet
ecg

Trjv

'EXev/iV

apraaai

MeveXacu

tflD

avdpog avzrg

Kpr,r/,v

arcbzoriyry.cz cz.
t'

83.
84.

KoupYJT6

zyaycvzo xat AircoXct y.VJiyapyai


auos
rcov

'Ap.cpt

/ecpaXri

Sptjc

te
,

yjiptoiaig.

MeXeaypcg
op:vr,sra^
,

ActmXcov Pao-tXeu;
eiroc,

AprspuflVc xaracv -pccrecpepe


,

Ta; Har

aur/1

Suaea*

p.t-

xpav etvai Taurnv yaL yrdivcz. vrcvcraag ajcav Xcyou* 'Ap-

Tpv

oe

tpaatv

cc

uu&fli
,

tcov

r,pcMv

xai

cocov

xpaie7v
,

cpearta yap aunj

c5ts

xai

eXa^v)^flXo$

xaXetTat

(3aXXec

yap ev-~cyjAg

~a<;

eXacpcUfi'
tyiv

:m

yfluV

MeXeaypc.) avaypcv

vTipyzyzSn reynt^ xai

tcutcu xaTepXairti

x^clv Me,

Xaypc; 0 tcu$ KflUjpvltac

ec^

avyyaytav xaXeaas
t:u OVflf
x.cpaXr,v

avatpit

zc v

aypiflV

aua*

Xa(5cov

oe

t/,v

xat Ta;

8.

\zi

wi.

<i.

95

yvi
,ni
.

r0$0Tt? tcj::
[>l:u
rO)V

,
j

k
,

.;:

Ac.i/.m;
l

KAI

0UTCd(j

K>
r
U

KVtM CTUO^ XC^g)


<pja*

KUfakm
zptyjx^
i

xai

oopav
,

(jJyo

mn
,

yyjwv

hti t:^ ptTp

yucv yap.
'Aucpt
cruoo,

xwpW

3"ptt

re

xotpcotoiti

[IpoctpnTOtt

61TI GUffCXtSlj 7ra[,r-f?)V cu

yp cu^ a-oorpr^Ty.r
,

Ataxtclat uey'

aaaaa 5av;v
,

ye \jvj ,ij fXCV ev e^3poi{

Hj.

Matvouevr) jrX/WJ

avzccp o

uayXoauvY).
,

8G.

Ataxoc
aTa*
RA0CJ
recj
c)to

auTotj
t::t
oi

uwc,

eytviw tou Atc:


yiVOttfVYjC,
T(^ v

oixtcctxj

t pucXi,

afjpcyyj.^

IV tt,

'EXXaat

r,}3cv

auTcv

xa^' e;cY/.v
tcJ
,

*W^ft)V

avcjpif

TrapaxaXouvo

eu|acr3-at

Iww

7iaTpt tva yevr.zax vezog"

de avdjt
y.xl

xxi cujotjuevocj

eXucre

&a

ttScj

*&)$$ ~^u* avyy.cvc,


y.ocl

y.uzv\

tppvn u&op 7roXu*


(7j3ita

waXtora
out0

de

i/.

zcv-ov eoiLypri
,

eu-

tou Ataxcu*

ouv

yevva ouo utcu;

tov

Hr-

Xea xat tcv TeXa/jf.wva* Xea


,

cov o

uev H/iXeuc, TtXTet tcv 'A^X,

o
,

de TeXa.ucov tov
tyiv

AiaVTa

ct

Ttve<j

txaXcuVTo ata,

>x$xl

tto

tcu

7ra7T7;cu

Ttur,v

ev5ev T,pCQOzpc[xevcL
tyjv

A^tXXeuc cuy pteTa^ExTopss avatoeotv, JIoXu^evYiV


pou 3uyaTepa jScuXnSets
yriy.ai
,

ripta,

etoYJXS^v ev t*1 TrcXec

vjxl

xTa

Xoy^ov rtva

Tceu3-etg iv

T vaw

tcu 'AttcXXcovoc vr.o

Ilaptoos BvriGY.zL' 'A^tXAeus cuv p.era yjjcvcv IIuppw


uto)

rw

totf;>

xaTa

ty;v

Tpctav ovti
,
<3t'

oatveTat leycdV div

auTw tupte-

3"yivat ty)v

IIoXulevYiv

vlv

xou aTTcoXeTC* lluppo^ ouv


,

Ta

ty)V vixnv IloXuJevifiv Xa(3civ

Traoa tov Taoov eSvse zcv


c3e

ihcv natpoc 'A^tXXeco^*

Atag

tcu TeXaacovoc

ocpi-

9G
GXEvaag
o
y.xl

COSMAS AD CARMEN XV.


