Вы находитесь на странице: 1из 77

ሥነ-ጥበባት

የመምህር መጽሐፍ
6ኛ ክፍል

አዘጋጆች
እሸቱ ታደሰ (የሙዚቃ መምህር)

ደስታ ይትባረክ (የሥነ ሥዕል መምህር)

አርታዒዎች
አታላይ መስፍን

ደምሌ አባተ (የሥነ ሥዕል መምህር)

ቡድን መሪ
አሰፋ ሰማው

ዲዛይነር
ገነት አባተ መኮንን

በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ትምህርት ቢሮ


ይህ መጽሐፍ የተዘጋጀው በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት በተመደበ በጀት በአብክመ ትምህርት
ቢሮና በምሁራን መማክርት ጉባዔ ትብብር ነው።

የመጽሐፉ ሕጋዊ የቅጂ ባለቤት © 2015 ዓ.ም. አብክመ ትምህርት ቢሮ ነው።

ምሁራን መማክርት ጉባዔ


ማውጫ

ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት������������������������������������������������������������������������������������������������ 1


1. የሥነ ጥበባት ምንነት ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 2

1.1 ንድፍ (Drawing) �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 3

1.1.1 የንድፍ ተግባር ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 5

1.2 አብይና ንዑስ ቅኝቶች፣ የድምጽ ቃና እና የቁልፍ አመልካች ምልክቶች ����������������������������������������������������������������� 6

1.2.1 አብይ ቅኝት (ሜጀር ስኬል) ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 7

1.2.2 ንዑስ ቅኝት (ማይነር ስኬል) ������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 11

1.2.3 የድምፅ ቃና (pitch) ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 13

1.5.1 የቴያትር ጥበብ ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 16

1.5.2 የፊልም ጥበብ (2 ክፍለ ጊዜ)������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 18

1.5.3 የቴያትር እና የፊልም ስራ ተሳታፊዎች ������������������������������������������������������������������������������������������������ 19

ምዕራፍ 2 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ����������������������������������������������������������������������������������������� 21


2.1 ምትን፣ ከፍተኛ እና ዝቅተኛ ድምጾችን መዘመር����������������������������������������������������������������������������������������������� 21

2.1.1 የምት ምንነት ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 22

2.1.2 ከፍተኛና ዝቅተኛ የድምፅ ቃናዎችን መዘመር ��������������������������������������������������������������������������������������� 25

2.2 ድርሰት (Composition) ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 28

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (1 ክፍለ ጊዜ)������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 28

2.3 የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 29

2.3.1 የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ አሰራር (4 ክፍለ ጊዜ)������������������������������������������������������������������������������� 30

2.4 ማያያዝና መገጣጠም (Assembling) ��������������������������������������������������������������������������������������������������������� 31

2.5 የስቴንስል ህትመት ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 33

2.6 ኪነ ጽህፈት ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 34

2.7 በቴያትር፣ ፊልም እና ፎቶ ግራፍ ሀሳብና ስሜታችንን መግለጽ ���������������������������������������������������������������������������� 35

ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ�������������������������������������������������������� 37


3.1 በእይታዊ ጥበባት የሀገራችንን ታሪክ መተረክና መግለፅ ������������������������������������������������������������������������������������� 38

3.1.1 ስዕላዊ መግለጫ (Illustration) �������������������������������������������������������������������������������������������������������� 38

3.1.2 ፎቶ ግራፍን በመጠቀም የሀገራችንን ታሪክ መግለጽና መተረክ������������������������������������������������������������������� 39

3.1.3 በቴያትር የሀገራችንን ታሪክ መተረክና መግለፅ ������������������������������������������������������������������������������������� 40

3.2 የሀገራችንን ታሪክ በሙዚቃ መተረክ ������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 41

iii
3.2.1 በፉከራና ቀረርቶ ታሪክን መተረክ (3 ክፍለ ጊዜ)����������������������������������������������������������������������������������� 43

3.2.2 በባህላዊ እስክስታዎች ታሪክን መተረክ ������������������������������������������������������������������������������������������������ 45

