Вы находитесь на странице: 1из 536

.

^,j;||(':'-;';v:-

Sw'^^^t^:'.,.f; :'] .-,:::,

t (,»<
5'' (('• /
'' 1

'
' ' '
' •

Jli|i::,^.':::::-: ::.::.:

iii:>l:^::^-'-:'-':^'
?;*!' 0" •'' '
i
;.

f'i. »':/,,,'

:ft"':^':;:'^
^,llt ill •.

\<\'':>i

t^ft :••:.:;
Digitized by tiie Internet Archive
in 2011 with funding from
University of Toronto

http://www.archive.org/details/patrologiaecur213mign
.

PATllOLOGIiE CURSUS GOMPLETUS


sivi:

HIBLIOTIIIXA UMVLUSALIS, IMLGKA, L.MI-OU.MIS, GOMMODA, OLGOXOMIGA,

OHNIPSS. PATRLJI, DOCTORIM SCRIPTORIIIOIE ECtLi:SIASTICORLM,

AB JEVO APOSrOLICO AD LNNOCENTH III |KMI'0IIA


rLoiui:iu:>T ;

HECUSIO CHRONOLOGICA
O.MNIUM OUJ: KXSTITKIiK MONUMKNTOUUM CATIIOMC/I' TUADITIONIS PKK nUODKCI.M IMilORA
I^ICLLSLL S.ICCULA,
JUXTA EDITIONES ACCUR\TISSIMAS, INTKU SK CUMQUK NO.NNULLIS CODICIBLS M A.\ USC.HI PTIS CoLI.ATAS,
PEHQUAM DILIGENTLU CASTIGATA ;

DISSEnTATIO.MBUS, GOM.MENTARIIS LECTIONIRUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTEr, ILLUSTRATA ',

OMNIBUS OPERIBUS POST AMPLISSIM AS EDITIONES QU JE TRIBUS NOVISSIMIS S/ECULIS DKBENTUR ABSOLUTAS DKTECTIS, AUCt.V ;

INDICIBUS PARTICULARIBUS ANALYTI':IS, SINGULOS SIVK TOMOS, SIVi: AUCTORES ALICUJIS MOMKNTI
sui5Si:QUKMmi;s, donata ;

CAPITULIS intra ipsum te.xtu.m rite dispositis, nkcno.n et titui.is singularu.m paginarum mai.ginkm superiorem
DisiiNGUENTiBys subjectamque .matkriam significanti bus, adornata ;

OPKIilBUS CUM DUnilS TUM APOCRYPIIIS, ALIQUA VEBO AUCTORITATE IN OliDINE Al) TliADITHjNKM
ecclesiastic.am pollentibus, amplikicata;
duobus indicibus generalibus locupletata : alikro scilicet iiellum, quo consulto, quidquid unusqulsquk
patrum ix quodlibet tiiema scripserit uno intuitu conspici.vtur altero schiptuh.e sach/e, e.v quo
;

lectohi comperire sit ubvium quinam pathes kl' in quibus operum suorum locis singulos singuloiium
libhorum scriptur.4i tkxtus com.mkntati sint.
editio agcuratissima, ccterisque omnirus facile antkponenda, si pkrpkndaniur ciiaractehum nhlditah, :

ciiarta; qualiias, intkgritas textus, pkrfectio corrkctionis, operum recusorum ium varikias
tum numerus, fohma voluminum pkrquam commoda sibique in 10 lo operis decursu consiantkr
SIMII.IS, PRETIl RXIGUITAS, PRyESER ITMQUE IS IA COLLECTIO, UNA, METHODICA ET CIIR0N(JL0GICA ,

SEXCENTORUM FRAGMKNTORU.M OPUSCULORUMQUE IIACTENUS IIIC ILLIC SPARSORUM,


PRIMUM AUTEM IN NOSTBA RIBLIOTHECA, EX OPERIRUS AD OMNES ^^TATKS,
I.OCOS, LINGUAS FORMASQUK PERTINEN ITBUS, COADUN ATORUM

SERIES SECUNDA,
IN QUA PRODEU.NT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUK KCCI.KSI/l': LATIN.H
A GREGORIO JIAG.NO AD IXNOCE.NTIUJI III.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


Kihliotlicese Cleri iiiiiierHte,
SIVK

CIRSUU.M COMPLKroHIIM I\ Sl.NG ULOS .SCIKNTI.E ECCLKS A I ST I C .t: RAMOS KniTOHH.

PATROLOGIA RINA EDITIONK TYPIS MANDATA KST, AI.IA NKMPK LATINA, AI.IA GR^.CO-LATIN A VENEUNT MII.LE KT .

TRECENTIS FHANCIS SEXAGINTA ET DUCENTA VOLUMINA EDITIOMS LATIN^E OCTINGENTIS ET MILLE
;
TRECENTA GR.E.:0-

LATIN.-E. MERE LATINA UNIVERSOS AUCTORES TUM OCCI DKNTALES, TIM OHIKNTALKS EQUIDEM AMPLECTITUR III ;

AUTEM, TN EA, SOLA VERSIONE LATINA DONANTUH.

patrolo(;l^^: tomus ccxiil


SICARDUS GRE.MOXENSIS LPLSCOPUS. PLTRUS SAHNLNSIS. ANONV.MI S.KCULI .\IL

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIA DICT.V l)'AmiQm, PROPE I'ORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO WtiyFEIi NOMINATAM,
SEr I>ETir-MOMTIU)lGE

iSr)0
^EY PLACE
lUHONTO 5, CANADA,

D£C ^i m\
SytlCl LUM XI n.

SICARni
CHEMONENSIS EPTSGOPl
MITHALE, SIVE

DE OFFICIIS EGCLESIASTICIS SUMMA,


NUNC PRIMUM IN LUCEM PKODH JUVIA APOGUVPHUM QUOD ASSERVATUR IN BIBLIOTHECA COMITIS

DE LESCALOPIKR.

A(.r.EDUNT

EJUSDEM SICARDI CHRONICON


E\ EDITIONK MURATOHII ;

FETKI $AKIVE.^SIS III8T0KIA ALBIGEXSIIIU


VOLUMEN CLALDUNT

ANONYM! S/ECULI XH.


ACCURANTE J.-P. MIGNE
BIBLIOTHEC^ CLERI II\IVERS;«
SIVK

CURSUUM COMPLETORUM IN SliNGULOS SCIENTI/E ECCLESIASTIC/E KAMOS EDHORE.

TOMUS UNICl S
I ! B i 9
l
I m

VENIT 7 FRANCIS GALLICIS.

EXCUDERATUR ET VENIT APUD J.-P. iMIGNE EDITOREM,


IN VIA DIGTA DAMBOISE, PROFE PORTAIM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFEI\ NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE

1855
ELENCHUS
AUCTORUW ET OPERUWI QUI IN HOC TOMO CCXIII CGNTINENTUR

sicvnnrs (:i{i:m()ni:\sis kpiscopus

''
Milral»'. si\«' Simmia «le oniciis ecolesiasticis. Col.
Chronicon. 487

PETIJ S SAKNKNSls SIVK VALLIS SAUNAII MONACHUS.

Hisloria Albifiensiimi. o4l

ANONYMI S.KCULI Xll.

(Hoiiiin serienj videin OriJinr rennn ad calceni vohiniinis.i

ExT^^pisL. .MIG.NE, au Petit-Montrouge.


wmm^

NOTITIA IN SIGARDUM
CREMONENSEM EPiSCOPUM

(MvuATORi, Rcr. Iial. Script., tom. Vll, p. 'J25, in Prxf. a.| Chvonicon Sicardi)

Sicardi Crcirononsis cpiscopi, non solum nieminit, sed simnl scripla rcconset doctissimiis vir inilii-
qjie anliqua amicilia junclus Frr.ncibcus Aiisius CremoMcnsis, ordinum in sua palna conscrvnlor, el de
oadem patrii oplinie merif.us in sua Cr..momi liierata lom. I, ad ann. II80. lu veio illc Sicardi libros iioc
ordinc recenset. Acla -it obiins saucn Homoboni qui ipsius Sicardi tempore saiictiiale vila% et miraculis
floruit, et curante ipso prijesule (ut in Chronico Sicfwdi habetiir ad auni^m 4198) i-.i canoucm sanctorum
ab Innocentio 1)1 papa est relatus. Chronicorum libri diversiy de quibus infra agemus. Traciatus de humi-
litat"., cujus rei testem Arisius profert Fanusium, Campanum, in libro l)e illustr. ludiie familiis. Verum
Fanusii liber, in Ambrosiana bibliotheca asservaJ.us, a pseudonymo, et certe pseudographo scripioro com-
positus mihi semper visus e^^t, ac propterea illius lidei acquiescere non lacile velim. Historiam quoquc,
seu Vtlas Homtinorum ponitficum a Sicardo collectas anie Aiisium Haphael Volalerranus initio Commen-

non libros quosque, sed lantum llistoricos enumerans, quibus luerat usus, Mitrale imperatorum a
Sicardo episcopo Cremonense compositum memorat. Quod est ad Summarn de offici^s, eam Antonius Posse-
vinus ex Lelando innuit, eamque in bibliolheca Vaticana asservari aiunt. De hoc opere, mihi incomperto,
rihil aliud add?m. Verum praeterire non possum, quae de Sicardo nostro hai)et singularis conditionis vir
Gerardus Joannes Vossius, lib. 11, cap. 53, De Hisloric. Latin. Auimadvertit ille, a Raphaele Volaicrrauo
intereos, qui Vitas Romanorum poniificum iradiuerunt, Sicarduin nostrum referri, et proxime collocari
post Sigebertum et Hugonera Fioriacensem Sicardo auteni subjungi Godefridum Viierbiensem, qui
;

claruit anno IIS^S, Mi omnino, inquit Vossius, sistandnmsit Volaterrano, vixerit Sicardus circa annum
MCO. Nullus certe nobis dubitandi locus est quin Sicardus anno 1160 in vivis fuerit, ipsoque tempore qiio
Yilerbiensis Coruerit. Sed quia ad annum usque 4215 suani Sicardus setatem produxil, et vilam Godefridi
sua excessil, propierea priorem locum acquius Viterbiensi quam Sicardo, Volaterranus dcdisset. Pergit
scribere Vossius, semirari, cur Posscvinus Sicardum memorans tam antinuum scriplorem, addat tamea
ebae liunc illum. Sicardum Cremonensem^ cui Scliolia sua dicavit Laurentius Lauretus^ Carmeliia^ cum Lau-
retus circiier annum Cliristi 4570 iloruerit. At, Posseviuus, Sicardi nostri mentionem faoiens, ail ad :

quem Scholia reliquit Laurenlius Lauretus^ etc. IIoo est non Sicardo viventi ea Scliciia oblulil, sed Sicardi
tandiu vila funcii libroi>e o^ciis ea addidit Laureius; ac proinde nuila hic antilogia.
Sicardus in Chronico, ad annum 1479, Offredum Ciemonensem episcopum ordinatorem meum appellat.
Tum narrat, se anna 1185 a Lucio lil subdiaconatus honore aiictum. Aijno vero 4485 addit Quo annu :

ego Sicardus prresentis operis comptlator etscribay Cremonce^ licet indignus^ electus sum nd episcopale o(fi-
cium. Proxime sequenti anno ejus opera inter Fridericum I imperatortm et cives Cremonenses resiauraia
est pax. Anno4187, eorumdem civium precibus ac amore ducuis, in Germaniain iter suscopit, ut resar-
ciendi castri Manfredi veniam ab Iraperalore irapetraret. Ad annura 4494scriijii, Casirum Jovisaitje (iiuiic
Genivolta} a se inchoatum, ac feliciler consummatum ; aniio vero 4499 se Romam peregre prolectum
fuifise, qua occasione ab Innocentio 111 papa impetravit ut coelitura albo inscriberetur beatus Homobonus,
Cremonensis oivis, nou niuUo antea e vivis ereptns. Anno 1203 in Armeniam se contulit, ibiquc versatiis
est una cum Pelro cardinali aposloiicac: sedis legato; atque anno insequeiui Constanlinopolim profectus,
in tcmplo Sanctae Sopliise solemnera jussu ejusdem legati ordinationem clericorum ceiebiavit. Quare vides
deceplum Ughellum, qui in Catalogo episcoporum Cremonensium peregrinalionem Sicardi in Orientem
ilUgavitanuo 1209, Regressus denique in patriara Sicardus, uli Ciemonensium monumenta leslantur,
linem vivendi lecit anno 4245. \i\ codice Caesareo hac adnoiantur: Anno 1245 obtit pra'siil Sycardus mense
Juniif liujus prcesentis operis cnmvitator. De anno cmortuali auctoris nostri h<T!^> ccrla reur; de mense
dubitare me cogunt Arisius ii? Cremona literata, Ugheilus et alii, qui tradunt Sicardum ad plures abiisse
die 2t) Januarit. Forlasse qui Vmdobonanse ms. olim scripsit , Jun. ibidein breviatum pro Januario
in\eniens, incaute Jun. id est Junium^ legit. Christophorus Sandius in iNolis ad Voss.um De llistor. Latin.,
cum aiiniadvertisset, Sicardum anno 4215 postremo f:'.lo functum fuissc, postta suhdit Qua ergo ratione
:

votuitChronicon suum produxisse ab origine mundi usque ad annum 1221, ul refert Lambecius lom. JI i)e
bibliotb, Vindobonen.,pagr. 871? Non injut.a hoc petil Sandius. At ex verbis Cljroni<:i ipsius, quod Jiam-
l>eciut: laudavit, conslare nunc potest, levera Sicardum annol215 e vita concessisse; quae vero panca
sequuatur, apposita fuisse, uti usu venit, an alio scriplore, qiii Sicardi librum pcr amios quinque conii-
«•javit. Atque hic iterum audiendus est Gualvaneus de la Flamraa, qui cap. 247, ManipuU Florumms.
narra^, anno 1214 profiigatos in beilico certamine fuisse Cremonenses a Mediolanensibus, addendo: Nec
fuit unquam in populo Cremonensi sectindum Sycardw.n (acta tam enormis jaclura, Atqui tetenimi hujus
pr^-3lii ne verbum quidem Estensis aut Vindoi)onensis codex habent; imo amborum narralio in annum
praioedentem 421?» desinit. Quid hic dicendum ? Num Gualvaneo fuit codex, cui non Sicardus, sed quis-
quam alius, craentse liujus pugnae menlionem addidii? an vero integrum Sicardi Chronicon minimc nobis

(i) HsBC inconsiderate Muratorius. Vide iafia Emin. cardin. Maii Monitu.Tfl ad Sicardi Milrale. Edit.
Patroi.. CCXIII. ^
H 5ICARDI CREMONENSIS EPISCOPl H
«erTjnim ? t^n
dubiiis sio, ao prrcipue quod lantam inier ambos liosce codlces mss. dissimilitucllnein
iiiiuear. Ceierum hujus MediolantMK^i^ vicioriie ne ipsi quidem Anuales brevcs Cremoueusiuui,
quus infra
iuui edilurus, ad anuuiu liU uicniiuerunt.

DE SICARDI MITRALT
ftcn

TRACTATU DE OFFICIIS ECCLESIASTICIS.


Miii, SpiciUg. Rom,, lom. VI, p. 583, Prsef. ad Fragroenla ei Miirali Sit-ardi.)

Sicardi episcopi Creraenensis, qui fuit Innoc^nlii III PP. sequalis, Chronicum idcnlidera vidimus a Berw
iiaido Guidunis in Rora. poniificum Viiis; quod tandem Chronicum Muralorius in sepiimo R. I. S. volu-
mine edidit, dociique episcopi alia opera in pr^efatione recensuit. lllud tamen vir magnus bis ibidem
incaute diiit, pularese Sicardi opus, quod Milralis (liber) inscribitur, nihil esse aliud quam unum ex
Chronicis a Sicardo scriptis. Atqui alii ante Muralorium diserte jam nominaverant Sicardi Mitralem vei
Summam de officiis, ita ut Mitralis sit diclus pro cpiscopaiis vel ponlificalis, quandoquidcni episcoporum
minorumque sacerdotum liiurgiara in eo volumine Sicardus exponit. Reapse in duobus codicibus Vali-
canii hic pfseponilur operi lilulus, in uno quidem : lucipil Mitralis de officiiSy editus a Sycliardo Cremo-
iiensi episcopo ; inallero autem : Incipit iibcr qui Mitratis dicitur , editus a Sicardo Cremonensi episcopo ;

ubi varielalem quoque scriplurae videmus Sychardas et Sicurdus. Vana igiiur Muralorii de argumeuio
Jlitralis opinione vel conjeclura depulsa, nos hoc ipsum opus, perbonum hercle et haclenus non vulga-
.lum, paulo accuratius describemus. Constatcnim libris ix, qui suos singuli habent proiogos. Sunl auiem
hi tituli seu capilula.
(Capitulorum serlem, quam hic speclminis gratia exhibel dociissimns edilor, nos ad calccm operis
amandamus. Edit. Patb.)
Jgitur hic vidomus uberrimos lilurgicae rei fontes, quos diutius intra codicom pluteos, quasi in nativis
cavernis, detineri prope indignum est : si enim inde elicianlur, omnes iliico qui de ecclesiaslicis officiis

aliquandosunt acluri, suos horlulos irrigabunt; neque hi solum, sed qui vel sua dubia dissolverc avent»
vcl antiquiiales Chrisiianas illustrare, praecipueque originem, ordinem, ci praxim ofliciorum sacrorura
per singulos anni dies cognoscere. Certe jam Trombellius in tractatibus suis De baptismo, t, I, pp. 2^^i2^

22i, o!2, Sicardi nostri, quem in codice Bononiensi legebat, auctorilatibus aliquut ex libris tertio
sextoque usus Ego vero qui Sicardi opus in codice Valicano libenter leciitavi, vix mihi lemperare
est.

poleram quin tolum lypis committerem quod sane mediocris voluminis molem efficerel et, si idoneis
;
;

eiiam scholiis adornareiur, jusli operis formam indueret. Est enim uterque codex Vat. in foK, spissai iii
duplici laterculo conscripiionis, unus quidem integerrimus, octalis ferme Sicardian3e,aher vero uno soeculo
posierior, qui in fine paucu desiderat. Interim lamen de vitae brevilate cogilans cl de impedimeniis volun-
Uti saepe incidenlibus, ut Sicardi aliquid a mc sine mora leclores habeant, pauca confeci excerpla, qua»
Gd sacra aedilicia vel ad ecclesiaslicara philologiam potissime pertiaenl, eaque preliosa prudentibus visum
Ui conCdo. [Sequunlur Fragmenla.)

1^9 W <i«
MITRAI.E. — . LIB. I (i

SICx\RDI
CREMONENSIS EPISCOPI
MITRALE
suu

Dl 0FFICII8 iCCLE 8IA8TICI8 Sllli.


(Nunc primum in lucem prodit juxLa apographum qaod asservatur in biblioLbcca comilis de rEscALOPiEa.)

PROCEMIUM AUCTORIS.
DivUem prudentera, qui necessaiios suos ad ccr- A nos licet imilatorcs indigni penitus, et imbecillcs.
nam inviiare voluerit, coenaculum et officinas con- tatnenad cultum paradisi, ad sacrameniumbapiismi,
siruere couvenil, et ornare, utensilia pra;pararc,- ad coenam Domini, quje in Ecclesia sunt celebranda,
niinistros institiiere, vestibus decorare, dcnium sin- fratres et filios invilaturi, prius de Ecchisia, quae
giila oflicia, singulis assignare minislris. Sic dives paradisoelarcae, grandive coenaculoassimilaluraedi-
il!e, cui omida serviunt, in principiocreavit coelum, licanda,ornanda, et utensilibus ejus ageinus. Secundo
el tt rram, uiarc, ct omnia quae in eis sunt *, et de institutione, et vcslibus, et habilu ministrorum,
inundi machina cum mundialibus fabricata, forma- lerlio de officiis eorumdem, quarto dc ordine offi-

vit hominem de limo terrae, ei inspiravit ei spiracu- ciorum, quae non solum ponere, sed cliam inienai-
lum vitae, et posuit eum in paradiso voluplatis,. as- mus ad unguerp exponerc, inslitutiones singulorum,
signans ejus victui omne lignum pulchrum visu, et et causas adjicientcs institutionum. Sed in causis

Ad vescendum suave, praeierlignum scientiae boni ct prosequendis fortassis auctorum menies excedam,
mali '; cumque (inis universa^ carnis venisset corani non tamen ob hoc velox, utaemulus calumniator ar-
00 ; quia terra fuerat iniquilate replela, ad semina- guet, me perniciosescripsisse;quiadicitAuguslinus
rium secundae originis conservandum, arcam ei de in libro De doctrina Christiana ' : Si quis in Scri-
lignis levigalis, et imputribilibus fieri, et in eam ex.
B pturis aliud sentit, quam ille qui scripsii, nec perni-
omnibus mandi possunt, ut essent ingres-
escis, quie ciose fallilur, ncc omnino inentitur; si tamen falli-

suris iu victum, comporlari *, et Noe cum suis in- tur ea sententia, quae aedificat charitatem, ita fallitur
trare praecepit *. Magister eiiam noster dum in ter- ut qui errore deserit viam, sed eo per agrum pergit,

etcumhominibus conver£alus',volens
ris visus est, quo via illa perducil, si via patet, conipicndus esl ;

cum fratribus suis et discipulis sccundum legewi si via iatet, docendus esl viam non deserere, ne
comedcre pascha, dixit illis : Ite in civiiatem, et consuetudine dcviandi cogatur in transversura vel
occurret vobis homo, amphoram afjnai bajulans, se- pcrversum ire ; cum ergo auctorum offieii consilia-

quimini eum quocunque introierit, el dicile patrifa- rius non cxslilerim, neceorum mcnles liberum est

uiilias, ut diversorium vobis assignet, ubi magister ulterius indagarc, licet cxcedere, iibet in his cliani
cum discipulis pascha manducet, qui ostendetvobis peragrare, dum tamen excursus aedilicandacsit ulilis

coenaculum grande stratum, et ibi parate *. Sic et charitali.

^Gen. i. » Gen. 2. « Gen. 6. * Gen. 7, « Rarijch. 5. «Marc. U; Luc. "22. ' Lib. u, cap. oG.

LIBER PRIMUS.
DE ECCLESLC .EDiFlCATIO.NE. ORNATU ET UTENSiLIBLS.

CAPUT PRIMUM. *"^^^'- ^^^^^ ubiqueDeusmagnus in eremo,in omni


c *

DE iNSTiTUTioNE ECCLESi.c. ioco domiuationis cjus', bencdici possit, ct dcbcat in-


cIuecclcsiisbenediciteDeoDominedefonlibus Is- vocarijure lainen, opportuno lemporc, curriiiir a

« Psal. 67. • Psal. 102,


;

i$ SICARDI C1;FM0NENSIS EPISCOn jfi

tidelibuia.loraloriiiniquasi adprjeiorium.utauiiianl A quoi malleus, cl sCiMiris, et nullum ferramemum


mandaia Regis jeterni; jurc proj^^erant ad coenacu- in construclione tcmpli fuil audilum, sed oninia
lum. ui porcipianl de convivio vituli sar^lnali; jure extra Hierusalera prceparata, et dccenteraptata,suis
fesi>iia?)l aJ sanciuarium, ubi juxta vocem Dornini reiidita locis, aut cocmento nectebantur, ant clavis;

D.^us habitet in nwdio eoruin ; nec esl nova oraio- quia in pace aRtcrnac beatiludinis non est tribulatio-
riorum insti(atio,Pr^cepit DomiuusMoysi in monte nibus lides examinanda, nec viia quavis perturba-
Sinai ul facoret tabernaculum dc corlinis mirifice tione pulsanda. Sed qu.ne hic fuerinl castigata, illic
fabricaium, cujus una pars sancta, ubi populus sa- suis oi\linibus glulino chariiatis et vinculis iuserun-
criiicabat, altera dicebaiur Sancta sanciorum, ubi lur, ct licet hic sit illa Hierusalcm, cujus parlici-'
sacerdotes rainisirabanl, et levitae '•;qaod posiquam palio sit iii idipsum ", lamcn, et hictemplum in duo
veluslate consnniptum est, }ussil Dominus fieri dividiiur,quia superna curia in angelorum et homi-
templum, qaod Salomon aedi/icavit in paoe, operc num differentiam distinguiiur. Yerumtamen, et tem-
inlriticum et a;ro toto f^mosum, duasque habens plum quandoque in designatione ponitur militanlis
priries, ut tabernaculum ". Ab ulroque nosira ma- Ecclesiae, unde legiiur *« anle fores duas habuisse
lerialis ecclesia formam accepit, in cujus parte an- columnas, quarum una firmitas, altera robur ap-
i'^riore populus audii, et orat; iii sanctuario vero ^ p-llaba(.ur; prima signilicat palres antiquos, qui per
clerns pr;«dicat, jubilaf et ministrat.Ergo pro di- fldem vicerunt regna et operati suni justiliam :

versilate partiuui, vel pro muUipIiciiaie locorumait Joseph fuit lirma columna, quam separare nequivit
Propheta, In ecde.%iis^ nou ecclesia, labernaculum; meretrix a justiUa ; secunda signilicat patres mo-
»'

quia initincre faclum, quandoque geril lypuramnn- dernos videllcet npostolos et martyres testes Christi,
cii ;
quia mundus hic transit, et concupiscentia ejus qui nullo vciUorum incursu poiucrea veritaie di-
•'; unde constat ex quatuor coiHinaruiH coloribus, vclli : Paulus fait columna robusta, quam noquc
sicul raundus corapactusest ex qualuor clemenlis ; inors, nequeviiapotuit a charilale Chrisii separa-
erat enim quasi mundus elemeniaius, imo quidquid re**.
in mundo est in eo fuerat figur^tum ; Deus ergo in Inde ellara est quod septem annis aedificatum, et
lobernaculo, Deus est in hoc mundo, velut in tem- septem diebus legilur -' dedicatum ; quanto enim
plo ChrisUis sanguinerubricato*'. Expressius vero tempore in hac vita, quae septem diebus volvitur,
tabcrnaculum typum j;erit militantis Ecclesiae, qusc pr«sens Ecciesia conversalur ; semper aedificatur,

non habet hic manentera civitatem, sed futuram cura ad fidera aliquiconvertuntur,semperdedicatur.
inquirit; ideovjue dicilur tabt;rnaculum; quia ta* _ dum per poenitentiam, et sanctam conversationem
bernacula sunl militantiura ; unde et quatuor cor- Domiiio consecranlur; ergo illa duo simul univer-
liijarum colores, quatuor exprimuni in hac mililia salem designant Ecciesiam, scilicetilludquia fuit iu

juslificaliones; in bysso enim retorta cxprimitur ilinere, proprie ; istud, quia in tempore
militantem

caro renitens castitate; in byacinlho raens eoelestia pacifico, trumphantem. Nostra vero materiaiis Ec-
concupiscens; inpurpura<;aropassioni subjacens, in clesia, sicut ab utroque surait formae originem et
cocco bis lincla, mens Dei et proximi dilectione institutionem, sic et in ulrisque pariler exirahit si-

prjeiulgens. Deus igiiur in lab^rnaculo, Deus est in gnificationem ; significat ergo haec nostra malerialis

iideiibus suo nomine congregatis universalem Ecclesiam, Curn audisuniversalem, in-


Tabernaculi pars prima, qaae dicebatur sancla, tellige militantem ex gentibus, et ex Judaeis compa-

in qu?. populus sacrificabat, vila est acliva, in qua clam simui et triumphantem ex angelis, et homini-
populus inproximi dilectionelaborabal; parsaltera, bus congregandam, etcongregatam; ejus ilaque par-
-quae dicebatur Sancta sanctorum, ubi levitac raini- tes corpus et chorus raiiitantem et triumphanlem
:8iribaiii, vita est contempiativa, in qua dilectioni instituant; vel, quoad railitauteni significat duas
et contempiationi Dei religiosorum sincera conver- vilas, activam et conlemplativara, aut duas Eccle-

safiovacat.ErgoinsaociaScripturatabernaculatria, l> sias Ue gentibus et Juda:is« Quoad iriumphantem


primurainfigura tantum, ut labernaculum Moysis; duo coUegia, hominum cl angelorura. Merilo ergo

«ecundum in figura et veritate, ul raachina mundi Pr^pheta pluraliter inlulil in ecclesiis quasi in con-

terlium in soia veritale consistit, ut railitia popnli gregalione fideliurn, ex Judaeis ei gentibus converso^

Dei. Tabernacuium vertitur in lemplum, quia de rura ; in qua nos conversi ;;£ Basan, id esl a confu-
militla curriturad triumph'jm. Templum enimquod sione peccatorum ; betiedicile Deo cui debeturlatria,.
Salcmon aedificavit, et populus in patria et pace Domino cui dulia =•; nos, innuam, potati de foniibus

possedit, gloriatemplum significat quod a vero Sa- Israelf id est doctrina aposiolorum, ut ad ipsorum
lomone pacifico de vivis lapidibus conslructum esl imitalionem praedicetis quos de Israel Christus elcgii,

in ccjlesti Hlerusalem , id est in visione pacisy ubi ut faceret fontes aquae vivae saiienlis in vitara aeter-
Ecclesia percnni pace resuitat ; ideoque dicitur ^'^,
nam *K

»0 E^od. 2o, 40. *' 111 R?g. 8. " 1 Joan. 2. '' llebr. 13. »MH Rcg. 6. »» Psal. 121. ^MII Reg.
^' *' Joan. 4.
7. »' GciJ. 50. ''
Rom. 8. •' Ui Reg. 6, 8. S. Tho:n. 3 p..q. 25, art. 2.
;

il MITRALE. — LIB. L J8
CAPUT If. A si de ligno comedcrinl inobedientide, dicilur : Yidcle
PE FUNDATIONE ECCLESlit. ne forte sumanl de ligno vitx ^*
;
propter peccatum
Beiie lunJata est domas Domini siipra firmam pe- inlerdicllur hoc ligiaim, (luod prius non fuerat in-
tram ". Supra petram enim fundalur Ecclesia iii lerdictum, hoc esl corpus Christi. < Lignuin quod
hunc modura. Pneparalum locum fundamenli aqua plantatum est secus decnrsus aqu?rum vitac ^* ; >

benedicia pontifex ad abigendas dcemonum phania- quia qui manducat carncm illam percipit vitam
sias, vel sacerdos, si episcopus adesse non possil, xternam *' ; « sed qui manducat et bibil indigiic,
aspergat", ei lapidem crnce impressa in funda- judicium sibi manducai et bibit ^*"*.
> Per c;elera8
nie.nlo ponat decantans psalmos : Miserere mei, Deus arbores odoriferas sanctos accipimus, quorum unus
**, et : Fundamenta ejiis in montibus satictis '", eic, fuit ille, qui dixit : « Ego sicut oliva rruclilirans iii

cum precibus et oratione competenti ut : « emitiere domo Dei *""; > de quibus quoquo dicit : < Filii tui

dignare, Domine Deus Pater omnipolens, angelum sicut iiovcllaiolivaram, in circuitu mensae tuae^'. >

tuum de coelis qui cuslodiat, foveat, visitel et de- Quaiuor flumina, qualuor sunt evangelislae; aquas
fendat hunc locum, et omnes oranies et oraturosin de uno pectorc Doinini liaurienles, quibus mundus
eo. » Haec dicens etagens^ episcopusconvertai se ad irrigatur, et Ecclesia fecui\datur; de quibus dicit :

B
orientem, id est orlum solis aequlnoclialem, non ut < Elevaverunt flumina voces suas *^ ; » hunc igilur

quidam faciunt,.ad solis ortum feslivalem ; exinde orientem ad orientem adoremus, ut sole illustre-

inensam erigat, et missam celebret : < Fundamen -


mur, ab oriente visitemur, ligno vitje fruamur, pa-
tura aliud nemo potesl ponere, pra^ter id quod po- radisi fluminibus irrigemur.
situm est quod cst Clhrislus Jesus '®. > Hic est ilia CAPUT IIL
petra super quam fundatur Ecclesia, unde: i Super DE ALTARI.
hanc pelram aediiicabp Ecclesiam *'; > lirmumqui- Nuncvolet ad me unusde seraphim,otassumpia
dem est, et stabile fundamentum, quod nec venlis carbunculo de altari tangat labia mea ^ Chrislus,

cedet, nec torrenlis impetu^ nec siilhcidio corruei. raaximus angelorum, angelus magni consilii^', mihi
homo, ingredere in hanc petram, ei abscondere peccatori non objiciat, quare « assumis testamen-
jn fossa hun)o "*, sta in foramjnibus hujus petra tum meum per os tuum "% « sed charitalis igne do
'*, ut posteriora Domini videas, sequere lianc pe- se altari assumpto, a quo est donorum omnium ple-

tram, utle sitientem reGcial **, huic petra rostrurj niludo ", mea lahia l^ngat, ut de allari non loquan-
luum allidas, ut renovetur, ut aquilae, juventus lua lurdolum aatvana, sedviris sacerdotalibus apppo-
Sl Uf
. Super hoc fundamenio positura est fundaraen- (] banda. Noe itaque primus aliare construxisse
lura apostolorum et prophetarum,dequo Apostolus: »* et Jacob altaria aedifi-
deinde Abrahara **% Isaac
< Superaediticati supra fundamentum apostolorum casse leguntur »", quae non aliud quam lapides erectl

et prophetarum ". Est ergo Christus fundamenlum inteiliguntur superquos saaificia maclabaiU. Ali-
,

fuiidamentorum; hsee domus ad ortum aequinoclia- quando vcro i^nis de calo descendens oblalum sacri-
lem dirigitur, eo\|uod Ecclesia, quae militalin terris, liciura consumebat, unde Caln fratrem «uum occi-
se teraperare debet sequanimiler in prosperis et a<l- dit
'^
;
quia iiiflammavit Dominus super Abel ct sa-
versis. crificium ejus ; ignis enira coelestis Abel sacrificium
Rursus aJ orientem vertitur, tum quia in ea sol consumpsit; Cain vero sacrificium intacium re-
juslitiae colitur ^'; et ille, cui nomen est Oriens, mansit. Et vlde quod altaria et arae indifferenter
adoralur, juxta illud : < Yisilavit nos Oriens-exalto aliquotiijs inveniuntur ; haec lamen diflerenlia es;

**, > tum quia in orientalibus parlibusest paradisus inter aliare et aram, quoi^ altare^ quasi alia rcs,

deliciarum ^' quem Ecclesia recolit muIiipliGitate vel alta ara dicatur, in quo sacerdoles incensttiii

signilicationum; hie est hortus condusus, fons si- adolebant ara vero quasi area, id estplana,vcr ab
;

gnatus ^^ ubi Adam posilus esl, ut operaretur et ardore dicalur quiain ea sacrificia ardebanl.
Moy-
;

eustodiret illum ; ubi lignum scienliae boniet mali ^ ses eliam fecitaltare de liKnis setim,
et eiiam aliare

ubi lignum vitaj, ubi aliae arbores odoriferae,. ubi tbymiamatis, quod vestivit auro purissimo '^ Sa-
quatuor flumina ex eadem scalurigine procedentia lomon quoque altare aureum fabricavit ". Al> islis
^'. In horto sunt irrigaiio, fomentum, arbores et. antiquis patribus altaria modernorum sumpsere
fructus; in Ecclesia sunl l)aptismus, unclio, fideles^ exordium, quae in cornua qualuor erigunlur, quo-
et opeia,quaesapieniibus absconduntur, sed parvu- rum quaedam sunt uniiis lapidis, quaedam ex pluri-
lis revelantur '*. Quid per Adam q)erarium et cu- bus componuntur.
stodem ordinem inteiligiraus sacerdolalcm *'
Lapides in altaria erecti,. et altare aureum, ct
, nisi
^^
haic nostra altaria lapidca Cbristum significant, qui
Ipsi sunt operarii, qui mittunluT ad messem ; ipsi

sunt vigiles qui cusiodiunt civiialem ^*^: de qiiibus. est lapis de monte sine manibus oxcisus ", lapis

« I Cor. 5. Matth. 16. '•'


"Isa. 2. " Cant. 2.
««Matlh.7. «^Psal. 131. «^ Psal. 50. » Psal. 86. " Gen. 2. " Cant. 4.
5* ^' Ephes. "i. ^' .Malach. 4. ^* Zach. 6;
6; Luc.
1 1.
Exod. 53. ^* Psal. 102. 6. ''' Cor. 2.
'' Gen. 2. ** Psal. 1. '•3
Joan. I
Gen. 2. 38 Matih. M. '' Luc. 10.
'^'
^' Ca»i. 5.
'' " ^« Isai. 6.
»^Gen.8. "Gen* " Isai. «• /' ^'sal. 49. »'Joan. 1,
*»Psal. 51. Psal. 127. Psal. 92.
«^ Gen. 4. »^Exod.2o. "HIReg.8. " Dan. 2.
i2. "^Geu.^e. «^Gen. 53.
10 SICARDl CREMONENSIS EPISCOPI SO

(;ondra(us, stabilis, super qiiem noslrarum oralio- A ndneclnnlurexedrse, coemeteria, turres el clauslra.

nora vola congeriuius. iMidc oraiiones \>cr Jesum ravimenlum, quod pedibus calcatur, vulgus est,
Christuin Domiiium, lerminamus; siiper <|uem ag- cujus laboribus Ecclesia suslcnlatur: cryplie sub-
niwii niuclamiis, viiulum el hx^dum, dum Christi in- l»M lanciF, suni eremiloe, culloresequidem secretioris
iioceiuiam, o;)era, pcriiili^wliam consecramus; super vilie ; doclrinis njualuor Evangelioium velut parie-
«|U'.*m corpus Christi conficimus, quoniam in eum libus surgunl in alta virlulum ; longiludo ejus lon-
crcdenlos ex eo reficimur ; et cum eo qnasi multa ganimilas est quse patienter advcrsa lolerat, donec
niembra coipiis unum, el quasi mulli lapides altojc ad palriani jiervenial ; hliludo charilas cst quaj dl-
uiium ellicimur. Aureus esl, (luia t in co sunl om- hilato sinu mcnlis amicos in Deo et inimicos diligit

nes liiesauri sapienlUr, et scjenliap Dei abscondili propler Deum. Altitudo spes est retribuiionis fulu-
•*. > Arae quoq^ie ct allaiia ciuccm Domini reprj!- r;v, quic prospera el adversa conle<nnii, donoc videat
sentant ; agnus igiiur, ct hx'dus, el vitulus in ara Lona Domiiii in tcrra vlvcnlium '" ; sed quae in
Chrisius csi in crucc suspensiis, qui cum sil inno- modum crucis fiunt, nos mundo crucrfigi "S vel
cens, peccala noslra lulil *', el t:'rram noslrae carnis Cruciiixum sequi dobere oslondunl, juxla illud :

perdorauil, et seraine Spirilus sancli fruge dilavit. c Qui vull post mc venire abnegei semclipsum, et
Gradus, quibus ad altare ascendilur, sunt martyres, " lollal crucem suam et sequatrir me ^'. Qu.c liunt i

quos, quia pro cjusaraore sanguinem suum fudere» in modum circuH significant Ecclesiam dilalaiam

sponsa in Canlico amoris ascensum purpureum ap- pcr circulum orbis, unde « In fines orbis lerrie :

peliavit " vel per ahare uniuscujusque lideiis


, vcrba corum '^, > vel- quod de ciiculo orbis pervc-
cor, lapideum nuci soliditale , aureum sapicnli* niamus ad circuluro coronae lelcrniiatis.
tloie. Per gradus viriutes accipimus, habens quin- Muri lapidum cxmentati sunt rerigiosorum in fide

(lecim gradus, quibus Salomon in lcmplum ascen- ct operalione fortium collegia , vinculo charitatis
dendum instiluit, quos Prophela '^ in quindecira unita, infirmos suis oraiionibus munienlia , de
psalmis continue demonstravit, quos beatus vir as- quibus lapides preliosi, sunl omncs muri lui Ilie-

censioues in corde suo disposuil. Hcec scala csl, rusalem '^, et alibi : < AiA\C\cQnlur muri tui Hieru-
pcr quam Jacob angelos ascendere et dcscendere salem '° ; » crgo lapides muris quatuor, sunl ho-
in
vidit ". Aliare quoque locus secreiior appellalur, mines in coUegiis, in qualuor muiuli parlibus con-
JuTla illud Apocalypsis " : Exivit Angelus de allari, stitutis, velin qualuor eruditis.vel qualuorvirtulibus
hoc csi Christus dc loco secretiori. Altare vero de slabilitis, omncs suntexpoliti et quadrati, preliosi

lignis seiim , est via justorum munda, videlicet,


q el i?emmati,id estmundi, ei firmi, virlutibus ornati

fiinn ei incorrupla, ad offerenda sacrificia bonorum pcr manura summi artificisordinati^qui lanloamplius
prcpparala operum, ubi carncs animalium mactan- rutilant, quanto niagis charilate fervenl quorum ;

liir ;
quia carnem suam cum viliis et concupiscen- quidam quidam sosli-
sustinent alios, ul aposloli,
liis crucifigunt ", et Deo in odorem suavitatis ho- nent el suslinentur, ut doclores, quidam suslinen-
stiam vivenlem offcrunt ". Altare thymiamatis, mr ut imbccilles, qui quanto diflei-cniius excelluni,
quod etiam fuit de lignis selim, auro veslitum ", lanlo humiliores sedificium pius. elevanl, quos oiunes
est convcrsalio perfectorum, qui sunt rn fide firml, lapis anguiaris fidei unitate '% ct bitumine
charila-

sapii nlia fulgidi, qualiior virtutibiis cminenles, ora- (is compa;^inat. Camientum quo(jue constal ex cajce,

tionibus vacantes ad suscipiendum et fovendum aqua sabulo; calx est fervor charilatis, aqua Spi-
el

charilatis ignem, ad offercnda virlutum libamina ritns sanclus, quibus sabulum


admiscet, cum spi-
sine qui-
pra?parati : studeamus itaque, fratres, utnostraalta- rilualesde terrenis soUicitudinem gerunl,
fiuclibus saeculi
ria per allare ad altare valcant pervenire. bus iu hac vita non v,viiur, qui in
conqualiunlur,et ictibusconslantiae murum
efficiunt,
CAPLT IV.
praeponunt, unde * Urbs
et paiieniiae antemurale
:

DE PARTILIS ECCLESl/f;.
D ponetur in
nusnrt; Sion,f f ca nuirus et
1 A • • . • . . u- fnriitudinis noslrae
loriiiuuiin:»
preiiosi omnes muri
.
Lnpidcs tui, et turres Hie-
aniemurale " » in passione ; vel per muros
Scriptu-
rosalem gemmis aedificabunlur •', sic sedificalur"
hacreticorum impor-
Ecclesia, ut habcat pavimenlum cum sublerraneis ras sanctas accipimus, quibus

crypiis, qiialuor parietibus longa lalaque surgal in lunitatem excludimus.

aliuin; quaedam taraen in modnm crucis formanliir, Fenestra^, quae tempcstatem excluduat, et
lumen
turbini resis-
quaedam rotundac fiunt, muris de lapidibus caemen inducunt, sunt doctores qui ha:resum
tO(iue compactis cum fenestris aliquibus obliquatis, tunt el ndelibus Ecclosiae lucem infundunt, unde :

ct osliis ; continensinfra se cancellos ct pulpita, co- « En ipse slalpost pariclem nostrum,


respiciens per

lumnas cum basibu» et capitellis, trabcs, tigna et fencstras" ; > velatus enim pariete nostrae mortali-
legulas, coclcas et cum luricatis tubulata ; de foris laiis de alto nos per feneslras,id esl apostolos, illu-