ftpwros ev
zclc,

r.pcua.yuc
u.aivcuevn

co^

v.iv

Tp-nyoucc

Sficg
,

cpyjcnv ,

noktfjin

yuu

avrips&p w; dz

riveg

ecrjzcv
,

chiils*

IzycvGL

yap zcv 'AyiHzoc, avaLpeiicrj.zcv

Sevzcc,

co;

Aia; xac 'OdvGGtvc,


,

zc

Trruuoc rcu
clzz
cov

A^.XXecog Xa|3s7v

xa.

'OoWoeu.; evur.yavcc
ts

xac

nwvevpyos
ryjcev

Atavra uev

acoua Xaj3e7v 'Ay.XXeco; rjra-

aurog oe t;u;
yevouevotg
tcov

r.cliy.icv;

a-upyiL xclq Snkotg


exxtaioriav

r.i-

r^payuivcc;

di v.xzx
,

rtiv

xat

yuvcuz-

va;

r.ipi

crXfov
Je

'Oducroei tyiv p07nov eXXyjves sy^p--

cravTO*

Atacj

pavets

xa: r.a.pcf.rXr^ yevcuevcq


YX.L

3'

oXng

VVY.ZCC, ZCC TCOV

eXXYiVMV Y.aZEG^aZZZ T.CLU.VLX

ZO.

XTTQVy] ,
,

c\cuzv:g

avzcvc,

auoxTeweiV*
,

nu.ipac,

di

yzvcuzvr,;

vvoicj

eavzcv
XcoTa
,

zc.ZQzaY.evai
icj>ez

xai tov Tiapa TravTwv aioovuevocj ye-

Izyzza.L

lavzov avz/.iiv

$lo

y.aL

Savua&VGLV

eXXyjves

co;

Atag
TCO

|xev ev

tm zcv

"Ev.zcpcc,

avr\peSr\ .<pet ,
^COJTYip.
,

"E/.TCOp

c)c

TCU AlOVTOCj

CCV SlIy.VG Sr>

UG>'

A^.XXeco; avajpi^ct;* xai yap rov "Exrcpa


j\iGau.evcv zcvc,
e7r
t

r.cze

T.pcGY.aco,
cT

Aavaous

elq

aycova

A'ta^

e;r;XS'ev'
,

aXXrjXa; r Gav

Gyyhv

allrXcvc, rirpctxrxovrecj

rotc,

eau-

rcov auaporepot r.ZLGOzvzec, ezaipcig, zr\$ r.pcg a/.lrXcvc,

\r.av

Gavzo
zo
C7uv

[J.ayr ;'
t

clcopa
co;

Se lau-r.px rapzGycv aXAflXoif'


cpcov/iaa^
,

eyei Oz

'er.oc,

woe'

apa

dasce

Jt^pOfij

apyvpcrlcv -

xoXeco re

cpeptav cpotvtxt

/at

UT wr)Tcp zzka^MJi - Aia^ oe co4

cxT^pa

dtdou
e;

coaetvov

e^'

ov

^Gzrpa
oe
tco

vexpocj

ucs*

j\yL}J.er,)c,
i'j>iL ,

ap|i*arocj

etAxero'

A.a-;

tcu

iLY.zcpcg

xaxco;

Tiu

r,v

dr.rJ.layc,
n

878S.

'A//^.Tpucov.3a3 /juya xXeocj

aXX' eoau.aGB-n

Elu.azi
Ilc/.v;
jitev

Gap/.coxyu)

y.zlvcc,

r.xvzclzzr^,

X^y:-; 3"puXXet

rov

HpaxXea

on

wtoj gov

<..