3.3.2 በባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች ታሪክን መተረክ ������������������������������������������������������������������������������������� 47

ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ�������������������������������������������������������������������������������� 49


4.1 ሀገር በቀል እውቀቶቻችን በእይታዊ ጥበባት ማድነቅ������������������������������������������������������������������������������������������ 50

4.1.1 ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በንድፍ መግለጽ (2 ክፍለ ጊዜ)�������������������������������������������������������������� 50

4.1.2 ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በወረቀት ሞዛይክ መግለጽ�������������������������������������������������������������������� 52

4.2 ሀገር በቀል እውቀቶችን በቴያትር፣ በፊልምና ፎቶ ግራፍ መግለጽ�������������������������������������������������������������������������� 53

4.3. ሀገር በቀል እውቀቶችን በሙዚቃ ማድነቅ������������������������������������������������������������������������������������������������������� 54

4.3.1 የሽመና ጥበብን በሙዚቃ ማድነቅ������������������������������������������������������������������������������������������������������� 56

4.3.2 መዝሙር፡- አሉን ባለሙያዎች ������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 58

4.3.3 ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችን ማድነቅ ����������������������������������������������������������������������������������������������� 59

ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና������������������������������������������������������ 61


5.1 የእይታዊ ጥበባት ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያላቸው ዝምድና�������������������������������������������������������������������������������� 62

5.1.1 እይታዊ ጥበባት እና ቅርሶቻችን ��������������������������������������������������������������������������������������������������������� 63

5.1.2 እይታዊ ጥበባት እና አንዳንድ ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮች���������������������������������������������������������������������������� 65

5.2 ቴያትር፣ ፊልም፣ ፎቶ ግራፍ እና ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮች����������������������������������������������������������������������������������� 66

5.3 ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ትስስር (2 ክፍለ ጊዜ)����������������������������������������������������������������������������� 68

5.3.1 መዝሙር እውቀት ያብብ ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 69

5.3.2 መዝሙር የታሪክ ቅርሳችን ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 71

5.3.3 መዝሙር ጠንቃቃ ተማሪ ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 72

iv
ምዕራፍ የሥነ ጥበባት ምንነት
1

ከምዕራፉ የሚጠበቁ የትምህርት ውጤቶች


ተማሪዎች ከዚህ ምዕራፍ ትምህርት በኋላ፡-

ƒƒ የሥነ ጥበባት ምንነትን ይገነዘባሉ፣


ƒƒ ንድፍ ለእይታዊ ጥበባት ስራዎች መሰረታዊ ክህሎት መሆኑን ያውቃሉ፣
ƒƒ ንድፍን በመጠቀም ልዩልዩ ስዕሎችን መስራት ይችላሉ፣
ƒƒ የዓብይና የንዑስ ቅኝት የድምጽ ቃናዎችን ያለያሉ፣
ƒƒ ዝቅተኛ እና ከፍተኛ የድምጽ ቃናዎችን ይለያሉ፣
ƒƒ የቁልፍ አመልካቾችን በመጠቀም አብይና ንዑስ ቅኝቶችን መገንባት ይችላሉ፣
ƒƒ የቴያትር እና የፊልምን ምንነትን ይረዳሉ፣

የመማር ማስተማር ዘዴዎች


ለዚህ ምዕራፍ ጠቃሚ ከሆኑ የማስተማሪያ ዘዴዎች መካከል

ƒƒ በገለጻ ማስተማር፣
ƒƒ የተለያዩ ቅኝቶች የተጻፈበት ቻርት ማሳየት
ƒƒ የስዕል ስራዎችን በማስጎብኘት እንዲወያዩ ማድረግ
ƒƒ ተማሪዎች ቡድን እንዲወያዩ ማድረግ
ƒƒ የተግባር ስራዎችን ለተማሪዎች በመስጠት በጥንድ ጥንድ ሆነው ስራዎቻቸውን እንዲገመግሙ ማድረግ
ƒƒ የተቀረጹ ካሴቶችን ማስደመጥ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ልዩ ልዩ የቀለም ቅብ፣ የንድፍ፣ የቅርጽ እና ሌሎች የሥነ ጥበብ ስራዎች
ƒƒ ስለ ሥነ ጥበባት ምንነት የሚናገሩ አጋዥ መጽሐፍት
ƒƒ የተቀረጹ ቪዲዮዎች፣ የድምጽ ማጫወቻዎች እና ትረካዎች
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ ስዕሎች