"*
^»CoI. 2. '^lsa. -55. «Cant. 3. « Psai. T:,. *^Gen. 28. " Cap. 8. " Gal. 4. *' Rora. 42.
Exo^l. 50. «•
Tobia. 1.". «•Psal. 2G. ''
Cal. 6. '•
MaUh. 46. "' Psal. 18. '^ Tob. 13. '• PsaK 50,
»' Ua. 28. "Isa. 26. « Cant. 2.
;

2f MITRALE. LiB. L H
luinavit, qul illurriinal omnem homlnem venientem A noslra pulpila traxere orlglnem.el dicunlur pulpiin
iii IiuBC mundum ". quasi publica, ut quidam aiunl; licet aulem lapideit

Vitrum fencstrarum, per quod nobis radius solis saepius ulamur, nulla tamcn a myslerio vacanl. Pul-

jaculalur, mens doclorum est quae caleslia per sp;- pitum est igitur vita perfeclorum. Superemincnsita-
Ciilum i« acnigmale contemplatur, vcl per quanivelut que ponlrfex innuit ,
quod merito perfectioris vil;e
pcr specuium in jenigmate nobis sol verus illabilur artioneui vulgi transcendat intelligenlia sacramcn-
•" ; et vide quia feueslrae quandoque ol>liquantur, lorum,qu3e ad inslar a^risnulla diuiurniialedeliciutjt,
id esl inluslaliores fiunt, quod Salomon excogltavit vel in doctrinis apostolorum, qui usque adeo sicui
**
;
quia doctor, qui jubar supernse contemplalionis, ses fuere sonori, quod c in omncm terram exivit
vel ad monumenlum perspicit, sinum cordis quan- sonus eorum "", i Transcendat eliam imitaiione Do-
(loque dilalat, et ad majora capcscenda solerli exer- minicie passionis, se ipsum abnngaudo, cruccui
cilatione se prseparat. Vel perfenesiras, qu.x clausae bajulando ^'', el in cruce Dominr gloriando '* quia
;

turbinem excJudunt, patulae includunt, intellige Dominus rcgnavit a ligno; transcendat autem in li-
quinque sensus corporis, qui circumcisi, sunt ja- dei soliditate, et se vicarium Chrisli oslendat, qui
nua vitae; lasciAi, sunt ostia mortis, unde Jeremias est lapis angulans inter utruraque medius ", sicut
" : morsinlralpeifenestras noslras;si extraquoq^ie " ct hicest inter clerum et popiikim collocatus.
stringuntur, ne vanitates hauriant, el intus ad dona Columnae quaedomura fulciunt, sunt episcopi, qui
spiritualia patent ^'. Vel per fenestras Scripturas machinam Ecclesiae verbo et viia sustcniant, qui
intellige sacras, quaenocua prohibent, et in ecclesiis propter sonoritatem divini eloqui dicunlur argen-
habitanles illuminanl, ba» quoque inlus suntlaliores tei, ut in Canticis "' : « Columnas fecit argentcas, »
quia mysticus sensus estamplior, et lilterali prse- qu3C, licet sint numcro tamen sepiem cssft
plures,
cclUt. dicuntur, juxla illud : « Sapienlia sedificavit sil)i

Ostiura eccleslre Chrislus est, unde : « Ego sum dornunfi, et excidit columnas septem ; i quia dcbeni
osiium. Per me si quis inlroierit salvabiiur ^^
; » " esse Spiritus sancti gratia sepliformi repleli.
fNemo enim vadit ad Pairem nisi per Christum " > ; 1 Jacobus et Joannes, ut ait Aposlolus, videbanlur
cum enim dicatur ab obslando, vel ostendendo, vel esse columnae ^°". » Bases columnarum sunt apo-
ab hoslibus(fiunt enim ostia, ut hostcs repellantur. stolici viri, universolem Ecclesiae machinam sup-
ct hospites admiltanJur), ipse est qui resistit super- porlantes. Capita columnarum sunl mentes episco-
bis et humilil)us dat gratiam *% qui per justitlam porum ; sicut enim a capite membra, sic a menta
obstans, intideles arcebit a regno et per infinitara nostra verba diriguntur, et opera. Capittlla sunv
q
misericordiam suam aditum ostendens, et pandens verbasancUe Scripturae, quorummeditaiioni subdi-
*\ fideles introducet in regnum plurahter autem di- ; mur, et observantiae.
cuntur ostia, quia multas viae Domini, unde : < Yias Trabes.quae domum conjungunt sunt principes
luas, Domine, demonstra mihi ; et semilas tuas saeculi vel praedicalores, qui Ecclesiae munlunt uni-
cdoce me " ; » valvae autem dicuntur a volvendo ;
latem, hi verbo, illi facto haereticos exterminando
fores, a forinsecus educendo ; portae, a portando ii ; et schismala compcscendo.
«unt apostoli, quorum praidicatione poriamur ad Tigna sunt praedicatores,.de quibus dicitur: < Ti-
iidem, et per fidem ad*beatitudinem. De iis dicilur : gnadomorum n05trajumccdriiia *; praedicatores »

i Diligit Dominus portas Sion super omnia taberna- namque debent csse virtutibus imputribiles et odore ;

cula Jacob *'. %


suae prajdicationis et vitae serpentes, id est daemo*
Pcr cancellos, qui sunt arcse fenestrae, proplictas nes effuganies^
ct alios obscuros dociores accipimus Ecclesiue mili- Tegulae, quie irabrem.a doma repeliunt snnt mi-
quibus ob duo charitalis prx^cepta, quan-
tantis, in lites qui Ecclesiam a paganis et ab bostibus pro-
doque columnulae duplicantur, secundum quod et legunt, qui tigni^ incidunt,.et innitunlur ;
quia pne-
apostoli bini ad praedicandum mittuntur ^^
; vel qiiia ^ dicaloribus conjiilunlur, et cis obsequunlur, undo
dorsalia sunt sedcnlium, diversas n.ansiones in per eos ad alla levaniur.
domo Patris **
: Vel cancellus,quaicst pars humilis Cocbleae, quarum exemplar a lemplo sumitur Sa-
xn palatio, myslicat, quanta debeat esse humiiiias lomonis', suntviae muris intervoluiai latenler; per
in clero, siquidem ut legilur in Paralipomenon " : quas arcana cogitationum singulorum accipimus.
Salomon fecit basim aeneara, ei iji medio basilicae quas soli qui ad coelestia gradiui;lur agnoscunl,
posuit cam, stctitque super eam, ct extendens ma- sed nec ipsi plcne; quia solusDeus ;
qiiamvis enim
num suam, loquebatur populo Dei. Esdras autem ostium pateal quoniam actus palent openiin, ct
:

fccit gradura ligneum ad loquendum, in quo stans confessio sacramenlorum ; solus lamen Deus scru -

super universum populum eminebat ^% a quibus latorestcordiura '. Tabulata pcr Salomoiiem aJ

Joan. i. «o-J Cor. i3. *' III Res. 6. " Cap. 9. «« Ambr, in hvmno Jam lucis^.
'*• «* Joan. 10.

Joan. 14. •• Jacob. 4. ^^ Mich. 2


'^»*
Psal. 24. " Psal. 86. "" Luc. 10. "' Joan. 14. »' 11 Par. G.
•»Esdr.«. **Psal. 18. »»Matih. 46. »« Gahu. 6. " Ephes. 2. •" Cap. o. " Prov. 9. »•« Galot.
2. ^Gant. i. « UI Reg. 6. * 1 Keg. 16; Psal. 95; H= br. i.
i3 SICARDl CREMONEiNSlS EPISCOPI 24
anibHlandum circa leniplum iiislitula \ que in A humnnilalis solalium. In ecclcsiis aulem nuHus
Evangelio piunacula nominanlur •, sunl gradus dfhcl sepeliri, nisi sil pcrsona altis prcedila, in-
Ecclcsije niilitantis, unde tria tabulata in templo tuiiu meriti vel sacramciiti; sed de iis plcnius in
Salomonis fuisse leguntur •, superius, raedium, et iractatu mortuorum diceiur inferius.
inferius, propler tres ordines, virginum, coplinen- Torres nlicubiuna, alicubi duae, alicubi quatuor,
lium ei coujiigaiorum. Luricae, vel luriculae sunt la- dutc in anieriori, et duK in posleriori parte in locis
tera tabulaloruin per gvrum facia, muri vel can- cniinenlibus construunlur; quibus crux, aut gallus
cclli, vel quxvis apodiatoria, ne doctores in labu- snperponilnr, in quibus canipanae suspenduninr.
laiis setlentes. ei populo prafdicanies, juxia illud : Turris una est pra^.dicaloruni vita, vel ipse praidi-
< Pnjedioate suj>er tecla', > labantur ad ima sicut cator, et pinnaculiim ejus vita, seu mens quae len-
Ocboziae regi Samaricp, qui per cancellos deoidit, dii ad alta, haec es5 < lurris David, ut legilur in
lcj^ilur* accidi>se,-per has divina praesidia iiguran- Canticis *', aidificala cum propugnaculis in roonle
lur, quae nos in hoc sxculo laborantes et pro captu Lihani, qucc rcspicit coiiira Damascum :Mille clypei
nostro ad superiora niimtes, ne deticiamus, adju- pcndent ex ca, et omris arniatura foviium. » Vita
vant. ILcreiici ei schismatici.quorum ligura ox- praedicatorum debet esse conslans, ot inexpugnabi-
blilit Ochozias, licet aliquando bon^e aclionis arcem " lis ad defendenda Hdei aidificia, ad repelleuda ho-
consc^ndere videaiilur, tamen, quia coriipagem uni- stium tela, cum sit a David, id est forti nunu etde-
tatis iion habeiit, divinae proteclionis prxsidiis et siderabili rege conslrutla, et debetin viitutum alli-
niunimentis dcstituti ad vitiorum infima reiabuntur, tudine permanere, ul respicial conlra Damascum
rieclinaloria quoque in Ecclesia fiiint, perquce viros hosles a longe venienles. Damascus est meiropo-
cOntempiativos accipimus, iit quibiis Deus sine lis Syriae, quae usque in hodiernum dietn Hierusa-
oflensa quiescil; quia qui chritatem ^terux vil£ lem expugiiavit,et eliam caplivavit, per quam ia-
conleuiplaniur, auro comparantur, unde : i Recli- lelligimus hominum multitudinem^vel malignomm
nalorium fecit aureuui *. > spirituum, a quorum insidiis est praecavendum est ;

Extfdrae, sunt arcus murati in coemeterio conslir autem haec viia muoila propugnaculis, si gratia ad-
luii et dicuntur exedra?, exlra scilicet adhaerenies. datiir miraculorum, vel irrefragabilibus sententiis
In porticibus Salomonis erant tria genera sedium, Scripturarum freta clypeo rationis; armata vero
ut ait Isidorus: cathedrae doctorum, sinedrae audi- armis operationis, hacc se ab hjerelicis inunit, illos-

lorum, a considendo dicta^ ; exedrae assessorum, ubi que percutit, de qua nobis resistendi ci vivendi

judex cufli assessoribus aliquid iraciabat secre- (];


exempla dependeiit. Duae lurres sunl duae leges ;

iius;Iicet cxjdra quandoque pro ihalan^o ponatur, qualuor vcro, doclrina quatuorcvangelistarum, an-
uiide, e^ in exedris, velul in thalamis-mortui sepe- teriores MaithiBus et Joannes, eorporaliler cum Deo
liuniur. Ccenielorium est moriuorum dormitorium, conversati ;
posteriores Lucas et Mareus, aposlolo-
nam in Christo morienles non dicunlurinorlui, sed rum discipuli ; Legem Moysi edidit Dominus io

dormientes. Tribus de causis mortui circa ecclesiam nionte Sina " ; Evangelium quoque inmonte '^,

sepeliuntur, ut orationibus iidelium ad ecclesiam montes docuit el in Thab6r ejus prsemium revela-
venieniium Dornino commendentur; ut,sicut maier vit ", insiiiuans quod per observanliam mandato-
Ecclesia saeculo mortuos, Chrislobaptismate genuit rum ejus de Sion perveniemus ad Thabor, de spe-

et lacte nutrivit, sic carne rnortuoi gremio foveal culatione ad coraprehensioncm. Vel duae tiirres, et

et orationibits Deo commendet; ut, sicut sepeliun- quatuor lurres sunt pracdicatores in his legibus et
lur in pairiiiioiiio Jesu Chrisii, sic sint cohaeredes doctrinis instructi, de quibus ; « Fiat pax in vir-
ejus in regno D,:;i. Forte ob hanc causam, noluit tute lua, et abund.mtia in turribus tuis ^^ > Crux
Abrahum sepelire conj^gein suani in agro Ephron, superponitur; quia frustra loquitur Jingua prjpdi-
nisi pretio dato 'S ne si sepulfa fuisset in patri- catoris, nisi adfuerit fides Mediatoris, et quia non
monio infidelis, pater infidelilalis aciitp.iet, in ea ^ est nisi in cruce Domini gloriandum '. Tholus
se habere aliquid rationis; forte ob ^amdem cau- super quem ponitur pei' rotunditatem significat

sain noii debemusecclesias aedificare, nisi in fundo, quod inviolate fides catholica piaedicetur. Gailus su-

in Jesu-Christi patrimonio conipulato; et yide, perponitur, quia praedicator sollicitusper utriusque


quia forte aduplici spelunca excdrae cum sepulcris legisductrinam, somnolenios debet excitare media
lapideis originem habuere, nec vacat a mysterio, nocte ad Dominum confitendum ". Nox esl praesens
quoniam anima dormiens a curis saeculanbus quie- sreculum ; dormienles sunt in peccalo jacenles, qui-
scere debet in requie aclionis, ct contemplationibus bus galUis horas distinguit, dum dislincte praedical,

vacare, ingrediens in foraminibus pelrae *^, et ab- et eos excitat, ut a peccatis exsurganl. Lucem prae-
scondens se in fossa humo, vel forle a Mausoleis nuiiliat, cum fuiuram gloriam, quae revelabitur in

ct pyramidibiis genlilium; quia quidquid corpori nobis, annuntiat''; sed prius severberat alis, dum
huhiano impendiiur, uon est salulis pra^sidium , sed corpus suum castigai ", ne praidicans reprobetur

MII Re^. 6. »;Mat{b. i. « llf Reg. 6. Matih. 10. * 1 Reg. 4. "^ • Cant. 3. '° Gen. 23. " Isai. 2.

C;.p. A. » Exod. 31. »* Matth. 5. " Matlh. 17. '' Psal. 121. »^ Gal. 6. '» Psal, 118. " Ko2l.
" I Cor. 9.
;

55 MITRALE. LIB. !.
26
ab aliis;conlra venlum severlit, cumprodonio Dei A sui, et contoinptiis inunai, amor proximi, el amor
se murum opponil superbis el diaholo venienti re- Dei. Unumquodque lains suum habet ordinem co-
sfstit. Virga ferrea inibi posifo, est rectltudo ser- lumnarum, ul contemplus sui n»enlis liumilialio-
monis, quai debel esse in ore praidicaloris *^ Clau- nem, carnis aflliciionem, bumilem sermoncm, et
strum abexcutiis, et cusiodiis levitarum circa ta- siinilia basis omnium columnarum est palieniia.
:

bernaculum, vel ab atrio sacerdotum, vel a porticu In boc claustro, diversilas onioinarum diversilas
Salomonis ad templum surnpsit exordium. Pra^cipit est virtulum, ubi bospilale est compassio menlis.
enirn Dominus Moysi, ne levitas cum plebe^ multi- Kl vide quod bospilalepro diversiiale personarum,
tudine r-umeraret, sed constitueret eos super la- diversitalem accipit nominum : dicilur onim xcno-
bernaculura teslirnonii ad poriandum ct custodien- docliium, nosocomium, orphanolropliium, ploco-
duni. Irophiiim, betrylrophium sancli cnim Patres et ;

In tribu Levi sacerdotalis ordo significatur, qui leligiosi imperaiores quaedam insiiiuere b)ca, ubi
iion lequatur plebeae multitudini; sed pr;eest ut in peregrini, orphani, senes, infirmi, imbeciiles et
exemplum emineat curam gerens ccclesiaj maleria- saucii reciperentur ;
quibus, quia compjtimur, per
lis, ct qua recondiia sunt Doraini te-
militantis, in bospilale compassio monlis -.iccipitur capilulum, ;
H
stamenta. Jpsius enim est populum regere, el ut secretum cordis; refectorium, deleclaLio sanciai
vivat boneste, docere verbo, et opere, quem com- medilalionis; cellarium, sancla Scriplura ; dormi-
paliendo, consulendo, infirmorum mores lolerando, larium, munda conscientia oratorium, vita imma- ;

humeris paiieniiae portat , et ne pateat adiius culala bonus arborum et berbarum cooge.rles
; ,

(losti, pastorali sollicitudine vigilal, Salomon vero virtulum puteus aquarum viventium, irrigaiio do-
;

'ecit atrium sacerdotum, fecit el porticum ", quae niorum, quse bic sitini miligant, et infuiuropenitus
laires miiitantis Ecclesiaerepraesentabat aniiquos^ exstinguervt.

\bel, et Enoch. In hac porticu apostoli comma- CAPLT V.

nentes unanimiter ad orationera surgebant, et erat »E NOMmBHS ECCLESLC,


illis cor unum, et anima una *', quam formam ca- t Domus mea domus orationis vocabitur "; > ac
nonici regulares, et roonacbi aiclius promitlentes «dilicium, quod lot parlibus fabricatur, mullisau-
sequuntur, dum unanimiler in claustro degentes ad tbenticis vocabulis insignilur, Dicilur enim domus
servilium Dei surgunt, et saecularia derelinquentes, orationis, vel oralorium quia illic fidelium popu-
;

inomnibus coramunem vitam ducunt* Porro sicul lus venit ad oraudum. Sicut eiiim snnt quaedani
templum triumpbantem designat Ecclesiam > sic c loca necessariis usibus deoulata, ut dormiiorium.
claustrum coelestera significat paradisum, ubi crit sic sunt quaedara oralioni propris destinata, ut
corunum, et idem in Dei dilectione et voluntate, ecclesia, et monachorum in grangiis suis oratoria
Sicut enim aqua vino mista, non discrepat a vino, constilula, Dicitur et domus Dei quia Deus cam ,

sic voluntas sanctorum a Dei non discrepal in aliquo inhabitat; unde Jacob : « !lic est donius Dei el
voluntale, ubi coramuniier omnia possidebunl quia ; porta coeli ". Et vide quia est domus Dci ut
quod minus quis babebit iri se, in alio se gaudebil militans Ecclesia, et fidelis anima, et coeleslis pa-
babere; quia Deus erit omnia in omnibus '\ Di- Iria. Est domus animi, ut conscientia ; domns bo-
versitas igituroificinarura et officiorum in claustra niinis, ut familia est domus daiinonis, ul hu-
;

diversitas est mansionum, cum diversitate pricmio- mana perfidia. De domo Dei dicii Salomon « Sa- :

rura in regno, vel significat paradisum Eden ; sicut pientia aidificavit sibi domum *°, > ct David :

enim ibi sunt arbores fructiferae, ex quibus alia li- « Laetalus sum in his quaj dicla suut mihi , m do-
gnura vilae» aiia scientiae boni et raali ", cujus esus mum Domini ibimus ^* ; > De domo animi dicilur :

mortem induxit aeternara; sic et in claustro sunt « Disponc domui tuae ", > ot illud : Tria ejiciunt
libri sacrae Scripturse, qui sunt quibusdara odor bominera de domo : Fumus, siiiiicidium, et mala
/itse in vitam, aliis vero morlis in mortem '^ Mo- ^ uxor ", id est peccatum ignorantiae, sug^^estiohis et
raliter autem clausirum est aniraae contemplaliOt propriae concupiscentiae. De donio hominis dicitur.
ubi se recipit, dum ^ turba cogitalionum carnalium quod aedificavit Dominus domos "^ de
obsletricibus ,

separatur, el sola coelestia raeditatur. Ab hoc clau- domo daemonis dicit ipse daemon : < Revertar in
stro egressa Dina» filia Jacob, ut videret mulieres domum meara, unde exivi ". > Dicitur, et per ex-
regionisillius, corrupta est a Sicbem, filioHemor, cellentiara, domus a domate, quod est tectum
et conglutinata est animj\ ejus cum ea " : haec est quia qui in una domo babitant, sub uno tecio
mens hominis, quae dura sua, stud:a negligens sunt. Dicitur et ecclesia, id est convocatio, quia
saecularibus et alienis actionibus occupaiur, a dia- veram conlinet ecclcsiam, id csl populum coiivo-
bolo corrurapiiur el ei per iniquitatera unitur. catum secundum figuram, quae dicitur a gramma-
In hoc claustro quatuor sunr latera,^ co^ilemplus licis metonyraia, cum vidclicet ponitur conlinens

sub n. 42 allei,'at hunc loctrn) num. i. " IIl Reg.



** (Guil. Durand. \n Rationali]. i ,
G. Act.
4. ^MCor. 15. "Gen. 2. -MI Cor. 2. " Gen. 51. " Matlh. 21. '^ Gen. 28. 'MVov. 0. ^» PsaL
H21. 3» ha. 58. 33 prov. 19, 27, '' Exod. 1. ^e
Lmc. H.
57 SICARDl CHF.MO.NtNSlS EPlSCOri R
pro conlenlo. Synagoja congrcgalio ilicebaliir ; A CAPUT VI.
quia ibi virgajegis populus veluii gret irraliona- de consecratione ECCLEsiiC.
biliufii pecorum congrcgabalur seJ cccl.^sla con- ; < Fecil Salomon foslrvitatem celebrcm, et om-
vi^raiio, quia sancli Spiriluf; nmore in unam ridem, nis Israel cum eo corara Domino *'. > Ecclesiasel
ad Doi jutlicia, ad Chrisli convivium convocalur. Si- allaria consecrare, non esl nov.nc consueludinis,
rul olim convenicbat popnlus ad audiendum juditia, sed anclorilalis anliquiv. Ereiit autem Jacob !a-
el rursus conveniei)at ad manducandum pascha, pidcm in lilulum, fundens oieum desupcr ^\ Sa-
unde Aposlolus < : Convenicntibus nobis in unum, lomon qiioqne teniplum .ledificavit ct Domino dedi-
jam nnn rsl D>minicam cccnam mandiicare '*; # cavit *'. flinc patres Novi Tcstamenli cepere exem-
sic hodie vocalur, ul audiat pcenas et prxmia sae- plum, ut prxdiximus, el ecclesias oedificandi ct 3e-
culi fuiuri, ei percipial corpus Domini. Dicitur el dificatas consccrandi, quse quidera consecralio ef-
basilica, nt in Paraiipomenon invenitiir '^ ; id est licit qnoniam Deo ipsam Ecciesiam raaleria-
duo ;

reiralis, quia ibi Hegi regum ministralur, basileus Icm approprial, et nostram lam Ecclesiae, quam
namque rc'x inlerpretalur, qnasi basis. Kasa, id lidelis animse desponsationem insinual, Domus nanv
esl <ro/«mn.'i,el susl-^ntamentum populi, undo el ba- que non consccrala est sicut puella viro alicui de-
siliscus re\ scrpenlsim dicitur. Dicitur el Kyriaca, id stinala, non tamen dotata, nec commercio in unio-
eu Z)o»»/;j/c-a/i$,quia ibiDominodominorum serviiur. nem carnis unita; scd consecratione dotatur, el
K\rios enim Dominus inti^rprctatur, Unde Kyrie- transit in propriam Jesu Chrisli sponsam *', quam
oieyson, Domine, viiserere. sacrilegium esl adulterio ulterius violarl; desinit
Dicitur ei aula, qui-j i!)i Aegis neterni convlvium csse lupanar diemonum. Si quaer^s exemplum,
<»elebraliir. Unde : i T. rribilis cst locus iste. Hic multa siippetunt, scJ inslar iHius lempli sufliciat,
domus Doi est ct porta coeli ", > et vocr.bilur aula i" Quod Panlheon antea vocabatur, transit in Regis
Dei. Dlcilur et monaslerium. id cst soiilariura, vel jeterni palatium, in quo pergraliam babitat. Nam et
soiitariorura habiiaculjm ; monos enim 5o/ms vel in templo visibiliter gloria Domini descendebat *'.

vniis, unde et monaclii singuiarcs, et tristes. Doraus et non consecrala gentiiilas est, aut anima
Dicilur et coenobium a coenon quod est commune, dlvinie cognitionis ignara. Domus cpnsecralioCiiri-
00 quod sit communis babitatio, unde iniiabiian- SsU cst et Ecclesiae, vel animse copiilalio, et
lcs, coenobitae vocantur. Diciiur el sancium, id esL hoc per singula dediealionis insignia dcmoiistre-
lirmum luum, quia supra firmam petrara funda- ni"s.
tum *', lum quia lirmamenlum inibi erat ad Dci c Primo faciat episcopus litaniam anle reliquias
serviiium. Unde : < Poniifex serael anno inlrni-
in in eo loco, ubi fucre pratenta nocle reconditaj,
vit in Sancia '". » Dicitur et martyrum locus, ubi implorans Dei niiserleordiam et sanctorum auxi-
jaccnt corpara martyrum, vel ubi passi sunt, vel V\Mm ad digne perficiendum lam arduum Ecclesi»'
ubi congregantur illi qui pro Christi nomine pati- sacramentum; deindc ante fores Ecclesia faciat
untur, quorum vicera lenent bodie canonici Rcgu- exorcismum salis et aqua?, dicens : Deus in adju-
larcs. Majores autem Ecciesia» dicuntur templa, torium meum inlende*^y elc.y ^nc alleluia; de his
id est tecia ampla quia
populus inibi sub unius
, infra diccmus. Haec aqua salis sapientia conditar
tecli ampliiudine adunatnr; majores vero capel- baptisma signilicat, quod sapienlia fidci conditiir,
laea caprarum pellibus nominanlur; nobiles cniin cnm de fide baptizandus instruitur **, cujus fon-
ccclesias in ilinere de pellibus caprarum faclas ba- lem in Judaea Dominus consecravit. Ex bac aqua
bebant; vel c^penum est domus, ad quam paupcres taulum episcopus foris in circuilu aspergit eccle-
ad eleemosynam confluunt; inde capella dicitur ubi siara, et pro ipsius benediclionc Deum exorat. Haec
diurni verbi pabiilo, paupercs spirilu nutriuntur, irina aspersio, et oralio trina esl ad instar tridua-
quaruui custodcs, ct ministri capeliani dicuntur. n?c sepulturae; in fonlem immissio, cst sanclae Tri-
Unde rorlcnon pellil)us variis, sed caprinis uti, nec ^ nitatis in l)aplismale invocatio, quara in raundi
ir.inisiiari, sed miuislrare tenentur *•; vel forte circuilu facieudain gentibus, Domiuus Apostolis
capeliani dicuntur a cappa sancli Martini, imperavit, dicens "* < Ite, baptizate eos, in nomine
quia eam :

ante leges Francorum ad beila, ct in prajiiis Palris, Filii, et Spirilus sancti. i Undc interira duo-
dcfo-
rebani. Iiaque fratrcs ad ecclesiam deciin candelae in circuila ecclesiam illuminant;.
convenientes
nequaquam in ea corporeis usibus indulgeamus, quia duodecim aposloli gentes doctrins lumine
scd orationi vaceraus, ne faciaraus eam responsoria, qus interira decan-
speiuncam illustrabant; tria
laironum *», quae replenda est fumis aromatibus et hilaritas trium ordinum lidem susci-
tanlur, est
odoribus unguentorum, quibus hic salus confertur, Noe, Daniel. Job. Et quoniara
pientium scilicet, et
et in futuro saniias impeirabiiur. spei, et cbari-
ad hanc invocalioncm, gralia fidei,

•• ICor. 11. ' n Paral. i, (5. »- Gen. 28. "Matlb. 7; Luc. 6. " Exod. 50 ; Levii. 16; Hebr. 9..
* MaiUi. 20. *'Mauh. «I. " Hl Reg. 8. *v
Cen. 28. *' HI Reg. -6, 8. ^» Eplies. 5. ^MU R^g. S..
Psal. 00. *'Manh. »
*' 3. »• Ma«h. «af. » *
?0 WITR-\LF. LIB. L SO
tatis infundilur, ideo ad calcem, ad medium, ad A viarura Dei *^. » Unde prellosis "veslibus Induiiur;
quia onniis lapis preliosus operimentum •'
partem parielis superiorem aspergilur ; inler as- i t il-

pergenduni, quidam episcopi aspergunt el alrium, lius; bic forlis armaliis suum alrium ruslodivit ••,

quidam vero priusquam ecclesia fuerit aspersa, as- <ium Iionio mundum possedit; sed fortior supcr-
pergunt atrium aqua quae prius fuerat henedicta, veniens eum expulil, et spolia dislribuii, dum

sicul in canonibus reperitur. Canonicus nslem ter- enm Ciiristus passione devicit, et Ecclosiam rt
minus atriorum est iriginta vel quadrjginta pas- aMimam Iil)eravit '". Necdicitur ei Aperi, eo quod :

s^uum, exceptis capellis, qua; coniinentur infra corda fidelium ad fulem aperiat, sed quia rgrcssus
ambitum caslelloruni. Atrium esi Clirisius per viiii virtulum operatur ingrcssnm ; et qnia, di?-
quem in coelesiem Hierusalem patet ingressus, qui boio discedento, mox Ecclesia Christo pandit os-
sanctiHcatur in nobis 'S juxfa illuii : « Sanciilice- lium lidei. vel interrogaiio inclusi est ignorantia

tyr nomen tuum '*. » Triceiiarius auiem et qua- peccati, aperilio oslii exclusio delicli.

dragenarius roinisteriuni reprjusei/iaut lidei et poe- Ingrcdiens episcopus Pax liuic dnmui
ter dicat :

nilcnliop, quse necessaria sunl miliianti Eceicsiai. '*, quia Clirislus ingrcdiens niundum pacein aitu-
Fit autem hnec aspersio cum a&persorio de hyssopo lit hominib::s bonie volunialis ^*, eos sanctnc re-
faclo, juxla illnd : « Aspergcs rae, Domine, hys- concilians Trinilati. Cum duobus, vcl iribus iu-
sopo, et mundabor '*'.
> Hyssopus est herba hu- greditur, ut in oreduorum, vel triuFU testium slet
milis quae in pelrn nascitur, et medicandis corpo- consecraiionis verbum '*, vel quia pro Ecclesia
ribus adqiptalur, ideoque significat humililatcm, de paucis praesentibus se Dominus iransfigurans ora-
petra Chrislo prodeuntem *S qui dixit t Discite : vit ''. Deinde prosJcrnit se ponlifex in oratione pro
a me quia milis sum, et humilis corde ''; > non Ecclesiifi consecralionc; quia se Christuihumilia-
enim proiicit in baplizalis unda baptismalis, nisi vit, et pro Ecclesicc sanclificalione Patrem oravit,
a radice processcrit humiliialis ; at si humilitas dicens : cPater, sanctifica eos, quos mihi dedisti
accedit, usque adeo superbiae tumorem depellil, et ^^ > Clerus brans et litanias concincns, Apcilolos
hominem lavat, el mundat, quod euni supcr nivem significat, qui pro Ecclesiae et animarum sanctifi-
dealhat iucomparabiliier, vel sicut nivem "*, juxta calione ad Deum iniercedebant. Surgens pontifex
illud Isaia? : < Velut nix dealbabunlu^r ", > ut fiat per Dominus vobiscum populum non salutat; sed
liomo vesiis Domini ;
qui enim Chrislo bapliza- pcr Fleciamus genua ad orationem invitat;quo-
tur, Christum induit "'; vestis, inquam, nivea,
non sunl salutandi, sed ad pceni- ni^m infKleles
id est sine macula, etruga ", quoK repraescntatuiD C tentiam provocandi, et nondum sanclificatis noa
est iq transfiguralione Dominica *'. est applaudendum, sed pro eis orandum.
Yenien^ episcopus ante osiium ecclcsia?, cum, Post hacc in pavimento duo alphabeta describit,
baculo ter percutit superliminare, dieens : Tol- per quae ulriusque Testamenli scientiam, vel sacra;
portas^ principes^ veslras **. Hacc trina percus-
lite Scripturae inteliigentiam,sciliccllitieramet spiritum
sio est Irina Chrlsli potestas in coelo, in terra el intelligimus. Paucae quidcm lilterx^ sunt; verumta-
in inferno *'. Ter ergo percussit cum poleslalem. men in eis omnis pienitudo scienliae coniinetur.
ligariiii, et solvcndi in coelo et in terra Ecclesiae Haec ilaque scicntia scribenda cst in pavimento pe-
suae concessit, et porlas inferi adversus eam non cloris noslri, in cordibus terrenorum, ul pcr eam
praevalituras adjunxit "; jubet ergo lolli porlas Dominum agnoscere et ad ccclestia erigi valeamiis.
moriis, et elevari portas oeternales ;
portae mortis Ergo scribilur a sinistro angulo orienlis usque ad
fcuntviiia, portae vilae sunt virtutes, et Ecclesiae dexlrum angulura occidentis ; sinister angulus
sacramenta ; vel ter perculit, cum impios verbis orienlis est Judaea, in qua Christus secundum car-
asperis increpavit, juxta illud Isaiai : < Percutiet nem oriiur, ct tamen cum sinistris ob perfidiam re-
terram virga oris sui et spiritu labiorum suorum pulatur. Dexler angulus occidcntis est gentililas
inlerficietimpium ^'*; ct hoc ler quia fidem Tri- in qua perfidia cecidil, et pro qua Christus sol jus-

^ilatis docuiL Hac percussione, diabolus pellitur titiae '^ occiditur, et in dexlera obtinebit. A sinislro

qui per fugientem diaconum inielligiiur. Merito igitur ad dextrum angulum scribiiur in memoria
qui hujus ordinis esl, illius vice fungitur; quia illius translationis, de qua dicilur : « Aurcrcttir a

diaconus minister interprelatur ipsi autem sunt vobis reguum Dei et dabitur genti facicnli fruclus

9)inistratorii Spiritus, juxta illud : < miilia mil- cjus".> Scribilur eliam alphabetum a dextro an-
lium, rninistrabant ei ^*, > et Apostoius : i Omnes gulo orientis in sinislrura occidenlis; dexter angu-
sunt adminisUalorii spiritus in minislcrium missi Ins orientis esl Ecclesia primiliva, in qua lux est
**. > Si autem archidiaconys fuerit, Luciferum i-e- orla fidci'^''; sinisler occidentis sunt rcliquiai Isracl
prxsentat, de quo dicilur in Job : < Ipse pr.iJicipium quae adhuc sinistrant, et usque ad mundum occi-

»* Ephes. 2. "Matth. 6. " Psal. 50. »M "Matlh.il. " Psal. 50. »Msa. 1. " Gal.
Cor. 10.
3. "Ephes. 5. " Mattb. 17. «« Psal. 23. Philip. 2. " " Matlh. \6. •» Isa. il. " Dan. 7.
Hebr. I.
^!". " Job. 40. «"
Ezech. 28. ^» Luc. il. '' Hehr. 2. " Lur. 10. '« Luc. 2, '» U Cor. 15;
Malih. 18. 7» Matih. 17. '•' Joan. 17. ^* Malacli. i. ^'Matrh. 21. '* Psai. 96.
, :

51 SICARDl CREMONESSIS EPISCOPI 52


iiuuin sini^lrabiknt. Igilur a dextro scribitur in hi- A. dum ntisit Filiuui suum, ut roundus salvaretur per
nistrun), quia post geiilium pleniludinem '*, Israel ipsum". Cinis est Chrisli bumana natura, baec est
convertetur ad fidein; el prinium quidem alphabe- vilula rufa, quae cremabatur"; caro Christi vide-
tuiu Grxca iingna; secundum scribitur in Latina ;
licel, sanguine rubricata, passionis igne decocta,
iUa nain prior est, et sapientia pollet ; hxc sequens qua redempti sumus ; aqua populura signiGcat.
eil, fc potentia pnreminet, Haebrea non scribilur, Unde : < Aquae multx populi multi *• ; > ergo sal el
quoniam ulrumque auiem per
in Ecclesia silel; cinis niisceiiluf cum Yerbum caro efiBcitur'*, quae
bacuiura scribilMr, quoniam haec omniu per praedi- pcr signum crucis, aquae miscentur, cum populus
catores aijuniur. Sic autem scribuntur, ut in forma in Chrisii passione salvaiur. Quod autem vinum
crucis in medio pavimento conveniant, tum quia aljungiiur, significat quod hanc redemplionem di-
duo Testamenta fidem edocent passionis. lum quia quod tristitia passionis vertia
vinitas operalur, vel
duo populi-*salvantur iu mysierio crucis. Prius la- est ingaudium resurreciionis, vel per hajic aquam
meu de pavimenlo, si qua sunl ibi corpora infide- Spiritum sanctum acciplnius ^* de quo dicilur :

liunt evellaniur, quia nec sancta sunt, nec sanciifi- < Q'ii credit iu me, fiumina de ventre ejus lluent
cabuntur, nec eoruiu animas Christus annulo fidei aquae vivaj^'.! Comniiscenlur sal, cinis et vinura;
W
subarrhavit, nec in gloriosam transibunt generalis quia quos SpiFilus lavat, sapienlia condiuntur, poe-
« orporis unionem ad fidelium coi pora, aut evellan- niienliaj pulvere aspergunlur, et spirituali intelli-

lur, aut terri» sic profundius jmmilianiur, quod genlia inebriantur ; igilur Ecclesia foris et intus
nulium vesligiuni appareat tumulorum. Pavimen- lavatur, ui qui saivandus est, aqua ^ spiritu re-
luin enira pecioris nostri si humilitatis hyssopo de- nascatur *^ Yel sal, docirina fidei, einis raemoria
sideraraus aspergi, aqua sacraraenlali mundari passionis Chiisli, vinum aquae mistum divinilas
scientla spiriiuali repleri, crucis fide salvari, eva- juncla bnmanitaii. Sic ergo sanciificaraur docirina
cuandum est quisquiliis, et omnis mortalis conia- fidei, memoria passionis Christi, ut jungamur
et

gione peccali, ut super nivem dealbalti" Clirislura capiti nostro Deo et homini,

induamur "* et ei sponsa : virgo, casla, sine ruga, Posimodum cum pollice de aqua ista cruces fa-
el macula exhibeamur **. cial in altari in niedio el per qualuor cornua, et

CAPUT YII. aspergat in circuitum ipsum altare septem aut iri-

ITEM D£ EODEM. bus vicibus. Allare, in boc loco, designat Eccle*


Christus assislens poniifex per proprlum san- siara piimilivani, in cujus medio crucem fecil, dum
guinem iniroivit in sancla *', hucusque fuit quasi C '»1 medio tcrrye.^^ scilicet Hierusalem, passionem
procemiura dedicaiionis, abbinc incipiet ecclesise subiit. Qaatuor eliara cornua significavit, dum
dedicatio, et ideo per hoc, quod sequilur, Chrisri quaiuor partes mundi cruce salvavil. Altare seplies
passio. eiSpiritus sancti effusio figuratur. Accedens aspersit, cura Eeclesiam Hlerosolymis baptizari
itaque pontifex ad altare, ad bencdicendum aquani, praecepit ut sancti Spirrtus septem dona percipe-
dicit : Deus in adjulorium meum intende^^^^ et sub- Aul lcr aspergiiur, cum
ret*'. in sanctai Trinitatis

jungit : Cloria Patri, sinc AUeluia. Hic raodus ser- nomine baptizaiur, vel cura Eeclesia a peccatis co-

Tandus esl in benediclione hujiis aquie, et pnece- gilationis, locutionis et operis emundatur. Undc
denlis, et illius, quam Alexander papa in Domini- Misereremei, Deus^^mlcT aspergendum cantatur.
cis benedicendam instituii, ut divinum implorciur Deinde ter aspergit ecciesiara iu circuitu ab orienle
auiiilium; et quoniam baec benedictio fit ad exhi- in occidentem, et per formam cru-
medium semel in

bendam gloriam Trinitali, etiam subjungilur G/o- cis ;


quia Chrisius toiam Judaeam, aut omnes gen-
ria; sed quia adhuc purgamur, et nonduni sumus tes baptizari praecepit in nomine Trinitalis ^\ cui
sorliti benediclionis efleciura, idcirco inler suspiria baptismo tribuit efficaciam in mysterio passionis.
positi,
"
AUeluia, id esl

laudem pro
i —
perceplis
' beneli-
~~^-.^.. —— — 1 1 _
Quod
"^
aspersio fit in circuitu, significat quod Domi-
.

ciis Deo debitam subticemus, unie post consecra- »«s curam suorum habens miltit angeluni suum in
tionem ecclesiae caniabitur; quoniam exclusa dae- circuiiu timentium se^''. Quod ab oriente m occi-
monis phantasia, Deus in ca laudabitur ila Chri- ;
deniem innuit quod coepit a Judaeis", de quibus
stus ad aram Cru-.is accedens Pafris auxilium oriusest Dominus et refertur ad illos nostra fides.
invocavit et ad Trinilatis gloriam manifestandam Dum ista fiunt, canUlur psalmus L^taius sum in :

xnoriera subiit *', llcet AUeluia dunlaxat post resur- his qu(e dicla sunt milii
'*% ciC- Exsurgat Deus; et

rectionem manifesta operis exhibiiione cantavit. dissipentur *, etc. Qui liabitut in adjutorio '; etc.

Deinde sal, cinis et aqua benedicuntur, ct cruce quoniam apostolis mysterium resurrectionis, sacra-
meniuin baplisraatis praedicanlibas iiiimicorum
facia commiscentur, et demum vinum apponilur. ,

Sal est Dei sapienlia. Unde Elisjeus salem misit in rabies cst dissipata, et domus Domini firmiter

aquam, ut sanaret.lur aquae ''


Paler in huiic inun- aedificala, quam inlrabimus' et in cujus nunc adju-
;

O^

86
Rom. il. «0 Psal.50. -Uom.ir,. «^ Rphes. 5. "
«Uoan.
Hebr. 9. '^;
^^^^-
^Uoan. 16
f •
"/^^^^f!;-
^\Joan.l7.
^Vvl'--
Joan.
IYReg.2. ^Joan. 5. «^Nu.n. 19. "Apoc. 17. i.
5.* »^PsaL^7i.' "'vLi? *M»sai!'Vo? •' Mallh. 28. '^U^sa!. 00. ^» Mallh. 1, et Hebr. 7.

421. ' Poal. 07. » Psal. 90. ' Matlh. 7.