:,

\/i v-./i.m.

91

A)

cv

II'

.(/

yuvat:

rjv

fX(3iv i{

)i-

vr
pci

epa; t5

A/

xat

tov

TXXov*

ravrrjv

tchvuv rijv

y
x

TM XopClV xa
acc,

aiicyeptiv ev

rt) cly.il

x r.xxptoi

>

a-

Mg TV xevraupov npxaSn
aur-/)

xat

xara TCVa t
,

73j3cuX-/)3yj

GvyyeveaBxL'

o cvv

'HpaxAVK |Wt5ow
oe o

/aae-

Tarcjeuet TOV Ncdffcv


p.arc^
xr,GX<c
,

a7rcSv/,ax6)v

Nzggcc
r&

rcu

aurcu
crt

otcfoat

xn

A/itaveipa

uirerfffciv

xac

aira-

earat
cpr.fftv

aci

rcurc aty.a

ffPOfi

OlXTpCV TCU
epa
,

Jlpae/.

x/ecu;

*Va

eav

pa3?)f

c~t x)lr,c,

yfAcrc,

rcu atu.axcc, x^vxcv xo evuvu.a rcu HpaxXeovc

xat Li&tfac,

aurcv

e*

rcv

eauryjs jro/OV

rourfl

cuv xo

aipta

etyp

r,

Antxvetpx' xov cvv 'JIpaxAecus rvJS 'Iclr^ ttIs Eupurcu Su-

yarpc; epaa3"evTcg
ftzptyavxcc, o)g

xat

X(3cVT$4
r.pcc,

v.at

dtx

xnc,

xcv Atyy.
,

xlyjxxh^xcv
/)Acru7rtav

TYJV
vi

Antxvztcxv
Afitavetpa
, ,

<g

ev(3:u-

vctav xat

et^

exfvr.S"/)

/at

ln$i(ja xov epcora {j,exxc~r\GXi ecg eaurr.v

rcv

ytxZ)Vx xcv

'HpaxXecu^

XP LEl r V a

V ari
<5e
,

T3 ^
riv

Neaacu xat
avc^pccpcvcv
c

dtdodatv evovevc5u-

gxgSxl t 'flpa/Xet* tc
aapisvcu
?e tcv
c)e

tc a\ua*

rcu ^Hpa/Xscus
cbxcc, de
,

ucpvi^ev

ytxosv xai

xarecXeiv

'HpaxXea*

Y.aic[j.evcq

xa<

pt^aq eavxcv
ei cv

tco 7rXY)atov TTCTawc^

SepfjLcv

xo vdwp er>ctr,Gev

Xo*-

tcv ai 0pM.c7ruXat pieTaJu 0TTaXta; xat


Kupci T Kpotarct T
y.a/.ov
pi.cpcv

<I>co/cc)cc.

cvy^ UTTaXufav.
acpcc)pa
,

89.

Kpc7ac? Auc)tas rv |3aatXeu; TiAcuatc?


Teu^eV
detySrtGexxr

a>;

ev-

lclwv vo[io^exng
VZCic,
,

r,v

a^r.vatwv
tovq

cvxcc,

atxcvu.evcc,

vcu.oSexmxL xcic

xr.r\xr,GZ

ndkixtxq

08
cov.cv

COSMAS AD
qxi
r.:p

CAtt.TIEN
xaj

XV.
gepycvtji
ei
u.r\

ozy.azzty.v

tpukaQcrovct
,

zcv;

t.olq

avzcj
avzci;

zt^zy.zvcj;
,

voy.oj;

v.7.1

hiT.lv
ol

avvapeffcwV
,

zo

ryjvixaoe

"kvcvav

tcvto

\t.:ic.o-vj

"iva

reta^

T.pci^Lvn

auTOUc,

zyyzl.vai
6i

er.t

okiycv

yjccvcv
,

Tccc.

olyy.y-

civ

t/jzl

yap

coc.

yeucrcvTai

:v; vc/aoSecriac,
Xaj3fijv

XofTTov

tWrev

fxeraSsrtti

Q-jrGc-jzcj

avt&v
v.cl

roivw

~;/'->v

opxcv
.S"v

TT^ca

raw

ocSvivcacdV

vcpcSrxjGtq
ecjco

aurcfc

e;-?,/-

an

A3y)vajv otpei/wi" t/,v dexaertav


cvv :a; 7:;).:^
(3accAea*
,

7r*Wai*
T.y.pa

7repi-

7rcAwv
cr;v

nXJ^e

xai zlc
c

Avdiav
etc.