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 1


የግምገማና የክትትል ስልት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይቶች እና ጽብረቃዎችን ማዳመጥ
ƒƒ የተማሪዎችን ስራዎች ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የቃል ጥያቄዎችን መጠየቅ
ƒƒ የጽሁፍ ጥያቄዎችን ለተማሪዎች መስጠትና ግብረመልሶችን መስጠት
ƒƒ የተለየ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን አዘጋጅቶ መስጠት

1. የሥነ ጥበባት ምንነት

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


የሥነ ጥበብ ትርጉም በአንድ ዓረፍተ ነገር ብቻ የተወሰነ አይደለም። ሥነ ጥበብ የፈጠራ እና ክህሎት ልምምድ ውጤት ነው ብለን
መግለጽ እንችላለን። ነገሮችን ሆን ብሎ የማደራጀት ተግባር ሲሆን ሀሳብና ስሜን የመግለጫ መንገድ ነው። የጥበብ ባለሙያው
ማለትም ሠዓሊው፣ ሙዚቀኛው እና የቴያትር ደራሲው ሀሳብና ስሜቱን የሚገልጽበት የፈጠራ ስራ ነው። ሥነ ጥበብ ትውን እና
እይታዊ ጥበባት ተብሎ በሁለት ይከፈላል። ትውን ጥበባት የምንላቸው ቴያትር፣ ድራማ፣ ዳንስ፣ ሙዚቃ የመሳሰሉት ናቸው።
እይታዊ ጥበባት የሚባሉት ደግሞ ቀለም ቅብ፣ ቅርጽ፣ ንድፍ፣ ዲዛይን፣ ፎቶግራፍ፣ ኪነ ህንጻ፣ ህትመት የመሳሰሉት ናቸው። የሥነ
ጥበብ ስራዎች ሥነ ውበታዊ ፋይዳ ያላቸው ሲሆን በማህበረሰባዊ የእድገት ለውጥ ውስጥ ትልቅ ድርሻ አላቸው።

በዚህ ርዕስ የስነ ጥበብ ምንነትን እና የሥነ ጥበብ ዘርፎችን ለተማሪዎች ለማስገንዘብ እንዲያስችል ሆኖ የቀረበ ሲሆን ስለትውን እና
እይታዊ ጥበባት ጠቅለል ያለ ማብራሪያ የሚያቀርብ ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የስነ ጥበብ ምንነትን ይገነዘባሉ
ƒƒ የስነ ጥበብ ዘርፎችን መዘርዘር ይችላሉ
ƒƒ በአካባቢያቸው ያሉ ስነ ጥበባዊ ስራዎች ያላቸውን ጠቀሜታ መለየት ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ቅድመ እውቀታቸውን ለመፈተሽ አዕምሮ ማነቃቂያ የቃል ጥያቄ መጠየቅ
ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ስለ ስነ ጥበብ ምንነት የመነሻ ሀሳብ በመስጠት ክርክሮችን እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ስነ ጥበባዊ ስራዎችን እንዲመለከቱ መጋበዝ
ƒƒ በአካባቢው ሙዝየሞችና ሌሎች የስነ ጥበብ ማሳያ ስፍራዎች ካሉ ማስጎብኘት

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ስለ ሥነ ጥበብ ምንነት ማብራሪያ የሚሰጡ የተቀረጹ የድምጽ እና የምስል ትረካዎች
ƒƒ የቀለም ቅብ፣ የንድፍ የቅርጽ እና መሰል የሥነ ጥበብ ስራዎች