;

35 MITRAI.R. — MH. I.
54
(orlo hal)itnjYius\ proqunCliristws orat, etslans in A s:tricia Trinilate voMris oralionihus imnelrasiis •

iiiedio velul niediator pro nouis Deuin Paliem quo- posiea vero rciiquiae in st-pulcro sigill.iulur et
tidie InlerpeHai'. animae in coeleslibus collocaulur. L'udc ralionabiii-
Deinde fundit aquani aJ basini allaris, innucns ter dum isla fiunt : Jn (CBlestibus regnis , elc, a
quod de Hieru.salen» fonsciipil ipse baplissnalis ; clero canlolur. Tabula thrismaie conlirmata et
vel coinniitlens Deo,qi!od in lanto saeramento vires superposila est prolectio Josu Chrisli
, ; undtTcan-
humanas excedil. Quod aliare posl linteo lertriiur talur : sub allare J)ei sedes accepimn^!, ha?c est re-
ad instar passionis Christi. Fcclt siae primif.ivoi iri quits sempilcrna qu e nobis calce, id esl tharilalis
bulatio miligatur; nam pcr linum quod de lerra gluliuo, consolidatur.

oritur, et cum lahore ad candorem vertitur, Chri- CAPLT IX.


stum nccipimus, qui est de virginc nntus % qui per ITEM DE EOm M.
hiborem passionls pervenit ad gaudium resurre- f Operalus esl Dominus salutem i>>-ni'di(> ter-
cllonis. ric •*. » Poniifex enini qui crucem facit de oleo
CAPLT VIH. altaris sanclo,in medio allaris, el per quatucr cor-
ITEM DE EODI M. nua ipsius Chrislus cst qui super Ecclesian»
,

D
« F«.slinemus el uos ingredi Jn iUam requiem',» primitivam Spirilum sauctum, por fidcm passionis
parlicipes Jesu Christi^. His ita peractis, vadit effudit, et per eam, ad qualuor mundi cbmata diia-
pontifox ad reliquias, el cum processione, oratione ,
tavit. Ter cantatur : Erexit Jacob lapidem in titu-
reverenlia , maguaquc devoiione portat eas ad lo- lum "; illa enim Ecciesia fuit tilulus aliarum i quia
cuQ» sibi a diacouo prieparalUiU. liaChristus post- dc Sion ^exivit lex, et verbum Domini de Hierusa-
quam iiobis locum prajparavit ,
juslos, qui in prae- lem ^**.
> Ter altare ungitur , bis oleo sauclo, ter-
senti nocle vigili mente se a malis custodiunt , as- lio chrismale ;
quoniam Ecclesia lide , spe , cha-
sumitet in domum Patris sui perducit *; unde can- rilale, quae est major cxteris, insignilur ", Dura
talur : Ambulaie^ saucli Dei , ingredimini in civita- chrif;mate infunditur, cantatur : Kcce odor filti mei
tem Domini, id est cociestem Hierusalem ; haec esl sicut odor agri pleni *"^.
Hic ager est Ecclesia ,
quse
enirn Ecclesia nova , in qua populus adorabit Do- floribus vernat, virtutibus splendel, operibus fra-
iHinum in seternum. Hic cantus , ibi gaudiuns an- grat, ubi sunt ross marlyrum, lilia virginum, \iol?e

gelorum, animas cum gaudio recinientium , qni confessorum , ubi viror incipienlium , llos profi-

eas quousque pro meritis in debiiis


Ciimitantur ,
cieniium, fructus percipienlium ". Doinde per
mansionibus recipianUir.Anfequam ponlifex intret c P^rietes ecclesi.fi duo(?ecfm cruces cum chrismate
ecclcsicim, cum reiiquiis circnmeat eam, ut sint il- facit incipiendo si dextro perveniensad sinislrum. ,

lius ecclesiae protectores. Iteruin canialur respon- Hiifjc unclio est fides passionis, quai pcr apostoios
sorium , de decimis ; ideoque postmodum pontifex a Judseis jiervenit ad ^entes, vel potius est unciio
monet populum de decimis et oblationibus, dote et haec gralia Spiritus sancli, cujiis pleniludo exislcns
luminaribus. Post cum chrismate signum crucis iu capile Chrisli , descendit in barbam, barbam
faciat in superliminari , per quod innuitur quod Aaron '^,»id est in apostolos, qui crucis mystcriam,
uon debemus erubescere portare in frontibus si- per quatuor p;jrietes ecclesiae , id e?t quatuor mun-
gillum passionis Domin; noFJri Jesu Christi, etest di climala, proedicaverunt, et lidcm Trinilatis eliam
sumplum a sanguine agni paschalis , «[uo postes addiderunt ; unde in unoquoque pariele trcs cru-

liniebantur ex mandato Domini *°. Pontiricem in- ces rationabiliter imprimuntur. Incensi frcqucnta-
gredientem popuius comitatur , ut Christi ct san- lio estconlinua Christl sacerdotis atque poulilicis.
ctorum protectione gubernetur; ideoque mediator pro nobis, apud Deum Patrem inlerpellaiio; cru-
pro lidelibus interpellat. Cum autem ad sepulcrum cem cum incenso faccre cst passionem Pairi oslen-
venerit ad recondendas reliqnias, cxtendat velum dere, et pro nobis inlerpcUaro ;
incenBum copio>>e

inter altare et populum ; quia loca vel cubilia ani- ^ comburere m medio al!aris et in angulis ejus, cst

inarum secreta sunt a visione raortalium, de qui- orationes pro Hierosolyraitana ct universaliEcclesia
i)us cantatur : exsultabunt sancli in gloriay lceta" mulliplicare.
buntur in cubitibus suis ^^ Deinde ponit chrisrna Poslmodum froulein lapidis inodum crucis
in

in confessione, per quatuor angulos in cruce, di- ungetepiscopus, dicens : Confirma hoc, Dens »'
cens : Sanctificetur hoc sepulcrum, in nomine Pa- quia Chnslus, velipsa Fcclesia Palreni exoral ut
tris , et Filiiy et Spiritvs sancli, id est (irmentur redemptionein, quam operalus est, ipse confirmei,
perpctuum propter lidem unde quod baplizali confirmautur quie re-Jem-
nobis isla cubilia in lit, ;

passionis Christi, quam proedicabtis per quatuor ptio cocpita templo sancto quod cst m Hierusalem;
inmedio lerrac «»,
climata mundi. Deinde ponit tres portiones in- quia salus humanan natura) coepit
vel a templo, id est Chri.-.to, in quo divinilalis habi-
censi, quasi dicat, et rursus lirmetur nobis quod a

^Psal. 5. "Joan.lT. • Luc. 1. ' Hebr. 4. « Hebr. 3. ' Joan. U, Mnllh. ?^- ''
Ex,^^' J,^*
" " Psal. 75. '=> Gen. 28. '* Isa ^2. '' 1
Cor. 15. '' Gen. 2/. ' Matih. 15. ^sm.
Psal. 140.
152. '' PsaL 67. '<> Psal. 75,
;

^ SICARDl CREMONENSIS EPISCOPI 55


tat plcuiludo •' . el quoniam hanc redemplionem A noininiim porvenitur ; in bis sunl reliquiae, id est
Triiiiias cpcraliir, idio gtoria Pairi subjun|;itur, ihesauri sapienliai el scienliae Dei ". Haec cst enira
m lans Ti Miilali canielur ; posl liaic benedicanlur arca Domini *", in qua fuere manna et labulae te-
\asa, vesies, linleamir.a, cullui manoipanda. Uien- slamenli; in his Ihus et oleum adolcmus, cum ei
silia boiiedici , esl opera no5ira ad Deum referri ; sacerdolium ot rejinum evidenler ascribimus. Soper
qui siiil ulensilia nectssaria iufra diceinus. Ad li*c allarc Chrislianum capsce ponuntur , hi sunt apo-
aliare vesiilur ;.aUare vesiiri, esl animam immor- sioli et marlyres, similiicr vestcs , el pallae, con-
lali ei inconuplibili corpori jungi , de quo vcsli- fessores el virgines, vel onines sancli, de quibus
inenlo dicit ipse Chrislus de se : t Conscidisli sac- dicilur : < His sicut vestimento veslieris ^'. > Su-
cum mcuro mihi , circumdedisli me l.Plilia ". » pcr hoc non imnicrilo codcx cvangelicusadoplalur,
\el aliaris.ullima benediclio , illam fiiialera signi- co quod Evangelium ab ipso sit edilum, ci ipsi per-

lical bencdicliojiem, qua diciiur : c Vcnile, bene- hibeal lestimonium. Super his eliam crux tribus
dicli Palris niei ". > de causis crigitur, ut signum regis in domo, vel
Posl hicc mullipliciter, ut infra dicclur, ornatur urbe regia vcneretur, aul Chrisli passio reprajscn-
ecclesia el acceiidunlur luminaria ; tunc enim lelur, ut populus Chrisluin crucilixum , se crucifi-
opcra justonim splendcscenl, tunc i Fulgebnnl ju- " gendo cum viliis ct concupiscenliis, imilelur *'.

sii, cl laiiquam scinlilla! in arundineio discur- Yexilla quoque super allaria eriguntur, ut Irium-

renl '*. > Tunc Missa canlalur; non enim sine phus Christi jngiter in Ecclesia memorelur, per
ini>sa debenl ecclesiie consecrari ; lunc enim "re- quam et uos de inimico triumphare speremus.
volabilur sacramentum, quod ctiam anj^eli» ab ini- CAPUT X.
lio fuil abscondilum ". Inlroilus : Terribilis est item moraliteu de eodem.
lucus isie •*; quid est enim terribilius quam quoU « Templura Dei sancium est, quodeslisvos^*. »

angeli limebunt , et vix justus salvabilur" ! Tunc Hsec oinnia referuntur ad hominem ; nara ecclesia
venit ponlifex solemniter indutus, et canlalnr in forinsccus lola , oslium ab episcopo pcrculiiur,
Ifftitia ; tunc cnim videbitur Dominus anobis facie episcopus ingrediiur, alphabetum in terra scribi-
ad faciem in gloria sua ", Et vide quoniam in tur, ecclesia illuminatur, allare lavatur sale, ci-

aspersione basilicac lineis dunlasat , ct minoribus iiere, aqua et vino, ecclesia intus aspergitur, in
ui.tur iiidumeniis ; sed ad niysierium altaris acce- altari , corpus Domini et reHquise recondunlur,
dens veslibus ornatur pontilicalibus et pretiosis, inccnsum, et chrisma ponilur , allare oleo peruu-
recolens quod legalis poniifex, in lincis sanctua- C g''-"''» "^^•''P^iciler incensalur , vesiibus ornatur,
rium expiabat, et post lolus in pontificalibus in et in eo sacrjficium laudis offcrtur. Homo quidem
liolocaustum arietcm offerebal; et quia in eisdem est Ecclesia, juxla quod Paulus in hodierna epi-
lineishircum emittebat post expiationem **; ideo stola dicens : « Dei aedificalio estis ^* ; > igitur ho-
ct in consecralione fontium et imraetsione cate- mine bapiizaio de tribus peccatis, scilicet cogila-
chumenorura ,. ubi peccaia transferunlur eorum , lione, locution*^ operationecompungiiur; el, apcrlo
quidam utuntur simplicibus et lineis induraenlis. fidei ostio, Christus ingrediiur ; unde in hodierno
Vel pcr altareChristum, sicut per £cclesiam spon- Evangelio : « Zachaee, oportet me hodie in domo
sam accipimus ; ipse enira est lapis qui a Jacob tua raaneie ^". > Utriusque Testamenli Scripiui^
crigilur in litulum "; quia steiit in sigiium popu- menii infigitur , et mens doclrina duodecim apo-
lorum "» ipse lapis angularis ", « qui feciluliaquc slolorum illuminaiur , cor quod sic est in corpore
unum ", > ipse lapis est crescens in raontera ^\ noblro , vclut altare in templo, scienti» sale condi-
ipse raons pinguis ", oleo L-eiili.^ prae consoriibus lur pulvere poeniteniiae aspergilur, Spiritus sancti
,

unctus ", ideoque non unguntur allaria nisi lapi- aqua saiutari lavalur, vino sapienliae inebriaior
dea. Hic etiara, pcr lapidera ilinerarium ilguratur, et sic qui lotusestin carne, etiam in menle lavalur,
co qiiod « Exsuliavii ul gigas ad cunendam , ut possit dicere : « Cor raeum ct caro mca exsul-
\iara " ; > et : De lorrente in via bibet "; itinera- laverunt in Dcum vivum ^*; > Ideoque verba offe-
rius auiem similiter, et ob similes causas, ex sale, rendse non irralionabiliter duplicantur, scilicet fe^
cinere et aqua, et vino conspergiiur, et daiis odo- cit Salomon^ etc. In aliari corpus Domini el reli-
ribuschrismate confirraatur;juxta hocallare, Ctiri- quias ponere, est mandata Domini etexempla san-
stianum loquor, lavacrumest, quo manus abluun- ciorura memoriter retinere, ut possit dici : « h\
lur. Haec Chrisli misericordia qua corde meo abscondi cloquia tua, ut non peccera
, homines in
Lapiismo vel poenilentia a peccatorura sordibus lil^» *' ; » in allari quoque incensum ct chrisiua
diluuRtur ad hoc per gradus ascenditur hi sunt
; ponunlur, cum orationibus,bon[e opinioni, bonisque
,

inariyres, ul praidiximus, aut virtutes perquasad


vacamus opcribus ; oleo allare nostium iirfingi-

Coloss. 2. Psal. 29. ««


»« Matlh. 25. «^ Sap. 3. '» Ephes. 3. " Gen. 28. " I Petr. 4. "
ICo ^^- " Gen. 28. «M^a. H. *' Acl. 4. " Ephes. »
''•i* .T n V' 2. »^ Da;.. 2. «» Psal. 67.
Psal .44. Psal. 18. "PsaJ. 109. " Coioss. 2. *» Dcut. 10. *'
hn, 49. '' Gal. 5. ^^ 1 Cor. 3.
^hbid.
id. •Luc.li^. *• Psal. 85.
*«Luc.li^. 85 Psul. \\H
»' P^ .1
*' 118.
:

n M1TI\A1.E. - LIB. I. 58

inus,cum misericonli» non obliviscimur. Acceiiit A ria carnis pcrpelrarc; non eliam prcesumat iufra
Mimmus saccrdos secunduin ordinem Melcliise- ccclesiarum conlinia, quae siinl Irijiiniu, vei qiia-

decii *" ad alJare cordis noslri, ct illud inun^-it, draginia passuum domos inlringere. llic est cnini
cum dicil : i Estole misericordcs , sicul cl Paler locus sanclus, hoc esl lirmus, de quo Dominus ad
vestcr misericoi"s esl '''. * snmmus
IIoo oleo ille Moy:,en '% el angclus ad Jijsuc : » Solvc calccamen-
ponliiex pr.T participantibus abundabat cum ^*"
, di- lum de pndibus luis, Locns num in quo blas SLin-
cebat : t Pater, ignosce illis ,
q»«ia nesciunt quid ciusest "^. > Calceanientum fit de pellibus morluo-
faciunt '* ; > hoc oloo non solum cor, sed omnia rum anlmalium : crgo solvcre calceamentum do
membra debent esse peruncia ; manus enim, si non podibus, est solverc vincula mortjlium pcccalorum
ungitur et inopi non aperitur, aret. Hoc allare no- de aclibus, qujc intranlcs in san< luarium D.i sol-

slrura oralionibus fumigemus , virlutibns adorne- vorc debemus, ut cogilemus de conveisalionc an-
mus , ut in eo nos ipsos hosliam vivam Deo pla- gelorum, ubi est requies sine sonuio, p;ix sino
centem o/Tcrrc possimus", ul simus hosliatempii et bdlo, quies sine labore, satiotas sine rcquic. Quo-
lemplum Dei. locum ingrcdimur, prxscriim cuni
lics igilur huiic
CAPLT XL c(Pleste mvsierium celebralur, ubi ciediiur cuelus
DE RECo.NciLiATiONE ECCLESi.€. augelorum udcsse; cum revereniia ing.rcdiamur ad
c Solve calceamenlum depedibus luis, locus nam iHo, um conspectum, vultum in tcrram declincmus,
in quo sias sancius est ^^ > Cum ecclosia lanlo corum gaudia contemplanlcs, ct nos cincrcm csse
Sponso» lam cclebri sit consecralione dotala et ejiis recolonlc.s '".

u^ensilia divino cullui niancipala, conslat esse In ccclosia quoque a supcrfluis verbis abslineri
peccatum immane eam inhonestis usibus violare, oportct, juxla illud Chrysoslorai : hi aulam regiam
unde Ballhazar vasis Domini abutenli apparuit iu ingres^rus, habilu el incessu tccomponis; liuc in-
aula regia comminativa scriplura, Mane, Thece!, gressurus, ubi est verc aula regia rides?tunou
Pliares, idest nuineraium, appensum, ct divisum Rosli, quia non vidos, scilicet angelos esse pra;sen-
*^ Yiolatur autem ecclesia, combuslionc, homici- les, quia domus Dei est plena vir:uiibus incorpo-
dio, adullerio , sigilli privalione, principalis alta- reis. Qiiid aulom loqui debeamus Apostolus do-
ris motione. Quae autem fueril violata nisi reconci- cet, dicens : < Loquojilos vobismctipsis iu psalmis,
lielur, vel cum oportueril, denuo consccrelur ; im- hymnis et caiuicis ^^ t Ob cjusdem privilogii revo-
inunda et pervia eanibus erit, forma vero reconci- renliam, mulicrcs a parlu suigcnlcs non ingrc-
liationis haec est, ut prius ponlifcx oret anle fores diunlur ecclosiam, ncc BienstruaiDC, nec viris con-
c
ecclesi*, postmodum intrcl ecclesiam cum lila- junclsc , secundum consueludinem Komanorum.
niis, et iterum oret, dcinde aqua henedicta, sale, Ob hoc eisolemnilcr poenitentes arccnlur, tum quia
cinere, vinomisla ecclesiam lavet, el loca conlami- dum poenam patiuntur, culpae reminiscunlur, tuni
nata purihcet, el sic cantibus et oralionibus ad hoc quia iu omnibus illud myslerium intcfhgitur, quod
dcsiinaiis reconciliationem efficiat ; sic homo Deo immundi a templo ca-losti pcnilus excluduntur;
lcmplum in baplismate dedicalum vitiorum incen- alioquin ea die, qua pra.'dictorum aliquod agerenl,
livo et inortali ciimine conlaminatur *^ Si quo- vel palercnlur, inlrare liccrct, ut Dco gralias age-
que per haercsim lidei sigillum amiserit violalur, rent; haic est iiam civitas sancln, urbs bcala llic-

si capitis etiam diminutionem (menicm vel epi- rusakm, civiias Dci, de cua : < Gloriosa dicta sunl
scopum loquor) passus fuerit, totum corpus, ct de le, ^iviias Dei ®°, > ct alibi : < Vidi civiiatcm san-
populus infirmaiur; propferea necesse esl, ut qui ctam, Ilierusalem novam, de.sccndonlem dc coelo
jarn nequit baptismo adjuvari, fonle lacrymarum, «». > IJjec militat in torris, sed regnal in coelis;
idest pcr poenilenliam, rcnovetur et oraiionibus ad- haec esl gloriosum regnum, cujus iu leriis cusiodcs
juvetur, alioquin Dei templum rcdibit in lupanar coliegium prclatorum, agmina martyrum, coetus
tlacmonum; hospitium Triniialis, in proslibuium j) confcssorum et virginum, quamcuriam, illa gcmma
nierelricis, ubi daemones sallcnt, el sironoe iwdili singularis adornal, quae ncc primam visa cst, ncc
cenl ; oralionibus aulem rcvertitur in lemplum Dc \jabere sequentem. Cum
lamen eliam mililantem
et habitaculum Spiritus sancti, et qui passus est dosignet Ecclesiam, non abhorreo, siquando bo-
naufragiurn maris, redit ad porlum salutis. Magna nis mali corpore misceantur nam in Eden mu- ;

itaque debet ecclesia custodiri cauiela, quae trino iier de viro formalur, lignum vilui et scionliae pro-
privilegio gaudet in personis, in rebus, in loco. De ponitur ", serpens eiiam invenilur ", in arca
personis ei rebus nihil ad prsesens, locus autem Noe sunt animalia munda ct immunda *S sirauliii

ea debet reverenlia cuslodiri, ut quis non pnesu- unum pacem habentia ;


qui pacom non tonenl, in

mat inibi agapas celebrare, ac cubitus sternere, arca non sunt, licct esse videanlur et truculontio-

choreas ducere, assailus facoie> furta commiilere, res besliis inveniuntur ; extra ecclesiam non csl lo-
fugientem indc cxtraherc, aut alia quaivis deside- cus rcfugii, non tamen omncs, qui nunc insunl,

*'Psal. i09. "Luc. 6. " Psal. 44. »^ Luc. 25. " Rom. 42. " Exod. 3; Josue 5. •*Dan. 5.
" I Cor. 5. «« Exod. 5. *^ Jos. 5. »« Gen. 18; Job. 30. " Ephes. 5. " Psal. 86. *' Apoc. 2i.
" Gen. 2. « Gen. S. «^ G«n. 7,
;

59 SICAUDl CREMONENSIS EPISCOPI 40

pains graliam mercbunlur; quia Cham in tiliis A menla solvamus, ul in loco sanctificari a Domino
mereanuii' '*.
malediciionem accopit ", in dorao Abralite filius

cum lilio iiberae lusis.^e creiiilur "; iii ulero CAPUT Xil.
oncilla?
*', quo- PE ORNATC ECCLESliK.
pruegnanlis Rebeocje gemini eolluctantur
•'; S3e- < Dominc, dilexi liecorem domus tuae, et loccm
rum lcnis diligiiwr et hispidus reprobitur
oonclusi reperitur amaritudo
habitationis glcria: luoe*'^ » Deoorantur ecciesiae c;e-
p<r in ambiiu Iwrti
absvnlhii; in Domini ca?na ", et navicula Simonis, laturis, picluris et tornatilibus scuiptiiris, qux a
tabernaoulo Moysis •*, vei teniplo Saloraonis •", for-
fuit Iscarioies; i« reie piscaloris pisces boni ei
inali '•; in area granum et palea ", similiter et
mam accipiunt ; scuipsit naui Moyses duo cheru-

in ecclcsiis viri cuiu mulieribus orant ", ita quod bim ; sculpsit et Saiomon, sed H parieieb cxlaturis,
et torno,etpicturisornavit. Fiuni autem hujusmodi,
muliere<s secundum consuctudines quorumdain
sicut auslrali
i!i non soium sini ornatus ecclesiarum , sed eliam
sint ia parte aquilonasi, viri in
iiilerae laicorum. « Qujecui:qut; enim scripla , > rel
qironiara perviros, fories inleiligunlur in tentatio-
sculpta sunl, i ad noslram doctrinaji scripla sunt
nibus hujui» Tnuiidi et in fide, ei fervidi charitate;
*^; > litterin, inquam, rememora»iv3e praDteritorum,
per mulieres a«lem fragiiiores el i)onis operibus te-
... c A r^^ , •-: •« ..««.^ «.>,«^;«..: ^.. C indicaiivae pr.-esentium eifulurorum. Praeteritorum,
pidi. Secundum alios, viri in parte arilerion, mu- ^
.

^*',
ut historiarum et visionum priEsentium ut virtu-
iiercs in posleriori ; vir uani est capul mulieris ;

tum et viliorum ; fulurorum ul poenarum et prae-


ideoque dux. ejus; quod seorsum masculi, seorsum
niiorum, de quibus elsi non singula, lamen uii-
feminae slent, secundura Bedam accepimus a veteri
taliora percurramus exempla. Duo igiiur in tabcr-
consuetiidinc derivalum ; hinc fuit n;.m quod Jo-
nacuio cherubim se versis vultifcus in propitiato-
seph ct Maria puerum derelinquunt '^
;
quoniam
rium respicientia, suiit duo Tesiamenla in nuliodis-
•lUer quia secun) non cernebat, cum ailero esse
crepantia ; facies enim a se averlerent, si quod
pulabat, causa divisionis hsec esl|; quia caro viri
unura promittit, aliud deneg^-^ret. fn propitialorium
et mulieris, si propius accesserint, ad libidinem
respiciunl, dum quidqu-d continetur in eis, ad
accenduiitur. rbicunqne mulieres locum habuc-
obsequium refertur conf^itoris; in nostris autem
rinl, semper secundum Aposloium ""^
velalae de-
ecclesiis imago Domini nostri Jesu Christi pingitur
bent orare, ne laxis crinibus aliiciant animos juve-
multipliciler, et e\ causa muliiplici : nam picta iii
num, nec ob formositatem superbiant capiliorum,
praesepio, remeraorat nativitatem , picta in malris
imo propter angelos, id est sacerdoles. Sacerdos gremio, puerilem aetateia; picta vei scuipta in
cnim iudei esl €t vicarius Jesu Chrisii, ergo aute C cruce, passionem. In cruce quoque sol et iuna
sacerdotem mulier debet se veiare, ut conscia ori- eciipsim patieniia depinguntur; latrones et ciavi,
ginalis peccali, quod per eam eveni», videatur eiu- forcipes etvulnera, lancea, sanguis et aqua, titu-
btacere ei se coram judice ipso habitu accusare. Id- lus et corona, cum vestepurpurea, quae omnia sunt
circo Liuusex prsecepto Pelri institurt quod mulier passionis insignia picta in scalarum ascensu,
;

ccciesiam, velato capite, introiret, cui etsi iiccat ascensionem; picta in solio excelso, praesen-
orare , nou tamen ioqni, id est populis praedi- tem indicat majestatem et potestatem quasi di-
care^*. Ergo locus non salvat, qnem pravitas coii-
catur : Data est ei omnis potestas in coijlo el in
scientia^ damnat, sicut horrida ioca non obsunt terra '', et adimpletur visio Isaiae dicentis: « Yidi
iis, Nadab elenim et Abiu igne
qui picvivuut: in
Dominum sedentem super solium exceisum et elc-
labernaculo consumuntur "; Chore, Dathafi, et
vaium ^*, id est Dei filium, regnantem super an-
Abiron antc tabernaculum degluiiunlur '^; Heli
gelos, juxla illud : « Qui sedes super cherubira '^ >
poniifex in ioco sanclo periit'' ; Oza juxia arcam Quandoque vero pingitur, sicut videre eum Moyses
iiiieriit *% Joab juxla altare occiditur '*, Ozias in
et Aaroa "°, Nadab et Abiu, scilicet super montem
templo iepra perfundilur ** ; ecpnira Moyscs de
:
j. ei sub pedibus ejus quasi opus sapphirinum , cl
flumine ^% Joseph de cisierna ^^, et carcere "" Job ;
quasi coelum, cum serenum esl; cui quandoque
de slerquiliriio **, Jeremias de coeno ^', Daniei de circum circa pinguntur angeli cum sex alis secun-
lacu leonum '*; tr^s pueri dc camino ignis libe- dum Isaiam dicentem : < Seraphim siabant super
raniur ^* ; demum diabolus de coelo ^°, homo illum, sex aiic uni, et scx al.c aileri, duabus vela-
c£cidit de paradiso " ;
justi aulem in lcrra visi- bant faciem ejus, duabus pedes ei duabus vola-
lantur el dc inferno ad Citlesiia sublcvaniur; sed, bant *. > Pulo quod seraphim, hic debet scribi per

licet ncn sancliticel locus, lajjicn ob reverentiani m, et subintelligitur cluOy quia sequilur, uni et
sacramenii cooperatur plurimum sancliliLaiioni. alteri. Qui stant super eccles.ani, quasi custodes :

Ob hanc ilaque reverenliam de pedibus calcca- et cum biut ardentes, eam aJ duo praecepta chari-

Gen. 9. ^« Gen. 21. " Gen. 25. " Gen. 27. " Malth. 26. '» Malth. 8. "" Ma.th. 1.5. •' I Tim.
•^

2. "Ejdies. '^Luc. 2. 'M Cor. U. 'M Cor, 14. " Levil. 10. '^Num. IG. '» I JReg. 4. "^MI
.';.

Reg. 0. ^MIi Reg. 2. " 11 Paral. 26. " Evod. 2. «'^ Gen. 57. «« Gen. 40. «"^ Job. 2. "Mer. 38.
»^Dan.6. *' Dan. 5. " Isa 14. -^ Gen. 3. '«Exod. 3. " Psai. 25. "^ Exod. 25. *» 111 Reg. 6.
llom, Mallh 28. ^' Isa. 6. " Psal. 79. ''" E.^iod. 24. * Isa. (3.
, ,

A\ MITRALE. -- LIB. I.
13
tatis accendiiul, qui dicuntur alas habcro proplcr A et resurreclio fuil oninium l.-«iiiia generalis. Unde
velocem custOdiae cursum, quibus capul et pedcs in Psalmo : < Ad maluiinum laetiiia". >

velaut et mediaia revelant ; quia nos priora et no- Lucas viiulus est, eo quod a Zacharia saccrdoie
\issima ceUul. inchoavil, cl Christi passioneiu et hostiam perlia-
Unde IsLiias : Priora annunliaie miUi, ct novis- clavit specialius; vituhis cnim ai.imal est sacerda-
sima quseerunt, el dicam quoniani dii estis», Mcdia tum sacrificiis apluin; vel ideo vitulo comparalur,
vero, r|uae sex diebus cl se.\ aelatil^us facta suiii% quia duo cornua, quasi duo conlinet Teslamenla;
nobis vicaria tel parliali deinonstratione rcvtlani et quatuor peduni ungulas, quasi quatuor Evan-

quoniam ex parte cognoscimus ct cx parle pro- ,


geliorum sumnia. Per hoc quoque fiffuralur Chri-
phetamus*; nam, licet iVivisibilia Dei per ea quai ,
slus, qui fuit pro nobis vilulus iinmolalus; ideo.iuc
facta sunt, quomodo libet inlcllecla conspicianliir'; ponilur a sinistris; quia mors Chrisii fuii apostolis
incomprehensibilis est lamen ejus {Cternilas , et trislis,undc : i Ad vesperum deraorabilur fleius'', »

qaomodo sit A et a non suflicinius intueri. Quando- el alibi : « Vos contrislabimini sed iristitia , vesli a
que circumpingilur angehis Michael draconem vertelur in gaudium *\ > Joannes esl aquila ,
qu(.-
suppedilans ,
juxia ilUid Joannis : < Factum est g n\aim ad excelsa pervoi;ins ait : < In principio eiat
praelium in coelo, Michaei cum dracone pugnabal*, > Yerbum "; i bic quoque signilicat Chrislum cujiis
quain pugnam jesiirao, dissidium angelorura con- ,
juvenlus , ut aquilai rcnovatur*', cum resurgens a
firmationem bonorum et ruinam malorum aut ,
mortuis floret et ca^Ium ingrediliir. Hic non juxia ,

etiam persecutionem fidelium.


in prsesenti Ecclesia scd super csse describilur, quouiam asocnsionem
Quandoquc circumpinguntur viginti quatuor senio- designal, Verbum apud Deuin pronunlial ;
et '•

res, secundum visionem ejusdeni, in vestibus alhis, quilibet quatuor pennis volat, cum ad Divinitatem

et coronis aureis'; per qucs signiilcantur veteris oculos levat eamque per qualuor mundi parles
et novae legis dociores ;
qui sunt duodecim propter annuntiat. Joannes autem his animalil>us senas
fidem sanctae Trinitalis ,
quarn annunliant, per alas altribuit ,
qiiia per hujns miindi visibilia sex
quatuor climata mundi , aut viginti quatuor propter dicbus *^ consummaia, invisibilia cognovere, et
opera et observaniiara evangeliorum, qui per inno- Deum sicul Dominuni glorificavere**. Vel prima
cenliam conteguniur, et charitatis, et sapientioe ala fuit lex naluralis, secunda Mosaica , terlia pro-
diademate coronaniur; si lampades adduntur, dona phetae, quaria Evangelium , quinta insutnliones
sancii Spifitus representantur, si mareviireum, apostoiorum , sexla docloruin. His volat Ecclesia

baplismus innuitur. Quandoque circumpingunlur C ^luni ab his praidicatores totius prgedicationis acci-
quatuor animalia, secundum visionem Ezechielis', piunt fundamecla. Secunduin Joannem quoque sunl

et ejusdem Joannis^, similitudo vultus eorum facies oculisplena, ob perfectam ipsorura de crcalione
hominis et facies leonis a dexlris facies autem
,
DOtitiam. Hi sunt carbones ignis*", carbones dcso-
,

bovis a sinistris , et facies aquilae desuper ipsorum latorii^S si sederis super eos, erunl in adjutorinni

quatuor; et quidem quatuor facies uni, et qualuor tibi; si eos tcligeris ab his carbonibus accemleris,
pennse uni , et similitudo eorum, quasi carbonum et cum sanclis sanclus eris**. Hi sunt lampades
et aspectus larapadum; hi sunt qualuorevaogelistae, bonae opinionis luminc coruscanles". Quamloquc

unde cum libris depingunlur in pedibus; quia quie eircumpingunlur, vel polius suspinguutur aposloli,
verbis, et scriptura docuere, mente et opere com- qui fuere tesles, verbo et opere in Samaria el

plevere; unicuique facies quatnor, nam quse fuit Judsea , et usque ad ultimum terrse". Pinguuiur
unius , fuit omnium de incarnatione Verbi noiilia autem quandoque disperlil* linguse suf^er singolos
;

sed singula singulis sunt appropriata; licet enim eorum quia tahbus indiciis Paracielus rcplvit

quilibet propria prosequatur, sua tamen singuli corda eorum". Piuguntur quandoque crinili , qua^i

singularius exsequunlur, ut Matthaeus humanitatem Nazarci *•, id est saucti ; lex enim fuit Nazaraeorum,
dicens : « Liber generationis Jesu Christi '^ unde ^ ut tempore non transirct
suai separationis novacula

figuram humanara et figurat Chrislum


sortitur super caput eoruin ; sepaialiant autem se a cam-
hominem, qui cum esset Deus, factus esl hoino»^ muni vila hominum, quidam ad lempus, quidam
Marcus, incipiens a prgedicalione Joannisindeserto jogiter, ut Samuel". Quandoquc Baplisla interse-

clamaniis, figurara tenet leonis in deserto rugienlis; ritur, ul eremita , martyres cum equuleis iit ,

aperiius quoque cscteris Christi resurrectionem ex- Laurentius in craticula , St.fphanus cum Iapi':iljiis,

planat , in qua Christus a leone liguraiur qui ,


confessores cum suis insigmbus , ut cpiscopi lui-

mortuus nascitur, ct voce Palris die terlia vivifica- trati, abbates capuciati , doclores cum libris iu

manibus, virgines secundum Evangeliuni tuni


lur. ii ponuutur a dextris, quia Chrisli nativitas >

Msja.41. ^Gen.l. Cor. 13. M


»Rom. I. •Apoe. 12. ^Apoc.4. "Cap. I. «Apoc.4. '°Maiih.
*^ Joan. ''(.vu.i.
i *»PhiL2. ^**Psal.29. "Ibid. »^Joan. 16. *»Joan. 4. *^Psal. 10-2. 1.

''Rora. I. «oPsaL 17,159. »»Psal. 119. -*PsaL17. 'HlMu'^, »-\ct. 1. ^ Act. 2. «*iNum.(>.
"iK;'g. 1.
Patuol, CCXIIL 2
,, ,,

45 SiCARDl (JRLMONE.NSrS EPiSCOPl Ai


lainpatlibus *', quaiido<|ue iraiJvies cuin palmis ol A virtuluin varieiatem : < Alii euiin Jalur per Spni-
c^tnressores cuin liliis depin|;uii(t!i *';palma cpini lum sermo sapientiae, aiii sorino scientix, alii tides,
victoriaru sio'iulirat, et lilia castilatoni ;
paima vi- aiii giatia saiiilatum". > Cliaritas etiam, gaudium,
ctoriosis dabalur, ul sicut palisia virot, sie eorum pax , et patienii.» , et lon^animilas^" suiit citlalurx»
niemoria in .Tlerno vemaret. Palma ab ardocrescit sanclarum menliiim ;
quod autein virtutes in mu-
in altum ; sic raarlyres cum ab agone revertuntur liebri specie depingiinlur. inde esl, quia jnuicent
iii superno lapitolio pixmiantur. Uiule : < Justus el nutriunt. Vel per cjrlatuias, qme et laquoaria
ul paiiua fio'el ii^"'. > Cuni |»ulnia aJ rej^na pcrvc- noininantur, qiiie sunt ad decorem domus, sim-
nere. Ll viuc quoniani l>oinimis Jesus seinpor co- pliciores Ciirisli fanuilos intelligimus, qjii «on
ronalus depin^iiur, quasi dicalur : < Kgredimini doctriiia scd Ecclesiam
ornant, de soiis virlutibus

et videle regem Salomonom in diademate, quo quibns laqueaiia cypressina*'; suntenim alti odo-
roronavii eum malersua''. < Et aitende quod ris oplimi, et medendis corporibus apii. Scuipunlur
Dnniinus fuit tripliciier coroiialus a nialre; coroua pariefcs lorno, cu.m fideies promplo pollent animo,
iniserii ordia; in die conceptionis ; et ha^c coiona ad o]isc(iuia Doniini dicentes; Denedicam Dominum
dupiev est propler naluraiia et graluila , ideoque in omni iompore'^- > et i Paratum est cor meum
cl diadenja vocatur, quia diadema est duplcx co- " Deus, paralum cor moum*' : < cumque lanium vir-
roi a. Coroualus esi el a noverca corona miseriai tuiibus nilunlur, ul ab eariim iramite nuUis con-
in die passioni^^* ; ha^c corona luit spinea, quia liariclatibus averlaniur; tornatura cnini cajlcris

peicaia nosira poriavii''. Coroitaius est et a Paire artibus velocilate priccellii, el regulam, quae sine
corona gloriae in die resurreclionis , uude : < G!o- errore operelur, conserval; sic vita sauctorum est

ria el honore coronasti cum , Domine'^. i Demuni ad divina obseqiiia prompla, nullis erroris diver-

tH>ronabilur a familia coror.a potenliaR, in die re- liculis labefactaia. Et vide quia sculplurae promi-
velalionis uliima;, quando veniet cuin senaloribus nonles et de p;uielibus egredientes csse videntur;

terrae, quorum caterva stipatus judicabit orbem cum virtules


qi;ia lidelibus in tantam consueludi-
lerrarum in sequilale". Sic omnes sancli coronali ncm devenerunt, ut eis natuiaiiler insilae videaii-

pingunlur, quasi dicaluf : Filiae Kierusalera lur, miiilifariis ipsarum operationil)us exercentur.
veniie el videte martyres cum coronis quibus Onianiur el altaria et Ecclesiai palliis , corlinis et
,

coronavii cos Domnius. llanc anlipbonam , Deo hoilosericis , el lineis, tapetibus hisloriatis, coronis

volente, inferius ponemus; iiic aulem sufficit re^alibus, aul aliis ideis, aut diversis cliaracieribus

dicere quod cum eoronis


,
diximus pro- q insignitis;quiE omnia peilinent ad Christi miracula,
pluraliter
pler coronam inlerrasilem hibio mensie aflixam et vcl ad futuram gloriam , quae ex
,
antiquorum
propler aurcolam superposiiam ^^. Mensa est sacra exemplis et meritis noslris, imo gratiae Dei ,

Scriplura , labium pi^e.dicaloium doctiina, corooa muliilariis et fructuosis operibus revelabitur in


inlerrasilis >ila leterna sanctis pro divcrsitate nobis'*^ Quae autein non extra sed intus ornantur,

meritorum dislincla ; quia < sieila diflerl a stella ad moralem sponsae speclant ornatum, cujus gioria

in clarilate ''. > -\ureoIa est gencralis corporum est ab iiilus in limbriis aureis''', id est in pcrseve-

glorificatio, aut spir.tualis virginum coruscalio; et ranlia b<»norum operum ; licel enim et exterius

vide quia in formam sculi rotundi hujusmodi corona nigra Iribulalionibus , est tamen intus formosa
depingilur; quia sancti proteclione divina fruunlur, virlulibus''^. Ergo pallia vel corlina candida niun-

«nde canlant gratulabundi : < Domine, ut scuto ditiam, riibea charilatem, viridia contemplationem,

bon» volimlatis lusR coionasti nos^^; et attcnde liigra carnis mortincaliohem, variala coloribus

corona per crucis llguram virlutum varielalem linea Iribulalionem holio-


quod Cliristi a sanclo- , ,

serica signilicant virginitaiem ul per visibilia ad


rum corona distinguilur; quia per vexillum sibi ,

carnis gloriGcationem, ei nobis meruit a caplivitate invisibiles nioveamur ornalus ", et roposilam in

liberalionem ct vila? fruitionem. Quandoque in ^ C(jeiis gloriam avida menle


quaeramus vs

u-clesiis pa:a;iisjs cl infernus dcpingiliir, ut ille CAPCT XIH.


los ailiciai ad dclectalionem pricmiorum ; iiic vero DL tXE.NSn.lBUS ECCLESK*:.

deterreai a formidine lormentorum : quandoque lilia < Thesaurum Domini Jiabemus in vasis lictili-

depinguiilur, quandoque palma, ut pcr iilia casli- hus '^. > \asa ^el uiensilia in domo Domini a

lalem, por paimas vicloriam inteUigainus. Ahos Moyse", vel Salomone originem habuere"*; fecit
quoquc flores cum fructibus intermiscemus; ad re- enim ex priecepto Domini Moyses arcam de lignis
prsesentanilum fructum bonorum operuuj , cx vir- setim deauratam inlus et foris cum aurea corona
Demum varielas el circulis qualuor, el veslibus duobus semper in
tuium radicibus prodeunlium.
caeiaturaium stiMplaium qiiai in GraiCO sormone circulis, in qua ponebantur tabulje Testamenti,
,

anaglypha dicunlur, ruri-us el picturarum signilicai super quam propilialorium et duos cherubin re- ,

«'^Malih. 2.J. "Apoc. 7. ^opjai. o|^ '»Cant.3. «-Mallh. 27. 3^1 Peir. 2. ^^ Psal. 8. ^Hiom. 2;
3'1 Cor. i'2. oa I. 5. ^'Canl. i. ** Psal. 55.
rs::l. Oo, 07. "f^xod. -25. ^M Cor. 15. ^^Psai. 5.
"Psal. i07. *'*Uom. 8. **P5al. 44. ^«Cant. \. *-Rom. l. ^MI Tim. 4. ^MI Cor. 4. " Exod,
25. «MIl R -. 7.
, ,

45 MITRALE. - L!B. L 4G

spicientcs vcrsis vultibus in propilialoriuui collo- A nt cuin arca.porlanda fucril, de inlromiltcndis ve-
cavil. Fecit et mcnsam de lignis selim deauratani ctibus nulla lanJilas gencrctur. Igndniiniosunj on tn
cum labio corona inlerrasili et aureola cum pedibus est si paslor qurerii discere, cum pastnr qu:vslionrm
cjualnor circnlis loiidem, veclibusqne duobus S(MU- dcbeal enodarc. Scniper ii;iiur librorum circulis in-

per in circulis : snper quam panos duodecim po- biercamus, ul divina eloquia mcililanl:'s "^ cuin ni'-

nebanlur; fecit pliialas" et acetabula, tyaliios; tessc fuerii, aream levemus, ei parati simus omni
Iburibula , iu qui!)us oflerebanlur libamina ; fecit poscenti reddcre ralionem de ea ,
qti;o in nobis est,
et candelantum de auro, bastile etoalamos, scyplios spe "^
et spbaerulas, ct lilia ex ipso piooeilenlia; fecit In utraque arca sumI labnla' Tcstanienli ;
quia in
et lucernas super candelabro collocandas, cum Cbristo sunl ihosauri sapionii;e et soiiMitia; Dci
emunctoriis et vasis eorttra; babuorunique patrcs absconditi "'; in Ecclesia medilalio Dei oi K\an^'oIii.