Kpci-

t:v

ov

zAScvza
rouc,

Kpcioot

Scaluca ~_
,

xivriorai
G)c

e7rep.^ev

ac

SYitjaupcutj

a-jT:u

deixvuc, avrco

T.cljyojcc;
rcv

Kpciaog'
,

ejtavwcvta 06 d-o
Kpcccrcfi,

tojv

SboaauffavTcav
7rpc

pwv

So/cova

rjpero
;

ov ztva vcyiCci
,

av5p(07rwv euclatpccvec/epov
T.avzo>v
UT.ci'

y7foXajuij3avoov
aT.vv.uvc/.zo
, ,

ori

c5yj

jtcv

dz

ZcXcov

TeXXcV rcv

:/;-

valov

o.piCzzo
,

yap
tc

2cAcov

c*j

rov t:/.;jt:v xac t/,v U7Tp-

^awvifltv

a/Xa

dr.aSo); Qflaavta*

arccSavowa
J.oXfova
,

ds
uc,

ap-

creucTavra-

vuv cuv drXr^ov xahii zcv

nAeic-

va tJ.cjzcv zcj Ijolcj ypvccv opzycyzvcv SsaectoSai' xai


tJ.cjzcc
vtac,

evocufiovixx
Xcyotj
,

zlc
r/;v
7repi

t.zca

za evzc;' -ou;
zr\

oz
,

evoaiu.0t/,v

cioev

ev

tyvyr\

attaSuav

ev

cTbjuari

jyzLjv

tyiv

za
cri

iv.zc;
ec

7roXureXeiav"
r/i

e^pSv ouv
apc"T;c
,

rov

SoXajva jipcoSuvai
<7:t

xai
Tt)V
U7l

tyvyr\

ti?

c/.av;;
t:<;

XOl

TtXovTO^

TTEpl

/.:;c

evdaifiOVlOV*
,

Clr-

;-jv

Kpoivoc

a7rar/)^"ec?

\r:;/)/.)V;c

>taxcv

jucopsv

U7re|eivev'
,

y^p

A~;//..v
,

.\;itac

Xeverai

/p/.

Xoyoj

uavzzjoy.zvc;
zct;

yao

;j

cracpw?

fiut3e

diaLardw tcvq
-

yor,o-y.cj;

ybftauj,

/-'>>
.

y/ A

0W*w5j

f >'^-

^-5w

#10

yjxcwae

Acjca^

(^

Kvavna twv

exj3v)<7opcevwv

l\

\U'jv
\\

ii
'

'

/
t

AXuv norapicv

'

Mu,

xai

p
u

rp/iycf

ycvva

ucovcj

IX
tJi

~'
t

li

K
'

xa!

v
5ufl
rtcpi

affC^AVOVTOS
rv,; pacrtXecac,

A
rcv

ICU

i.y ./

tcuv

01

xcxi

pev

Ac
,

Trpc",
wc,

m
vcwrepcv
de
o

~.o

fktoiXtvaou
p}TY,c
,

t:.

Kupcv

xai

BiXcvpcevcv

tjpce(3aX)

87T(xpa7i
._;

Apraleptoc, dca rov


jtxrj

y^pcvcv

xai

Paa*)
1

cuv tvupc;
cc)ccv

r7cAo)V

U7reixeiv

:m

ApracjepsYi
Aercac;

**

rec

rcv
,

adeXcpov

ocuvai

aurw

rrjV ty,;

ararpaIa>-

zrecav

cicv eTcap^cT/jra' c oe XajSwv xarriXSe jreci tyiv


xaxeTcre