2 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


ƒƒ ልዩ ልዩ የስነ ጥበብ ስራዎችን የሚያሳዩ ፎቶ ግራፎች፣
ƒƒ የስነ ጥበብ ምንነትን የሚያብራሩ አጋዥ መጽሐፍት

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን ማብራሪያዎችና መልሶች ማዳመጥ
ƒƒ ተማሪዎች በቡድን ሲወያዩ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ ልዩ ድጋር ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን አዘጋጅቶ መስጠት
ƒƒ የቃል እና የጽሁፍ ጥያቄዎችን መጠየቅ
ƒƒ የተማሪዎችን የክፍል ውስጥ እና የቤት ስራዎች ገምግሞ ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ አጭር የጽሁፍ ፈተና በማዘጋጀት ለተማሪዎች የተቀመጡትን የመማር ውጤቶች መሳካታቸውን ማረጋገጥ

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ በተማሪው መጽሐፍ ላይ የተቀመጡ የቅድመ እውቀት ጥያቄዎችን ለተማሪዎች በቡድን እና በግል በመጠየቅ ወደ ትምህርቱ
መግባት ቢቻል
ƒƒ የሥነ ጥበብ ትምህርት ሲባል ከዚህ በፊት በቀለም ቅብ፣ በቅርጽ እና በህትመት ወዘተ የተወሰነ ሳይሆን ትውን እና እይታዊ
ጥበባት የሚባሉ ዘርፎች እንዳሉት ትኩረት ሰጥተው ይንገሯቸው።
ƒƒ የሥነ ጥበብ ምንነትን በተመለከተ ተማሪዎች የመልመጃ አንድን ጥያቄዎች እንደ መነሻ በመውሰድ ሰፊ የቡድን ውይይትና
ክርክር የሚያደርጉበትን አውድ ቢፈጥሩላቸው የተሻለ ነው።
ƒƒ ልዩ ልዩ ስነ ጥበባዊ ስራዎችን በክፍል ውስጥ በማምጣት ለተማሪዎች በማሳየት ያላቸውን ጠቀሜታ እንዲናገሩ ቢያደርጉ
ተመራጭ ይሆናል።
ƒƒ የሚቻል ከሆነ ሥለ ስነ ጥበብ ምንነት አስተማሪ የሆኑ ተቀርጸው የተዘጋጁ የድምጽ እና የምስል ትረካዎች ይጋብዟቸው።
ƒƒ በአካባቢው የስዕል ማሳያ ቦታዎች፣ ሙዝየሞች፣ የቴያትር ቤቶች እና የአደባባይ ሀውልቶች ካሉ ተማሪዎች እንዲጎበኟቸው
ቢያመቻቹ እና ጉብኝትን የእለታዊ እቅድ አካል ቢያደርጉት

1.1 ንድፍ (Drawing)

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


ንድፍ ለሁሉም ስነ ጥበባዊ ስራዎች መሰረት ነው። ረቂቅ የሆነ ስሜትን ለመግለጽ እና በአካባቢያችን የምናስተውላቸውን ነገሮች
ለመሳል፣ እና ለመቅረጽ የሚያስችለን የስነ ጥበብ ተግባር ነው። ንድፍ በእርሳስ፣ በብዕር፣ በጠመኔ፣ በከሰል፣ እና በባለቀለም እርሳሶች
ወዘተ ወረቀት፣ ካርቶን ወይም ሌላ ሰሌዳ ላይ ምልክት እና የቶን ደረጃዎችን በማኖር ስዕል የማስገኘት ሂደት ነው።

ንድፍ እንደ ተሟላ ድርሰት ሠዓሊው ሀሳቡን፣ ስሜቱን እና ምልከታውን በሰሌዳ ላይ የሚያሰፍርበት /የሚሰልበት/ ነው። ንድፍ እንደ
መነሻ ዲዛይን በመሆን አንድ የተሟላ ነገር ለማስገኘት የሚያስችል ስዕላዊ እቅድ ሆኖ ሊያገለግለን ይችላል። ንድፍ የነገሮችን መልክ፣
ቅርጽ እና ሁኔታ ለማጥናት በእርሳስ (እርሳስን ሊተኩ በሚችሉ የስዕል መሳሪያዎች) የምናደርገው ስዕል የመስራት ልምምድ ነው።