Tiostri lebetes , forcipes el fuscinulas el balilla et In utraque urna aurea csl manna ;
qnia in Cliri-^io
ignium receplacula, scuticas et atnulas, hydrias, pleniludo divinilatis ^°, in Ecclesia lidos imarnaiio.
monariola,Iuleres et batos; babuerunlque ad casira nis ; in utiaque virga Aaion ,
quia in Cbrislo pole-
movcnda ,
quorum imilavere exempla, lubas"-, slas sacerdolii, qua» per morlem succisa, mane rc-
signa, et vexilla"^ Neccssitas el usus utensilium ^ surrectionisrenoruit, in Ectlesia parlicipatio rogni
lempus sequitur, et ritum sacrificiorum ; inde csl unde : i vos estis gonus electum , regale sacerdo-
quod qnaidam sibi lempus legis vindicat propria, lium ^',> vel bcata Virgo, quLC sicca peperii flncin,
ut lebetes et fuscinulas; quicdam vero tempus et incorrupta gtMiuil Salvatorcm ". Si.pcr ntranuiuo
graiiae sibi appropriat singjilaria, ut cruoem, caU- arcam propitialorium, tabuia scilicet aurea ejusdeai
cem cum patena ; quaidam sunt utrobique commu- mensurae cum arca, supcr quam Dominus apparens
nia, ut ihuribula et candelabra; sed , licet usns Moysi, populo propitiabatur unde et in Clirisio si- ,

maleriei transierit, ihesaurum laraen spiritus, qui gnincatmisericordiam,qu;jesuperexaItat judicinin ",


permanet et vivitical"*, inquiramus. et omnia opera ejus, undo : < Suavis Dominus uni-
Arca itaque Domini de lignis selim, quie sunl le- versis, elmiseraiiones ejus super omnes operationes
via et impulribilia, et albae spinae similia, corpus est ejus ^^ ; » in Ecclesia signilicat divinam gratiam ,

Chrisli de mombris purissimis compaclum, nulla quae in mcntes fidelium descendil a Palre lumi-
peccati conlagione corruplum; non cnim venit in num ^".

carne peccati, sed in similitudine carnis peccati **', In ulraque arca sunt duo cberubim; supiT propi-
cujus longilndo patienlia passionis, quam verbo cl (^ tiatorium duo Testamenta, iucarnalionem Domini,
opere docuit. Unde cl duornm exslitit cubitorum et mlseralionesejus ®% et gratiam quai dala est no-
laiitudo cbariias, altitudo spes futurae glorificalionis. bis,in scienliaj plenitudine demonslranlia ^\ Va IiOC
Deaurata intus, propter divinilatem , foris propier vcrsis vultibus in propillatorium ;
quia q,"">d alte-

sanctorum operum et miraculorum corMscalioncRj. rucn promittil, alterum exbibet de propitiatione.


Vel arca de lignis seiim est Ecclesia de fidelibus Mensa de lignis selira esl sacra Scriptura de foriibus
constructa, unde in omni dimensione continet se- verbis patrum contexla cujus lon.^iludo est perso- ,

missem; quia ex parle cognoscimus, cl ex parte verantia, quam prsdicat vcrsus ille : « A cnstolia
propheiamus, cum autem veneril (luod perfeclum matiitina us(jue ad noclem, sperel Israel in Domino
est evacuabitur quod ex parle esi "^ quajdeauratur ;
^**. » quam proicopii v.?rsus
Latiludo est charitas,
sapientiaetvita coronalur jeterna.Ulriusquearcoe, id iile :< Diliges Dominum Deum tuum ex loto corde
est corporis [Chrisli] ctEcclesia; qualuor circuli por tuo ^^ > Altiludo esl spcs, quam insinuat vcrsus
;

qualuor angulos sunt quatuorevangelisla^, perquatuor ille : <quoaiam ipsi possidebiinl lerrain
Doati mites

mundi climata, sacramentum incarnationis, etfidem '**, quidem longiiudo perscveiauliiD duorum est
j ct

Ecclesise deferentes, unde dno in lalere dextro Mat- cubilorum, propler mundiliam, et operationem, vel
tbseus et Joannes, qui Christo pr^dicanti adh?esc- i> conscientiam, et famam. Lalitudo cbarit^ts nnius
runt; duo in sinistro, Marcus, et Lucas qui ,
posl cubili; quia una, ct simplex esl charitas, qua Do-

ascensionem Doinini, ad fldem venerunt. Ltriusque minuin ct proximum et inimicos diligimus, licet
,

arca) vectes sunt doctorcs fortes, sapientia prsediti, dilferenler. Jacob namque omnes filios, sed Josepb
duo charitatis prsccepta servantes, lidem incarna- merito innocentia.', prae cjeteris diiigcbat '^ Allitu-
lionis et Ecclesiie, suis prjKdicationibus circumfe- tlo spei unins cubiti et dimidii ,
quia unum es-t re-

rentes, semper circulis inserti; quia necesse esl, gnum quod exspectanies contemplamus sed per
, ,

utqoi aliis coelestia praedicant, nunquam mentem a speculum in snigmate '*. Labium aureura muiida
meraoria sacrse Scripturae, nec manus ab observan- prccdicatorura doclrina. Corona interrasilis allaqua-

lia mandalorum contineant qui ad oHlcinm praidi- tiior digitis viia ailerna ,
quai a prfcdicanlibus pro-
;

calionis excubanl a Icctionis studio non recedant, mittitur, pro diversilaie nierilorum, sidoclrina scr-

"Num. 10. «n\um. 2. «^ II Cor. 3. '' Rom. 8. l Cor. 13.


«»« «^ ?sal. I. " I Pelr. 3. " Colos.
2. '^°
Ibid. «MPclr. 2. ^Msa. M, 45. " Jac. 2. "'^
Psal. i/U. "Jac. d. «" Psal. 444. " Joaii. i.

*»Psal. 129. *» Deut. (5; Matlb. 22. '" Mallb. 5. '' Gen. 37. " I Cor. 13,
,

47 SICAUDl CREMONENSIS EPISCOPI 4S


avcrinl qualuor Evangelioruni, qu£digi4o scril»un- A nis. Ergo logica proficil ad ibeologiani, rum verbis
lor, vel in quibus Dei digilus rtrperilur ", Aureola exponiiur; elhica proiicit, cura moribus adapiatur;
gfneralis glorilicaiio est aut virginura coruscaiio; iheorica proficii, cum invisibilia Dei pcr ea quiC
(juaiuor pedes mensse quadriformis est exposiiio facta sunt intellecia conspiciunlur ^*.
,

sacne Scriplunc; exponitur enini iiistorialilcr, al- Quaiuor circuli per angulos, sunt qualuor libri

legorice, Iropologice, anagogice. evangclici per quatuor inundi climata divulgaii;


Hisloria cst cum res siraplici sermone referlur; duo vecles sunt prjedicaiores duo cbarilatis praice-
ut populus ex .Cgyplo venit in terram promissio- pia servnntes, sempcr in circulis, id est doclrinis
nis '* : dicitur aulem bisioria ab hislorin^ quod est evangt licis inliierenles, ul supradiximus de voclibus

>iJere, quia historiograpborum est resgestas secun- arc3e, qui, dum verba sacrx Scriplura' ad fiJera et
dum primam vocum significalioncm cxponere, ad diltctionem relerunl Evangelii , lolam porlant
Aliegoria est cum verbis, aut rebus royslicis Ec- mensam Domini. Super hxt poiiebnutur panes refe-
clesiue sacramenla significanlur ; verbis, ut » egrc- clionis; quia cibum vilae suggerit ad aelerna gaudia,

dieiur virga de rndice Jcsse , et flos de radice cjus et quomodo ad ea pervenilur ostendil; qni (iicunlur

ascenJet "', > quod est : Nascetur virgo de slirpe pancs proposiliouis ^'
;
quia non debent in Ecclesia
David et de virgine Chrislus ; rebus, ut populus de " dees^e verba solatii , sed cunclis fidelibus dcbei pa-
jLgypto, per sanguinemliberalus agnl '®,esl Eccle- tefe sermo saluiis. Super ea poncbanlur vasa liba-
sia, de poieslale diaboli sanguine Chrisli redcmjsta. minum, iJ est volorum, ut pbialai ^\ Varieias isla
Dicitur autem allegoria quasi alienum eloquium. vasorum varieialem signiticat verborum pro capa-
Tropologia est moralis scrmo de morum insliiu- ciiatibus auJilorum ;
quia non omnibus omnia
^^
lione vel correclione, el fit verbis apertis , ut : conveniunt. Unde AposloIus : < Lacdedi vobis : »

« Filioli, non diligamus verbo nequeiingua, sed i Sapientiam auiem loquimtir inier perfectos *^. >

opere et veritate '^ ; > figuraiis, ut : < Omni lem- h\ piiiaiis itaque larga proedicatio, in cyathis vero
pore sinl vestimenta lua candida , et oleum de ca- tenuis designatio : qui plen.us auJitores inebriat,
pite luo non deficiat ". > El diciiur tropologia con- pbialam porrigit; qui quod sentit utcunque denun-
versa loculio, cum quod dicilur ad mores signifi- liat, per cy^^ibum guslum tribuit; qui subdilos in-
candos converiitur. crepal, acelabulum ;
qui ad orandum excitat, Iburi-
Anagoge esl locuiio ad supenora deducens, ul de bulum gestal, et hiBC omnia sacra Scriplura propi-
pnemiis futuris vel de vita futura; et fit apertis, vel nal, quae reficil nos cibo et potu, graviora porri-
Djysticis verbis; apertis ul : « Bcali mundo corde , ^, gendo, levia propinaudo ;nam lacle rigat minimos
quoniam ipsi Deum videbunt '• ; » mysticis, ut pane cibat valiJos, sed qus proponitur nobis ad ci-
« Ik-aii qui lavant slolas suas, ul sit iUis poiestas bum, versa est JuJaeis in laqueum, retributionem
in ligno viiae, et per portas inlrent in civitatem ^^ > et in scandalum ®*. Thuribulum vero vas esl utrique
IJ est beali qui mundant cogitationes " e£ opera, legicommune, quod , ui diximus, vel oralionalem
ui possint videre Chrislum qui est via , verilas et significat praedicaiionem, qu;B excilet ad oraudum,
\ita ^* ; et per doclriRam, ct exempla pra^ceJeniium vel Domini carnem. Sed, si aureum fuerit, consi-

intrcnt in regnum. Et attende quod duplex est signi- gnificat sapienliam; quia omnes thesauri sapientix,
ficatio : realis et vocalis. Vocalis est curn per voces et scientiae in co fuerint absconditi ^'*.
Unde : < Sle-
res mediantibus inicUeclibus significanlur , de qua tit angelus juxta aram lempli, habens thuribulum
logica loquilur ®'. Healis est cum per unam rem, rcs aureura in manu sua ^\ » id est Christus resurgens
ulia figuratur. Vocalis esl ex humana inslilulioni. carnem habuit in polestate. Si argenleum fuerit,con-
Piealis vero ex divina , sicut enim homo per vocem , significat eam ab omni labe muuJam, et munditia
sic Deus per creaturas et opera, suam indicat volun- renitcnlem ; si cupreura, fragilcm et mortalem ; si

l.lem.Vocalis autem est univoca,autaequivocn. Pif*a- ferreuni, resurgeutis fortitudiiiem. Si qualuor habu-
lis auUmi profundior est; quia quot sunl p:oprie- D eril lineas, deinonstrat eam ex quatuor elementis
lates, toi significaiionunf diversilales, utraque cst conslare, velqualuor virlulibus, pruJentia, justitia,

in mens£ pedibus necessaria; et ideo clarum est forlitudine, temperantia dccoraii. Quinta linea, quae
scienliam artium ad cognitioncm divinarum proll- partes diviJil, animam designat, quae se in morle a
cere Scripturarura. Tres enim sunt artes seu parles carne iti illo Iriduo separavii. Si vero tres habuerit
plHlosophiie : logica, elhica et llieorica. Logica de iineas, figurai carnem, animara et verbum in unam
voeibus, ethica de moribus, theorica de rebus, et convenire personam. Quarla qnae partes separal
radorica in malhematicam, physicam et theologiam pote-tas esl, qua animam suam pro ovibus suis po-
dividilur. Mathemalica loquitnr de formis visibi- suit--; si una tanium linea suslenlatur, significat

libus, phy>ica,denalurisvisibilibu5 theologia dedivi- quod solus de Yirgine generaiui '\; vel solus est

ExoJ. 51
•=»
Deul. Exod. 8; Lucll.
; ;
^^ ExoJ. 12 ; Josue 5. 'Msall. "'« Exod. 42. 'M
j)an. 3. "Eccl. 9. "Matth. 5. " Apoc. 22. «' Mallh. .5. sMoan. 14. «^ Arist. 1, peri. *^ Rom.
i. «» Levil. 24. "' ExoJ. 57. " i Cor. 5. " I Cor. 2. " PsaL 68. '' Colos. 2. »^ Apoc. 8.
•=*
Joan. 10. «Msa. 7- Matlh. 1.
;

^ MITRALE. - LIB. L 50
iuler mortuos liber »^ ; circulus , cui h;cc omnia in- A adjunxit i Tres sunt qui lestinioniutr» dani iu
TKiCtuntur, est divinitas quae nullo termino claiuii C(fcIo : Paier, Verbum el Spiriius sanclus *', > vel
tur, a qua haec omnia conlinenlur et operanlur. lam anle incarnalionem quam posiea, ireft fuenint
Inccnsum ^ero significat oraliones, quas pio nobis in Ecclcsia gradus : Noe, Daniel, el Job, id esl re-
cffudit in carne ", unde : < Dirigalnr oraiio niea si- clorcs, virgirics vel coniinenles, et conjiigali : hi
cut incensum in conspeciu tuo "* ; i ignis est cha- sunl qui, sccnndum Evangoiiuin, sunl in agro, in
ritas, qua usque adeo dilexit nos, quod ipsam car- lecto, In mola *\
nem calcfecit et lorBuit in ara crucis *\ unde : Scyphi praedicalores, Tel audilores, qui inebiiant,
I Aruit tanquam tesla virlus mca •' > el odorun ora- vcl inebrianlnr vino scienliae. Sphucrulai suni pr.ne-

tionum reluiit conspersum in nares Palris, unde re- dicalorum, ei quorunilibel cloclorum volubiliias,
spondit : < Ciarificavi,ei iterum cJarificabo ^^; » vel spha^ra ex ornni parle volviuir, iic pr;edicalor el
per odorem, inielligimusbonum odorem deChrislo, quivi8 eleclus non adversiiate, non prospcrilalc
quem, qui vull vivere, debet in suum oor trajicere. corrumpilur, sed inier advcrsa fonis, intcr prospera
Yel per thuribuUim aposiolos et praudicaiores acci- bumilis, nec liinoris hubet aiigulum, nec elaiionig
pimus, qui snnt aliis oiior viloe in vilani, el aliis erigit supercilium; posl scyphos ei splia;rulas lilia

odor mortis iu moriem '""^ quoruni sermones et ^ forraantur, quia post deliberalionem spiriiualem,
oraliones sunt velut incensa mulla et velut fumus post sanctam operatioiiiim, pro lemporum diversi-
aromalum K \el Ihuribulum est cor humanum lale volubilem, virens palria sjcqiiilur, qiia; aiii-

ignis, charilas; ihus, oralio ; sicul Ihus cum igne in niabus sanclis, id esl floribus vernal aHernis ; Do-
ihuribulo redolet et sursum ascendit , sic oratio niinus enim qui poculum gnpienlix spiiiiuaiis pro-
cum charilate in corde ullra omnia pigmenta fra* pinavil, cursiim operaiioiiis inoflcnsui» oslendit.
grescit. INe in vacuum curramus »", nobis janiiara vircnlis
Candelabrum quoque duciile utensite est utrique pairi* palefecil. £t sunt per singulos calamos ires
legi commune, sed antiqui patres sumptuosius for- scyphi, sphaerulaique simul, el lilia; nam quililxji

inaverunt : fecit enim Moyses candelabrum de ©rdo Iria habet lenipora, sive aiilc incarnationem,
auro mundissimo', hic est Christus , qui illuminat sive poslea, ante ul lempus anie legem, sub iege
omnem bominem venientem in hunc mundum ^ et sub prophelis ;
posL, ul in piimiiiva Ecclesia de

futsit enim lumine divinitatis, et suae praedicationis^ Israel, in secanda dc geniibus, iu tertia de reliqiiis.

ut mundi candelabrum fieret, cujus lumine tenebras h\ qualibet sunl, fuerunt el erunl, qui pociila gra-
suas peccator agnosceret; fuit ex auro propter sa- liae quasi scyphi silirenl, inebriareniur et inebria-
pientiam et mnnditiam , et fuit ductile propter renl ;
qui in via Dei quasi sph;crul;u currereni, qui
passionis lolerantiam, propter quani duclus €st in candoreni et odorem perpeluai lucis, qr.asi lilia vi-

resurrectionis gratiam, unde : i Propter quod exal- dere desiderarent. El vido quoniam h;ec oinnia suiit

tavit illum Deus, et dedit iili nomen quod est supra ab hasliii procedenlia, quia omnos de pleniludine
omnc nomen ''. > e]us accepimiis " ; sicui ergo dicii : < Ego vilis el

Hasiiie est Ecclesia, quae stal inter adversa libera, vos paluiiles *^. > sic dicat : Ego candclabrum et

\el potius totum candelabrum est tolus Chrisius, vos calami, et scyphi. In ipso haslili suiit qualiior

caput et membra '. Nam et ipsa Ecclesia erranti- scyphi, spliaeruluique simul ei lilia ; quia qualuor

bus lucem ostendit, quse habet sapientise cla^rila- evangelia prccdicant ipsum plenum graiia Spiritus
tem, et malleis tunditur, et ducitur de virtiile in saucU **, et quod : < Exsuliavit ut gigas ad cur-
quod '° scdeai ad
virtutem MIastileChristusest,capulEcclesiie' ,me- rendam viam **, > ei clarificalus

dialor Dei et Iwminum *•, ex quo lolum corpus con- dexieram Pairis *'-. Sed nec illud e?t otiosum, quod
structam crescit in augmentum Christi. singuli calaini scyphis, spha^rulis el liiiis iinilan-

Calami sunt prsedicatores, qui dulcem sonuni, Cur; quia sancti prajdicaiores divinis mandaiis el
id estcanticum novum mundo dederunt, et omnes, ivpromissionibus Domini susieni-.niur.
qui dicenti Prophet» « Cantate Doraino canlicum t Fecit et lucernas sepiem ". » Luccrnaj scpiem
:

novum ', > obtemperantes, in laudes resonantCrea- sunt dona sancii Spirilus, quai in nocle hujus SX'
toris, et sunt sex piopter operum perfectiomem "; cuii tenebras nosuaj caeciiaiis illuslrant» quaj supra
Ires ex uno latere, et ires ex altero ,
qttoniam et candelabrum ponumur, quia requievil supra Ciiri-
qui praeibant, et qui sequebaBlur, clamabant :« IIo- gium spirilus sapieniiie ei iiilcUeclus, spiriiiis coii-
sanna in excelsis praedicanl^es fidem deilicae spirilus si;ieiuiai ei piciaiis,
*S * ^nji el fortitudinis ,

Trinitatis. Nam David, in numero pragcedenlium , ^i spirilus limoris Domini *^% quibus praidicavii ca-
ait : « Yerbo Domini cseli firmali sunt, et Spirilu pijvis indulgentiam '* Emuncioria suiii forcipes ad
«)ris ejusomnis Yir^useorum "; I Joanoes secutiis, emungeuJuni ellycbnia, hiiuc suut, verba divina,

Joan. "0 11 Cor. ^.


«'^
Psal. 87. « Isa.
53. «« Psal. 140i. »' Joan. 15. »8 Psal. 21. »* 'l^.
• I1 Tim. S.
Tiin. i.
Philip. "2. Ephes. 5.. ^P^l.83. » 'Ephcs. 5. •
*
Apoc. 8. ' "Joan.. 1. * Pl
Exod. 25, 37. ^/^Joan.
" Psal. 95,97. **Gen. i. '^Matth. 21. " Psal 32. »M Joan. 5. ^» Malth. 2i. •» Cal. 2.

1. *'Joan. 15. *»Joan. 1. »* Psal. 18


" JoaM 1^2.. ** Psal. 109. " Exod. 3/. " Isa. t.

•^ Isa. t>i.
5» SlCARDl CHEMONKNSIS EPISCOPi 52
quibus lillerau) ampn:aiiius, ei luc«'uU'm Spirilum A bus igiiis de allari holocaustoruin por(a!)ntiir ad
revelauius, ^uiil enim qu;e>lam in b'g(; el Evaiigelio, altare ibymiamatum, sunt privdicatores, qui, e.vem-
hic el ri/luro servamia ul : < Uilige Dominum Deum plis sanctorum , charitatis ign^m transferuut iu
luum ". > Qua^ilain bio, non in fuluro^ul : i Facite corda ndeIium,quivecorda patrum in filios onver-
vobis amicos tlo marnmona iniquitalis "; i quieilam tunt '^ ,ipsosqnede virtutcin virlutem " accendnnt.
in lege, non in Evangelio, ut : Observa dieni Sab- Ignium receplacnla sunt ipsi filii, qui corda pa-
bali " et rilus sacriliciorum , quie suo lempore trum pietate fervenlia imilaniur, flammam coe- el

custodita, quasi ellyclinia lucebani perfusa oleo de- leslis sacrificii, quam in proximoium nientibiis
volionis, inccnsa ignc cbaritatis. Sed emunguntur, aspiciunt, in se accendere satagunt. Omnia auteni
runi liltcra cessasse docelur, et lucidius intt-lligen- vasa fueruni lenea, quia corda sanctornm persevc-
tia spiritiis aperitiir. Propierea dicitur : t Vetustis- ranler obediunt, et clara voce inslrunnl.
sima veteruin coniedetis, el novis supcrvenientibus Sculiae sunt vasa aequalis ampiitudinis in fundo,
Tetera abjicietis *'. » Vasa in quibiis emuncta el- el ore ad calefaciendum facta, ii sunt doctores qui
lycbnia exstinguiilur, sunt corda tuKiium, Ihesaurum cordis non celanl, sed ex eo proferunt qn« ex-
spirasse ol^servanliam nova et vetera ^^. Lncernam quoque non ponunt
lejj^alem admillnnt, vel el-
B
lyclinia sunl cbarismata gratiarum. Vasa, corpora snb modio, sed snper candelabrum, ul luceat iis,
vel corda sanctorum; cnuincla igilur in sanctis qui sunl in domo Dei " ut lumcn et caloiem acci- ,

eliycbniaclarius elucent; quia, sublatis praesenlibus pinnt Spiritus sancii.


usibns donorum, clariores erunt usus eorum, vel Amuhe sunt vasa ad olTerendum vinum ; hi siint
Imita morlalilale : i Fulgebunt sicut sol in logno praedicalores subdiios mordaciter increpanles, vcl
ccelorum ". » Pluraliias in ecclesi'* lucernarnm , judices rigide judicantes, vel quilibet gratia Spiritus
pluralilatem in fideiibus significat gratiarum. Vel sancti inebriati et alios inebriantes. Hydriae sunt
luminaria sunl illi quorum doclrina fulgelEcclesia, aquaria vasa : hi sunt doctores aqua sapienllii^ sa-

ut sol et luna , quibus diciuir : < Vos eslis lux lutaris polali, vitalibus aquisrepleti ^*. Morlariolum
mundi '" ; » singularis vero lucerna Cbristus est est labur poenilentium, quo carnem suain niortili-

qui illuminal omnem hominem venientem in hunc eant, casligant corpus et in servilutem redigunt ^^,

mundjm "*. Apud niodernos in coronis lucernae et pilo limoris conlundunt. Salomon vero fecit

ponunlur; coronae vero tribus de causis in ecclesiis decem lulcres *', id est concbas, prseterfusile mare,
suspendunlur; primo vel ad decorem, vel ad utili- id est niajorem luterem. Quilibet illorum decein
latem ; secundo ad significandum quod C quadraginta batos capiebal, major autem duo mil-
ii qui per-
manent in uniiate Ecclesiae, si Deo devole servie- lia, in decem luteribus holocausta lavabantur, in

rint, coronam vitaj percipienl *"; tertio vero coelestis majori sacerdotes se lavabant; major luter est ba-
lliernsalem nobis ad memoriam revocalur, ad cujus plismus, qui mare dicilur, in memoriam maris
liguram facla videtur ; conslat enim cx auro, ar- Rubri. llnde : c Patres nostri omnes sub nube fue-
genlo, aerc, ferro, catenis et lapidibus pretiosis. runt, omnes mare transierunt, et in Moyse baptizali

Aurum sunt mariyres , argentum sunt virgines» sunl in nube et in mari **. > In his omiies sacer-
ses doclores, ferrum continentes, gemmae quinque dotes, id est electi membra sacerdotis Jesu Christi
virtutibus coruscanles. Catena coiitemplatio, quoe lavantur, dum per vim ejus a peccaiorum maculis
semper eos ad Dominum erigit. Supremus circulus abluunlur; duo millia batorum cepit ^%duin ulrum-
est Deiis, qui omnia continel et comprehendit. que populum abluens ad perfeciionem dennrii qua-
Ollae seu lebetes cineres suscipienles, sunt fideles drati transmisit, in prssenti ad slabilem conscien-
qui Domini passionem pia mente relractant; nam tiam, qu« nulla lentalione a slatu rectitudinis in-
per cinerera vilnl*, quo inquinatus sanclificaba- clinatur, in futuro ad denarium \\inc in quo nulia
tur " , sacramentum Dominicoe passionis accipilur. reprobaiio reperitur.
Forcipes quorum gemino denle componitur ignis, ^ Decem luteres sunt decem praecepia, vel baptizati

snnt praedicaiores qui nos consonis ulriusque decem praecepta servantes. Unde, et qwivis qua-
,

Teslamenti paginis instruunt, et in omnibus com- draginia batos capie.Lal propter observantiam De-
ponentes ad charilalem acccndunt. Fuscinulae vel calogi el Evangeliorum, in qnibus sacrilicia mun-
<:reasrae, quibus carncs de caldariis efferebantur ,
danlur, id est spiritus contribulantur et corda hu-
«-t nd esum reficiendorum afferebantur,quaedam vero miliantur, ut faciant Domino suaviiaiis odorem " ;

ignibus consumi rclinquebantur, sunt praedicatores quia ; < SacrificiumDeo spiritus contribulalus; cor
qni sacramenla Christi, quasi carnes hosiiae salu- conlritum et humiliatum, Deus, non despicies^^»
taris pertractant, partim operibus iraitantes, parlim Tuba ulebantur Numeris *»,
antiqui, ut legilur in

alios reficientes, ca vero quse non sunt nostrae ca- ad niuUitndinem congregandam, ad dimicandum,
j.acitatis sancio Spiiitui relinquenies ; batilla qui- ad gratulandum in diebus fe.siis,sed,cum diversilate

" Dcut.6; Mnt:h. 22. "Lne. 16. '" Exod. 20. " Levii 26. " Malth. 13. ^» Matth. 5. ^* Joan.
1. "Jac. 1. "Nnm. 19; Hebr. 9. ^'*
Malach. 4. ^»
Psal. 85. ^malth. 15. " Maith. p. ^''Eceli.li.
•• 1 Cor. r. u>. *^ Num. 28.
9. *<> lii iieg- 7 *' ? *' III Rpg. 7. ,- '*» Psal. oO. '''
Cap. 10.
tz MITRALE. — LID. L 5i
sonorum el eraiU ductiles, et argenteje, quonini absil gloriari "
,
j^
'
i.i.^i in rruce D^.midi ; . li-num enini
usus tantae fuil virtutis in jubilo, ut ad strepituui passioCinisli iu capiie noslio id esi iu^nonle lo-
earum corruerit Jericlio '\ H^ec sunt duo Tesla- cala,a prophetis pr;rdicala, pcf aposiolos divulgala.
menta, vel prnedicalores quibus ad piocinctuni fidei
Funis esl sacra Scripinra ,
qu;o ex mullis sen-
populus evocntur ad paMiilentian., et lac. ymabilem lentiiscompaginatur, aul vinrulum chariiatis qu;e
compunctlonem evcilatur, ad laudes Domii.o exhi- usque ad lenam, id e>t inhrmos, porri^ilur', vel
bendas invilatur, et ad montem Sion, et ad civiia- pisdicatoris humiliias. qui propter alios condescen-
tem sanelam llierusalem ^' etmultoium miUiu.^ dit. IJnde Apostolus "
, Sivc excedimus, sive con- :

angelorum frequentiam ^«, et ad futurum Dei ju- descmdimus, p.opier vos. In cnjus f.ne ponitur
dicium provocalur, et vide quia in adversis et pro- annulus, qui signilicat pcrseveraniiam, aut pr;emii
speris, lubis clan-itur; quia omne lempus convenit coronam; sac.idos dcorsum runcm iiahit, dum ad
verbo Dei, iinde : « Benedicam Dominum in omni vilam aclivam a conlemplatione descendit; bursum
tempore, semper laus ejus in ore meo *». > Sed se- Irahitur,dum, Scripiura docente, in conlemplalio-
cundum qualitates auditorum, et
temporum tem- nem erigilur. Vel deorsum trahit, (lum Scriptuiam
perandus, et diversi/icandus est serrao doctorum ad litteram, quui occidit *% inldli-ii sursum ira- ; ;

esl enim quandoque docendum, quandoque oran- B hilur, dum spiritualiler eam e.xponit. Vel secundum
dum, quandoque vero cantandum ", et multitudini Gregoriura Deorsum t.ahit et su.sum irahitur :
,

lac tribuentes '•'*


simpliciter loquimur; et aperte
, dum in ea se mnlilur, quantnm in pravis jaceat et
sapienlianj autem loquimur inter perfectos " oiu- quantum ad bona facicnda i.roliciat. iNun d»;spiciat ;

nia lajnien ad aedificalionem fiani ". sacerdos boc opus agere ui sil imilalor lilioi uin
,

Quid enim prodest leciionis obscuritas, quce au- Aaron, de quibus dicitur: iFilii Aaron chu.gant lu-
dilorem non aedilicalVpro nihiloioquimur, si ab his bis ^'. > Qui se recognoscit dehiiorem prseilicatio-
propterquos loquimur non intelligimur qui ergo ;
nis, non se retrahat a movendis signis; ex traclu fu-
docet, inter omnia, verum non verba, doceat '*. In- nis, campana lesonat., et populus convocalur ;
quia
signis indoles est, in verbis amare verum et non , ad expositioncm sacrx- Scripturae pr?edicator audi-
verba ;
quid clavis aurea prodest , si nen aperit ? tur, ct populus in unitate fidei et chariiatis unitur.
Quod obest ferrea, si aperii? Nihil quoerimus nisi SiciU ergo campana crepitat , sic cuslos Hierusa-
u.t pateant clausa el revelantur occulta, integra ta- lem in specula constitutus non laceat, juxla ilh.d :

nien verba poiius sunt eligenda; quia tubae sunt < Qui reminiscimini Dominum, nc detis silenlium
argenteae, id est eloquii inteutione fulgentes qua^ ei ^^ > Et quia pra.'dicalores tempore gratiai cre
,

si Ron occurrunt, eliam corruptis ulantur, dummodo brius abundant , idcirco in diebus feslis, quae ad
res integre doceatur , et discalur. Sed quia patien- gratiam pertincnt,tumultuosius tinniuj.t,productius
tia probat apus perfectum " , duciiles sunt, ut ex- concrepant, [ut] dormicnles, el ebrios ( < qui ei.im
crescai.t lunsionibus tribulaiionum. Pro tubis ho- dormiunt, nocte dormium, et qui ebrii sunt nocle
dift campanas babemus , ad annunliandum mane ebrii sunt ^% > ) ad Dei laudcssurgere cogant. Trinum
iiaisericordiam Damini, et veritatem ejus per no- itaque saltem solemnisdiei classicum, id estmaiuti-
ctem "', ut dum ad horas personant, attentos, do- num; vespertinum,etquodadmiss:epuUal.irii.iliui.i,
ciles et benevolos divinse laudis auditores efficjant. sic imitetur evangelicus pracdicalor, ut opportune et
Sunt autem campanae vasa aenea , in Nola Campa- raporlune pra^dicet lamentaliones ®* prssenlis vi-
niaereperta; unde majora vasa, campanae, a Campa- tae, carmen futurye , vae gehennae ! Ilaec mireris ,

nia regione, dicunturiminora vero nolae, a Noia civi- praedicatores tot, ut praedivimus, nominibus appel-
tate. Habent plectrum cum vinculo, lignum cuni lari, qui sunt ad multa ministeria necessarii.
fune, quam dum trahit sacerdos et trahitur, cam- Signis et vexillis ulcbanlur " antiqui ad castra
pana resonabili plectro pulsatur. Licet lubaeetcam- movenda, secundum sua signa quilibcl incedebat
panaesintdissimilisspeciei, sunttamenrationisejus- j) jn castris; signa sunt singulorum proprietates, qu.ne
dem,nam campanaesunt praedicatores,quisunl vasa sunt in corpore vel inaj.imo, verhi gratia licet

Spiritus sancti, fortes et sonori. Nara duritiametalii omnes similes simus, esl lamen propria cujusque
foftitudinem menlis, unde Dominus
significat : distinctio, vel in vultu, vcl in voce, vel statura, >cl

« Dedi frontem tuamduriorem frontibus eorum ".> in habitu, vel in positione; similiter et in anin.o,

Flectrum ferreum est lingua, vel sermonis ron- alius mitis, alius elatus. Et foitc qunnta est :ii

stantia,quaR utramque partem percutit, dum utrum^ corporali specie diversitas , t;ii.la est iii animis,

que resonat Testamentum vinculum modulatio ;


unde Salomon Sicut diversi sunt vultusa vultibus,
:

est, qua lingua temperatur, vinculum vero, quo sic corda hominum. Ex quibus simul jum tis ut ,

campana ligno cunjungitur est charitas qua prae- ,


aiunt quidam, procedit illa singularis proprietas ,

dicator ligno crucis astringitur, juxta illud : < Mihi qua I'etrus a Paulo distinguilur, «juae emendicato

"Josiie6. ^'ha. 2. " Hebr. 12. *M^saI. 53. '' Eccl. 5. ^'I Cor. 5. »M Cor. 2. »M Cor.
ll.^^^Mbid. "Jac.i. «^Psal. 9i. " Ezech. 5. «« g-^|. o. " JI Cor. 5. ^MJ Cor. 3. «'Num.il>».
«» Jsa. '• Ezech. 2. *' Num. 2.
6i. *»I Thess. 5.
85 SICARDI CREMONENSIS EPISCOPI 56
Tocabulo Pauliias ap^>ellatiir. Sicnl sunl in homine A calix niyslice spirilus sapienlice*', qui dalus cst
isiius uioili universalia signa, sic arbilror esse gra- nobis secundum mensurDm fidei •' ; ex parle enini
tuita, sciiicel usus virtutum. Eadein suni elementa cognoscimus *^, unde : c Dominus, pars h;eredila-
apud Gnecos cl apud nos, i>eii non eadem signa ; tis meae et calicis mei *'. » Estet Velus Testamen-
«edem virlutes 5.unl in omnibus in liabitu, sed non tum continens in se vinum merum spirilualis iiilel-
caBdem in usu; unde Ahraham de tide •*, Moyses de ligenliae, ct nioralium prceceplorum, el raistum fece
mansuetudine '*, David commendalur tle humili- liiierae el corporalium sacramenlorum, unde : « Ca-

tate *'. Secuiidum ha^c, et similia signa , quivis lit in manu Domini vini meri plenus misto > quem,
procedii ile miliiia et stadio ca>lroruFn ad pairiam, licet i inclinavit Domlnus ei hoc in hoc "*, » id

et bravium «lernnrum "; unde qui scieniia prie- est a Judseo in genlilem, tainen fex litiera» non est
feruntur , trjnseunt ad cherubim ; qui solo Dei exinanila, sed bibunt eam peccatores terrae , Judaei
amore pascuntur, transeunt ad seraphim, et ila de el Ebionit^. Esl sopientia mundi vel carnis; sa-
leliquis mansionibus sicut enim divisiones gra- ; pienlia mundi stuliitia est apud Deum '*'
: « Sapien-
tiarum sunt, operationum ei ministeriorum in viia tia carnis inimica est Deo " ; » prima suadet ina-
prsesenti '•, sic sunt diversGB mansiones in regno nia, secunda suavia ;
per primam, sapere est de-

Dei Noslrum signum, nostrum(;ue vexilium


'*. est cipere ;
per secundam , sauere est insanire. Lnde .

sancto; crucis mysterium. Unde « Qui stat in : si- < Calix aureus Babylon °^ » Est el calix passio,
gno populorum ",» id est gratia Dei, item : quasi placita poiio. Unde : < Ibant gaudenles a
Vejilla regis prodeiuil^ conspeclu concilii "*, » quia paliebanlar contume-
Fulget crMcis mysterium. i .^s pro nomine Jesu Chrisli. Vel mensuiata potio,
Signum sanciae crucisinecclesiisfingitur,utsignum
lidelis enim est Deus, qui non patietur nos tentari
regis in dmio sua quasi in urbe regia a mililibus supra id quod possumus»*. Dicit hic : « Calicem
adoreiur. IiemutnobisChrisiipassioreprresenteiur. salutaris accipiam »*, » et illic : « Poleslis bibere
Item ut quivis carnem suam cruciligens Chrislum cilicem quem ego bibilurus sum " , > el iilud :

imitetur ". Crux Chrisii triumphalis in medio Ec- < Accipiens calicem, graiias egil «\ » Hic si aureus
clesiae ponilur, tura ut signura vicioriae in pubiico esi, significat thesauros sapientiaeinChristo abscftn-
\ideamus, lum ut de medio corde Redemptorem ditos " ; si argenleus, designat mundiliam culpae ;

iiostrum dilignmus, qni < media charit^ite constra- slanncus simililudinem culpae et poe-
si est, innuit
vil propler iilias Hierusalera ^*. » Vexillo simul nx. Slaiyium enim raedium est inter argenium et
cum cruce in aliapibus uiimur in memoriam plumbum
tro-
q plumbum ; caro Christi licet non fuerit ,

phaei Domini nostri Jesu Christi; quia Dom'nus a jd est peccaioris, fuit lamen similis peccalrici
ligno regnavit "; nara dum viia in ligno moritur, carni««, et licet non fuerit argentura, id cst passi-
in amore exsurgii, Nam fortis foiiem li-avii ^% et bilis propler suam culpara, fuit tamen siraiiis pas-
e]us vasa diripuit calicis noraen, et a Veleri et a
;
sibiii propter nostram ;
quia < languores nostros
Novo TesUmento Unde Jeremias
extraiit originem. :
ipse tulil, et dolores nostros ipse poriavit «^ ; » co-
« Calix aureus Babylon inebrians oranem terram "',»
dices quoque evangelici auro, et argento, et iapidi-
ct David « Calix in raann Domini vini meri ple-
:
hus preiiosis non immerilp decoranlur , in quibus
uus raisto '", > el alibi : « Calicem salularis acci- rulilat aurum sapientiae, argenlum eloquenliLe et
piam, el nomen Domini invocabo '» in Evangelio
; » miraculorum ; lapides pretio^i, hae sunt sponsae rau-
Dominus « Potestis bibere (ealiccm, quem ego bi-
:
renulae aureae, argento vermiculaiae ^K Nec sil qui
Ltiurus sum " ? > item < Accipiens calicem, gra- pauperi-
:
dicat : Poterani haec venundari et dari
l:ds egil > 99.
.
ijy, qyj3 similis est Jud», et mulieri coiitiarius
Debet esse calix de auro, vel ar^ento, vel stanno, unguentariae. Hoc enim agimus, non quia Domino
non de xre, vel aurichalcho, quoniara ob vini vir- nuda corpora rainus deieclent, quara aurea, tjcd
lutera, aeruginera cl vomiiura provocarcl; non de l^*
quia cum homines quod diligunt, Deo libenter of-
vitro, quia cum sit frangihile, eflfiisionis periculura ferunt, per divinam latriam nostram \inciinus ava-
iramineret ;non de ligno, quoniam cum sit porosum ritiam. Rursus divinae sunl haec pirtatis officia mo-
cnrpus, et spongiosum sanguinera absorberet. Est
, ralia, et fulura; gloriaj signiricaliva.

«•Gen.15. *' Num. 1-2. " II Reg. 6. " I Cor. 9. 'M Cor. !2. 'Unan. 4^. 'Msalf. " Gal 5.
^*Cani. 3. "Paal.95. '«Lnc. II. 'Mei. 51. " Psal. 74. '^Psal. 115. •<> Mailh. 20. »> Mallh.
26. "Eccli. 15. •2Rom.12. «MCor. 13. "Psni.lo. ««Psal. 7i. «MCor. 1. " Rom. 8. "Jer.ol.
•• Act. 5. «^Cor. 1U. »» Psal. 115. »^Mallh. 20. »^Matlh.26. " Col. 2. •• Rom. 8. »Msa. 55.
"C;u.t. 1. » Manh. 20.

LICER SECUNDUS.
DE INSTITLTIONE, VESTiBLS ET HABITU MIMSTRORUM ECCLESI.€.