በዚህ ርዕስ ስለ ንድፍ ምንነት እና ንድፍ ለቀለም ቅብ፣ ለቅርጽ እና ለሌሎች የእይታዊ ጥበባት ዘርፎች መሰረት እንደሆነ የሚያስተምር
ነው።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 3


የመማር ውጤቶች
ƒƒ የንድፍን ምንነት እና ጠቀሜታ ያውቃሉ
ƒƒ ለንድፍ የሚያስፈልጉ ቁሳቁሶችን ይለያሉ
ƒƒ ንድፍን በመጠቀም ቀለም ቅብ እና ሌሎች የእይታዊ ጥበባት ስራዎች መስራት ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ትምህርቱን ለማስተዋወቅ ገለጻን መጠቀም
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የንድፍና የቀለም ቅብ ስራዎችን በማስጎብኘት የምስል ትንተና እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ተደጋጋሚ የግል የተግባር ስራዎችን መስጠት
ƒƒ በንድፍ ስራዎቻቸው ላይ የጥንድ ውይይት በማድረግ እስርበርስ እንዲገማገሙ ማድረግ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የንድፍን ተግባር የሚያስተምሩ ተንቀሳቃሽ ምስሎች (ቪዲዮ)
ƒƒ ባለ ሁለትና ባለ ሶስት አውታረመጠን የንድፍ የቀለም ቅብ እና ሌሎች ስራዎች
ƒƒ ለሞዴልነት የሚያስፈልጉ ልዩልዩ ቁሳቁሶች

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን ማብራሪያዎችና መልሶች ማዳመጥ
ƒƒ ተማሪዎችን የንድፍ ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ ልዩ ድጋር ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን አዘጋጅቶ መስጠት
ƒƒ የተማሪዎችን የንድፍ ስራ ተመልክቶ ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ አጭር የጽሁፍ ፈተና

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ ለተማሪዎች አጋዥ የሆኑ የንድፍ፣ የቀለም ቅብ እና ሌሎች የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን በክፍል ውስጥ ያስቀምጡ
ƒƒ የሚቻል ከሆነ ተማሪዎች የንድፍ ትምህርት የሚማሩበት ክፍል ቢያዘጋጁላቸው
ƒƒ ተማሪዎች በየግላቸው ተደጋጋሚ የንድፍ ልምምድ እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ለተማሪዎች የንድፍ አሰራርን በተግባር በክፍል ውስጥ ማሳየት ቢቻል ጥሩ ነው
ƒƒ ንድፍ ከነደፉ በኋላ የቀለም ቅብ እና ሌሎች የእይታዊ ጥበባት ሥራዎች በክፍል ውስጥ እንዲሞክሩ እና በስራዎቻቸው ላይ
እርስ በርስ እንዲወያዩ ያድርጉ

4 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


1.1.1 የንድፍ ተግባር

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (6 ክፍለ ጊዜ)


ንድፍ በቀላሉ በእርሳስና ወረቀት መስመር ከማኖር እና ከመሞነጫጨር ይጀመራል። የመሞነጫጨር ሂደቱ እየዳበረ እና እየተገራ
ሲሄድ የንድፍ ክህሎታችን ያድጋል። ንድፍ በጥናት እና በተደጋጋሚ ልምምድ የሚዳብር ነው። አንድ ሰው በንድፍ የነገሮችን
የሚወክልበት አቅም ካዳበረ ሌሎቹን የስነ ጥበብ ዘርፎች በቀላሉ መከወን እና ማደራጀት ይችላል። ለዚያም ነው የንድፍ ክህሎት
በስነ ጥበብ ትምህርት ውስጥ መሰረታዊ ተደርጎ የሚወሰደው።

በዚህ ርዕስ ውስን የሆኑ የንድፍ ተግባራትን ተማሪዎች በስዕል ደብተራቸው ላይ እንዲለማመዱ እና ንድፍ በመጠቀም ቀለም ቅብ እና
ሌሎች የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን መስራት የሚሞክሩበት ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ልዩ ልዩ ቁሳቁሶችን መንደፍ ይችላሉ
ƒƒ የንድፍ አሰራር ቅደም ተከተሎችን መለየት ይችላሉ
ƒƒ ንድፍን ለሌሎች የእይታዊ ጥበባት ስራዎች መነሻነት መጠቀም ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የንድፍና የቀለም ቅብ ስራዎችን በማሳየትና በማስጎብኘት የምስል ትንተና እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ተደጋጋሚ የግል የተግባር ስራዎችን መስጠት
ƒƒ በንድፍ ስራዎቻቸው ላይ የጥንድ ውይይት በማድረግ እስር በርስ እንዲገማገሙ ማድረግ
ƒƒ ሰርቶ ማሳየት፣ የንድፍ ስራዎችን ማስጎብኘት፣ የሸረሪት ዲያግራም መጠቀም

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የንድፍን ተግባር የሚያስተምሩ ተንቀሳቃሽ ምስሎች (ቪዲዮ)
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የንድፍ ስራዎች፣ እርሳስ፣ ወረቀት፣ የስዕል ማስደገፊያ፣ ላፒስ፣
ƒƒ መቅረጫ እና የንድፍ ቁሳቁሶች፣ ለሞዴልነት የሚያስፈልጉ ልዩልዩ ቁሳቁሶች

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎችን የንድፍ ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ ልዩ ድጋር ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን አዘጋጅቶ መስጠት
ƒƒ የተማሪዎችን የንድፍ ስራ ተመልክቶ ግብረ መልስ መስጠት

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ ለተማሪዎች አጋዥ የሆኑ የንድፍ፣ የቀለም ቅብ እና ሌሎች የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን በክፍል ውስጥ ያስቀምጡ
ƒƒ ሞዴል የሚሆኑ ቁሳቁሶችን በማደራጀት ንድፍ እንዲለማመዱ ያድርጉ
ƒƒ ተማሪዎች በየግላቸው ተደጋጋሚ የንድፍ ልምምድ በክፍል ውስጥ እና ከክፍል ውጭ እንዲያካሂዱ ማድረግ ቢቻል

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 5


ƒƒ ለተማሪዎች የንድፍ አሰራርን በተግባር በክፍል ውስጥ ማሳየት ቢቻል ጥሩ ነው
ƒƒ ንድፍ ከነደፉ በኋላ የቀለም ቅብ እና ሌሎች የእይታዊ ጥበባት ሥራዎችን በክፍል ውስጥ እንዲሞክሩ እና በስራዎቻቸው
ላይ እርስ በርስ እንዲወያዩ ያድርጉ