PROLOGLS. universitale quaedan» sibi specialia vindicavit, ul de


Auclor univcrsUalis aliissimus de ipsa parlium locis, loca vcnerabilia ; dc personis, clericos, mo-
,

67 MITRALE. — LIB. 11. 8S


nachos et moniales ;
de rebus, decimas el oblalio- A n\m liis ulimur veibis, qui crga Doinlni pars est.
ncs de temporibus, dies solemnes. Be locis pnK-
; vcl parlem liabet Dominum, nihil liabeat, ut Ilie-
diximus, insequenli parlicuia de pcrsonis aga- ronymus ait, pnrler Dominum, sed talem ge exhi-
mus »°°.
beal, ul possideat Doniinuni, vcl possidcalur a Do-
CAPUT PRLMIM. mino, et tunc accipict bcncdiciionem a Doniino,
1)E INSTITUTIONE ET HABITU PERSONARUM ECCLE- ct crit gcncralio (pucrcnliuin Doininuin ', sicui iu
6IASTICAKUM. cadcm tonsura diccre consuevimus. Tonsura cleri-
«Sic nos existimet homo, ut minislros Chrisii et calift acccpil initiuni ab usu Nazaroporum, qui ex
dispeihsatores mysieriorum Dei *.i Ad majorcm pcr- jussu legis crlncs radcbant cl in saci ifirinm inccn-
sonarum ecdesiasticarum evidentiam, sciendum cst debant * sam li ideoquc do-
; Nazara^i dicuntnr ;

quod tres legunlur sectae famosae, gentilium, llc- cuerunt minislros Ecclcsi% fore tonden<los, ut su*
brajorum ei Christianorum ;
prima diciiur secla a perfluis cogilalionibus a mentc cxclusis, ct flam-
gecando, quia secal, id est nos a Deo separal, se- misdivini amoris incensi, saiicti, Sanclo sancloruiii
cunda et terlia a sectando , illa enim illuminat, isla in sanclitate serviant *", vci alilcr a lcgc tonsura
salvat et liberat. conlrahit occasioncni.
Ritus geniium et Hebraeorum conversi sunt in ^ Saccrdotes lcgis tiaram , id cst piloolum ex
rilum Christianoram, ef haec mutalio dexierae Ex- bysso in irr(/dnin nicdiie sphcrai in capile " ; rex
celsi '. Christianorura personae , lam sjectilares vero coronain gcslabal. Pars ergo capiiis rasa lia-
quam, eccle^iasticse sumpise sunt ab illis duabus ram ; circulus criniumdcsignal coronam, ut intel-
»ectis, Hebtaea scilicet et gentiti. Nam aptid gent^- ligainus et gratias agamus, quod instiluit nos Deus
les (uit diversilas per&onarurn quoniam aliae po-; in geiuts elccttim.et rcgale saccrdotium **. \el ali-

pulares, iseu laicales (Laos cnim populus) vel S3C- ter a iege, ubi corona qtiatuor digilorum snpcr
cularcs, utmonarcha sciiicel, imperalor, rex, pairi- mensam, ct de super aureola licri niandalur *^ i*cr

citis^ praefectus, senator, dux, marchio, comes, circulum ergo criniuin corona, per plaleani coro-
prseses, tribunus, centurio, decurio, quatuor-viri, nula fingatur, ut speremus, qtiod per doclrinam
triiimviri, prailor, quaeslor, auhe janitor ; aliai deo- sacvse Scriptuise, ct maximc quatuor Evangclio-
ru:n cuUibusmancipata), ut archiflaminesjflamines, rum, promercbiniur non solum animic viiaiaclcrnai

d filo quod in capitibus gcstabant, scilicet sacerdo- dulcedinem, sed el corpori clarilicalioneni. Vel

tes in utroque sexu. Aliae studiis deputata ut co- lonsura clericalis, el rasura simililer, sicut eis

mpedi, tragoedi, hisloriographi. Similiter apud He- utimur, originem accepit a Chrislo.
q more iiostro

bvaios saecolares personae, ut reges, et duces, et Christus enim rex nosier, spincam coionam poria-
.sub eis chiliarchtE, liecatonlarchas, pcniacontarchae, vit **, ut spinas et trii;ulos noslrorum pcccatorum
decarchae, id esl,millcnarii, [cenlcnari,] quinqtiage- auferiet, se ipsum in ara crucis oblalurus calviiium
parii, decanl. Nam chile m?7/e, cchas ce»/uw, penta pertulit. Mos enim erat apud antiquos, quod ca-

quinquaginia, decas decem interpietatur. Hos consii- ptos decalvabant, quos crucifigere vo)ebani, unde
tuitiVIoyses ad consilium Jethro soceri sui ^, divinis ct locus calvavise dicebalur, ubi crucilixus est Do

cullibus mancipalos, irt summus sacerdos, minores minus '"


; et ideo dicitur dccalvalus, non quiade-

sacerdotes, Levitaj, Nathinei, emunctores, exorci- calvatus, sed quia in calvaria passus, unde figura-

staj, janitores, caniores, et arditui *. Hos eliam tus est per Core, q\ii calvus interprciaiur , et per
EiisJEum, cui a fatuis dicebatur i Asccndc, calve
Moyses instituit, quosdam vero David, et Salonion :

ex praeceplo Domini ordinavit. Simiiiter et apud *•; > etper Samsonem cui Dalila caput abrasit '', id

quaj fere nomi- esl quem Synagoga,menlis inops, h\ Caharia cruci-


Christianos sunt plures personae,
cum gentilibus divinis cuU ftsil. Nos itaque filii Core superius decalvamur
nibus censentur eisdem
libus mancipalae, ut clerici, monachi. Clerici di cum radimur, et sic per circulum crinium, ei nu-
cuntur a cleros, quod est sor^ ; nam in Veteri Te- D ditatem rasurai passionem Chrisii recolimus, in
eligebantur sorie et Ma- qua gloriari etquam imitari dcbenius. Diciluraulem
stamento sacerdotes ",

sorte fuit electus ' genliles enrm ad divinum rasura, corona ;


quia decalvalio Christi fuit nostra
ihiais ;

Unde Mihi auiem absit gloriari nisi in


cultum sorte unum ex liberis eligebant ; vel idco victoria. : i

cruce Domini noslri Jesu Christi


'^ * sed nondum
nominantur clerici, quia sortem, id est haeredita- ;

apparuit haec gloria, quid cril »' halK-t cnim ad-


tem Domini percipiunt, ut decimas, primitias et ;

signuin, donec tristiiia vcrtalur in


obiationes. Nam el cleros /^cprerfi/a^ dicitur, vel buc tristiliae

dicitur clericus quia Domjnus sortitus est etim, vel gaudiuin »"
; vel origincm habet a Petro, sicut ex

aucloritaic Bedae in historia reperitur Anglorum,


ipse Dominum, joxla illud ; Dominus pars li«re-
<

dilatis meai '. > Inde cst quod in lonsura clerico- qui ait : Nullam tonsuram magis ampleclendam ea.

"» ni Keg. 9; Cor. h. ' Psal 76. ^E^oj'-/». ^^^,^J- 28 ,


Num. 5; Deuter. 26; Exod. 20.
»
I

Num. 18;fPaial.O. «Act.4. Psal. 15= Psal. 25 ^ !-^^"^


«Lev. 46. ' «
^» ^V'"-
Ibid.
^,
'M\ Hcg.
/•.,
^.
,f]f.'
Jua.
28. "IPetr. 2. ^^
Exod. 2o. ^^ Malih. 27; Marc. 15 ; Joan. 19.
i(j. ?« GaU G. ^' 1 Joan. 3. «*> Joan. 1<>.
59 SICARDI CRKMONENSIS EPISCOPI 60
quara ille gestabat in capile, cu: se conliienli Do- A mundiliam, vel potius nnvam sanciorum gloriam.
miiius ait : i Tu es Pelrus, ol super lianc pe- et viiam reprsesenlal anjiielioam; forma passionem
trani ledillcabo Eoclesiam meam " ; » el nullam dictau). Et allende quod in profeslis, cappis ulimur
magis detestandam oa, quam ille gcrebat, oui gra- nigris, ul simus sicul comne olala; palmarum ni-
tiam sancii Spiriius comparare volenli 1'elius ail : gra^ ;
quasi corvus, ut capili adh.Trtamus, mcnles
< Pecunia tua lecuTu sit in pcrdilione *". Potrus ad calestia dirigamus, el peocatorum nostrorum
enim captus a geniibits, bai ba rasus esl, capite de- nigredincm humili conscionlia connicamur ; ut in
calvalus est, sed quod illi f»'oerant in ludibriuni, festivis, logis utimur albis, innuentcsquod quoli-
hicobservari voluil in mysterium, scilicel vel me- dianara salubris juslili« nigredinem candore fu-
iBoraLae passionis divinne, vol quivi nobis debcl etiam lurae beliliifi vesiiemns ; non enim possunl filii Sponsi
inevse moraliialis ; per caput iiamque mens acci- lugere, quandiu Sponsus est cum eis '" : iiidivisae
pilur, qux, sicut caput capillis, . sx cogilalionibus sunl vestes, alb», lalares el laxse, unam vel duas
exornatur, quae novacula limoris Dei debet a super- linguas haboHles. AlbiC, quia vilae mundiliam desi-
fluis cogilationibus radi, ul nuda facie cordis va- gnant ; laxie, quia boiiorum operum largilatem ;

lcat coeleslia contemplari ; circulus crinium esl or- talares, quia perseveranliam usque in (inem. H«c
natus virlutiim ; capilli in circulo coiequantur, quia ^ est tunica lalaris Joseph ", aclio consummata in ler-

virtuies in concordia charitaiis consumaniMr, ut sit raino vitiie. His vcstibus ulantur, qui volunt in san-
< lericus forlis in se ipso, totus leres atque roton- ctimonia et sancliUcalione Deo placere. Tunica Do-
dus; nihil enim in figuris, magis sibi concordat, et raini inconsuiilis dicitur '^ lingulam habuisse ; lin-

ex omni parte consentit, quam circulus. gulu veslis est lingua doctoris, quae, si duaj fuerijU,
Superior pars radilur, et circulus in inferiori duo significant Teslamenta, in quibus debenl esse
parte relinquilur, ut ratiolibcre quaR Dei sunt con- perili, vel duo charitalis praecepta, ul diligant Do-
lemplelur et sensualitas concordelur, et non la- minum etproximum '^
; vel in sacerdolibus binara
tioni disseniions, quae mundi sunt necessario mtnii- potestalem ligandi scilicet, et solvendi *"*.

Xelur. Capillos necesse est remanere, quoniara de Lanea tunica est asperiias poenilentiae, vel humi-
lemporalibus, sine quibus vita non ducitur, expedit litas, aut virtus paiieritiae, qu;e debet esse circu-
aliquando cogitare, duramodo aures et oculos non laris, et clausa non scissa, ne venius, quasi vilium
impediant; ne sxculares cogitaiiones, aures et ocu- subrepat arroganiiae. Clerici non debent arma por-
los mentis ad saecularia trahant,quaBsolentsnffocare lare ;
quia non debent homines, sed daemones im-
verbum scminantis " vel opprobria geslamur in pugnare, sicut Moyses non arrais Amalec, sed ora-
;
c
^* non nos ar-
videamur exspectare coro-
capite, ui in frontispicio tionibus impugnavit ; sicut apostoli
iiamvitaj aeternae, quam repromisit Deus diligenti- mis resislere docueruni, sed magis injuriam paii
bus se •*. Darba radimur ut pueri videamur, quorura " ; et ideo nec debemus laicalibus vestiineniis
b\ humililatem et innocenliam imitabimur, cum abuti, sicut el laicis non lic£t clericale oflicium
Domino pulmentarium comedemus, regnum coe-
el usurpare; et ideo nec clericales vestes induere. Lai-
lorum intrabimus ", et angelis, qui semper juve- corum aulem vestes deb^^nt esse strictae et scissie,

nili aetate reflorent, aequabimur ; sed in jejuniis ca- ul expedili sint ad pugnam, ut prolegant ab ha^re-
pillos et barbam ciescere permittimus, ul habitum ticis et paganis Ecclosiam. Hunc igitur Itabitum
poenitenlium repraesenleraus, vel activas cogitaiio- observemus, ut non laici, sed ministri Domini, id
nes, quae Deo non obviant, non improbemiis, ut est clerici videamur. Monachi dicuntur singulares
ecclesias aediOcare, et sirailia
vel quia, secundum ; et Iristes a monus^ quod est unum, et a chaos quod
Cregoriura, per viian) magnae conliHeniiae, signifi- tristitia inlei^pretalur qui cum habitum humilitalis
;

camiis praesumptionum cogitationes excrescere. De- suscipiunt, ad obedientiam se obligant, el castita-


mum schema stemmatis unde iraxit 0)Miii-
nostri tem, habitum vestium, abrenuntiaiionem proprio-
nera non esl magnopere inquirendum, cum scia- ^ rum. Haec enim sunl de voii subsianiia, caelera vcro

mus illud magisterium ratione composilum ; niulla sunt appendicia, ut jejunium, officium, silentium, et
enim sunl,quorum auclores Ecclesia pra sens igno similia. Ex inde cucullam eos induimus, cum ora-
ral, sed consuetudine approbat. Inter clericos lon- tionibus ad hoc dcstinalis, ut exuant veterem ho-
surandi, aut illico lonsurali , cappis utantur, et mincm cuin aclibus suis, et induant novum ", qui
stelis in divinis, el camisiis, et quandoque laneis secundumD^um crealus est.
clau*is et fissis. Cappa videlur a casula Iracla ;
per CucuIIa nionachorum sumpta ^sl a collobiis

hanc igitur, ut per casulam, monemur in charila- aposlGlorum,qu«, utdalmalica fo.rmabanlur,etprae-


lis operibus nianere, eamque veibo et exemplo do- ferebant in eis formam crucis ;
quia secrucifixe-
ccre. runt cum viliis et concupiscentiis
'*
; hujus nigredo
Siola, seu colia, scu superpolliiium, vestis est est conlomptus mundi, longiludo perseveranlia
candida in modum crucis formata, candor enim j>oni. in monialibus autem nigreilo vestis contem-
»'Malth. 16. "Act. 8. "Luc. 8. '
Jacob. 1. " Matih. 18. ^•Matih. 9; Marc. 2; Luc. 5*
•" Gen. 57. " Joan. 19. " Malth. '11. "^
Malth. 18 ; Joan. 20. ^' Exod. 17, '^ Aot. 5. " Ephes.
«. ''
Gal. 0.
61 5JITRALE. — LiB. II. oa
plus amplexus virilis, veluni signum pudoris el fu- A tet enim osliarium, libros et campanns, et omnia
turi honoris. In nuptiis, puelljecapita veU* t : sicut quae sunt iiitra ecclesiam cuslodiie, sed et li-

Isjiac viso, Rebecca velavit se ^' ; sic sponsa Chrisii brum praidicantibus et legcnlibus lenere ct signum
s^ velal, ut illicita cunctis viris appareat, propter pulsare, ecclesiam clauderc et aperirc, lldeles reci-
quml est ei corona vitae reposita '^ ; cum his beata pere, excommunicatos ct infideles cjiccro, calechu-
Yirgo depingitur, quae fuit utriusque vitae magislra; menos inlroducere ct excludere, pcenilinlos per
aclivae, quia nupta ; contemplativa?, quia contem- episcopum reconcilialos siuum malris adducere. in
ptibilibus indumentis induta ; unde et in ejus fesli- Lectores vicem tenent canlorum, qui Salomonis
vitate iegiliir Evangelium Mariae et Marthae ". Vi- cantica resonabanf, ut Asaph ctldilum. li cum or-
duis quoque vilis habiiusest mundi despectus ; no- dinantur, codicem propheliarum eis Iradit episco-
ipine siquidem monachorum et conversos, et ere- pus, dicens : Accipe, et esto verbi Dei relator; habi-
niitas, hospitalarios, utriusque sexus accipimus. turuSj si fideliter et humililer impleveris officium,
Omnes habitum suscipiunt humililatis, licet non partem cum his qui verbum Dei ministraveiunt ; co-
o.mnia pr;Bdicia in omnibus observentur. Quod nio- dex igilur, et haec verba sunl hujus sncramenll
nachi et monachae allerius ordinis candidis vesii- substantia, officium dislincte lej^ero, lectiones iu
meniis ulantur, sumptum est in mulieribus a beaia B
ecclesia pronuntiarc; qua- prophelae sunt valicinali,
Cecilia, quae cum foris veste fulgebat, intus casti- populis praedicare ; quod autem pra^miililur, ul
late nitebat« candida nanique vestis volum pra^fert distincte legat, de Esdra putalur assumplum, ut
Yirginitaiis ; in viris sumptum est ab angelis, qui dicitur ''% quod legem dislinclc et aperie populo
viii sunt in resurreclione Dominica in vestibus al- collecto legebat. Ejusdcm quoquc officiuiii ost,
l)is " : albedo quorum significat splendorem futurae panem benedicere, et omnes fruclus novos, unde
gloriiicalionis. moris est alicubi terrarum, ut mensas et praelaio-
CAPUT II. rum lecliones ,
pueri benedicant.
DE ORDINIBUS. Exorcistai dicuntur, et olim dicebanlur, qui dae-

« Hsec est generatio quaerentium Domiuum, quae- mones adjurabant et de obsessis corpoiibus expel-
rentium faciera Dei Jacob ^*. > Ecclesiasticarum lebant, utJosephus ait de Eleazaro exorcista : Iste

itaque personarum aliae habent simplicem stalum, vero cum ordinatur, codicem exorcismorum ei ira-

aliae in Dei Ecclesia personatum. Nam autduntaxat dit episcopus, dicens commenda memo- : AccipCy et

religionis habitum, ut monachi ; aut ordinem, ut riceyelhnbelopolestatem imponendimannmsuper ener'


clerici; aut cum habitu, „vel ordine dignilatem, ut Q gumenum, sive baptizatum sive catechumenum ;codex
abbates et episcopl ; ordines autem septem sunt, ut igitur et haec verba sunt hujiis sacramenii subsian-
ostiarius, lector, exorcista, acolythus, subdiaconus, lia. Energumenum dicitur obsessum, en tn erga
diaconus ,
presbyter : septem quippe sunt pro /«6or, menon dejectus, noos m^ns; inde energume-
septiformi gralia Spiritus sancti ^", cujus munere num, qui sic a daemonibus obsidetur, ut meniis de-
sua prosequuntur officia. Si autem ad singulos or- feclu laboret, quod est non solum per corporalem
djnes cupis singula dona referre, a timore inci- vexationem, sed etiam cum quis, perpcccaium, est

piens, cum pstiariis deputabis, et exinde singula diaboli membrum el dcenionis habilacukm. Evor-
singulis refprens, sapientiam presbyteris adaptabis. cisli£ igilur est oflicium hunc exorcismum memori-
Hae sunt septem rnulieres, in quibus Spiritus san- ler retinere : Adjuro te, immunde spiritus, per Denm
€tu3 habet hospilium, et unicuique illarum suum Patrem, el Filium, et Spiritum sancium, lU recedas
parat convivium '^K Cum quis ad hos gradus gra- ab hoc famulo Dei; et exorcismis, id est adjuralio-
dualiter promovetur, generaliter est haec series ob- nibus, catechumenorum dajmonibus interdicere cor-
servanda, scilicet ut primo vocentur, secundo de pora,a baplizalis vel baplizandis obsessis daemones
officiis inslruantur, tertio ordinentur, quarto bene- Hos ergo decet muiidum habere spiri- effugare.
dicantur, omnia sunt solemnitatis praeier ordina- ^ tum, qui debcnt immundis impeiare spirilibus.
lionem, quai, cum consistat in verbis et rebus, h;iec. Acolythi locum tencnt emunctorum seu concinna-
prosequamur tanquam substantiam sacrameiui. lorum, qui lucernas emungebant et luminaria con-
Ostiarii vicem tenei.t janilorum, vel sediluorum,qui cremabanl '^", ut Nadab et Abiu; hiccura ordinalur,
lemplum vel 3edem custodiebant, ut Samuel *', de ceroferarium cuin cereo tradit ei episcopus dicens :

quibus dicitur in Paraliponcenon : c Per qua- Accipe ceroferarium cum cereo, ut scias te ad uccen-

tuor ventos erant osliarii ^^. > Ostiarius cum ordi- denda luminaria mancipari. Item Iradit urceolum
nalur, tradat ei episcopus claves ccclesiae, dicens : vini vacuum dicens Accipe urceolum ad suggerendnm
:

Sic age quasi redditurus Deo rationem pro rebus^ vinum Eucharisliam sanguinis Chrisii
id est haec :

quos istis clavibus recluduntur, Claves igilur, ct igilur utensilia et h«c verba sunt hujus sacramenti
liaec vcrba suiit hujus spcramenti subslanlia; subslanJia. Acolylhus Graice, Loline ceroferarius

res dicit ecclesice thesauros et personas ; opor- dicilur : ad hunc pertinet praeparatio lumiuariorum

'» Gen. 24. ^c


ji xim. 4. " Luc. 10. '^
Marc. IG. " P>al. 25. ^" Isa U. '•' Isa. 4. '' I Kcg. 2.
*MPar. y. *MI Esdr. 8. '*«
Levil 2L
; :,

63 SICARDI CREMONENSIS EPISCOPl 64

insacrario, ccroos H ihuvibula forre ad allare or- A consocranlur, penilus improbamus. Nunquid cnini
samdutii, ei saccnloieiii vcslicndum, pallii's et vf;- polesl pius precari solus episcopus quam plures

siibus invesiire, vinum et aquam ad eucharistiam aposioU? Imponentes auiem manum non dant Spi-
saMiaconoministrarc. Scquilur desocrisordinibus rilum, sed orant ut super eos veniat. Cum igitur

ubi majorexigilur inquisilio. Nam archidiaconns "sus ommum donorum non sit in uno, sed in plu-
postulat, examin.uepiscopus. Arclndiaconus all6- libus, mwilo pluresmanus impoiiunt, utunusquis-
staiur, populus adjuralur, pro consecrandis preces que iK.n.inum depre«elur, ut partem de Spiritu
a plebe funduntur. Deinde ordine praemisso vocati- sancto tribaai ordinando, ad inslar Moysi, de spiritu
"*.
tur et inslruuntur, poslmodum ordinanior et hene- cujus Dominus dedit septuaginta viris
dicunlur, cl, ul diviinus, omnia sunt sobemnitatis Posiea dat e'i stolam super humerum sinistruni

pr;etcrordinalloncm, qn;e consistit in verbis ei re- episcopus, dicens : Accipe stolam cundidalam de
bus, quae veluii suijslantianisacranicnlorum prose- manu Dominiy etc. ; el poslca, ut intcUigat se esse
quamur. Qui nunc subdiaconi vocantur, oliin na- Christi prxconem, tradit Evangelium, dicens : Ac-
thinaei **, idcst humilller servicnlcs
.
appellabanluT
.. cipe potestalem legendi Evantjelium in ecclesia tam
quia sacrificia suscipiebant a populo ei in lemplo j^ *)ro rivis quam pro defunclis in nomine Domini. Haec
necessaria ministrabant, ui Nalbanael, dc qnlbus rcs igitur, et h«c verba sunt hujus sacramenli sub-
in Esdra rcperitiir : < Habilavit unusqnisque in slanlia; dalmaiica vero si cui datur, solemnitatis
urbibus suis, sacerdoies, levilre, n.uhin«i ", > qni est, et non substantiae. Et vide quia stola est per
Grrece hypodiacones, Lallne vero subdiacones ap- qunm obedienlia, vel jugum Domini, quod in Evan-
pcllantur. Hic vero cuni ordinaiur, accipiat abepi- gelio xprimilur '% et ideo cum Evangelio datur.
scopo calicem vacuum et patenam, ab archidiacono Sinistro humero tanlum imponitur, vel quia obe-
nrceolum cum aqna, manili et mannlergio, dicente dientia Evangelii, primum in activa suscipitur, vel
sibi episcopo : Vide cujus ministerium tibi tradilur. quia docet lemporalia supprimere et spirilualibus
Meriio ab archidiacono illa suscipiuntur, quuniam deservire, vel quia dexteram diaconus debet babere
ad ejus adjulorium consecranlnr. Poslea iradit ei liberam, ut expeditius ad ministerium sacerdotale
manipuium dicens Accipe manipuiamtuamel imple
: discurrat. Est enim ejus officium ecclesiam et ejus
Numeris •'
tninisterium tuum ; potens est enint Deus'*^, ut au^ supellcctilem custodlre, ut in dieitur

geat tibi graiinm : hacc ergo utensilia ct hsec verba < Et cum necesse fuerit cortinas, et vasa portare. »

sunt hujus sacramenli subslanlia. Dat el episcopus Idcoque putocustodes debere diacones esse.Rursus
illi tunicara dicens : Tunica jucunditaiis et indu- C diaconi est onicium sacerdotil)us assisiere, et mi-
nento lcetiiia; induat le Dominus. Haec vestiset haic nistrare in sacrameniis Ecclesiae, baplismale, chri-
vcrba pertinent ad solemnitatem, non ad subslan- smale, patenaet calice, oblationes offerre, et in al-
liam quonlam sine ista perficitur subdiaconi mi-
; tari sanguinem distribuere, mensam
disponere,
nislerium. Hujus ergo est officium, epistolam legere componere, crucem ferre. Unde et dalmalicam for-
et diacono ministrare, scilicel corporale ei tribiiere, mam crucis habentem induit, per quam Chrisli
patenam cum oblalis, calicera cum vino, et urccum passio designalur. Ipse preces, id est litanias pro-
cum aqua deferre, presbyteris ct levitis ad altare nunliat,ordinandorum, catechumenorum, excom-
aqnampraebere,maiiutergium,etaqu3emaniletenere. communicatorum successorum nomina rccilat
Ideoque lex coniinentiae illis imponitur juxta illud : cvangelium legit; Dominus enim cum evangelium
« munclamiiii qui feriis vasaDomini *'; > et videtur, praedicavit rninistef fuit, ideoque specialiler dia-

quoniam huic primo vestis, scilicet mapula, quasi cono Evangelium conceditur, quia minisler inter^
njanipula daiur, per quam poenitentia intelligitur. prclalur. Olim diaconus lectiones leg,ebat, quanda
Vnde nullus nisi pocnitens ad subdiaconalum acce- Evangelium nondum scriptum erat; sed, postquajii
dat. Qtii vero diacones, id cst ministri nuncupan- j. slalulum estul diaconus legeretevangelium, addi-
tur, quondam levltre a Levi filio Jacob, id est assum- tum est ut subdiaconus legat epislolas et lecti^nes,

pti vocabanlur, quoniam assumpli sunt ad auxilium quae,qaanto minora sunt evangelio dignitale, tanto
sacerdoium, ut Eleazar et Iihamar "^ Hic ordo est minor est subdiaconus. Diaconus ipse quoque, si ne-
orare,
ab apostolisconfirmaius ;
quoniam elegeruniseplem cesse est, praedicat et baptizat. Ipse raonet
viros Spirilu sanclo plenos '^ Hi sunt seplem dicens : Flectamus genua. Monet aurcs
habere ad
angeli septem Ecclesiarum ", septem aurea cande- Dominum, Uumiliate vos ad bene^iciipmm,
dicens :

labra ", septcm quoque top.itrua"; quia verbum vel capi^ wstra Deo. Ipse
dat licentiam populo,
Domini praedicaverunt hoclatur cl.amare ad
et auditores illuminaverunt, dicens : Ite^ missa est. Ipse
quibus coniminalisunl. Hic aulem cum ordinalur, Dominum, ipsedies solemnes annuntiat et jejunio-
olim pnn-
imponat super eum maniis episcopus. Quod ergo rum. Qui modo presbyteri nominantur,
dic.Mursolum episcopum debere manus imponere ; populi, ut Core, DallLan et Abiron, vel
nm-
cipes
quia non ad sacerdotium sed ad ministerium ,
gistratus aut magistri templi, ut Nicodemus »• et

« Apuc. " Apoc.


^MPnr. G. *Ml Esdr. II. '*M! Cor. 0. ^Msa. .^2. »»Num. 20. «' AcL 6. 8.

i. «» Apoc. 10. " Num. il. 8'=Matlh. U. " Cap. i». '^ ioAu. 5.
:

65 MITR\LE. - LIB. II. 66


fiamaliel "^ dicebantur, nunc aulem presbyleri, id A Posiea dat episcopus ci palenam cum oblationi-
efit senaforcs, non ab aetate, sed sensu. < Cani sunl bus, el calicem cum vino, dicens : Accipe pQlesia-
sensus hominis •", > vcl presbylcri, quasi iler pric- tem o/J'erre sacrificium Deo, missasque crtebrare pro
bentes; quia prae.bent iter popiilo de exsilio mundi vivis el defunciis in nomine Domini ; slola igilur et
adpatriam regni ; vel sacerdotes, id est sacri du- casnla, oleum calixque palena simul, el ba?c verha
ces, ut ait Beda, quia praibenl ducatum populo; vcl sunt hujus sacramenti subslanlia; ca;tera praice-
sacra danlcs, quia dajit sacranjcnla populo et sa- dentia cl sul)scquri:lia sunt bolcmnilutis. Ilujus
crilicia Deo. Sacerdotes succcssorcs sunt seplu;.- orficium est per:-onas ct res bi.^nedic: re, niissani
ginia virorum, quibus Moysi spiriLum Dominus celebrare, corpns Domini dispensarc, medilari dc
propa?;avit*^ ; sepluajzinla quoqnc duorum discipu- lege Dei, doceie, praidicare, orare, baptizare, pa^-
lorum ^*; sicut episcopi sunl vicarii Moysi et apo- Rilentes ligare vcl aboolvere, inlirmos ungere, mor-
.stolorum. Hic cum ordinalur, ad diacoimrum et tuos sepelirc; magna polesias, mira di-jnitas, cx-
prcsbylerorum lestimonium de moribus, et convcr- celsum etcxpave.^ctndum olbcinm! Mi vjde quoil sa-
salione futura, et obedientta comprobetur, cui be- cerdotes et diacones proecipue nominantur a po-
Dedicioria sacerdoium praesentium manus imporii- puio; qnia pr.Tcipui sunt in aliaris ofllcio, nr.de ct
tur. Manus imposilio sancli Spiriius operum exer- ipsorum prcesortim ordinatio secunduni .Vniljrosiuni,

cJtationem significai ; nam per capul mentem acci- circa allaria co^ebralur, el pro cis anle allare prt)-
pimus, pei digitos sancli Spirilus dona, permanum slernitur episcopus. Ordinandi cxteri ncquaqunm
opera figuramus; UU ergo supra capnl digitns, aut ad aliare ordinaniur, co quod nec ad allaris mini-
roanus imponitur, qui mente sancti Spirilus donis steria staluuntur, sed alii adiujpient ollicium lcclio-
imbulus Cbrisli opera imitalur; a pluribus sacer- num, alii bolliciludinem inminariorum, alii neces-
dolibus manus imponilur, ea ratione quam in dia- saria pricparant infra diaconuni ; omnes lamen
cono praeiaxavimus, sed, quiR nianus diacono im- qua;runt faciem ", id esl priesenliam Dei, ui va-
ponilur, cur sacerdoti rursus manus imponitur? leant in primogenilis hsereditare, ad inslar Jacob,
Respondeo : quia dc minislerio ad niinisterium et de qui sibi fralris primogenila vindicavit "",

opere Iransfertur ad opus ; cui rcfleclit oiariura CAPLT IH.


episcopus super liumerum dexirum in modum cru ITEai DE OUDi.MBUS MORALITATES.
cis in pectore, dlcens : Accipe jugum Domini ; jugum c Qui mihi ministrat, mo sequalur ^*. > Omnes
enim ejus suave est et onus ejus leve *"'.
Slola re- qnidem suprascripios ordines, diclo, seu faclo Je-
flectitur ab bumero sinistro in dextrum; quia, cnm q^
sus Cliristus expressil, et in se ipso omsiium figu-
obedientia incipit ab acliva pcr dilcclionem pro- ram ostendit; osiiarius enim fuit, cum flagelio de
ximi, transit in contemplativara per dilectionera funiculis facto numulariorum mensas everlit, ct dc
Dei; vel quiaoportet sacerdotem esse munitum a templo venuentcs et cmenles ejecit '*•; ilem cum
dextris et a sinislrisper arma justitiai^*^, quicruccm se oslium nominavit ''^ et mcrito ; qnia nemo ad
gerit in pectore, dum passionemChristi cujus mini- Palrem, nisi per eum vadit '^^;
ipse enim est osiia-

ster cst, imitatur in mente, quod a quibusdam ad- rius, « qui aperii, et nemo claudii. claudiiet nemo
ditur : Stola innocentioe indual te Dominus : stolam aperit ''^.
i Lector fuit, cum in nudio seniorum
respicit primitivam, qu« fuit innocenti^ signiiica- Isaiai librum aperuil, dicens : r Spiritus Domini
liva, cujus vioaria est, ut inferius exponetur ; hsec supcr me, eo quod unxerit me, ;;d aMnuntiandum
qua nunc utimui", obedientiae stola. pauperibus mislt me ''*.
» Exoicisla luil, cum dai-

Exinde casula iuduit eum episcopus, dicens : moniacos liberavit, et saliva leligit aures surdi et

Accipe vesiem sacerdotatemy pcr ijuajn charilas in- linguam inuli, dicens < lCpheta, quod est ada|.e-
:

telligilur; potens enim ^st Deus ^^*, ut augeat libi rire". » Acolylhum se essc leslytur, cum dicit
charilatem et opus Iperfeclum. llijec est vestis nu- I Ej»o sum lux mundi •«. > Snbdiaconi gessit ofli-

ptialis, quam
qui non habuerint sacerdotes, ejicien- ^ cium, quando lintco se praecinxit, pcdes discipulo-
lur in tenebras exteriores ^^ rum lavit, linteo tersit '". Diaconi repraisentavit
Postea ungit episcopus chrismate 3ml)as m.anus oflicium, quando sacramenlum corporis et sangui-
illius, dicens : Consecrare et sanctificare diijneriSy nis discipulis dispensavil, vel cum dormienles ad
Domine^ manus islas^ per istam unclionem et nostram oralionemexcilavit, dicens : « \igilale,et orale ''^.
>

benedictionenij ut qucecunque consecraverit consc- Sacerdotis expressit oflii ium cuin panem in corpus
crentur^ etc, manus inunguntur, ut mundaj sint ad et vinum in sanguinem commuiavit, et cum se ip-
offerendas hostiaspro peccalis, et ut Christi cruci- sum in ara crucis obtulit idem sacerdos ci hostia ^',

fixi vestigia sacerdoies in misericordiie operibus et adhuc gloriosus implet oflicium, dnm sedens ad
imitentur, qui potestalem consecrandi a consecrato dexleram Pali is quolidie inlerpcllat pro nobis "".

Domino soriiuntur. Cum itaque fiex regum *', Dei virtusct Dei sapien-

"Act.'5. ^''Sap. 4. "Num. H. «^Luc. iO. "Mallh.il. ^MICor. 6. " II Cor. 9. «« Mallh.
22. ^^Psal. i04. " Gen. 27. ^Uoan. i2. '» Joan. 2. ""Joan. 10. "' Joan. i^. ^^ Apoc. 3.
'^ Luc. 4 ; Isa. Gl. "^ Marc. 7. '« Joan. 8. '" Joan. 15. ^« Malih. -20. "» Malih. -27. »« Hebr. 1,

Rom.8. «^ Apcc. 19.


;

67 SICAKDl CUr.MONENSIS EPiSCOri a^

lia •', cujus poieslas a mari usque ad niare •^, haec A Terl se hosiiam \iveiUom ei Deo placentem Ow "' ;

eisoqui non esi dedignatus oOlcia, nullus quanlum' nisenim sanclus sacerdos esl, ut Chrysoslomus

libel, nobil's, sopiens, dives aut polens in his nii- ait,quod sapienti;!; crcdimus ascriheiuium. His ita-
nislrare conlt^mnal. NuHius orvliiiis oflicium illi vl- que modis Domino ministromus, ut euni cons.-^qui
lescat, qui ad summuni poiitiruutuin uspirut, sed valeamus.
exierius ad oflicia, cura oportuerii, fostinus accele- CAPUT lY.
rel; el ne repiobus inveniatur •*, io so moraliicr r-E DlGNlTATlBrS.
impieat, quod aliis servicndo minislini. ()sliariii> < Consiilut^s cos pvir.cipes supcr oiniiem to''

ergo cum .sil lempbim Dei ", se aperiat virluiilii' ram '*. > Ex pra-missis iiquido constat ordi;:os a

el Deo, sc claudal viliis el diab(do, ne vit;c via pr;D lege traxisse originem ei exempla; dignitatuni quo-
podialur, ne moi^s per feneslras suas iugredialur ^"^
que iiistitutio pendel a Vetcri Testamenlo; .Moyscs
quivis eiiam spiriiualis osliarius est,cum pcr livlem enim ad consilium Jethro, cliiHarclios, hecalonlai-

humiles in E< clesiam inlroducit, el contuuiaces im- chos, pentacontarchos, el decanos insliluit, qui
prohal et expellit ; fides cnim osiium esl pi'i quod niinora tractabant nci^olia aJ Movson refcrondo
in ovile iiigredimur;quia c Juslus ex fide vivil ^\ » majora *'\ Septiinginla demura vlri hunt instituii,

qu'jd doniun gratia: connumeravit Apostolus, di- B qui Moysi spiritum accipientes populo sunt pric-
cens : < Alii lides in eodem spirilu *". > Lector fecti ", quorum instar habent subdecanus et deca-
operibus imph^at quce populo servanda pronunliai; nus , subscholaslicus et scholasiicus, succensor
quiviseliam spirituals lcclor est, si aliquos vilai ct canlor, thesaurarius, archicola, cimiliarcha,
salubrla docel, el docens os lurluris ad axillas re- primicerius et oeconomus, vel prseposilus, archi-
lorquet *', ne dum aliis pra^dicat noiam reprobaiio- presbyter et archidiaconus, vicedominus el coepi-
uis incurrat; quod minisierium comprehLMidit Apo- piscopus, episcopus, archiepiscopus, primas et pa-
slolus in dono scienli*, unde qiii ad hunc graduui triarcha. Aiunt lamen quidam, quod ordines a iege,
lectoris vel praedicatoris provehitur, debet esse dignitaies forraara capiunt a geniililaie, undc papa
scicnlia decoralus. Exorcista imperiosedaemonibus simililudinem geritmonarchae, patriarcha potestatis
imperal, si cum realus conscienlise non accusat; regiai; unde sicut rex pra-esl iribus ducibus, sic

quivis eliam spiritualis est exorcisla, dum oraiio- palriarcha ti ihus arcliie|)iscopis. Archiepiscopi vero
nibus suis aliquos liberat a potestate daeinonis, ab ducibus ; episcopi comitibus comparaiilur, unde
aegritudine peccatorum, quod donum intellexit Apo- nonnulli archiepiscopi duces, et episcopi corailes.
flolus in gralia sanitalis. Acolythus sicut gcstat lu- ^ Coepiscopi praefectis, prsposili militum tribunis,
ceriias ardenles in manibus '", sic luceal opera sua archipresbyteri centurionibus, decani deeurionibus.
toiara Deo et hominibus; quivis etiam spiritualis Sed undecunque fueril insliluiio, conslat quod om-
acoiythus esl, dura aliis iuceu] boni operis admini- nibus prsesl dignilas episcopalis. Episcoporum au-
strat, eis verbo vel opere ignem charitatis accen- tera dignitas in quatuor dividitur, in episcopos, ar-

dens, quod donum ad proplieliam credimus perli- chiepiscopos, primales et palriarchas. Episcopus
nere. Domino namque sunt ollicia prophetarum, generale nomen et speciale superintendens dici-
scilicet fulura priedicere et obscuros sensus Scri- tur; episcopi enim supra, scopi iulendens; quia
plurarum exponere, ut audiiores illuminentur etad cuslos vineje Domini Sabaolh in alto residens '^,
diligendum Dominum inflammenlur. mores et vilam respicit singulorum. Dicitur et spe-
Subdiaconi, duin vasa munda recipiunt, etma- culator *'
;
quia sicut iu specula collocalus, hostes
pulam accipiant et painilcnliani, ut se minislerio scilicet diabolum, carneni et mundum, haerelicos et
mundos exhibeant et se vasa Domini recognoscant; falsos fratres adventanies speculatur, et cives ad
quivis etiam spiritualis subdiaconus est dum verbo resistendura hortatur, et armare nititur. Dicilur et
vel opere aliorum ciimina lavat, quod donum com- prasul, quoniam ad consilium pricsidet; dicitur
preiiendere possumus in operatione virlulum vel D antistes; quia anie aiios stans populo prseeminet,
Uiscretiune spirituum. Diaconi, dura stolam reci- vel contra slans, anti eniin conlra, quoniam haere-
piunt, se asirictos legi Domini recognosc^nt, et ticis episcopi obviani, ut pasiores lupis resistant et
per deileram liberam, ad IMclihus rninistrandum oves protegant. Dicitur el pontilex quasi pons san-
se expeditos agnoscant; q-iivis eliara spiriiualis clus; viia enim episcopi debet esse pons populi,
diaconus est, dum aliis servil, in charilate, et verbo, siiper mare saeculi ad palriam paradisi, vel pontera
vel opere alios docet orare, quod donum intclligere faciens pontom eienira populo facit, dum cum
;

possutnus in inlcrpreiatione sermonum. Saccrdotes sana doctrina supcrpaludes b;eiesura ad atria vitae
quorum mauus unguntur chrismaie, se ab omni perducit. Hic est Aaron summus in lege sacerdos.
immundilia contincant, ut cotpus Domini digue Episcopi cum ordinantur, Sabbato circa vesperara
conticiant; quivis etiam spirilualis prcsbyler est, postulantur et exarainantiir de rnoribus et slalu
sacrilicium spiritus contribulali -'
si oITert el si of- praeterita; vil«, interim benedictio petitur, ut san-

*MCor. 1. 63 p^ai 71 «M Cor. 9. " I Cor. 3. «'^Jer. 9. • s^


Rom. 1. «M Cor. -«2. «^ Levit.
S. »'Mailli.5. -' Psal. 50. .^'Kom. li. ''
Vss.\. AL »'»
Exod. 48. »= Num. H. *Msa. 5.
•'
Ezech. 5.
;

69 MITRALE. -- LID. H. 70

Cla Triiiitns orilinaiioni prLeesse monslretur, Mane A nem I?pirituni sanclum (leJerunt '. Consecraliones
aulem facto examinantur dc lutura conveisione, aiitem episcoporum celeltrari dei)eni in Dominicis
convorsalione et lide; fii au(em hjr-e examinalio ex diebus e! liora tertia ; taii nanuiue dielali(|ne l:ora,

primitiv;* Ecciesue couslimiioiie proplci suspfclos apo.^loli suiil a Spiritu saiicl) olco in^isibili con-
iii lide, movibus et conditione. seciali *. Oleuin ilhjmiiMl ».•( vniinMa cuial, iia

Postinodum, codicem Evangeliorum duo Jenenl Spiritus sanclus aposloiis scientiam ministiavit ct

episcopi super scapulas. quai>i oranfes et ordiiian- peccala curavii. Igiiur unguniiir fpisLOpi, liac die,

dmn commonentc:, ut amplius soUlo jiip:o subja- liac lioia, ut sre Spinium suicium apobiolis datum
ceat et obediat Kvangelio. Tertius episropus beno- acciperc doceantur. Quai sit missa consecrationis
diclionem infundat. Trium episcoporum prasenlia in ponti/icali oi Jin»», cujus olficium cuni cvidentcr
sumilur ab aposlolis ;
quia .Tacobus fialer Domini consecrationi convoniat, diligens exquisilor allen-

.
a Pelro, Jacobo et Joaiine llierosoiyniilanus est i!ai. I']jiis'0(fale ollicium cst presbyieros et alios Ec-
ordinatus episcopus ; el jatio est, lio tanium bcne- ilc'siai ministros ordinare, virj^ines velare, bapii-

ficium videatur furliv; praestituin ; in ore auiem zatos coulirmare, chrisma et olcum consecrare, cc-
duorum, veltriumteslium permanetomneverbum^*; clesias dedicare, rebeiles excommunicare, poMii-
tales igitur advocentur, qui de ordinandi piofeclu tcnles rcconciliare, vesie^ ct vasa saiutificare; et

gaudeant, et pro ipso precos fundant. Poslea chri- aUende quod oiim episc<»pi cliam prcsbvt>ri nomi-
smate caput in modum crucis inungat, dicens : nabanlur, ul multis amiorilalibus demonstialur,
IJngalur el consecretur caput luum^ coslesti benedi- post aliud est nomen lelatis, aliud quidem oUicii

ctione, in ordine pontiftcali, in nomine Patris, et Fi^ sed poslea sicut a diaconibus archidiaconus, et ab
lii et Spiritus sancti. In hac unctione demonslra- exercitu imperalor eligilur, sic a sacordotibus ma-
luf spiritualiler vicarius Jesu Christi, qui fuit un- jor socernitur; ct sic divisa sunl noinina, ul qui
clus oleo invisibili "**,
ut sicut ille fuit caput uni- major est in singulis civilatibus, quasi [ricarius

versseEcclesise *°*,6icistesibicommissne, Vel secun- Christi (%}] episcopus vocaretur [est autem unus
dum Gregorium, oleum in capite, charilas est in major e.i. supcr alios sacerdotes elcclus, ad qucm
mente. Et posl manus in forma crucis inungat, di- omnis cura Ecclesiui pertinel, ut de medio scliis-

cens : Inungantur wanus ista^ de olco sanctiftcalo et matum sendna tollerentur., ne quis diceret : Ego
chrismale sunctificalionis, sicnt Samnel mxit Da- sum Pauli, ego Apolio ^ ad quem proidicta perj.i-

vidin regem prophetam \ ita ungantur et conse-


et «ent oflicia polius ex consuetudioe, ut Ilieronv-
crentur, innomine Dei Pairis, et Filii, et Spiriius C ^""S ait, quam disposilionis Dominic;c vciifatcj.
sancli; posl confirmat polliccm; post baculum, post Archicpiscopus dicitur princeps cpiscoporum ,
aiinulum, post Evangelium tradit, ut poliicis impo- idem est metropolita vcl metiopoltanns, a metro-
sitio cunctis proficiat ad salutem, in baculo potesta- poli matre civilaium hic est Moyses qui Aaron in
;

lem ligandi atque solvendi sibi tradilam recogno- pontificem oleo consecravit ". Sunt et qua;dam
scat, in annulo fidei inlegritate se muniat ; item sedes qu^e primaliaj nomine decorantur, a piimi-
baculo doctrinae gregem ad pascua ducet, annulo tiis conversioms ad fidem quoritm quidani, quia
;

lidei secreta Scripturarum sponsai cymmiltat;in primas et palriarcha solo nomine dillcU ct non of-
Evangelio apostolum se esse sciat. nomcn el patriarc.ii* vindicarunt, ut Ye-
,
iicio, sibi

Traduntur aulcm singula cum propriis verbis. nelus. Palriarcha, paler arcre, id cst Ecclesije, vel
Igitur capitis et manuum unctio, pollicis confir- Patrum princeps dicitur. [Hi biiiit tres a tribus
matio, baculi et annuii Iraditio, et eoruip singu- partibws orbis unus in Asia qui in Amiochia te-
:

laria verba, sunt, ut pulo, hujus sacramenti sub- nuit praesulatum ; alius in Alexandria, qui in Alrica

stantia; caeiera solemnitatis. Chrismalica unctio a lenuil principatum; tertius in Europa, qui in Uoma
lege coepit, ubi ex mandato Domini regcs, saccr- p. obiinel pontificatum. Hos prxfiguiavcrunt Abra-
dotes et prophetae leguntur inuncli '; dicitur enim ham, Isaac et Jacob. Ux digi>itat"S aliis tianslaue

in Levitico ' de pontifice : e Super cujus caput fu- fuerunt favore vel odio, ut Antiochenus patriar-
sum esl unctionis oleum, et cujus manus sunt in chatus in Ilierosolymam, .^lexandrinus in Aqui-
sacerdotio consacratje. i Manus impositio ab Isaac leam ;
qui^ licet Petrus in Antiochia, el Marcus
coepit, qui dum Jacob benedixit, ei manum impo- praidicavciil in AleAondria, (juia lamen uiii(|ue

suit *, et Moyses Josue manum impasuit, cum eum reversi sunl ad voniitnm '* iiifidtjliiatis, pairiar-

ducem populo Dominus aposlo-


pra^fecit"; sed et chati fuerunt dignilaie privali; Hiernsalem v.mo

lis manum inqwsuit, dum eos principes mundi con- dec.oratur; quia de Sion exivit lex et verbum Do-
Stituit ^ sed et ipsi apostoli per manus impositio'
; niini de Ilierusalem '\ Aquileia quoque bonoralur;

(2) Qu« hic et infra uncis conclusimus loca, in apographo lilurata exhibenlur.