1.2 አብይና ንዑስ ቅኝቶች፣ የድምጽ ቃና እና የቁልፍ አመልካች ምልክቶች

መሰረታወ ጽንሰ ሀሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


ቅኝት፡- የድምፆች መሰላል ወይም የድምፆች በቅደም ተከተል መደርደር ነው። የአገራችን ሙዚቃዎች በአምስት ድምፆች የተመሰረቱ
ቢሆንም አንዳንድ የአገራችን ክፍሎች ከአምስት ባነሱ ድምፆች የሚመሰረቱ ሙዚቃዎች አሏቸው። መነሻቸው ግን ሰባቱ ዓለማቀፍ
የሙዚቃ ድምፆች ናቸው። በቅኝት አመሰራረት የባለ ሰባት ድምፅ አደራደር ስርዓት ዲያቶኒክ ቅኝት ይባላል። የባለ አምስት ድምፅ
ድርድር ደግሞ ፔንታቶኒክ ቅኝት ይባላል። የዲያቶኒክ ቅኝት ዓይነቶች ሁለት ናቸው። እነሱም- አብይ ቅኝትና ንዑስ ቅኝት ናቸው።
አብይ ቅኝት ዋናው የቅኝት መሰረት ነው። አብይ ቅኝትን እንደመነሻነት በመጠቀም ሌሎች ቅኝቶችን እንመሰርታለን። አብይ ቅኝት
ሲመሰረት አንድ ሙሉና ግማሽ የድምፅ ደረጃዎች አሉት። በሁለት ድምፆች መካከል ያለውን የድምፅ ንዝረት መጠን ደግሞ የድፅ
ርቀት (Intervale) ይባላል። በማንኛውም አብይ ቅኝት (ሜጀር ስኬል) ግማሽ የድምፅ ርቀት የምናገኘው ከ3 ወደ 4 እና ከ7 ወደ
8 ብቻ ሲሆን ሌሎቹ የድምፅ ደረጃዎች ደግሞ አንድ ሙሉ የድምፅ ርቀት አላቸው። የአንድ ቅኝት 8ኛ ድምፅ ኦክታቭ ይባላል።
ከC አብይ ቅኝት ውጭ ያሉ ምንኛውም ቅኝት ለመገንባት የቁልፍ አመልካች ምልክቶችን መጠቀም ያስፈልጋል። ይህ ርዕስ ትኩረት
የሚደረገው የተለያዩ ድምፆችን መነሻ በማድረግ ቅኝት /ስኬል/ ማስገንባት ላይ ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ቅኝት የድምፆች ድርድር ወይም መሰላል መሆኑን ያውቃሉ።
ƒƒ ቅኝት አብይና ንዑስ (ሜጀርና ማይነር) ተብሎ በሁለት እንደሚከፈል ይገነዘባሉ።
ƒƒ በተለያዩ ስኬሎች አብይና ንዑስ ቅኝቶችን በስታፍና ከስታፍ ውጭ መገንባት ይችላሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች፡-


ƒƒ ቅኝቶችን ለመቅረጽ የሚያስችል መቅረጸ ድምጽ፣
ƒƒ ቅኝት (ስኬል) የተቀረፀበት ካሴት፣
ƒƒ የድምፅ ማጫዎቻ ቴፕ፣ ቻርት ወረቀት፣ ማርከር፣
ƒƒ ስማርት ስልኮች፣ ቅኝቶች የተገነቡበት ወረቀት፣

የማስተማሪያ ስነ-ዘዴዎች
ƒƒ ስለ ቅኝት ገለፃ በማድረግ ግንዛቤ መፍጠር፣
ƒƒ ስኬልን በጥቁር ሰሌዳ፣ በካርቶንና ፍሊፕ ቻርት ደርድሮ ማሳየት፣
ƒƒ ተማሪዎችን በጥንድ በጥንድ በማድረግ እንዲወያዩ ማድረግ፣
ƒƒ በግል ቅኝትን እየደረደሩ እንዲማሩ ማድረግ፣
ƒƒ ከቅኝት ጋር የተያያዙ ጥያቄዎችን በመጠየቅ ግንዛቤያቸው እንዲያሰፉ ማድረግ፣
ƒƒ ቀድመው ተቀርጸው የተዘጋጁ ቅኝቶችን ለተማሪዎች በማሰማት፣

6 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


የክትትልና ግምገማ ዘዴዎች፡-
ƒƒ ስኬል ግንባታ ላይ ያተኮሩ የቃልና የጽሁፍ ጥያቄዎች፣
ƒƒ የተግባር ስራዎች ላይ የሚደረግ ድጋፍና ክትትል፣
ƒƒ የተሰሩ ሥራ ውጤቶች ምልከታ።

ለመምህሩ (ሯ)
ƒƒ ተማሪዎችን በአካባቢያቸው ያሉ ሙዚቃዎችን እንዲያዜሙ በመጋበዝ ያዜሟቸው ሙዚቃዎች ቅኝት ላይ የተመሰረቱ
መሆናቸውን መንገር።
ƒƒ በመጀመሪያ C መነሻ በማድረግ ማንኛውንም አይነት የሙዚቃ መክፈቻ ቁልፎችን ሳይጠቀሙ በሚከተለው መንገድ
ከሁለቱ በአንዱ ቅኝት እንዲሰሩ ማሳየት።
ለምሳሌ፡- 1