»« Deut. 17. Matth. 18 H Cor. 15. " Psal. U; Hebr. i. '"^ Ephes.
;
i et 5; Col. i. I Rcg. 16.
1 Reg. 10; Exod. 29: IH He<. 19. ' Cap. 21. ^ Gen. 27. » Deul. 51. * Luc. 24. ' Acl. 8. « AcU
2. »1 Cor. I. *« ExoJ. 29. '' Piov. 26; 11 Petr. 2. '* Isa 2.
•71 SICAUm r.REMONE>SIS EPISCOPI
quia Marcus primus Aquilei» , secuiulo pr;vriiii A iiiae lratii«lerc, qiiasi pcr paranymplios sponsoe Dt>-
Alckandria!. De pairiarcbaiu auiem Romano placuii luino consecreulur, quiv viiara apusiolorum el con-

antiquis, ul situl Auguslus pne regibus ha)»eretur, vcrsalioiieii) redoleiii, ciiam augelorum. hiiperuiur
sic prje cuncii» episcopis papa spociali nomine vo- eliain cousteraluv seu poiius ungitur et corouaiur,
carelur, cl ju;» et nomen palriarchalus Conslanli- quod sunipluui esl a Oavide, quem Sauiuel uuxit
nopolim Iransferrelur.] Aichiepiscopis, primalibus iu re^eui *^, Consccraiur aulein hoc modo, primo
el palriarchij praler supradiclani solemnem epi- (ideiiiatein facit saiiclsc Uoiuaua; Ecclesiae, secundo
scoporum consecralionem, crucis anle eos fereiuhe Draiioues dicauiur super ipsuiu, lerlio Portuensis
iiisignia concedunlur, ul se C» ihillvuin imitari ilc- r.ungil ei bvathium dcxlruiu et iuler scapuias, di-

bere cognoscaut; insignia «juoque pallii conferun- ctns oraiioius. Quarlo fcumnius ponlifex.ei dia-

lur, ut lorque vicloriiB coroneniur. Yerumiaroen ilenia imponil, dicens : Accipe, &iguum gloriiv^ in

de pallio inferius laiiiis exponeiur. uoinifie Palris^ el i'>"//t, €t Spiritus sancli. Hujus of-

Archiepiscoporum est ofllciuin episcopos conse- lieium e5.t Ecclesiam Cbrisli piotegere, jura c.on-
crare, paliiarcbarum anlem arcliiepistopos, nlro- dere, jiisliiiam sci vare, ui Sidielalom conscquaiur

rumque vero concilia congiegare, jura dilapsa re- seiernani.


D CAPliT V.
parare. Papa vcro dicilur Paier p.ilrum ; hic uni-
versalis eiiam nuncupitur, quia universK Ecclesioj DE VESTIBUS S\NCTIS.
principatur. Dicilurei aposlolicus quia Princinis I Faciet -vesiimenla sanela Aaron , et liliis
;

aposiolorum vice fungilur. Dicilur ei siimmus pon- ejus '°. > D^ sanciis veslil)us et pradiclaruni di-

lifex; quia caput est omnium ponlificum, a quo gnilalum insignibus ialius esi exsequendum. Sacrifi

sicut a capiic inembia descenduni, de cujus pieni- vesies a veieri lege videniur assumplae; proiccpi^

tudine omnes accipiuiii ; ipse auiem >ocat eos in


enini Dominus Moysi, ut faceret Aaron et filTft ejus

parlem sollicitudinis non in pleniiudinem polcsia- ^csiessanclas in jjloriam el decorem ;


quijedam vero

tis. Uic est Melchisedecb, cujus sacei-dotium nou sumunlur ab apostolis sanciis, tam Iise quam ill^;,

e*i caetcris comparatum *'. Papae, cum virlules signiUcant, vel opera jusliliae, vel myste-
ordinatur,
nomcn mutatur, quia Pelro noracn Dominus in Ec- rium Incarnationis Duminicu;. Cum aulem omucs
clesiie pri-Ialione muiavil *^, et Paulus de Saulo vesies, quas caeleri vesliunlur ministii, veslianlur

faciuj, cbi Paulus ^»; quem quidem seplem cereo et episcopi, sed non econverso , de vesiibus epi-

siaia, quasi Spirilus sancii dona priucedunt, cui ^coporum agamus, ut in generalibus specialia con-
claves iraduniur; quia Pelro Clirisius tradidil cla- C ^^"^^"^"**- ^»'^"'' ^'oloseiicye caligae illampedum
ves legni calorum •• ul se Janitorem coeli ccgno- ^,signilicant mundiiiam el lolionem, de qua Domi-
scerel. Rubeus manlus Iribuilur, pcr quem chari- M««"s ait • < Qui loius est tolu^, non indigci, nisi ut

tas, vel maiiyriuro declaratur, ad quod pro ovibus ipedos lavet ^K > Verum quia non fuincit muuditia
semper debci csse paralus *".
Hujus oiTicium est cordis absque pnlienlia perseculionis , ideo se-

mis.>a8 et alia officia ordinare, canones iustltuere, quuntur centoncs rubei, martyrii siguificativi. Qui
augiisluiu conseciare, paliia palriarchis ol archi- auiem in corde mundiiiam et in voluniate, si opus
episcopis, privilegia cunciis rcligiosis dare. lolam fuerit, babuerit paiienliam, securus accedat ad
Ecclesiam regere. prcedicaiionem, quam sandalia significant, aposto-

Abbates eiiam benedicunlur boc modo : primo licani. bandalia dicunlur ab herba sandaricx, vel
ebgilur a congregaiione, ab rpiscopo roboratur et sandarico colore, quo depinguntur. Est autem ge-
in ambone ad consensnm omniunj publicalur. Se- nus calccamenli, quo pariim pes tegilur inferius,
cundo, slralis ante altare ponlifice ot cleclo, fiant pariim relinquit su^^erius, laclum ex pellibus ani-
)iiani% et oratio Dominica, terlio surgal solus pon- malium moriuorum, inius album, foris nigrum vel
lifei, et dicat super elecio preces et orationes ad rubeum, multis filis et lineis contexium, gemmis
D ornatum, babens
hoc destinalas. Demnm tradat ei Uegulam, a san- forie lingulas quatuor, vel ad
ctis Pairibus nobis tradilam. Post del ei baculum, minus duas ligandas, unam super pedem, allcrara
dicens : Accipe baculum pasloralis officii^ ul sis fw a calcaneo surgeutem. VesiiineiUum pcduni non
corrigendis viliis pie sceviens, el cum iratus fueriSy habuit initium ab Aaron, qui duntaxat in Juda^a
misericoidia; menior eris '*. Siniiliier ad bene<Ii- conversabatur, ideo opus non habuit, sed ab apo-
cendam abbalissam, quod super eam nisi specialis stolis, quibijs diclum fuit : < Euntes, docete omnes
benedictio funditur. Virgines aut non nisi in diebu-) gentes *'. > Hi ergo hoc calceamentorum genere
Epipbaniarum, vcl in Albis paschalibus, vel in die- ulebantur, quo ct cpiscopi iili debent; non aulem
bus Apostolorum velari debeni, nisi gravi languore sacerdoles, ut per varietatem sandaliorum notelur
delineantur ; et hoc ideo ut Spirilus sanclus super varietas ministrorum. Episcoporum est per paro-
eas siniplices ut coluinl.as descendere videatnr; ct chias ad legendam plebem discurrcre, idcoque ba-
per aposlolos, qui inorcm \irginilalis prius Eccle- bcnt sandalia, ne defluaiit, pedibus alligala, ex quo

'»Gcn. li; Hebr. 7. *" Acl. Rcg. 16.


^- Joan. \. 0. ^*Malth. 16. »" Joan. 10. '« Tob. 5. ^» i
'='
txod. i8. " Joao. 15. " Malth. -28.
73 MITRALE. — LIB. H. 7i
perpenJi potesl, quanlum neccsse sil episcopis fir- A proximis compaii, mcnie providcre cl humcri?
luare gressus menlis; presbylerorum est domi iio- onera ferrc. Vol amictus simul superhumerale ct
stias immoiare, et ideo cum incedat securus, non rationale lypum geril, et per humcrale ad juslitiain,
liabel ligaturam in pedibus. Diaconus iiabet, quia per ralionale perlinet ad sapicnliam, ideoque tcgit
suura est ire in comitatu. Mystice haec est aposlo- pccius ct humeros. Vel pcr amiclum, vocis inlcllige
lorum pradicatio, qua per litleram carnalibus te- casligalioncm, icgitcnim collum orgaimm vdcis; et
gitur, per allegoriam ca-iesiia petentibus denuda- cogilationum comprcssioncm , cingitenim peclus,
tur, vel partim nudatur et tegitur; quia praidicalor et oculorum tegit aspccium.
coelestia non debet abscnndere, nec terrenis ulla- Alba, quae in Icge tunica, vel lalaris, vel apud
tenus inbiare, qui praeferl praecedentium sanctorum Graicos poderis appellalur, vcstis est alba, desccn-
exempla, quorum fuit conscientia, seu vita coram dens usque ad talos, habens caputium cum lingula,
Deo puritate candida , coram hominibus nigra, id niedio angustatum, in exlremilale mullis commis-
est humilitate dejecta ; vel rubea, id est charilale suris dilatalur. Haec est casiitalis munditia, casliga-

inflammata ; mulia liia, multae senlenliae ; ires li- tio corporis, qua tola vila sacerdoiis esl decoranda
neae sunt : Lex, prophelia et Evangelium ; laterales finaliter et perseveranler, ut minislios xlerni Ucgis,

legem et propheliara, media vero significat Evan-


B scilicet angelos, in albis veslibus imitelur. Capu-
gelium. DuiC lineae ad medianam replicantur ;
quia tium est professio castitalis. Lingula est poiestas
lex ct prophetia in Evangelio recapitulanlur. Gem- lingua) sacerdotalis, quae ligat contumaccs ct ab-
mae sunt opera virtulum. Quatuor lingulae doctrina solvendo reconciliat poenitentes »'. Caslilas ha>c in
sunt Testamentorum dccentiura nos a terrenis sur- raedio nalionis pravae aique pcrversae " pressuris
gere, nec eis inhiare et ad coelestia nos erigere ; vel mundialibus coarctatur; scd in charilate mullipli-

lingulae a_&a^daliorum corio separatae, sunt linguae catis virtutibus dilatatur. Haec slringit manus et
hominu^^rsedicalionibus bona tcstimonia exhi- brachia, ne quid lasciviant, gcnua ne ab oralionis
bentium, licet sint separatae a conversatione spiri- instantia lepeanl, libias et pedcs, ne ad malum cur-
lualium : oporlet enim eos habere bonum lestimo- rant. Haec vestis olim fuit arcta, quoniam habuc-
nium zb his qui foris sunt ''. Ligatura mysterium funt spirilum servilutis; nuncautemlarga, eo quod
est incarnationis, muHipIicatio ligationis est super- accepimus spiritum adopiionis et liberlalis ". Cin-
erogatio pracdicationis. Quod solvitur, sed non ex gulum quod in lege apud Grsecos baliheus appella-
toto, innuit quia non sumus digni, id est suflicien- lur, quo lumbi cingunlur; et alba, ne defluat et

les solvere corrigias calceamentorum Christi '* : n gressum impediat, cohibetur, est mentis cusiodia.
quod autem alicubi sunt integra et alicubi perfo- vel timor Domini, vel continentia, quaecarnis con-
rata, significat quod coelestia sacramenta quibus- cupiscentiam refrenatunde ad lumbos poiiitiir,
:

dain sunt revelanda, quibusdam vero tegenda. quia in luxuria dominantur unde < Sint lumbi ve-
: :

Humerale, quod dicebatur ephod, in quo erant slri praecincti ^», > et de diabolo dicitur : < Virlus ejus
duo lapides xii patriarcharum nomina continen- in lumbis ejus ". Lumbos ergo praccingerc est iusu-
>

tcs '% el apud nos vocatur amictus, vestis est can- riosos impetiis refrenare. Hsc cohibet castitatzm ne
dida, qua caput, et collum, et humeri teguntur, per devia dilabalur, ne et gressus bonorum operum
cujus duabus lineis mamilla; pectoris accinguntur, impediatur. Subcingulum quod perizomna vocaiur,
ita ut una ora paleat, altera lateat, hxc est spes vel succiiictorium,quod diiplex a zona dcpcndet,si-
ccelestium, pro qua munditiam raentis, castigatio- gnificat orationem et jejunium, quibus castitas ro-
nem vocis et operationis Domino consecramus. boratur, ef sine quibus difliciie conser\'at;ir, vcl per
Caput enimest officina mentis, collum estorganum subcingulum, studium accipimus miserentis, idco-
vocis, humeri sunt bajuli oneris. Caput igitur que duplcx est, quia convenit unicuiquc, primo :

amiclu mundu velamus, cura pro spe ccelestium animaepropriaemisereri, deinde proximis neccssaria
ori custodiam apponentes ", non nisi laudes Do- D raisericorditer imperliri.

mini personamus, humeros cooperimus, dum pro Slola fuit anliquilus veslis candida, perlingens

spe coelestium aller alterius onera portantes '^, ac- usque ad vestigia, qua patriarchae anie legum ule-
tive labores subimus et proximis in necessitatibus bantur, quam primogenili, cuni benedictionein pa-

subvenimus. Duaeorae humeralis sunt charitas, seu iris acciperent, induebant, et Domiiio victimas, ut

ildes et operalio, quae cum in pectore complentur, pontifices offerebant. Sed poslquam coepit alba por-

iides et chafitas occultantur in corde, operatio tari, mulata est in torquem, quae slola et oranum
vero patet in operum exhibitione. Duae vittae seu appellalur. Per primam slolam, intelligimus inno-

lineai sunt timor poenae et desiderium vitae, quae cenliam, quae fuit in primo honiine, sed cum cam
pro spe bealiiudinis arcent pravas cogitationes a perdidit propter peccaium ^', recuperare oporiuii
pectore sacerdotis. Vel generaliter per humerale, eain per vilulum saginalum '^. Beali qui hanc slo-

onus accipimus sacerdoiale, quo tenemur ex corde lam a criminum labe custodiunt, vel maculaiain

"I Tim. 3. «^ Joan. \ ; Luc. 3. " Exod. 39. " Psal. 38. '^ Gal. 6. " Malth. 16, 18. " Phi-.
lipp. 2. 3'' Kom. 8. ** Luc. 42. " Job 40. »' Gen. 3. '* Luc. 15.
Patrol. CGXIIL
75 SlCARDl CREMONENSIS EPISCOPI 76

lacrTiiiis lavAnt, qiiia illorum polesins cril iii ligno A scd bealus Silvester colIol)ium in Dalmnlicam vor-
viue •*, scilicct in Chrislo per (lucm amissam glo- lit. Laxas manicas addidit, et in socrificiis porlan-
riam possidebuni, sed superesl ul, qiii per inobe- dam instituil. Crucis ilaque formam gerit, duas
dientiam cecidimus, per obcdientiam rcsurgamus. babens lineas» anie et retro, coccineas vel purpu-
Rccie pro veste recuperanda innocentia;, subimus rcas cum xv limbriis altrinsecus dependeniilius in
torquem obedienlia», qua nunc nam per stolam, ulrisque lineis, scilicct ante el rclro disposiiis.
utimur obedientiam accipimus Evangelii. Evange- Sinistra quoque raanica limbrias habet, dexlera
lium quippe esl jugum Domini suave el onus ejus nequaquam. Per hanc itaque religio sancta et im-
leve, de quo Dominus : t Tollitc jugum meum su- n)aculata^', qualis debet esse poniidcis, intelligilur.
per vos '*. > Obedientia vero lorum : dum ilaquc Duce maniciE sunt sicut alae ponlificis prolectiunis ,

sacerdos loris collum subjicit, innuit qiiod evange- sicut enim Dei sapicntia pullos Ecclesi«e congrega
licojugo palienler Unde a sinislro liumero
oliedit. sub alas ^^ graliai et misericordiae , sic pontifcx
iransfertur ad dcxtrum, quoniam ab aclione trans- dcbet fideles sub alas vetcris et novae legis prredi-
itur per obedienliam in conlemplationem. Orarium cando congrcgare, et exemplis se super eos expan-
appcllatur, qnia licel sine aliis indumenlis sacer- dcre.et oralionibus a volucribus, id esl daemonibus.
dolalibus liceat saccrdolibus bapiizare, poenilenliam *^
dcfonsare atqiie protcgerc : largilas manicarum est

dare, ei similia facere , lamen sine orario, nisi hilarilas pontilicis donaloris. Sub ala perlusa lalois

summa necessitate cogente, non liccl. Hoc usque [latera?] ut ejus vesiigia imitetur^Squi fuit in la-
ad genua ,
quse curvantur, extendilur, ut per hoc tore lancea perforalus*'. Ad niissam et ad annuu-
nostra humililas ostendatur; quidam per stolam tiandum evangelium est porianda, ubi Christus
inlelligunt in advcrsis et prosperis toleranliam, proesentatur et praedicatur , quia forinam gerit cru-
ol per ejus longitudinem perseveranliam. Quod cis; formam vero gerit crucis tum quTj^lhristus
autem stola cum rona coUigalur, innuil quod vir- pro nobis lulit patibulum crucis ^*, lura (^a pon-
lutes virtutibus adunantur. Tunica in Veleri Te- lifex debet se crucifigere cum vitiis et concupi-
slamenlo" fuit solummodo Hyacintliina habens scentiis". Lineae coccincaj, ante et retro , dilectio

snperius capiiium textile per girura ad pedes, quasi Dei el proximi in utro lue Testamenlo mandata".
mala Punica,cum lintinnabulis inlermisiis. Haec, Lincx' purpureae, fides sanguinis Chrisli in ulroque
ul Hieronymus ail, subucula nominatur, quan pro- populo necessaria ; fimbriae sunt niandata , vel ef-

pria ponlificis, el inlerior cst; per hanc perfecto- fectus , vel exercilia dilcctionis , aul verba ei opera
rum cctlesiis conversatio intelligitur, coeli namque q praedicationis , unde xv ante ct retro ,
quia quinde-
hyacinthinum habel colorem. Hac lonica indulus cim psalmi in Veteri Testamenio, quasi quindecim
erat Apostolus dicens : c Nostra conversatio in gradus exeunt de tramiie charitatis, et quindecim
coelis esf . > Vel sicut lapis iliius coloris mulat rami similiter in Novo Teslamento excrescunt de
colorem ex acris qualitate , est enim serenus in aibore charilalis, verbi graiia : « Charitas patiens
sereno et pallidus in nubilo , sic decet episcopum ,
esl,benigna est, non aimulatnr, non agit perpe-

gaudere cum gaudentibus et flere cum flentibus ^^ ram , non iiiflalur, non esl ambiiiosa, non qucer.t

quod si alterius fuerit coloris , alterius sit signifi- quae sua sunt, non irritatur, non cogitat nialum ,

calionis. Textile , id est bene firmatum capiiium, non gaudet super iiiiquilale; congaudel aulcni ve-
est primordiuTn ccelestis conversaiionis radice ti- ritati,omnia suITert, oninia credil, omnia sperat,
moxis Domini subnixum, aui constans praedicatoris onjuia sustinet. Charitas nunquam excidii*». » Ali-
fiducia praedicandi coelestia. Hanc veslem ad pedes quae dalmaticae habent viginli quatuor limbrias
usque protendcre, est usque ad finem vitse bonis anle , ei retro tolidem, ubi septiformis Spirilus
operibus insudare. Per mala Punica , vitam sacer- est octies repelitus,quirepletocio maneries laudan-
doiis iniellige , qui castitaiem et promplam ad tium Dominum, scilicet reges et populos principes ,

mariyrium voluniatem uno defendil munimine ^ el judices, juvenes et virgines, seniores et junio-
charitaiis; per tiniinnabula doctrina significatur res"*. Linea quae est in medio, stipes est charitatis;
ejusdem ; nam contr^ se occulti judicis iram pro- sinislrum quoque laius fimbrias habet, quia vita
vocat, si sine doctrina praedicaiionis incedat. Per- activa sollicila est , et turbaiur erga plurima; dex-
fectio itaque sacerdotalis conversationis in operibus terum vero lalus limbiias non habet, quia vila

ci doctrina clauditur veritatis, juxla illud : < Coepit conlemplativa opliraam partera elcgil", scilicet

Jsdus facere, et docere *°. » securitalem vitae praisenlis et quielem conlempla-


Daliuatica vestis est a Dalmatica provincia no- tionis. His omnibus redimita debet esse vila ponti-
minala , ubi primo fuit inventa, quae ab incon- ficis; prjcsens quoque vila, quae per laevam acci-
sutili Domini tunica ^^ et apostolorum coUobio pilur, pluribus impeditur obslaculis, futura, quae
creditur mutuala ; collobium enim veslis est sine per dexteram intclligilur, nullis angustiabitur curis.
manicis, sicul videmus in monachorum cucullis; Saepius cst candida, scilicci opcre poiymito variata
" Apoc. 2-2. " Mallii. II. " Exod. 59. ^»Philip. 5. «» Rom. 12. '" Aci- i. ^' Joan. 19. ^^ Jac. i.
'3 Maiih. 25. ^* ^» *« ^^ Gal. 3. '^ Deul. G '* Cor. 15.
1 Pctr. 2. Joan.' 19. Philip. 2. ; Mallh. 22. 1
" Psal. l/»8. »^ Luc. 10.
,; :,
,

77 MITKALE. — LiB. n. 78
propler mundilinm ct viiluluni varielaleni , et esl A filiorum Isracl fuerunt insculpta*'; vcrilas ot do-
aurifrigio adornaia ,
jiixta ilhnJ : i Aslilil regina a cirina fuerunl inscripla, qu;\i omnia pontifex in pe-
dextris luis in veslilu deauralo circunulala varic- ctoregeslabat. Ilodie praiforlur aurum el g.-mmce iu
tatc"' » ; vcl perdahnaticamocculiain raiionem sul»- pectore pontificis, planetis afiixai. Haec vesiis raiio-
limium inlelligimus, undc circa collum dausa nem sive discretionem significabat, ideoque ralio-
cst, ul peclus sit opertum quia carnalibus occulla ; nale judicii vocabalur ; quia debot recior subtili
cst ralio subiimium secreiorum. Ux du?e lunice examine bona malave disculere, auro sapienlie,
non cinguntur, scilicet lunira et dalmalica, quia liyacintho spei supernae, bysso carnalis mundiiia»
sul) lege non sunt, qui Spiritu Dei ducunlur'". fulgere; duplex est, ut ejus examen Dco placeai n
Casula quac quasi parva casa dicitur, planeta homo non conlemnat; quadrangula, ul qualuor
quoque vocalur a /^/««o, quod est crro, cum er- virtulibus appareat exornata et in eum temlat
rabundus linjhus ejus super brachia levatur. Et qui coelum palmo mensurat ^* et disponil cuncla
vide : quia vestis haec in pectore, et inler humeros in pondere, numero et mensura". In sancliiate duo-
duplicalur, et in brachiis Iriplicatur, et indumentis decim apostolos imilelur, et palriarcliarum fidcm,
caeleris superponilur, et pro qualitale temporis in et simplicilalis opera imitctur, verilate fulgcal ei
colore mutatur. ila:c est cliaritas mater, et casa doctrina, virlutum geninis ornetur, in sacrificium
,

virlutum ; sicut homo lolus casa cooperitur, sic tolius populi recordetur. Fanon qui el sudarium et
charilas lotum corpus virtulum ampleclilur ,
quia mapula quasi manipula nominatur, sumilur non ah
< pleniludo legis cst diiectio''''. > In peciore dupli- Aaron, sed ab antiquis Palribus qui sicut lcgilur ,

calur, quia per charitatem bona volunias et sancia in Dedae Marlyrologio de Patrc Arsenio, semper sn-
cogilaiio generalur. Inter humeros duplicatur, quia darium ferebat in sinu vel in manu, ad lergendaiii

per illam adversa supporlantur, a proximis et ab lacrymarum effluentiam. Sudario vero sudorem et
adversariis ; vel duplicatio significat quod charilatem piluitam oculorum, narium et salivarum absiorgi-
hahere debemus ia corde et opere, intus et foris. Bius; et ideo per sudapum accipimus poeniieniiam,
Ad dum bona opera charitas opc-
brachia levatur, qua labes quotidiani excessus exlergitur, vel tae-
ralur et ad dextrum
; dum operamur bonum ad , dium mundanae conversationis de quo « Dorrai- , :

domesticos fidei'"' ad sinistrum dum extenditur ; , tavit anima mea prae taedio •*; > laedet enim animam

etiam ad inimicos. Triplicatur igitur in dextro peccatorum conscientiae et infirmiiatis corporeae


dum fidelibus monachis, clericis , laicis , vel quo frontem conscientiae tergimus,quo dissolvi cum
potius Noe , Job et Daniel , id est rectoribus , con- C Apostolo desideramus ", dicente : c Infolix ego
jugatis et continentibus subvenimus. Triplicatur in homo, quis we liberabit de corpore moriis Iiu-

sinistro, dum inlidelibus, scilicet malis Christianis jus ^^ ? > Hinc sudarium , a sudore dicitur, quo su-
Judseis et paganis, vel mercenariis, adulteris et dorem ,
qui fit ex labore corporis, abstcrgimus.
fatuis virginibus''^ necessaria ministramus : csete- Unde sudarium legitur super caput Domini noslri
teris vestibus superponilur, quia caeteris virtutibus Jesu Christi ^*. Ergo et brachio sinisiro geslatur
eminentior comprobatur. Unde Apostolus : « Adhuc quoniam in praesenti satculo Jantum tacdium paii-
eminentiorem viam vobis ostendo""; > vel quia mur, etpeccata nostra poenitentia emendanlur ; vel
€ plenitudo legis est charitas *"*
; » in ejus enim per nianipulum futuram intelligimus operum rc-
praeceptis tota lex pendet et prophetse '^^. In colore tributionemj, unde in quibusdam monasteriis, quo-
pro quaiitate lemporis alteratur, ut : alba utimur in ties in festis albis utuntur, manipulos portani, eo
resurrectione ,
quoniam angeli apparuerunt in ve- quod in illa vita , unusquisque propriam mcrcelom
siibus albis*^°; rubea in Pentecoste, quoniam Spi- accipit secundum proprium laborem '•', et : « Vc-
rilus sanctus apparuit in igneis linguis aposlolis^*. nientes venient cum exsultatione , portantcs mani-
lluic humerale in supremis aimectitur, quia spes pulos suos '^ > Mitra sumilur a lege; quae liara,
charilalem velut matrem ampleclitur. Sacerdos in ^ cidaris, infula, pileum appellalur, ex bysso confl-
suo quidem ofTicio non debet se casula exuere citur, auro et gemmis ornatur, habes duo cornua,
quia, prgecipiente Domino^*, non licet ei de san- duasque linguas posterius, et fimbrias dopendenles
clis exire. Yel per casulam vilam accipimus con- inferius. Hac caput velalur et coronatur, hnec signi-,

templalivam, quam si quando exuimus, hoc faci- ficat custodiam quinque sensuum ab illccebris mundi
mus innuentes quod interdum pro fratribus est in mandatis Domini ,
pro corona vitse quam ropro-

nccesse temporaiibus necessilatibus indulgere. niisitDeus diligentibus se "-"; vel designat Eccie-'

Ralionale vestis est a lege sumpta, ex auro, siam quaebysso munditiae, auro sapiontiae, gemmis
hyacintho ei bysso relorta , duplex ct quadrangula, virlulum coruscantibus decoratur, duo praedicans
cujus erat unius palmi omni parie mensura; in Teslameula, duo jugiter adimplens mandata, in infi--

duodecim lapides erant intexti, in quibus nomina mis lamen sustinens, cum opprobriis et solliciiudi-

»' Psal. U. ^^Gal. 5. ""^ Rom. 15. *" Gal. 6. ''« Matlh. 25. "' 1 Cor. 12. "» Rom. 15. " Malth.
22. «° Joan. 20. «* Act. 2. ''^
Levit. 21. " EKod. 28. '' Isa. ^O. " Sap. 11. «MSal. U8. " PhiU
1. <^« Rom. 7. «^ Joan. 20. '" I Cor. 5 " Psol. 125 ' ' Jac. \.
:: :,

79 SICARDI CREMONENSIS EPiSCOPI


Ditot impediroenra. H;ec capul Chrisli coronal , A «^nrvalur,lignum inferius ferr6 acuilur» modice
liBiB bapiismate munda, bonorum operum labori- lamen retunditur, os el liguum arte rasili poliun-
l>us cmdidata , pro corona glorice capul imilaiur, lur. Per baculum doclrina; aucioriias inlelligilur,
:t cjus dignilate congratulalur. hoc iufirmi sustentnnlur, inquieli corripiunlur, er-
Chirolliecarum usus csl ab aposlolis mulualus. ranies ad poenileniiam reirahuntur. Unde et pedum
Per manus igilur, operaliones; per chirolhecas ac- vocalur; esl enim pedum ligp.um curvum quo ,

cipimus earum occulialiones'*^; sicul aliquando chi- pastores pedes rcirahunt animalium. Hicexosse,
roihecis velanlur, aliquando denudaniur, sic bona id est durilia legis, el ligno, id est maMsuetudine
opera propier arroganiiam dcclinandam cclanlur, conficiiur Evangelii, quae duocincia sunt sphxTuIa
inlerdum ad aediGcandum proximos propalanlur *•; divinilalis Jesu Chrisli. Vel per os sevcrilatem,
i'iconsuliIes sunt, quoniam aciiones ponli/icis rc- pcr lignum poiilincis accipe lenitatem, quas jungit
ciae lidei del>enl esse concordes. Annuli usus de in judicio ponlifex per charilatem. Nam severilas,
Evangelio crediiur recepius, «bi qui perierat el in- vcl misericordia nriulium desliluitur, si una sine
venlus esl, prima siola vesiilur ei annulo insigni- aliera tenealur; ideoque ferrum obtundiiur , quia
!ur '*. Soiebant aniiqui olim litleras annulo sigil- juuicium clemenlia temperalur. Baculus recurva-
lare. Ponlif^x igilur annulum porlal, quoniam lur, cum os praedicaioris ad asellam retorquetur
Scripiurse mysleria et EcclesiiB sacraraenla, perOdls operalionis, vel cum errantes ad poeniienliam revo-
sigillare debel, el humilibus revelare. Itcm annulo caiiiur. Ferro inferius acuilur, cum praedicatio per
utebantur in signum libertaiis. Poniifex igiiur an- uliimum judicium lerminalur. Aliquando in curva-
nulum portal, lam quia nullius debct esse condi- tura cape (s:c)ponitur, qu; niam ad Dominum conver-
lioni obuoxins, ponlificalis enim dignilas liberat sis viia aiterna promiilitur. Aliquando in curvatura
a conditione servili, lum quia prsedicator sit spiri- scribitur; t Cum iratus fueris, misericordiae recorda-

luaiis liberiaiis, qua Christus nos liberavii'^. Iiem beris •'; » ne ob culpam gregis ira turbet in paslore
Proteus quidam sapiensprimus ob amoris signum fer- oculum raiionis, sed verbo el exemplo revocet pec-
reum annulum fecilet inibi adam^tem inclusit, ct cantes ad misericordiam Redemploris. Aliquando
inde snbarrhari sponsas instiiuit ;
quia sicut ferrum in sphsciula scribilur homo, ut se poniifex bomi-
domatomnia, sicomnia vincit amor, et sicul adamans nem memoreiur ei de polestafe coliala non elcve-
csl infrangibilis, sicest insupeiabilisamor: < Forlis tur. Aliquando juxla ferrum scribilur : Parce, ut
esl enim ul mors dileclio^*; > idcoque et in digila in discipiinis subdiiis parcat , »it misericors a mi-
annulari, in quo vena procedit a corde, annulum C sericorde misericordiam consequatur **; intelligat
poriari consli^uit.Poslmodum vero pro ferreis sunt ^rgo pontifex se debere
aurei coDslituli, el pro adamante gemmis adorna- Parcere subjectis et debellare superbos,
li, quia sicut aurum caitera metalla sic amor ,
(ViRG. jEn. VI, 853.^
universa bona praecellit et sicut aurum gemma , Unde dicilur :

decoralur, sic amor cseleris virtulibus adornalur. Curva traliit mttes parSy pungit acuta rebelles;
Poniifex ergo annulum porlat, ul se sponsam Chri- et iterum ;

sli vel sponsum Ecclesiae recognoscat, juxta illud Curva trahil^ quos virga regit^ pars ultima pungit,
i Despondi enim vos uni viro virginem castam Cuncia sunt rasili arle polita ,
quoniam haec om-
cxhibere Christo ", » pro quo vel qua si necesse nia regula sauciiiatis deber.t esse in oontitice re«
fuerit animara ponat "".^Vel qaia in annulo noraen dimiia.
rcgis sculpitur, et iraago ; ideo per annulura intel- Pallium est lorques in modum circuli cingens
ligimus Catholicae lidci symbolura ; audi noraen babens ante et retro lineas dependentes de lana,
Dominus Pater, Dominus Filius, Dominus Spirilus scilicetvili materia contexlum , in sinistra duplex ,

sancius vide imaginem, qualis Pater, talis Filius,


; in dexlera simplex. Cruces nigrge superponuntur.
alis Spirilus sanclus ; igilur annulum in manu ^ ires acus seu spinulae infiguntur. Conslat quod haec
portare, est fidem in operc demonstrare. Baculus veslis non estdecoris, sed spiritualis significalionis;

a lege sumilur et Evangelio, qui et virga pasloris, signiOcat euim imitalionem passionis Chrisli, de qua
et 5arabura,et pedum,et feruia nominaiur. Moyses < Si quis vult venire post ire,abneget semelipsum.
cx rnandaio Domini, virgam habuit, qua terribilia et lollnt crucem suam et sequalur me 37
pro qua
fecit in coelo, in terra el in mari *^
;
quia cibum de raerebimur \itae alernae coronam. Duae lingulae
coelo ^', polum de lerra produxit •' et gregem ad sunt duoe legcs Chrisli passionem proferentes. Haec
terram flueniem lacle et melle roinavii. In Evan- imitalio esl hominibus despeclibilis, cujus etiani
gelio quoque Dominus praecepit apostolis, ut eun- praedicatores, iu prssenli viia '^ nunc menli, nunc
tes ad praedicandum virgam tollerent *^. Hic ergo carni serviunt, nunc coelesiibus inhaerent, nunc
baculus ex osse el ligno conficilur, quae crystallina terrae necessaria peiunt, nunc adversis franguntur,
vel aurata sph:Erula conjunguntur, os superius re- nunc prosperis exiolluntur; sed in futura vita, non

'Mlali!.. 6. "Malib.". "'«


Luc. 15. "Gal. 4. '» Cani. 8. 'MlCnr.n. " Joan. 10. " Exod. 4.
•'Exod. 16. "5 Exod. 17. «^ Marc. 6. «» Tob. 5. •" UeDr. 4. «' Mallh. i(i. •" Rom. 7.
81 WITRALE. — LIB. H. gl
eril (lirplicilas, non macnla, neque ruga ", seil eril A nihil noslrac luncdcerii perfeclioni, scd qnod rvunc
ilii felicitas sine adversilate, gaudium sine moerore. ex parlo cognoscimus, tunc cogno>ccmus, sicul el
Cruces sunl cordis contrilio et carnis morlidcalio. cognili sumus **. Demum nolabile esl quod nosler
Tres spinulae, fidcs, spes, ciiarilas, vel limor servi- poniifcx plura quam octo induit vcslimenta , cum
lis, initialis et filialis, quibus, ne a proposito imila- Aaron non nisi oclo lo^jalur habuisse; quia oporlet
lionis ponlifex decidat, sustenlalur ; vel per pal- juslillam noslram abundare magis quam Scribanira
lium dependcns super humeros episcoporum signi- el Pharisa^orura, ut intrare possimas m regnura
ficalur reverentia quae sedi Romans dcbelur. Unde eoelorum ".
pallium a sedeapostolica duntaxal accipilur: sicut CAPUT YL
enim quia Paier misii Filium, ei obedivil ^**, et E nEG\LIBLS INSICNinUS.
sicul quia Filius aposlolos misit , ipsi obedierunt I Dabo vincenti poteslalem supcr gentcs, cl regel
Domino "; sic quia apostoiicus misit episcopos, eos in virga ferrea , el dabo illi slellam matuii-
ipsi ol)ediunt apostolico. Vel per pallium inlellige nam '^. > Insignia regalia snnt sceplrum , corona ,

disciplinam , quam debet superinduere, ut sciat se diadema, vestis purpuroa. Virga sceptri esl poleslas

moribus subditorum confingerc et condescenderc. regni , corona circulus mundi , diadema prxmiinn
cujus duce linoie duo sunl Testamenla, in quibus bravii, purpura caio infirmi. In virga monetur ul
vera permanet disciplina ; et sicut torques non da- jusliliam diligat "; in corona, ut mundum regal;
balur nisi bis, qui legilimc cerlaverant ^', sic pal- in diademate, ut sic in agoue conlcndat, quod pra!-

lium non dalur nisi his, oui illum gradlendo me- mium aeternum accipiat **^ ; in purpura, ul licet so.

rucrunt , el nos disciplinam servantes, lorque vi- tantum viderit, tamen non supcrbiat, sed se inftr-

clorioe coronabimur, juxta illud Salomonis : « Ad- mum agnoscat, et qui siat, videat ne cadat *. Ad
datur gratia capiti tuo,et lorques colio tuo ^'. » liaec dicitur, quod pera eliam superadditur, ut se in

Dicunt quidam quod palliuni pro aurna lamina boc suo regno peregrinum esse cognoscat, el cum
fuerit inslilulum ^\ potius pulo quod aurifrigia bic manenlem civiialem non habeat, fuluram inqui-

mitiaj vicem gcrant lamince, vel potius aurea la- ral '; vel quia sicul ad fasiigium rcgni ascendil, sic

mina liguravit signum crucis, quod fit in ofiicio etiam ad mendicitatem descendere possit, sicut Dio-
ccnllrpjalionis ; ibi inclTabilis majeslas nomi- clelianus, qui de Auguslo exsiilit hortulanus. Cje-

iiis, hic myslerium crucis. Erat enim


ineffabile lerocvestes rftgales sunt principales viriutes, vcl sibi

super liaram imminens fronti ponlificis in qua ,


subditae potestales. Crux cliam anle reges porlalur,
ut regi serviant Crucifixo. Ensis ct lancea ut non
fuit insculplum lelragrammaton, scilicet Hc, Tol!., q ,

He, Vau quod esl inlerpretatum : Isle principium declinel a juslilia in judicio. Iluic modo iropa;uni,
,

passionisy vilcB ; quia ponllfex repra^sentat Chri- modo Iriumphum Romanum vulgus exhibere sole-
bat. Tropseum estde fugalis ho.^libus exsuliatio, in
slum, qui est principium vitae in Adam pcrditae,
quam reparavit nobis sua passione, et significal la- quo non palmoe, sed laureae, id est serlae de Lauro
dabanlur, et candid* togae. lli vero, qui in agone
mina professionis nostrae fi^uciam ; ideoque in

fronte portabatur, etnos hodic in fronte signamur, viriliter dimicaverant, circa collum lorquem , id est

chrismatc confirmamur; quoniam passionem aurcum circulum accipiebanl. Triumphus est de vi-
el
Christi non erubescimus, ctis hostibus exsuUalio, cujus h:cc erat repriEsenta-

Cappa crediiur a lunica muluata , unde sicut illa l,io. Imperator trabea, id esi purpurea vcste indue-

linlinnabulis ", sic ista fimbriis insignitur, haec ha- batur, coronabatur in currustcmmate, illum trahen-

bet capucium, usque ad pedes pertingit , in ante- tibus niveis equis in Capitolium,cum laudibus vehe-

riora manet aperla ; hac sancta conversalio desi- batur, senaioribus praecedentibus, mililibus hinc,
indc equitanlibus, populo sequenle, omnibus
hym-
gnalur ; fimbrioe, quae inferius suiit, labo; es el hujus
mundi sollicitudines. Capucium, supernum gau- nos de victoria compositos concinentibus; principcs
diura; prolixitas usque ad pedes, pcrscverantiara D ^apli ante currum vincti catenis aureis ducebaniur;

usquein /inem; apertura significat quod sancte vulgus captivum vinclispost tergum manibus scquc
cappam batur. Greges camelorum cquorum et qui spolia
conversantibus vita patct JElerna , vel per , ,

gloriosorum corponim accipimus immorlalitalera, portabant, poslea sequebariur. Dum sic duceretur

Unde eas majoribus nou superindui-


nisi in feslis tota civitas aUiisdccorabatur, demum spolia dividc-

mus, aspicientes in futurara resurreclionem, quan- bantur, et his qui homines cepcrant palmaj et tog»

do elcai quibus depositione carnis in animabus palmaia, id est in quibus palmai erant depiclae d;*-
bantur. Hinc est quod hi qui de Hierosolymjs
alba; slolae donantur, binas stolas accipient , et
veniunt, palmas in raanibus gerunt, in signura
quod
requiera animarura , et gloriam corporura ,
quae
militaverunt qui Hierosolymis
regi cum diabolo
cappaD rectae ab anteriori parte sunt patulae, et, illi

pugnans, et viclor exstitit, ct coeli palatinm cum


nisi sola necessaria fibula, inconsutae, quia cor-
ubi jusli sicut palma)
pora jam spiritualia facta nullis animam oblura- angelis tiiumphans inlroiit,
,

florebunl ' et sicut stellai fulgebunt ^


bunt angustiis ; fimbriis eliam subornantur, quia
Prov^ i.^ - Exod 28. •Ml^d
« Ephcs. 5. - Joan. 8. - Maiih. 42: Lnc. iO. " H Tim. ^ "Cor. Htbr. 15. i-bai. .i.
»« I CoV. 45. »^
Alallh. 5. '«
Ai^oc. 2. - S;.p. 1. ^°M Cor. 9. ./ I 10.

* Ma:ih. 15.
, :,

S3 SICARDI CREMONENSIS EPISCOPI U


CAPIT VII. A in quo fueruni omnes Ihesauri sapienliae et scien-
ITEM DE VESTIBIS. li« Dei abscondili "; eamque dedit apostolis, di-
I Vidi similem Filio liominis veslitum podere'.i cens Omnia quDe audivi a Palre meo
: c nola fe<:i
PrxUerea juxlaPairum aniiquoium exemplu *, vesles vobis *'. * Suiit autera dure vesles dno Spirilus san-
sacerdolalessecundum posiiionem, raateriam el co- cli dona, scilicet sapientiam et scientiam signilican-
lorem, qualuor elemenia el duo coeli signidcant lie- tes, et quidem mapula significat opera. Cliiroihecae
inisphxria. Auri namque lamina superius posita in munditiam significant operum Jesu Christi. Per an-
fioiile ponlificis innuebat, quod oninia qu;e sublus nulum episcopi donum signilicatur Spiritus sancti,
sunt, Dei sapienlia gubernaniur; et poniifcx Crea- quo dives et ornalus ad Ecclesiam descendit Filius
,

loris similitudinem gerens, pro universis subdilis Dei quod credentibus in se dividit prout vull,
,

sapienter curara gerere teuetur. Allegorice vero ad dans sermonem sapientise,


alii alii scrmonem scien-
Cliristi sacerdoiiura referuntur; sacerdos enim ca- tiac ". Gratiarum divisiones '^ imiiatur pontifex per
pitis nostri personam gerit , scilicet Domini Jesu ordinum collaliones , instituens alios praesbyteros
Cliris'i, ergo per calcearaenta poiilificis mysterium alios vero diaconos. Non igitur abs re in ejus digilo
iiiteiligimus incarnationis. Lnde per colorum ipso- geramaius fulget annulus, pcr cujus ministerium
rum varietatem virtutum Christi intclligimus mulii- " d.^,»iur M^\ii2i charismata sancti Spiritus; vel an-
plicitatem. Calceata nanique venit ad nos in eo nulum Christus portavit, cura sponsam inlegrilate
ilivinitas', dc hoc caiceamento diciiur in Psalmo ;
fidei subarrhavit.
< Inlduraaearaextendamcalceameniuraraeuin^,)idest, Per casulam sancta Hoc est significatur Ecclesia.
gentibus notam faciara incarnationcm meam. IIujus vestiraentum veri Aaron oram cujus a capite : in
calceamenti corrigias solvei e, se non posse Baptista per barbam descendit unguentum ". In capite nostro
Domini confitetur *. Unde per singulas sandaliorum est plenitudo Spiritus sancti ,qui descendit in bar-
iiicOrabilera divinitatis et humanitalis accipimus bam id est apostolos aliosque perlectos , et exinde
,

iinionem. Christus amictu capul obnubilavit, cum in tolam Ecclesiam, usque ad orani veslimenli, hoc
divinitatem, quse est capul , id est principium siue
est extrema Ecclesiae membra.Haec est una, integra,
principio, in latibulo carnis abscondit. Ilic est an- undique ciausa, ut unitatem Udei significet, etinle-
gelus forlis amictus nube, qui in Apocalypsi de coelo
grilatem; sed , licet una , per exlensionem tamen
dicitur descendisse • , et in Isaia : i Ecce Dominus
crucifixi, quodammodo dividilur, et pars anlerioi'
ascendit super nubem, candidam '"; > et pulchre
partem significat Ecclesise ,
quae praecessit Domini
iUem in amictu et sandaliis figuratur quoniam et
p^^gj^^gj^. ^^^^^^5^^.^^^^ ^.^q^^g^jgj^ H^i^ ^^,^^^„3
,
^
in carne diviuitas latuit et per carnem ejus iiotitia
superducitur et ori circumponitur ;
quia corona ei
universum mundum percurrit. Christus albam in-
decus Ecclesiae Chrisli humanilas inteliigitnr. Pal-
duit, cum.novam innocentia; vitam verbo docuit et
lium episcopi humilitatem significat Jcsu Christi,
exemplo , et resurgentibus conlulit in baptismo.
qui non sibi, sed Patri auctoritatem attribuit, dicens
Poderis et Cbristi caro ejus est ; vel Ecclesia , cujua
« Sicutmisit me Pater, ita ego-miilo vos "; > qui
veslimenti lingulam nou inferius sed sursuin aifi-
Patri usque ad mortis amariludinem obedivit, pro-
xit, cum innoceniiae doctrinam, carnem et Ecclesiam
Deus et dedit nomen
pter quod exaltavit illum , illi
ad coelestia, non ad terrena direxit. Christus cingu-
quod est super omne nomen , et dedit illi potesla-
lum portavit, cum lurabos prsecingendos admonuit,
quae per baculum repraj-
tem in ccelo et in lerra '*,
dicens : < Sint lumbi vestri praecincti ". » Haec est
seniatur, et coronavit eum gloria et honore ", Unde
aurea zona, de qua legitur in Apocalypsi *' : < Vidi
etepiscopus mitralur, et summus pontifex corona-
praecinctum ad raamillas aurea zona. > Per stolam
tur.
Christi accipimus obedientiara et servitutem, quam
CAPUT VIH.
fiubiit propter nosiram salutem. Hic est enim Jacoh
qui praeceplo palris scilicet Dei, et consilio malris, D DE INDUENDIS MINISTRIS.
id est Spirilus sancti obediens servivit Laban *^, f Sacerdotes tui induantur juslitiam, et sancli
id est muodo, subjectis huineris, ejus peccata por- tui exsultent ". » Sacris vestibus non est utendum,
tando, ut Rachel Liam et in matrinionium duce- nisi cum ingredimur in Sanqta sanctorum, nec in

ret **, id est Synagogam de Judaeis et Ecclesiam de exeundum ad populum sic enim Stephanus,
eis est ;

gentibus assumeret. Per tunicam etdalmaticam epi- nationeRomanus, instituit, per quod intelligitur,
scopalem sublimium Christi et de Christo rationem non omnia sacrata, vel secreia esse populis commit-
inlclligimus, qu« non patet omnibus, sed majori- tenda; talis enim debet esse homilia , ut intelligi
bus Uanc habuerunt pontifices, qui-
et perlectis **. possita subjecla familia, similiter nec cum pollutis
bus dicebatur < In montem excelsum ascende tu
: et quotidianis vcstibus est ingredicndum ;
quia mun-
qui evangelizas Sion '«. > Hanc significavit incon- da conscienlia est accedendum ad Domini sacra-
sulilis tunica JesuChristi »^; hanc habuit Dominus, mentum, ci in ea contemplalione qua exuatur car-
• Apoc. 1. «Exod. 28. ' Psal. 107, « Joan. 1. ' Apoc. iO. '» Isa. 49. " Luc. 12. '» Gap, i.
•»
91
Gcn. 27. »* Gen. 28. '' I Cor. 2. ^« Isa. 40. '' Joan. 19. 18 Col. 2. '^ Joan. 15. ^«^
I Cor. U.
Ibid. "•'
Psal. 152. " Joan. 20. »' Philip. 2. «« Psal. 8. -' Psal. lol.
85 MlTRALt:. - LIB. IL 86

nali cogitallone; ideoque Hieronymus ail lleligio A plalivse inlilcl, inlerdumscilla pra^cingil, el liumero
:

divina alterum habct habitum in ministerio, alie- duplicalam imponit dum opiis pniMiicalionis, ora- ;

rum in usu communi. Inprcesenliarum vero de lia- lionis, lectionis, medilalionis inlermillil, proxiniis
bitu in ministerio necessario prosequamur, pra'di- in ncccssilate succurril, cl ob geminam dilcclio-

clas vestes ministros Domini vcstientes , ut compli nom, labortMn pro fralribns subit. Quani rellectil in

ad mensam Chrisli veniant, ct ornati '^ Ostiariis dextrum, cum oinnia relert ad summum bonum, et

iiaque, lecloribus, exorcisiis, acolyihis, alboe vestes sic dum casulam ifiduil Mariam, diim pnrcimjil re-
conceduntur; ut angelos, Domini minislros, per ca- praescntal in niinisln io Mai lliam ". Nunc cum his

stitalis mundiliam imiteniur ,eteis in carne glorio- minisliis, ad induendum pontilicem fcslincmus. \X
sa eflecta spirituali, quasi in albis vestibus socien- iios verbo, illi ministerio. Sacerdos Dei summi,
tur ; et altende quod ministri attaris poiius lineis vicarie Jesu Chrisli, vide quid dicas, quid agas, quae

vestimentis ulunlur, quia sicut linum pcr inultos circa le ponunlur, cl inlellige mysieria, qwjd signili-

labores ad candorem pcrducitur, sic necesse est per cantur. Prius ciiim dccantas psalmos : < Quam di-

mnltas Iribulaliones ad regni gloriam pervenire ". lecla tabernacula "; > in quo proponis filiis Chore,
Ad castiiatis quoque decorem necesse est attirigere idcstcalvi, scilicet ministrisChrisli in calvaria de-
per jcjuniorum ei vigiliarum laborem. Induunt igi- " calvati, te in?estimabili desiderio domiim non lua-
lur humerale, qiio leguntur caput et collum, et hu- nufactam concupisccre "*, pro qua el oras et te liu-

jusinodi, quibus onera defcruntur, ut discant men- niilcm assevcras, diccns : < Elegi abjectus esse Uv

lem comprimere, linguam refrcnare '^, et aliorum domo, etc. *" » — < Benedixisli, Domine, lcrrani
onera porlare ^°, et sic Christo iii membiis suis ne- luam **, » in quo misericordiam oslendi peUs, el

cessaria ministrare '', et Christi amicti nube, hu- salutare, id est de Cliristo invisiltiliter ostenso gra-

manitatem ad memoriam revocare. tiam agis, et Chore, agendam ostendis, per


filiis

Induunt podercir. lalarem, ut discant mundiliam quera Dcus Pater habilitalem ad illam rcdcundi
corporis et castUatem induere,et in ea usque in proposuit, dum captivilatem nostram avertit ini-
quilatem remisit, iram mitigavit et benignilatem
fniem vitae Deo seivire. Deinde baltheo renes accin-
dedit « Inclina, Domine, etc. "^?, » in quo Chrislus
gunt, ut sub limore Domini discant carnales concu- ;

piscentiasrefrcnare, ei luinbos ad mandatum Christi orat pro suis, pro quibus ut nobi.s praedicla confer-
ret, de terra ortus est, in patibnlo
crucilixus csi,
prjficinctos habere '\ S.ibdiaconis etiam supradictae
cujus oratio noslra est instructio nosira aulcm
vestesconeeduritur,etdu2esuperadduntur,scilicet ;

«r^lio peccatorum est abolitio ^""'^^"^*^"'^^ ^j"*


sublile ct sudarium; subtile, quae et stricta tunica C ; <

dicitur, portant, ut se juslitiam induant quasi lori- in montibus sanclis *',>in quo domum supiadiciam

commendas mullipliciter, ut lilios Chorc, ad ipsam


cam ". Sudarium quoque in sinistr/O brachio por-
allicias, ac Chore, sumite excm-
si dicas : « filii
tant, quo sordes a vasis et lacrymae deterguntur ab
requiem^*,
oculis, ut discant in vita prsesenti *ordes vilioruni plum a me; fesiinoenim intrare inillam
el ut intrem oro, humiliiatem
oslendo, fesiinaie et
purgareet perpoemtenliam praiterita mala dcflere.
per Filium libcra-
lllud notabile est quod sudarium subdiaconorum, vos, et polestis , quia Pater.vos
vit ^" perveniretis, Filius ad Patrem oravit";
et ut
niajus fanone sacerdotali formatur; quia ubi major ,

ad ipsam, quia ibi crit liclilia


excessus, major exigitur poenitentiae fructus. Dia- et delietis festinare
aniiquilus gloriosa.
conis usus addilur dalmalicarum et stolae , et qui- sempiterna, de qua dicia sunt
te dicis Credidi propter quod
busdam certis leniporibus casularum. In dalmatica Deinde rediens ad : «

'' promitlis calicem Domini


discant sancte ei religiosc vivere, carnisconcupiscen- locutus sum , 5 ubi
sacrilicare, sed quia te
tiam morlificare, Deum et proximum diligere ^*, accipere et laudis hostiam
senlisindignum,nullusenim est in morlali cor-
rnandala dileclionis, quae sunt ante et retro , id est
sequitur P«^";^^"/'^^''/"P^*'^^"
in lege elEvangelio servare, xe\ occultam ralionem ^ pore sine peccaio ,

^ < De profundis
clamavi ad le, Do-
sublimium indagare; unde ea non nisi in festis uti- tio, cnm dicis :

clamans de venire
lur, quia discipuli sublimia non inteltexerunt, nisi mine '\ » ut sis sicut Jonas
adeum *», apud quem est propitiatio, miscri-
poslquam Domlnus cst glorificatus ^°. ceti
Ideoque preccs sub-
In fimbriis sinistrie manicac, et in stola super si- cordia et copiosa redempiio.
luo ministcrio compelenies,
nislrurn humerum posiia, «liscant se activ.ne vitae dere debcs, etoralioncs
cum Stepha- ut Aures lucc pietatis, clc.
onera subire, viduis et pupiliis debcre :

diclis, exuc vestes quolidianas, ct indue


no ministrare '*. In eo vero quod ad lumbos stola His
mundas et sacras, ul exuas veterem hominem cum
subcingltur, ut sit fortis et expedilus contra pugnas
aclibus suis, et induas novum,qui sccundumDeuiii
libidinis invitatur. In casula discat, se esse pr«di-
homo est Adam, cujus veiu-
catorem qui in dilectione ferveat, et vilae eontera- cieatus cst ". Vclus

«' Joan. 20. « Act. l^. »' Jac. 1. »« Gal. 6 ^' om 12. " ^^l^^J^^ ,F?j ^ 84. - Psal. 85.
"Act.6. ^. Luc. 10.
^s
Psal. 85. "^«•'•^.:
»»Maiih. 15. ^I^aLl-O.
..V' r>9 *' Jon. 2. 1
•» Kpl.es. 4;
*» ^^ Joan. 17. »^ Psal. ilo.
l>sa!. 86. *'MIebr.4. Joan. 8.
Coloss. ui.
;

87 SICARDI CRKMONENSIS EPISCOPI 88


sias viiia sunl el peccata. Novus homo Chrisius A fauces araiciu lineo, ei t prohibe lingnam luam a
est, cujus novilas virlules. el bona opera. Deinde malo ", > ut sit orl tuo cuslodia et labiorum tuo^
p<^cte capiiis crines, ut discas meniis componei*e rum circumslantia '*. Semper sacerdolis collum el
mores, vel superfluas abigere cogilaiiones ; exinde peclus cingatur amictu ;scmper cor ejus sit muur
manus et faciem, si volueris, aqua lavabis. ut scias dum et eloquium caslum ; nam cogiiationibus et
carnales aclus et memis sordes abluere laciymis mendacio corrumpitur anima, et fornicatur a Dor
pceuilenlix; ut sis in numero innocentum audacter mino. Deinde indue poderim albam, talarem, ut
dicenlium : c Judita rae, Domine, quoniara ego, habeas in te munditiam carnis perseverantem, et
etc. ", » et infra : < Lavabo inter innocentes ma- castilatem, ei ad inimicos dilatatam charitatem •',

nus meas " ; » ei postea lola manutergio terge, et intelligas adoptionis liliorum libertatem '*, qua
intelligens quod debeas post lacrymas conlrilionis, Filius nos liberavit'*. Deinderenes accinge, discens
eiiam abolere peccaia per opera salisfactionis. Li- quod debeas impetus luxuriae refrenare. lllud po-
num, ut pnediximus, per laborem ducitur ad can- tabile est quod pectus et fauces leniter, renes au-
dorem, sic poenitens per saiisfaciioiiem ad perpe- tera fortiier slringere debes; quia raotus animi in
tuam glorificationem ; nec ista crinium, faciei et tua potesiate non sunt. Uclias prius clausit coelum
manuum ornamenta B quam animum eiistimans se solum de prophciis
sunt volopiatis obleciamenia,
sed in liguram a Domino sacerdolibus legimus in- Domini remansisse, cura adhuc superessent sepiem
juncta ". Quod in iabio aeneo, de mulierum specu- millia virorum, qui non curvaverant genua sua
lis facto se lavalianl, haec est sacra Scriptura conli- ante Baal ". Lingua etiam in nudo sedet, el ma-
nens perspicuam viiam sanclorum, in qua vitam dido, et facile lubricatur. Princeps aposlolarum ad
nostram lavamus, dum exemplis sanclorum pur- vocem ancillae negavit Magistrum *". In renibus au-
ganies nos a maculis vitiorum, cohibenies crines tera frater noli errare. Deus non irridelur *^ ; ne
cogiiationum , transformamur in pulchriiudinem dicas carnis lapsura venialera, tanquam dcbilum
virtutura. vectigal nalurae, ne dicas jumentum indomabile ;
Post haec a minislris sandalia calcearis, ut me- scd astringeus renes, castiga corpus tuum et in
mor sis DominiciE incarnaiionis, et ut ad inslar serviiulem redige •*; et ut efQcacius valeas impetus
aposiolorum calceatus incedas ad pra^parationera luxuriae refrenare, duplex libi succinciorium ji

evangelii pacis. Unde in ornatu pedura mcminisse zona dependeat, scilicet jejunium et oratio ; his
debes illud : Quam speciosi pedes evangelizaniium enim armis ejicitur impetus libidinis, et spiritus
bona '^ Haec calceamenia non sunt honoris, sed C fornicalionis, unde Dominus : < Hoc genus non
onens non ad quiescendum, sed ad iler praedica-
; ejiciiur, nisiiin oratione et jejunio •'. » Exinde
tionis agendura. Insla ergo praedicalioni opportune slolae colla suppone, in signum obedieniiae, quod
et iraportune, argue, obsecfa, increpa in omni pa- obedias Evangelio Crucifixi. Postea tunicam indue
lientia " ; illorum imiteris exempia, quorum in- hyaciuthinara, id est coelestem conversationera ; et
dueris vestiraenia, sed ut Spiritus Palris loquatur superindue dalmaticam, id est sanctara religionem,
in te '•, detque tibi scienliam vocis sicut dedit apo- vel carnismoriificationem,veI sublimium rationem;
stolis ", cum sandalia calcearis dicas hymnum : posimodura chirotbecas, ut declines vanam glo-
»221, creator Spiritus, et alibi : Yeni, sancte Spiri- riam, juxta illud : < Cavete ne justitiam veslrara
/u«, et oraliones de Spiritu sancto : Deus qui corda coram hominibus facialis, ut videamini ab eis '•
fidelium, et aliam : Adsit nobiSy qucesumus, Domi- interdura tamen exue chirothecas, ut invites proxi-
ne; aliam : Mentes nostras quas, Domine, Paracle- mos ad operalionem bonam 'S juxta illud < Lu- :

tus ; et aliam : Prcesta, qucesumus, omnipotens Deus, ceallux veslra corara horainibus, ut videnles opera
nt Spiritus. Poslraodum protegemundo caput, ami- vesira bona, glorificent Patrera vestrum qui in coe-
ctus, tegas ethumeros, stringe pectus, et fauces, lis est •". » Ideoque chirothecas induis, mun-ut
ut quidquid mente capis, quidquid oneris subis, ^ diiiam operum tuorura praelendas. Cohibe ergo ma-
quidquid cogitas, quidquid loqueris, fidem noi^ nus tuas a contactu jmmundae cuticulae, et non so-
violes mediatoris, sed omnia pro spe cotjlestium, lum a furto et rapina, sedexcule eas ab omni mu-
sine raacula referas ad Dominum, timens poenara, uere, ne cum accesseris ad mensam Chrisli, dicat
desiderans gloriam ; si ergo in cor luum pravae co- libi : < Noli me tangere •' ; » vox enim tua Jacob
gitationes ascenderint ••, sentiat amictum, candi- sonal, scd m;»nus tuae sunt Esau
""".
Ad hxc annu-
dura indumentum, ut sub spe bealitudinis aeteruae lum induc, ut diligas sponsum plus quam te cui
meraor castitaiis et mundiliaj, nullius muscae con- lidem serves, sponsam sicut te, cui secrela reveles
tagio corrumpatur, nl Cat cor mundum, spiriium et libertatem praedices, qua te verus Sponsus, cujus
rectum percipiens,in visceribus innovatum ", -Quod es vicarius liberavit ". Praeterea superindue ca-
si quando cogitatio castiganda subrepat, stringe sulam, vcstera nuptialem '•, per eam intelligens

"^ Psal. 23.


•> Ibid. " Exod. 50, 38. •* Isa. 52. '» H Tim. L " Matth. 10. " Acl. 2. »• Luc.
24. ••Psal. 50. «°PsaI. 33. «' Psal. 140. •« Matih. 5. " Rom. 8. •* Joan. 8. «» IH Reg. 17-19.
«•Matth. 26. *'Gal.6. •» ICor. 9. «• Matt. 17. '» Malth. 6. '» Matlh. 5. 'Mbid. " Joa». 20.
'^ Gcn. 27. " Joan. 8. '«Mauh.^^.
^9 MITRALE. — IIB. III.
qq
charilalera, quam si non habueris, eris sicut aes A sins induas spiiituales angeli suffraganiur; vel
sonans e! cymbalum linniens ", nuptiis privaberis quia vicarius es Jesu Clirisli, cui lunc anjreli nii-
ei milleris in tenebras exleriores '•; quam in bra- nunc orania serviunt '*. Et vide no-
nislrabant, el
chia levabis, et triplicabis per dileclionem operis labilem ordinem prius esi ut velerem exuas ho-
;

ad omnes, scilicel rectores, virgines et continen- minem, cum aclibus el cogitationibus suis; exutum
laves, lolum induas; induas aulem niundiliain men-
Wunquam sacerdos suum officium debet sine ca- lis, cordis, vocis et carnis, qua! ul noii decidant ,
guia exercere; quia sempereum decet in charitaiis adjungis limorem, jejunium ct orationem, quai ul
vincuiopermanere; sed, quoniam in multis offen^ proGciant in le, addis coeiestem conversaiionem,
dimus omnes ", et nemo diu sine crimine vivit; sanctam religionem ; ut proficiant eiiam aliis, id
idcirco sinislrae manui sudarium impone, ut qui est ut allicias alios, opera manifeslas, et secrela
fragililate vel ignoranlia peceas, in poenitentia de- revelas ; sed quia si corpus luum tradis ui ardcat,
gas et peccata lacrymis abluas, ut cum eunlihus nihil tibi prodest, si charitaiem non habueris "^
;

scmina miltas •*. Deinde pallium


eas, et fleas, et idcirco Deum diligis supra te, proximura juxta le,
suppone, utappareat quod imitator sis JesuChrisli, csetera infra te; sed quia qui tangit picem, coin-
qui languores nostros B
tulit "», et tu cum sis peri- quinatur ab ea **, et qui lolus est totus, non indi-
psema mundl *', despeclibiiis mundo, crucifixus gel, nisi ut pedes lavet "*, et quia incolatus prolon-
lyundo, subditorum onera feras ••» quibus servitu- gatur *", ideo iuges; sed, quia mors intrat per
tis et humilitatis exempla proponas. Demuni mi^ feneslras '*, quinque sensus proiegis et cuslodis ;

tram accipias, quod quinque sensus ab


intclligens sed quia paslor es, cui dicilur : < Pasce oves
iilecebris mundicustodias, duorum Testamentorum meas ^*
, > ideo baculum accipis, quo te susienies
mandala conserves, duo praecepta charitatis adim- el oves corripias.
pieas ul coronam percipere raerearis aetemam. Cae- Deinde cantor suas induat vestcs, idcst cappam,
leri tamen sacerdotes, ut clerici, caput, generali- quae ctiam singulis aptatur ordinibus, unde nec in-
ler nullo contegunt ornamento, licet in festis, alias lerest, cujus ordinis exstiierit ;
per quam inielli-

sint toto corpore subornati vel quia nondum est


; gat sancte vivere; secundum quosdam coronet se
plenum gaudium nostrum •*; gaudemus enira, pileo, ut sciat se Deum qui esl caput omniuni lau-
non in re praesentiura, sed in spe fulurorura vel dibus cxtollere vel pro laudibus coronam acqui-
; ;

quoniam ad hoc tendiraus, ut Deura nuda facie rere. Tabulas, secundum quorun)dam consuetudi-
tontemplemur •". Cumque fueris his indumentis C ^^^ gerat in manu, ut non solum voce laudci, sed
ornatus, secure baculum suscipe, id est auctorita- opere. Cum enira voce canias Frauge esurieuii :

lera doctrinaj; sicutenini ejus praedicatio contemni- pangm fttum '^; voci manus consonet, ut tu ipse
t^ir, CHJus vita despicitur, sic ejus doctrina time- panem porrigas ; sunl autera hae tabului de oss;, ei
tur, et ab auditoribus acceplatur , cujus vita tol signilicant dilectionem Dei et proximi, vel perse-
virtutibus redimilur. Post h^c lapela calcas, ut verantiara bonorum operura ; sed gerit secundum
terrena despicerc^ et araare coelestia discas. Et vide alios alicubi baculura, ut quos ad consonas laudes,
quoniara has omnes vesles induis, vel indueris voce niiiiur excitare, ad angelicas per opcra saia-
ministris deservienlibus libi ; vel quia tibi ul ve- gat invitare,

'MCor.43. '«Matlh.22. " Jacob. 5. «oPsal.125. " Isa. 53. "ICor.4. "Gal.6. «MJoan. i.

"lCor. 13. "Matlh.4. «MCor. 13. «« Eccli. 13. »»Joan. 13. " Psal. 119. •» Jer. 9. " Joan.
21. "Isa. 58.

LIBER TERTIUS.
DE OFFICllS MINISTRORUM ECCLESIiE.

PROLOGUS. D lam vinariam '% in hoc sacrarium propiliaiionis


••, ut in illud propilialorium iniendamus , in quod
Ponlifex a minislris et cum ministtis ornalus de
versis vultihus duo cherubin, id est duo Teslainenta
sacrario procedit in publicura, missae celebraturus
siraus
intendunt, et mutuo se respiciunt.
ofllcium ; de hoc ergo, licet insufficientes
aliquid a nobis exponere, tamen quia < sufTicieniia CAPUT PRIMUM.
noslra ex Deo eSt "*, in ejus auclorem jacienlcs DE NOMINE, ET INSTITUTIONE, ET PARTIDUS M1SS;C.
anchoram inchoemus •'. Secrelarius salulis, cu- Nomen ergo miss^ aiiquando est proprium, aii-
stos clavis David, qui aperit et nemo claudit ; clau- quando colleclivum ; propriuin , quia significat
dit et nemo aperil '^ introducat nos in hane cel- Christum, qui est missus a Palre in hunc mundum.

»*II Cor. Z. '' Psal. 54; I Pctr. 5. " Isa. 22 Apcc. 3. '•'
Canl. 2. "^ Levil. $5,
91 SICARDI CRCMONLNSIS EPISCOPI 9S
llem significnl angolnm qui niiuitur, ut per ejus A ficis, sopiiniuin abosculo pacis. In primo figuralur
nuous hostiu proferalur in subiime aliare Ooiniiii. Chrisli legatio, in secundo Ecclesiae gralulalio, in
Collective poniiur, quia quandoque niissa vocalur tertio Christi vcl aposlolorum pr«dicatio, in quarto
oQicium, quoil est ab inlroilu usque ad oflertorium, audiiorum devoiio, in quinto Christi passio, in
et lixc missa catechumenorum ; quuMdoqiie iliud sextoad inferos descensio, in seplimo resurreciio.
tantnm oiricium, quod est ab initio sacrilicii usque Secundum hanc uUimam distinclionem omnia pro-
ad Ite missa est, et hoc verius, quia tunc hostia sequamur. Hoc igitur oflicium quod est a proces-
iniiiilur ;
quandoque iliud, quod io sileniio legitur, sione usque ad leciionem, introitus appellatur, eo
forte eo quod lunc foras catechumeni miltebantur, quod ad memoriam noslram Chrisii reducit adven-
quandoque illa soiunimodo verba, per qux panis et lum in carne, et corporalem in lerris convcrsa-
vinum mittuntur id e^t transsubslanlianlur in
, tioncm, quousque paiernam sedem ascendit, quod
carnem et san^uinem. Usitalius autem oOicium diligeuter intuentes, per partes prosequemur oUicii.

totum in missa dicitur, quod ab iniroitu usque ad CAP13T H.


Ite missa cst^ vel Bemdicamus Domino contineiur ; DE PRIM\ P.VRTE BllSSiC.

el hoc quatuor ex causis : quia sacerdos a populo Legatum misit Dominusad gcntes^ Hanc legatio-
B cum
miliitur ad Deuu)» ut intcrcedat, angeius a Deo nem prafiguravit Moyses ", qui descenderct \h
mittilur ad popnlum, ut cxaudint. iiem quia in hoc JEgypium a senioribusetapopulo suscipilur dispcr- :

oiDcio repraesenlalur missioCbiisti a siou Palris in SQsaggregat,iEgyptum signisdomat, oppressos a ly-


niundum redimendum, id est incarnatio, et missio rannodedura serviluleliberol, quos de iEgyptoedu-
Christi a roundo ad Patrem placandum, scilicet cil, ei in terram promissionis inducit. SicChrisius ve-
passio. Lnde concluditur : Ite missa est. Quidam niensin hune munduraabangeliset pastoribus exci-
aiunl quoJ nii>sa dicitur a dimissione ;
qnia popu- pilur^^jdiversosparietes in una lide continuat, mun-
lus, celebralo ofljcio, dimiliilur. Missam inslituit dum miraculis subjugat, oppressos a diabolo libe-
Dominus Jesus, sacerdos secundum ordincm Mel- rat, de inferno educit et in palriam paradisi in-
chisedech '», quando panem et vinuro iu corpus et ducit '. Hanc quoque legalionem, qaam propiieiae

sanguinem iransmulavit, dicens : « Hoc est corpus praedicavcrunt, sapienies docuerunt, processio no •

meum, hic esi sanguis meus ^''°


; » ecce quod Do- bis praesenlat episcopi, qui gerit figuram Chrisli.
minus missam iustiluii, id est haec verba consli- Ponlifcx eiiim, ornatus de sacrario procedit ad
tuit, eisque viiam subsianiivam dedit quibus pa- lemplura quia Christus speciosus pr« filiis homi-
; ;

nis in corpus, et vinum roiitiiur, id est transsub- C num de accubitu Palris» vel de utero Virginis
*

slaniiaiur in sanguinem. Item missam instiiuit et tanquam sponsus de Ihalamo suo procedens ,
causara institulionis adjunxit, dura hoc faciendum venit mundum. Ordo
in processionts secundum
esse maudavit, scilicet ob memoriam sui, dicens *
: quorumdam consueiudines hic est : Campanarum
i Hoc faciie in meam commemoraiionem. i Unde fragorc, tinnitu consono concrepante, septem prse-

licet apostoli hanc adauxerint, dum super panein cedent acolylhi cum luminaribus. Quos septem se-

€l vinum, non solum verba quse Dominus dixerat, quuntur subdiaconi cum plenariis post quos ;
se-

sed eiiam Dominicam oraiionem supcraddendam piem diacones, post eos duodecim priores, quos

slatuerunt ; licet deinde successores eorura, qui coraitantur tres acolythi cum tburibulis ct incenso;

dccorera domus dilexerunl '


, diversi diversa, in postea subdiaconus cum evangelio, Exinde ponti-

diversis temporibus adjecerint ; tamen instiiutio fcx adextratur adiacono el presbytero ;


qnem lurba

siraul et adjeclio, ad ipsura verum poniificera refe- comiiatur orando. Campanaj eoncrepantes, pro-
runtur, qui proprio sanguine semel introivii in phetas significanl, Christi advenlura pra>nuntiantes.
sancla '. Aiiquoiies vero, et eorum quae in missa Sepiera acolythi cum luminaribus fuernint omnes
dicuiitur, aut cantanlur, aut geslibus repraesenian- qui,per sepliformem gratiam Spiritussancti, lumon
tur, quaedam sunt remeraorativa praeterilorum,quae- t^ scientiae fidelibus ministrarunt. Seplem subdiaconi
dara vero demonsiraiiva praisentiura, quaidara pro- cum plenariis sunt qui, per eamdera graliam, ple-
nostica fuiurorura. Dislinguitur aulein secundum nitudinem divinitatis in Chrislo habilaluram cor-
quosdam ofljcium missae in quatuor partes, Obse- poraliter docuerunt ". Seplera diaconi sunt upiver-
crationem usque ad secrelam ; orationem usque saliter omnes qui, per eamdem graliam, spiritua-
ad Pater noster^ cujus quaiuor sunt partes, secieta, lein scilicet, evangelicanl de Chrisio intelligentiam
praefatio, caiion, dictaoratio ;
postulationem usque habuerunt. D*uodecim priores fuerunt oranes qui,
ad communionem, gratiarum actionem usque ad fide sanctae Trinitatis, vel trium et quatuor virlu-

iinem. Secundum alios in .septem oflicia : primum tum operibus coruscaverunt. Tres acolythi qni
incipit a processione, secundum ab epistola, ter- ferunt thuribula, significant ties magos, qui obtu-
tiuin ab evangelio, quartum ab offeriorio, quintura lerunt Christo raunera ".Unus auiem subdiaconus,
a disposiiione allaris, sexlum a benediclione ponti- evangelium portans, legem significat. Ideoquc prjc-

»••
Psal. 109. "• Mallh. 26. ' Lup. 22. • Psa|. 25. ^ Hrbr. 7. * Abd. 5, i * ExoJ. 4 et infra.
• Liic. 2. 'Ephes. 2. «Psal. 44. -^
Psal. 18. ^*' Col. 2. «'Mailh 2.
05 MITRALE. - UB. II!.

cedit et ovangeliuni portai, qiiiu iex Cin isli pr?RCos» A ham dnos filios liabnil, >innm de ancilla, et nnum
sit advenluni, ct in se conlinet passionis evan|<eli- dc libcra " ; si tres fuericl, illos fignrant qui Scri-
cum quod quia fuit in libro legis
sacramentura ; pluram in Icge, ct propholis, et psalmis continuo
obscurum, antequam Agnus septem signacula ape- annunliant. Si qualnor fuerinl, quadrigam rcco-
liret ", ideo portat evangelium clausum. Evange- Innt Aminadab '*, el qnatuor animalia visa ab Eze-
linm anle pontilicem ponitur, quia per doclrinam chiele ". Si quin([ue fuerinl, illos in^inuanl qui
evangelicam ad Cbristi vitam via praeparatur. Epi- pricdicant quinqucpartitam Domini passionem. Si
tjcopus qui a duobus vebilur vel deducilur, Cbri- fuerint sex, illos significant qui ad opera miseri-
stus est, qui a duobus Testameniis mundo per pro- cordiae nationes invilant. Si seplcm fnerint, illos
phetas et apostolos praedicatur. Diaconus enim a figurant, qui donis graliae sepliformis genles infor-
dextris, est Evangelii prcedicator ; iu quo coelestia mant. Ilaec elenim omnia, cl de his debcnt prsdica-
promiltuntur. tores subditos edocere ", quibus Jesu Chrisli vi-
Presbyter et subdiaconus a sinistris : praeco pro- carius, et ipse Chrislus dcducitur in publicum, in
pheticus et lcgislaior, qui terrena quoad lilteram medium adolescentularum lympanistriarum. Pro-
promittebant ; et quia legislator prophetas prai- ducunt cantorcs, el duo chori suscipiunt gratu-
cessit, ideo presbylcrum subdiaconus aniecedit ;
" lando, canlantes introitum pro tempore cum versu,
iurba comitatur pontiticera ad templum ; et po- el Gloria Patri, quem bis in profeslis, ct ler repe-
pulus fideiium sequilur Chrisium ad ciElum. Et at- timus in feslivis. Primo tempore dunlaxal cpislola
iende quod in boc ponlilicis comitatu, quo quasi et evangelium ante sacrificium legebantur, et offi-
vehitur in curru, sunt decem ordines, scilicet os- cium a Icctione inchoabatur, qui mos in Sabbato
iiarii, leclores, exorcislae, acolythi, subdiaconi, dia- sancto et Pentecostes adhuc rclinctur ; sed Coe-
cpni, presbyteri,' cantores, laici, mareset muiieres; lestinus papa psalmos ad introitum cantari consli-
quia < currus Dei decem millibus mulliplex *^. >
tuit.

Millibus dicitur ad insinuandam eorura perfeclio- Gregorius ad majus gaudium de Cbrisli adventu
iiem ; sed djacones, subdiacones et acolythos praer repr3esenlandum,tropos et anliplionas ad introilum
sertim sccura paraios adducit, juxia illud ; i Ecce pro psalmis modulandas composuil, unde primus
ego mittam ad vos prophelas, sapientcs et scribas versus illius psalnii cum Gloria cantutur, qui ad
^*. I Prophetae sunt dia<;oni, qui ex Evangelio futu- diem maxime pertinet et qui lolus adinlroiiumolim
ram vitam annuntiant ; sapientes sunt subdiaconi, cum Gloria cantabatur. Inde esl quodinlroilusraro
<jui sapienter vasadisponunt ; scribae sunt acolythi, r sumitUi niside psalterio, vel quia psalterium ab in-
qui ex Scriptura corda fidelium accendunt. Sed et feriori parle percutitur, eta superiori sonum reddit;
hic ordo comitatus in noslris est praedicationibus i(|eo a psalterio missam incipimus, quoniam in ea de
pbservandus. Acolythi namque, subdiaconi et dia- opere passionis, quae habet inferius percussuram,
coni sunt omnes praedicatores, qui prasparant viam ad resurrectionis dulcedinem supcriorem propcra-
Domino *°, ante faciem Jesu Christi. Praecedit autem mus; verum Gloria Patri Nicaena synodus addidit sed ;

acolythus cura thymiamale ;


quia Christi humilita- Damasus papa ad niissam canlari praicepit. Canlo-
tem primo necesse est prajdicare, unde Aposlolus : res, qui pontificem venienlem,cum Gloria Patri sus
< Nihil me judicavi scire inter vos, nisi Domi- cipiunt, sunt angeli, qui Christum venientem cum
num nostruin Jesura Christum, et hunc crucifi- gluria susceperunt in altissimis. Duo chori, quilau-
xum '^. » des concinunt,suntduo populi, Judaicuset gentiiis,
Candelabra sequunlur, ut super fundamentum quj Christo venienti cum laudibus occurrerunt. In-

corara hominibus lux luceat praedicatorum ;


qui troilus laus est Ecclesiae de Judaeis, ideoque iria con-
portant eain manibus, dum adimplent opere, quod linet : Antiphonam, versum et gloriam, propter tres
praedicant in sermone. Subdiaconus cum evangelio ordines fidclium, qui fuerunt linguae Hebraicai, sci-
sequitur, quoniaiu auditoribus illuminatis sapien- D liceipatriarcharum, prophetarum et aposlolorum.
liam loquimur inter perfeclos *^. In Evangelio enim Antiphona laus est patriarcharum, versus propheta-
perfectio contiuelur, ut ibi : < Sivis perfectus esse, rum, gioria vero apostolorum. Anliphonae repetitio,

vende omnia quae habes, et da pauperibus **, > ct esl praedicationis identitas, et confirmatio, quasi

quod longe prius patriarcha gestibus figuravii, pro-


in his omnibus virtus numeri a matcria praedica-
tionis attenditur. Si enim fuerit unus acoiythus, phela praedixit,ct apostolus cvangelizavii; ad quam
subdiaconus et diaconus, illos prajdicalores insi- etiam conversionem dcnolandani tropisolemnes in-
terseruntur. Tropos Graece, conversio Laline. Ihesunl /
nuant, qui unum esse prseceptum dilectionis osten-
(Junt, unde omnis lex in uno sermone completur laudcs ad introitum convertibiles. Interim dumisla
" si duo fuerint in quovis ordjne, illos praedica-
;
canlanlur a choro, sancluarium intrat cpiscopus,
iJcoque primus canlus appellalur inlroilus et
toresequidem repraesentant, qui duo proecepla cha- iste ;

ritatis, et Uuo praidicant Testamenta. Unde x\bra- inclinatus ccram aliari, dicil cum anliphona psal-

" Apoc. 5. " Psal. 67. Malth. 25. " Mnlach.


** 5.

I Coi\ 2. '' Ibid. '" Mat.lh. 19. " Gal. 5*
" Gai. 4. »' Cant. 6. =' Ezech. 1. " Psal. 07.
95 SICARDl CREMONENSIS EPISCOPl 96

mum Judica mt^ Deus^jt discerne causam tneam*^^


: A »'Cl *•. Non erubesco evangillzare Cruciflxum*',qui
m quo peiii a malis separari, ne in pressurisdefi- venit ul nobis pacem evangelizaret ^*; vel per altarft

cwl ; el cxsultal quod intralurus sit ad altare invisi- Judo^os, per evangelium gentiles Evangelio eredentes

bile, cujus desidorio ingredilur ad visibile. Deinde accipias ^'. Utrisque paceraChrislus dedii,cumlapis
confisus illa consolalione : Dixi confiiebor^ et tu re^ exstilil angularis ^^. Similiter diaconi bini, et bini

r.iisiiii ", ut sine macula ingrediatur, confessionem altaris latera solent, secundum quosdam altrinse-
factt, cnnlilens genera singulorum peccalorum, sci- cus osculari, eo quod binos misil Dominus ad prae-
licet se peccasse in cogiiatione, loculione et opere, dicandum; quibus eldixit < In quamcunque do- :

cum aposiolo dicente : c In raultis offendimus ora- niura inlraveriiis, dicite Pax liuic domui ^*, > qui
:

nes '•. » Non aulem exprimil singula geiierum, ut reversi sunt ad Cbrislum sicut reverlunlur diaconi
homicidiuro, aduUerium, ne cauleriel conscientias ad episcopura. Allare Ihurificat in figura Angeli,
«udiiorum. Doinde pro circumslantibus orans, in- qui in Apocalypsi *• cum aureo Ihuribulo allari asli-
dulgenliam cis implorat. Hic est Chrislus qui cum lerat. Unde stetit Angehis juxta aram lempli, ba-
de secreto Pairis in mundum venissei, et dura a bens ihuribulura aureum in manu sua, de quo fu-
patribus suspiria rauliipiicarenlur, e virginali utero mus aromalum in conspeclu Domini ascendebat :

processisset, pro nobis passurus, Hierusalem inlro- Christns enim magni consilii Angehis *' carnem
ivii, mortem seinclinavii, causara suam conlra
in immaculatam sancti Spiritus plenain pro nobis iu
hominem dolosura el iniquum Deo commiltens, et ara crucis oblulil Domino in suavitatera odoris ^*.

Patri cfnifessionem fecit, dicens : « Confileor tibi Fumus aromatum sunt orationes sanciorum, qu3B
Pater coeli, et lerrae, quoniam abscondisli hyc a sa- per ardorem charilalis ex passione Domini propa-
pieniibus, et prudentibus, et revelasli ea parvulis gatje ad Deum Palrem ascendunt, el nos ad coro-
". • Patrem etiam pro suis exoravit ", ipsequoque nam aelernilalis provehunt ^*, idcoque Ihurificatin
nobis indulgens ,
proprio corpore peccaia noslra modumcrucis et coronae. Si semel cruci thurificat,
portavit ". Post haec evangolium osculalur, ciinde recolit unicam passionem ; si seracl coronal, unius
collaterales ministros, qui sunt a dextris et sini- denarii retributionera ^*; si vero ter, et Trinitalis

8tris : Christus enira venit, et passus esl, ul per U- in passione operalionem, et trium ordinum glorifi-

dem, quara Evangeliuni docet,EccIesiam, qujeprius caiionem : ideoque Ihurificans, ait : Dirigatur, D&-
dicebat tOscuIelur me osculo oris sui '•, > Dco
: miney oratio mea, sicut incensuiu in conspcctu tue^
Patri reconciliaret **, et duos in unam fidem pa- elevaiio manuum inearum sacrificium vespertinum*^,
rietes copularet, et pacem praedicans his qui longe C Inde quoque est quod cum ihurificalur, oratio-
et hisqui prope", venicntes abaquilonecl austro", nes, scilicei Kyrieeleyson, ab Ecclesia decanlantur,
in uno pacis vinculo ** sociaret. Secundum quos- quaj sunt incensa vera, de quibus subdilur : c Et
dam offert eliam pacem canloribus qui retro sunt data sunl ei incensa mulia ". > Kyrie eleyson Gtx-
adiraplens illud : < Pacera meam dovobis, pacem cum est, quod Silvester papa de Graecis assumpsit,
relinquo vobis ", » dalpraesenlibus, relinquit ab- sed Gregorius ad missam canlari praecepit a clero,
seniibus. Illud cavendura est, quod ante osculum cura olim cantaretur a populo, Et atlende quod
non dicalur, G/orm Pa?n', quia fides Trinilatis non tribus linguis missa celebratur. Hebraica propler
tnte claruit, quam se Dominus inclinavii, el nos legem, Graecapropter sapienliam, et Laiina propter
reconci-iavit, el Trinitatem per apostolos prxdican- regnum; vei quia titulus Chrisli in cruce pendentis
dara mandavit ••. Unde osculo dato, innuit episco- scriptus fuit Hebraice, Graece et Latine". IJebraica
pus cantori ut dicat : Gloria Patri et Filio, et Spi- sunt AUeluia, Amen^ sabbaoih et hosanna. Graeca
rilui lancto. Sicut erat in principio, et nunc et sem- vero £"i/rtee/ei/son,et t/mas,caeterasuntLatina. Kyrie
per, etin soecula scecutorum. Amen. Ecce quid canlor eleyson interpretatur Doniine, miserere, quandoque
annuntiat, scilicet quod corda patrum convertuniur additur ymus, quod interpretatur nobis el est sen-
infilios «^ Abraham tres vidit, et unum adoravit ", ^ sus Kyrie eleyson ymas : potentia divina miserere
sic oportet et nos, ejus Ciios,credere Triniiatem in nobis; Chrisle eleyson, qui redemisti nos sanguine
unitate. Osculo dalo rursus diaconi cum ponlifice tuo; Kyrie eleyson, qui rediisti ad Palris «qualita-
oranl, quasi dicant : < Domine, doce nos orare »»; > tem ; ac si dical : Qui es homo et Deus, misercre no-
cumque posl orationem ad altare perveneril, illud bis. Triplicat Ecclesia Dominum, propter Patrem
osculaiur in medio. et Filium et Spiritura sanctum. Triplicat et Chri-

Post evanselium osculalur, et se crucis signaculo slum, et rursura Dominum quoniam ipse est Deus
gignat, ac si dicat : Huc accessi, ut sim vicarius et homo, per quem perveniturad P.atrera et Filium,
Crucifixi, qui venit in mundum, ut pro noslra pace et Spiritura sanclum. De bac tamen triphcalione

in ara crucis penderet, ei rae^iia charitate consta- alias et inferius exponelur. Novies autem compJi-

•^Psal. 45. •» Psal.


a\. " Jac. 3. 'Mlallh. il. " Joan. 16. " I Petr. 2. " Cnnt 1. •» H
•» Ephes. 2. » Luc. 45. »^ Ephos. 4. " Joan. 14. " Malth. 28. '\ M^Ja^J». 4. Gen.
Cor. 5.
18. •^•Mnlth.B. ^•Canl. 5. ^' Rom. 1. ^« Ephes. 2. " Acl. 4. ^^ Epl>es. 2. ^ Mnlth. 10; Luc. 2.
H Cap. 8. " ha. 9. ^» Ep-^c:. 5. '' Hebr. 7. »° Matlh. 20. »^ Psal. 140. " Ap<jc. 8. "'Joan. ly.
97 IIITRALE. — LIR. nt. 9g
cat Ecclesia viiserere, quia per misericordiam Pa- A danlium Deum, el diccniium Gloria in cxcclsis :

Iris, et Fiiii , et Spirilussancli pelit angeiorura or- Deo ", > el hoc lolum quod referunl,quod Il.larius
dinibus sociari, etrespicil ad anteriora, vei perlinet ad missam cantari inslituil. Sunl qui dicunt quod
ad sequcnlia. Ad anleriora sic : fideles per oflicium Thelesphorus nocte laiitum nalalis Doinini ad mis-
canlorum id esl pr*dicalorum in unum convene- sam a se ipsa nocte insliluiam caiitari insliiuil, et
lunt ad iaudandum Dominum; ne igilur aliqua prs- in co ad angelorum verba, qunRsequimiur adjimxil;
fcumplio subrepal, dicamus Kyrte eleyson, inutiles : Symniachus veift, nl in feslivis canlaretnr adjecil.
servi sumus, quod debuimus faccre fccimus •*. Nc El aiunt quidam non essc canlanduin in missa, nisl
rursus ]»ropler composilionem melodiarum, nos in hora lertia ;
quia lunc Spirilussanclussuperapo-
inanis fallacia deprimat, dicamus Kyrie eleyson, Ad :
siolosdesccndit, et eos gloria eiexiukatione rcplevit
sequentia Oraturus est sacerdos pro populo; ut
sic. " ; verura et in nocie Domini est canlandus ;
quia
jgilur ejus oratione muscae morienics abiganlur **', tunc prius audilus est, et in Sabbalis Paschai et
utmensejus serenetur; ut cum Dco digne loqua- Pentecosles, quia bapiizaiis perdiia gloria restau*
ttir, ut et si mente non oraverit, Doniinus in fuluro raiur.
r.oi) irascalur, sed miserealur, praemiilimus anie lloc hymno finito, saccrdos ad dcxteram trans-
oralionern Kyrie eleyson, Simili ralione praemittitMr
B
iturus ad populum se convertens, ait Dominus ro- :

ante Doniinicam oralionem in c«leris olliciis, ul in biscnm, vel Pax vobis. IIa!C salulaiio Dominus to-
: :

matulihaii et vespertinaii synaxi, et rcprasenlalur /'iscuni, sumpla est de iibro Uuih*'*, ubi legilurquod
I:\usEcciftsiae de gentibus, quae primitivam originem Booz dixit messoribus agri sui : < Dominus vobis-
traxit a Grxcis. cum. > Mclius sumitur a Paralipomenon, ubi regi
Ad hajc, choro tacente, Gloria in excelsis Deo, Asa, et popuIo(jui secum culleclus erat ad pra?iium,
solus sacerdos alte incipit, ad orienlem conversns ;
dixit sacerdos : < Audi, rex Asa, et omnis populus
quam populus concinendo recipit laelabundus. Nam Juda, et Benjamin : Dominus vobiscum, qui colle-
dum raedium silentium tenerent omnia ", veritas cti estis ejus facere volunlatem ". >

laiibulum legis effugiens, de terra orta esi "^ qua) ; Salutavit eliam angeius Gedeonem, diccns : i Dr>.
soia hominibus bonae voluntatis pacem cum Deo et minus tocum ^% > ct perlinet hajc salutaiio minori-
angelis dedit *', et gloriam angelorum restiluit "'.
bus sacerdoiibus ; aliera vero, scilicet : Pax vubis^
Unde populus ad inslar angelorum in laudes ipsius quae sumpta esl de Evangelio *', pertinet ad episco-
Christi, qui est ipsa Verilas, perslrepit hietabundus ; pos, tura quia specialius sunt vicarii Jesu Chrisii,
non tamen in ipsa Christi nativilale facta est pax, C qui post resurrectioncm hac usus est ad aposlolos
vel rcconciiiatio , nec angelorum restitulio, sed salulalione. Chirographo namque pacis inter ange-
pra?occupatio est; quia, nato Chrislo, jam accensa los ethomines in sua morte compacto, rcsurgcns a
est lucerna, per quam seterna invenlura est drach- morluis ^'', ipsum pacis chirographum promulgavit
mam perdiiam Sapientia ^**.
Sed rationabiliter hoc dicens suis : « Pax vobis ; > quoetiam verbo usus est
in loco cantalur^ unde mox transiturus est episco- dispensator Joseph ad fratres ejus [suos] "; tum quia
]»us ad partera allaris dexteram, significans transi- Novum Teslamenlum dignius est Veleri. Cui popu-
lura Jesu Christi de morte ad viiam, quo Iransitu lus : Et cum spiritu tuo. Orat populus, nl Dominus
animas sanctorum copulavit consortiis angelorum. sit cum spiritu sacerdotis, qui faciat eum spiriia
Unde facta est gloria Deo in excelsis et in terra pax orare , et mcnle, menlem enim etiam noinine spiri-
bomiiiibus; quia suh eodem Domino terrenis cceie- lus intelligimus ; oral enim tanlum. ore, qui tantuni
stia copulantur ; vel idco solus sacerdosincipit,quia verba pronunlial; orat ore ct spirilu, qui verba pro-
solus angelus in nativii.>te Domini hunc hymnum nuntial, et inlcrprctalioncm disccrnit '*. Oral ore,
incipit et miliiia coeiestis-exercilus congratuiando spiritu et mentc, qui verba profcrt, discernit, et ad
concinit ". Incipiens autem saccrdos se convertit Deum et ccciestia refert ; et est hjnc res|»onsio sumpta
ad orientem, eo quod angelus aboriente venit Be- ^ de Apostolo, scilicet de secunda Episiola ad Timo-
thleem; vei quia Dominum ad orienlem adorare theum, ubi dicitur : i Domiuus Jesus Christus sil

solemus. cum spiritu luo '*. >

Et attende quod bic solum est hymnus An- < Ex his mutuis sahitalionibus innuiiur quod
gelicus, scilicet Gloria in excelsis Deot et in terra sacerdotis et populi debet esse unus affectus ;

pax hominibus bonm volunlatiSy et hoc prius ad mis- et vide quod cum sacerdoti rcspondeat chorus :

sam dunlaxatdicebatur ; sed HilarJMs, /aurfawus le, Cum spiritu tuo , nunquam sacerdos dicil po-
etcaetera , qua; sequuntur adjunxitv ti merito quae pulo : Dominus tecum, ut angelus Gedeoni, sed
sunt laudis adjecit, ut hymnus esse t.iudis ostende- vobiscumy unde staluit Sollier papa ut nullus missam
relur; quod ex evangelica lectione perpendilur, ubi celebret, nisi saltem sit lcrtius. Exinde ad ahare
'•,
ait: cFacta est cum angelo muititud6coeiestis,iau- conversus orat, manus elcvans ad instar Moysi

»'*
Luc. 17. »» Eccli. 10. "Sap. 18. »' Psal. 8i. " Luc. 2. »? joan. U. •» Luc. 15. «'Luc.S.
68
Ibid. " Act. 2. "^* Cap. 2. «» 11 Par. 15. «• Judic. 6. " Luc. 24 ; Joan. 29. " Uom. 6. " Gea.
45. '0 1 Cor. U. '• II Tira. 4. '' Exod. 17.
; ;:

99 SICARDl CREMONENSIS EPISCOPI 100

vcl Salvaioiis in cruce poiidenlis. Orans aulem, el A dabit vobis ®'. » Ipsc enira Dindiaior est Dei el ho-
alios iiivilans orare, dicit Oremus. Universalem :minum **, per quem a Patre benolioia impoiramus,
coliigit ad se EccKsiam, \el ut syndicus universiia- sicul per medianlem cryslallum a longinciuo soie,

tis Uxiuens sub persona nuilloruni qiuHl sumpium in su))joctam escnm ignem
;
coelilus muluamur.

est ab anliquiiale. Antiqui priiMnissO Ortinus, sub- Forma voro torminandi oralicnes h^c est: si litser-

jun^obant comrauniier oralionerc. Orat aulem in mo ad Patrera , et nou sii ibi expressa mentio de
dtxiera parte, quia Christus a niorle iransivit ad Filio nec de Spiritu sancio, conchiditur : Per Domi"
viiam '^ pcrquod do oxsilio nos rotlucol ii» palriam
: ;
nnm noilrum Jesum Cltrislum Filium luum^ qui te-

nnde quidam uiaconorum siant post episcopum, cum vivil et reynut in unilate Spiriius sancli, DeuSy
qiiasi oranies, ul eum soquantur usquc ad morteui, per omnia sacula sivculorum ; si aulem iit ibi menlio
el cum eo transcant ad viiam aeternam. Major autem de Filio, toncluditur : Pir eumdem Dominum no-
pars in dexlera parie moralur allaris, et minor in strum, elc. ; vel : Qui tecuni vivil el regnut, elc. ; vel

sinistra, qnia utramque polit Ecclosia, el tempora- Dominum nostrnvi, ul : Dcus qui salulis celerna;; vel

lom scilicct bonediclionem, et ielernam, ul ibi : Sic Jesus C7insfu5, utin Coena Domini:7/;se tibi. Si au-

trauAeamus pef bona tempornlia ul non amittamus tem ilt ibi mentio de Spiritu sancio, additur : In
aierna. lla?c oraliosignificatbenediclionem, quacoe- ^ unitale ejusdem Spiritus sanctiy elc. At si oratio di-

los asccnsurus discipulis bonodixit '^


; el allende rigilur ad Filium, concluditur : Qui rivis el regnas
quod oralio dicilur ab orando ;
quia bona corporis cuni Patre in unitaie Spiritus Sanr.ti^ eic. ; vel : Qui
et anima?, prsesontia et fulura oranlur. Orat enim (um Patre vivis et regnaSy etc. Verum si oratio diri-

sacerdos pro Imnis ut adsint, pro maiis ut absint g<tur ad Trinitaiem, concluditur sine personaruna
dicilur ei collecta, quia sub ea populus coUigitur, aliqua dislinctione, sic : Qui vivis et regnaSy DeuSy
unum colligunlur, ul per sa-
et petiliones populi in peromnia scccula sccculorum, ui iPlaceat tibif sancta

cerdolem ad Dominum leferantur. Proprie tamen Triniiast obsequium servitulis meWy ct :SuscipeySan'

collecta diciiur, qucn in processionibus sub collecta cla Trinitas, hanc oblationem. Vcl converlat orator

multiludine legiiur, vel ad porias civiiatum, vel ad sermonera ad se, vel ad populos dicens : Quod ipse

compila viarum, vol ante januas ecclosiarum ; et prcBstare dignetur, sicut etiam concluditur in bene-
debet dici una oraiio, sicut uua epislola et unum diciionaiibus oraiionibus, in quibus aj populos set-

evangeliura, propter lidei unilalcm ;


qnia unus mo dirigitur. Quaeritur de his oralionibus Adventus,
Deus, una lides, unum baplisma " ; sed ex Pa- ut : Excita, Domine,polentiam luam et veni,

trura inslilulionibus quandoque dicunlur Ires, vel Solutio : Tres sunt adventus : primus in carne,
quinqne, vel seplcra. Praeter hos numeros, alius esi secundus in raente, lertius in majestate; in his
ron dico reprehensibilis, sed extraordinarius. Tres agitur de secundo advenlu; quare sermo diiigi po-
dicuntur propler sanctam Trinilatem vei quia ; test ad Patrem, vel ad Filium ; dicil enim : < Filius
Christus ler oravit, dicens : < Paier, si lieri potest, cgo et Pater, ad eos qui servant praecepta mea, ve-
iranseat a me caiix iste ". > Quinque dicuntur, nlemus •**
; > Vel de primo, vel de tertio poiius in
propter quinqueparlitam Doraini passionem, quae in cis oratur adventu ;
pra^cedentes enim patres Domi-
quinque vulneribus esiconsummata. Septem dicun- num Patrem dcprecabanlur, ul Filium mitleret ; aut
tur,proptersepterapelitiones Dominicae orationis ^^, Filium, ut ad redimendum veniret. Moderni vero
quarum numerum excedere praesumpluosura est; petunt Palrem, ut Filium miliat; vel Filium, ut ipse
velpropler seplem dona Spiritussancii '^**.
Parcsnon Filius ad judicandum et remunerandum veniat ;

sunt dicendae, quia < numero Deus impare gaudel. > ideoque fere in omni oralione adventus concluditur
Duas tamen, si festivitas occurrat in die Doroinico, Qui tecunij vel qui vivis^ veletiam ad Trinilatem ser-
Romana perraitlit auctoritas, quae duas ad raissam »10 ditigilur.
Naialis Domini dicendas instituii, et in feslo Om- Quaeriturde hac OT-^tlone Fidelium, Deus,omnium :

nium Sanclorum, sic eliam et quaiuor in memoria D conditor, etc, redemplor enim proprie Christus
Innocentiim. Quotcunque dicantur, sola prima et est. Respondeo : Ad Patrem sermo dirigitur. Tota
ultima conciusione debita termmentur. Oraliones enim Trinitas est Deus, omnium conditor et redera-
€x maxima parte, ad f atrem diriguntur, et per Fi- ptor nam Deus oranipotens, misericors,
; aeternus,
lium in sancto Spiritu concluduntur, ac si dicat: sempiternus, licet sint essentialia nomina, tamen
Pater, exaudi per Filium tuum, qui hoc vult et po- personalitcr ad Patrom signiGcandumsaepius inora-
tesl; vult quia vivit, polest quia regnat; vivit, in- iionibus ponuntur.
quam, et rognat tecum, in unitate Spiritus sancli ; Quaeriiur ei de illis in quibus sermo dirigitur ad
non vivit nec regnat ut tyrannus, spirilus iniquila- caput'Ecclesiae, si qua reperiatur, caput enim Ec-
tis, sed vivit et regnatDeus spiritu benignitalis, et clesi* Chrisius est ^\ Respondeo : Similiter ibi ad
merito per Filium concludilur omnis oratio; jquia Palrcm sermo dirigilur ; tota enim Trinitas est ca-
nemo vadit ad Patrem, nisi per ipsura '', et quia pui Ecclesiae. In exorcismalibus orationiLus dicitur
dixit : i Si quid petieritis Patrem in nomine meo, Per eumqui venlurusestjudicare saculvm^ etc.,quQd

.
''
Rom. 6. '^ Luc. 24. " Ephcs. 4. "Malth. 2G •^Malih. C. '«Isa. II. '» Joan. 14. «Mbld.
*' I Tini. ± «' Joan. 14. «^ Epi.e:,. o.
, ;

m MlTR-VLn. — un. I!I. 10-2

quanto cilo diabolus nuilii, fngil, judicium ignis A esl, ui pircilixlmus, dc Chrisli nalivilafo livnwuis
timens; siinililor quidani volucrunt esse d'ccn«iuni angeiorum ; laudes et concenlus cliori, esi a^'gia-
in oralionibus defunclorum, sed usus in aliquibus lulatio paslorum. Salulaiio et oralio esl nobis salu-
contradicil. Per omnia scccula sircnlorum dicilur, laris Clnisli oporalio. Tola eMim vila Doinini, »••

quia se scquunlur ; aliis cniui disccdenlibus, alia omnis ejus aclio, pro nobis fuit oraiio. Hic esl fu-
succedunt. mus aromalum, qui nianu anj?cli ascendil in cou-
Ad oralionem respondct populus Amen. Quod : spectu.Domini ^\ Iu diobusenini carnis suit, sicul
cum sit Hebrieum, Latine sccundum Ilieronymum, aitAposiolus ", precescl supplicai.ioiies offeiens ad
/ialy secundum Aquilam fideliler, secundum quos- Deum exaudilus est pro sua revcrcniia. Oral eigo
dain,v^rMminterpretatur ulin Evangelio: i Amcn,» ; sacerdos ;
quia Chrislus pro nobis oravit ct orare
jd est fideliter, vei verum < dico \obis '^ » Chri- ; monuit, et docuit ; orat igilur in dextcra, quia Chri-
slusetiam dicitur Amen, ut in Apocalypsi ^': < Ha?c slus Jud.TOs docuit, ad quos a Palrc missus rnil,
dicit amen, Clirislus, testis fidelis,» sed iit oralioni- iinde < Non :sum missus nisi ad oves quoi pci i-
l)us pro fiat, accipitur, ac si dicatur : Fiat nobis eruni domuslsrael*^» llndequidam:< Dextera Ju-
quod oras. Post hyc sedet episcopus innuens Chri- dceos, gentiles laeva figurat. > El iiahucusque omnia
sli ascensionem, ct ejus sedcm ad dexteram Palris ;
B fuerunt in canlu et opere. Unde mos inolevit, ut
cum co quidam sedent, per quos Chrisli membi^ usque ad lectioiiem in ecclosia non sedealur; quo-
intelliginuis, in pace jan» quiescentia, de quibus niam aggratulationi dc advenlu et operibus ChrisH
Apostolus : i Consedere fecit in coelestibus in Chri- prycedens oflicium deputatur. Ideoque in Romano
^^ aut eos, qui sedebunt super sedes duode-
sto ; t dicitur ordine, ut pontifex non sedcat, quousquo
cim, judicanles duodecim tribus Israei ®". Per eos post primam orationem dicalur : Amen, Ponlifcx
vero qui slant, intelligimus Christi membra adhuc enini Chrislum significat venientem ct operanleni
in ceriamine posita ; sedens aulem Dominus in alta caeteri vero eos repriesentanl, qui prseibanl, seque-
coelorum **, cuslodit civitatem suam ^' ; et vicarius bantur et obviabant '^. Qui ergo Chrislum comilari,
sedens in loco eminenliori, superintendit populo vel Christum dcsiderat suscipere venientem, noii

suo, et quasi vinilor, custodit vineam suam, ut torpeat, sed Chrislum suscipiat venrenlem, canians
reddat unicuique secundum opera sua ^'^.
Quo se- cum prophetis Christum praenunliautiDus orans ,

denle, cereoslata mulentur de locis suis in ordine cum Anna et Simcone Christura desiderantibus,
anius linene a primo usque ad altare. Consuetudo exsullans cum angelis et pastoribus venienti aggra-
.sta est quarumdam ecclesiarum, ut noielur, quod tulanlibus "*. Vel scquatur Doniinum cantans cum
de plenitudine Christi omncs accipimus ^\ in spi- pueris ciamantibus : t Ilosanna filio David * ! »

ritus unitale, sed gratiarum varietate. « Divisiones plorans cum Maria dicentc : < Domine, si fuisses

enim graliarum sunt, idem autem Spiritus ^' » ;


hic, fratermeus non fuisset mortuus' ; » orans cum
Spiritus enim a primo cereostalo, id est a Christo Chananaea dicente : < Domine, misererc mei, filia

procedens et usque ad aliare, id est eloclorum


,
mca male torquetur ^ >

corda perveniens allernatim, in membris dona va- CAPLT IIL


riat graiiarum ; et memento, quod cereostata in DE SECUNDA. PARTE MlSSJt
terram deposuerunt acolythi : quia post peracta «Audiviieltetata est Sion*.» Sedenl!^sacenIote,le-
praedicationis oflicia per humilitalem agnoscunt ctor lectionem recilat, populus circujnsedct, choius
quod suntpulviset cinis, sicut dixit Abraham : <Lo- canlus resonat. Tribus horissacerdos scdeiin missa,
quar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis dum iegitur epistola, dum graduale, et dum con-
*\ » Numerus cereostatorum non excedit septena- cinitur, alleluia; quia Dominus dicitur tribus die-
rium ; quia septiformi gralia tola illuminatur Eccle- bus in templo sedisse "
; Vel sacerdos sedcl semel,
sia. Yei aliter ab hujus partis exordio.Nam Christi id est continuo. En sedenlc, isla cel<'branlur ;
quia
processio est egressus ejus a Patre ; inclinatio est D Christo a Patris dextera residente, praedicator
ejus exinanitio : < Inclinavil enim coelos et desccB- mundo Scripturas intonuit, et populus obedivit.
dil '*•. > cum se formam servi accipiens exinani- Et aliende quod lcclio dicilur a legendo, debet
\it •». enim lcgi ct non caitlari epislola dicitur ab epi ;

Introitus antiquorum Patrum de adventu Domini quod esl supra.eistola quod cst viissio ; quia sicut
designat desiderium ; versus, vaticinia ; iteratio, prophetiai sunt super legem, sic sunt epistolae su-
suspiria; G/oriaPa/rijlaudes^/ri/ne W^j/son, eorum- per evangeliuni missae, iunde non solum epistol*,
dem preces ad hoc muUiplicalas, ut sanct.TR gratiu sed loco epistolarum propUeti* legunlur; ambaj
Trinilatis, per advenlum Christi eos agminibus an- namque sunt panniculi Jcremi.ie % anib.-c slabula-

gelorum distincli? novies sociaret. Gloria in excelsis rii super erogaliones \ ambae legum supermissio-

*^ Matth. o, elc. " Cap. '1. «« Ephes. 2. " Mallh. 19. «8 Act. I ; Hebr. I. «» Psal. 12C.
»" Malth. IG; Rom. 2. ^' Joan. 1. «^ ICor. 12. «^ Qen. 18. ^* Psal. 4 7. " Phil. 2. " Apoc. 8.
•^Hebr. 5. «« Matlh. 15. °sMatth.2t. »ooLuc. 2. 'MuUii.^i, «Joan. 11. «Mallh. 15. M^sal. iJ6.

» Luc. 2. « Jer. 58, ' Luc. 10.


;

m SlCAUDl CREMONENSIS EPISCOPI lOi


nes. std illae eleris, isljc novje. Epislola igilur A cti Spirilus adsit nobis gratia. El dicilur graduale
cst vicaria legisei propheliarum anle sanclum evan- a gradibus, in quibus canlalur, vel quia gradatim
gelium, pnpconis gerews oflicium. Proecessit itaque canitur : idem quoque responsorium dicilur, quia
lex Evangclium, sicut prxco judicem, timor cha- respondel praediclioni, vel quia illud incipienlibus
rilatcju, iniiium perfeciionem , actio contempla- respondel chorus, vel quia respondet versui. Ycr-
tionem, qua», quamvis saepe de scriptis apostoiicis sus auiem a vertcndoj, quia verlilur ad respoiiso-
assumatur, iu eo tamen gradu est, ac si semper lium. Tractus atrahendo, quia traclim cantatur,
de lege vel prophelarum prxconio sumeretur cujus ad ipsura veriiiur versus ; alleluia laudate
sempcr enim praecursionem figurat, moralitatem et Deum ; allelu, laudate; ia, unum est de decem no-
actiouena insinuat, et tantura dislai ab evangelica minibus Domini, de cujus versu ad alleluia reverli-
majeslale, quintum aclio a contA^mpialione, servus mur, et reverienles neumis utimur. Est aulem dif-
a Dnmino, pr.ieco a judice, legalus ab eo qui nii- ferentia inter neuma neumae, et pneuma pneuma-
sit illum. Quapropter cum epistola legilur, sine tis;neuma neumae, jubilus; pneuma pneumaiis
injuria sedemus, sed dura Evaugelium audlmus, cst Spiritus Sanctus. Sequenlia vero diciiur ,
quia
Domino, demissis vultibus, reverenier assislimus. neuraam jubili sequitur, et dicitur sequenlia se-
Usus vero sedendi, a Veleri Teslamcnlo assumi- ^ quenti.-e , et hic ct in Evangelio, quam et prosam,
tur, sicul iii Esdra legilur '; quidam tamen slant i<l est longam etiam appellamus. Sicut per epislo-
2d Epislolas Pauli •, eo quod suam pracdicalio- lam intelleximus Joannis praidicationem ; sic quo-
neni Evangelium nominavit. Ycl Epistola spiritua- que per graduale, aposlolorum intellige praedica-
liler signilicat prxdicalionera Joaiinis Baplislae pr»- tionem; et per Alleluia, cum devotione et praidi-
cursoris Domini, vel doclrinara septuaginta duo- calione laetitiara. Quidam vcro per leclionem Yelus,
rum discipulorum quibus ait : < Messis quidem per cantum Novum accipiunt Testamenlum sic- :

miilta, ei operarii pauci '**; > vel significal lector ut namque Novura suavius est Yeteri, sic cantus
omucm scribam doctuni, qui de thesauro suo pro- suavior lectione. Sanius, vero cantus epistolas co-
*
fert nova el vetera *'*.
Unde ulriusque Testamenli mitanlur quoniam praedicationes praedicatorura
recilat lecliones ; vel signilicat Cbristum, qui ape- secula sunt gaudium Ecclesiae, Deo laudes et praj-

riens codicem Isaix legit : < Spiritus Domini su" coniade credentium conversione ;
quia per gra-
per me ". i Rursus vide quia, sicut non permit- duale conversio de Judaeis accipitur ;
per versum,
tiiur u!Ii nisi sacerdoti raissam celebrare, evange- conversio de genlibus intelligitur ;
per alleluiu
lium legcre nisi diacono sic nec debet epislolam ulriusque in fide laetitia figuratur. Sequenlia veri>
;
p
quisquara legere, nisi fucrit in subdiaconali offi" canticum designat victoriae. Unde plausum victo-
cio, cujus est oCTicium iii sinistro brachio portare rutn cum neumis imiialur; hanc exsultationem
manipulum, fimbriis adornatum. Quia si secun> praefiguravit tympanistria M^aria ,
quac victoriam
dum Joannis Bapiisiae praeconium, hic praeco et liberato populo recitavit, dicens : t Cantemus Do-
ejus auditor securim judicii, quac posita est ad mino ". > cum qua et populus jubilavit, Morali-
radicera arboris perlimuerit, et dignos fruclus poe- ter vero, ct bodie gradualia canimus, dum in la-

nitentiae fecerit *\ cum perseveraniia l)onoruni mentis poeaitentiae liberamur, et de virtute in vir-
operum, manipulos justitiae reportabit, de quibus tutem " gradiri conamur. Hic enim canlus ad poe-
in Psalmo : i Venienies autem venient cum exsul- nitentiu: pertinetlamentum, etlaborem operantium.
ik
taiione portautes manipulos suos Fimbria Indc est quod adeo gravis est, quod illum ex-
r.amquc manipuli, el cujusque sacrae vestis cum cellenlioribus efferre vocibus non sustinet usus.

sit uliima pars veslis, pcrseveranliam et bono- Inde quoque est quod diebus Penlecostes de ofljcio

rum operum compleiionem significat. Post episto- tollitur ,


quia tunc felix in regno et quiete status

laio, chorus cantu resonai graduale, tracium Ecclesiae praefiguratur. Ihde ciiain esl, quod can-
Alleluia, cum versibus, neumis et scqueniiis. 1> lor similis illi qui in valle plorationls positus *%

Usus eliam canluum ut in Esdra legitur, origi- ascensiones tamen in corde suo disposuit, et poe-
nem traxit a Yelcri Testamenlo gradualia, tra- ;
nitentiae ploratum, et humilitatis gradum, etascen-
cius et alleluia,Ambrosius et Gregorius et Gela- sionis initium, loco innuit, cum ad gradum in-

sius composuerunt et ad missam canlari slalu- ferior eo, qui concinit alleluiay persistit. Inde

erunt. Hieronyraus lamen ait, quod alleluia dice- quoque est quod et in gradibus canlatur, et a gra-
retur in missa, tractum esse de llierosolymorum dibus derivatur; quoniam poenitentes et activi pro-
Ecclesia. Nocherus, abbas Sancli Galli, prius se- ficiunt in gradibus virtutuin, dura quae audierunt,
quenlias pro neumis ipsius allcluia composuit, et operibus implenl. Nam in leclione audilores pa-
Nicolaus papa ad missam canfari concessil, sed scuntur, sed in cantu quasi aratro compunclionis
et Hermanus Contractus, qui fuit inventor aslro- corda conscinduntur; habet cnim musica natura-
labii, fecit Hex GmnipolenSt Die liodiernay el San-
: lem quamdara vim ad fleclendum animum, sicul

MEsdr. 10. Ml Tim. 2. " Luc. 10. " Mallh. 13. " Luc. i; Isa. GI. •» Mallh. o. "* Psal.
125. »» Esod. 15. »' Psal. 85. '^ Psal. U.
:

405 xMITRALE. — LIB. m. 100

Boetius ait. Traclum caninius, quia in lioc itinere A dandum inviiant. AUi auicm pucri, qul gradualc
iaborarnus. De traciibus infcrius plcnius prosequc- in grauibus cantant; hi sunt aclivi pueri dcvirlHlc

niiir; liic tamen scjas hoc interesse, inler respon- in virtutem " in charilalis grMdibus asccndcntes,

sorium ct iractum, quod est inter columbam ci qui dum graduale inchoatur, alios ad compunctio-
lurturem, ncm invilant dum versus concinuni, ad se red-
;

Responsoriuni assimilalur columb?e, qu3D grc- cunles suas cogimiiones alteiidunl dum ruisus ;

galim volat et gemil, et signidcal gemitum aclivse graduale incipiunt, bonum cerlainoM ccrlassc «'

\\VR smgu-
tractus vero turturi comparalur, qunp
ct cursum insinuant se consunim<)ssc; qui primo
;

lariler volat et gemit, idooque denuntiat gcmitum non alte vocem elevant, vcrsum po-^l moduni can-
tant < Qui enim volucrit turrim .Tdihcare prius
contemplativa;. Cum in abscondito Palrem oramus :

", turturem offerimus. Sicut Moyscs qui solus


sumplus cogilet ^". » \u repetitionc vt.To jam noa
cum vcro dicimus limentes, versum fiducialiter voce exiiliaiit. Alii
montem asccndit *'; : < Yenile,
procidamus ante Deum ^^^ coUim- sunt perfecti viri, qui alicluia, vel Iraclus in pulpi-
adoremus, et »

AUeluia canimus, quo- lis concinunt, hi sunt conlemplativi, carncm allli-


bas ad allare porlamus.
gentes ^*, menle excedentcs •* quovum convcr-
luam ad laudes angelicas in hoc itincre fesiinaraus; ;

B satio est in coelis ". > Nou est hominum sed an-
versus quoniam sic eunles, laborantes, festinanies
gelornm. Sequentia vero non iUi soli dccaniant,
ad Dominum revertimur; unde et versus cantanies
sed chori communiier jubilant, quoniam jubilus
ad orientem nosconverlimur; ct atiende quod alle-
aeternus, ineffabilis comraunis eril auatclis cl ho-
luia, priussummotenus dictum, pr.T.sentis coBlem-
minibus.
plaiionis gaudium reprseseutat, sed^postea repeiitum
CAPUT lY.
cum jubilo gaudium designal oeternum, et tam an- DE TEhTJA PARTE M>SS.E.
gelorum quam beatarum animarum convivium. p.^^aieans pr^eceplum Domini conslitutus est iri
Unde et hoc Hcbraicum nomen in officio remanet ^^^^^^^ ^^^^^^^ ^.^^ ,,^ „.^ ^^^^.^^- ^^ aposioiorum
pcregrinum; quoniam gaudium liiud peregrinatur -^,^^-^^^^;^ insinuatur : . Yidens enim Jesus lur-
ab hac vita, et nos a Domino peregrinamur='». Con- ^^^^^ ^^^^^^^^j^ -^ montem, el aperiens os suum,
grue igitur post graduale eantatur quiapost actio- aa^ pr^edicationem pr«figura-
,
^^^^^^^ ^^^ ^ 1^,^,.^,

nem &equitur coniemplatio ; post luctum posniten.


vit Moyses «% qui ascendit in montem, ct acci-
liae, canlicum laetitise; post irriguum dilationis, populo mandata
piens [tabulas et benedictionem ,

magnitudo consolationis; quoniam : < Beali qui


pj.oposuit. Hanc etiam rcpraesentamus cum diaco-
lugent, quoniam ipsi consolabuntur "; > et « Qui
:
^^^ benedklioncm a ponlifice petil; cui ponlifex
seminant in iacrymis, in exsuUaliooe raetent '\ » C ^gp^edicit. Diacoaus, el non allerius ordinis Evan-
Congrue quoque in allelula jubilamus, ut mens ^^^^^^^ legat quia diaconus min«/cr intorpretalur.
;

illuc rapiatur, ubi « sancti exsultabunt in gloria et cum Evangeliura pr«dicavii, mi-
Christus autem
laeiabuntui- quod gaudium
in cubilibus suis '*, s
uister fuit. Unde : c Non veni ministrari sed mi-
uec potest verbis exprimi, nec omnino taceri ; noa nislrare ". > Diacono ponlifex benedicens, ait
expriniilur propter magniludinem non tacctur :
Dominus sit in corde luo el in labiis tuis. Iniendat
propter amorem. Sequentiam canimus in jubilo,
ergo diaconus ut cor concordet cum labiis, nc in-
quia Deum videbimus cum iiieil;ibiii gaudio. Undc fructuosa sit oratio sacerdolis; proinde pcr manus
habet verba inusitaia et laudiftua; quia illud
sacerdotis munitur signo crucis, ac si dlcatur ci ;

gaudium est mortalibus incognilum, ubi est habi- Dum prxdicaveris, passionis Dominicai non obli-
tatio sicut omnium liBtantium ^*. Qufjedam eccle- viscaris.
sise sine verbis sequentias neumizant, eo quod Diaconus enira iste ordo est apostolicus, cuL
ibi non erit verborum signiricalio necessaria ubi Dominus benedixit, cum dedit eis Spiritum san-
patebunt corda singulorum, singulis vitu? intucn- clum **, et misit ad pr.edicandum per univcrsuni
libus librum vel qula verba non sufficlunt ad
,
j) mundum ^^ Hanc bcnediciionem non accipii sub-
iltud exprimendum. Unde qua; voXj quae polefil diaconus ;
quia legisjaiorem et prophcuis Deus in-
lingua retexere, qune lu marlyribus munera pr*pa- visibiliter misit; apostclos autcm cl cvangelistas
ras; quis possit narrare quod in cor hominis non factus visibilis visibililer raisil el docuit. Diaconus
ascendit ^^. Unde Paulus ait : < Quod vidit e.i (je ailari accipil Evangelijim; apostoli enim de al-

qu2e non iicet homini ioqui " ; » unde eum ad tari cvangelium acceperunt, cum priedicantes pas-

alieluia sequitur jubilus, non est sequenlia neees- sionem Domini evangelizaverunt. Yel altarc, in quo
saria, nec ecantrario. Et quidem ista canentium ab usque nunc
initio jacuit evangelium, est Hie-
aiii sunt cantores, qui canta* in choro voce ma- rusalem, unde legem evangclicam sisscepcrunt;
gna distribuunt, qui &urit rectores Ecclesise, qui quia dc Sion exivit lcx ct verbum Domini de Hic-
Deurn iaudant et aiies verbo et cxempio ad lau- rusalem*^; unde cum nolus fuissct Dcus solum-

" Matlh. 0. '' Exod. U. " Psal. 94. " n fior. 5. " Malth. 5. " Psal. i'25. *^ Psal. U9.

Psal. 80. 2^ SCor, 2, *'
IJ Cor. 12. '» pgjii.
35. 29 |i Yim. 4. ^<>
Luc.io. ^' I Cor. I). -' H Cor. 5.
^"
Phil. 5. '- Psal. ^2. ^* MaUh. 5. '' Exod. 2i. ^^ Matth. 20. «^» Joan, 20. '' Marc. IG. ^' I?a. %
PAir.oL. CGXIII. ^
:

407 SlCARDl Cr.EMONENSlS EPISCOPl i08


mcKio in Juiiea ^', fadjim esl ailniirnbile nomen A pra^dicavtTit '", vcl quiadixil: < Oiio.l iij aurc aiuli-
ejus in universa t'Mr:i ^* vt-l aliarc JuJ;ros signi- siis. |)r;raicaie super lecla *° vel
; ; > (luod pra-ee-
ficJl, a quilius iransferiiir regnuui Dei, et tlaiur pla puliliniia dedil. In lioc aukMa quod evan^e-
genli facienti iVucluni ejus *'. Diaconus Evange- lium in altiori ^'radu legiiur quam cpislola, in-
liuni in sinistro brachio porlat, quia sinisira prx- nuilur quod apostoiica dignioi esi legali docirina
senlem vilam pKvll^ural in qua debet evan^cliuni ct cv.Tngelica excellenlior apostoiica; quod se ad

prjedicari. Nam in fulura scienlia destruetur *\ iil auslrum e>anireliuni lecturus verf.it, inde est quia
esl uon crit opus magislrali docirina. Diaconum sponsus oubat in nierldie ^S et i]cclesia in omni
praecetlil subdiaconus eum pulvillo; quia ad omiio lorvel amore; vel quod in bac parte viri stare so-
quod legiiur evani^elium lex compeiens suggcrit lebani, quibus deben( spirilualia senjjnari : per
leslimonium, \el pulvinar est suavitas et duleedo viros enim spirituales inleiiigunlur, et per auslruui

mandalorum Dei, de qua Piopheta : « Parusli in "' bpiiiius sar.cliis aecipiiur. Quidam vero, ul pene
dulcedine lua pauperi Deus ^* ; i el alibi : < Quam in omnibus ecclesiis velus ob(iiiet consuetudo, se

dulcia faucibus meis eloquia lua *•, unde, evan- ad aquiionem converlunl, iibi feminai sunt, quaj
gclio lecto, liber evangelicus snper pulvillo porta- j^
carnales signilicant, et aquilo significat lideles :

tur; quoniam Ecclesia < in audilu auris obedi- carnalijjus auiem el infidelibus est evangelium
vil ", » et verbum suaviier in torde suseepit, cu- praidicandum, ul conveitantur ad Cliristiim; vel
jus anima liquefacta est, ui dilectus locutus est diaconum ab ausiro vcnire, cst Filium Dei ope-
ei *'. Duo prxccdunt acolyihi cum candelabris et ralione Spiritus sancii carnem assumere. Ad aqui-
candelis, et unus cum lliuriuulo; hi sunt Moyses lonem sermonem dirijrsreestsaluiem gentibus, quae
ei Helias, inler quos ut sol Dominus ia monie a calore solis recesserant, el secreta mysteria re-
refulsit *', vel apostoli, quos binos Dominus ad velare ; vel ad aquilonem legilur, ut aquiloni, a
praedicandum misit ^'\ Qnandoiiue tamen ut in pio- quo omne raalum pandiiur '^^ opponatur evange-
ieslis, unus tantum prctcedit acolyihus cum cereo. lica