ምሳሌ፡- 2 G A B C D E F# G
ƒƒ የተገነቡት ቅኝቶች ያላቸውን የድምፅ ቃና ኪቦርድ በመጠቀም ማሰማት።

1.2.1 አብይ ቅኝት (ሜጀር ስኬል)

የመማር ውጤቶች (4 ክፍለ ጊዜ)


ƒƒ በተለያዩ ስኬሎች አብይ ቅኝትን (ሜጀር ስኬል) መመስረት ይችላሉ።
ƒƒ አብይ ቅኝትን (ሜጀር ዲያቶኒክ ስኬልን) በሙዚቃ መጻፊያ ሰሌዳ ላይ መደርደር ይችላሉ።
ƒƒ በአብይ ቅኝት (ሜጀር ስኬል) ከአንዱ ወደ ሌላው ያለውን የድምጽ ርቀት ይለያሉ።
ƒƒ የአብይ ቅኝትን የድምፅ ቃና እያዳመጡ ያደንቃሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ፍሊፕ ቻርት ላይ የተገነቡ ቅኝቶች፣
ƒƒ አብይ ቅኝት (ሜጀር ስኬል) የተቀረፀበት ካሴት፣
ƒƒ ቅኝቶች በምስል ተጽፈው የሚገኙበት ቻርት፣
ƒƒ ማርከር፣ ፍሊፕ ቻርት፣ ኪቦርድ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 7


የማስተማሪያ ስነ-ዘዴዎች
ƒƒ ገለፃ በማድረግ ማስተማር፣
ƒƒ የቻርት ወረቀት ላይ የስኬሎችን አገነባብ ሰርቶ ማሳየት፣
ƒƒ የተሰጣቸውን ተግብር ጥንድ ጥንድ በመሆን እንዲወያዩ ማድረግ፣
ƒƒ የግል ችሎታን ለማዳበር ተማሪዎች በግላቸው እንዲለማመዱ ማድረግ፣
ƒƒ የተቀረፁ ቅኝቶችን ክፍል ውስጥ ማሰማት፣
ƒƒ የቅኝት አገነባብን የሚያሳዩ ቪዲዮዎችን ማሳየት።

የክትትልና ግምገማ ዘዴዎች


ƒƒ የቃልና የጽሑፍ ጥያቄ በመጠየቅ አላማው መሳካቱን ማረጋገጥ፣
ƒƒ በተግባር የሚከናወኑ ሥራዎች ምልከታና ድጋፍና ክትትል፣
ƒƒ በተማሪዎች የሚቀርቡ ዘገባዎችን መከታተልና ማረም ፣
ƒƒ በተማሪዎች የተሰሩ ሥራ ውጤቶች ምልከታ ማድረግ።

ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ በመጀመሪያ የሲ አብይ ቅኝትን በፒያኖ ወይም በሌላ በማስደመጥ፣ መነሳሳት መፍጠር፣
ƒƒ የሲ ቅኝትን ድምፅ አደራደር /አገነባብ/ ሰርቶ ማሳየት፣
ƒƒ ከሲ ቅኝት በመነሳት ጂ ቅኝትን መጠነኛ እገዛ በማድረግ እራሳቸው እንዲሰሩ መገፋፋት፣
ƒƒ ስለ ጂ አብይ ቅኝት ለማስተማር አስቀድመው የተማሯቸውን የሲ አብይ ቅኝት የድምፅ (የስኬል አደራደር ) ስልት
እንዲጠቀሙ ማበረታታት።
ƒƒ የቅኝት አገነባባቸው ባላ አምስት ክብ /ሰርክል ኦፍ ፊቭዝን/ እንዲከተሉ በሚቀጥለው መንገድ ማሳየት “1” እስከ “7” ድረስ
ያለውን ስልት በቅደም ተከተል ማሰራት።

1ኛ ዓማራጭ

ሀ/ የሻርፕ ሜጀር ስኬሎች አገነባብ ቅደም ተከተል


1. C D E F G A B C ብለው ይደርድሩ

2. አምስተኛውን ቆጥረው ይፃፉ

3. 5ኛው G ነው

4. G A B C D E F G ብለው እንደገና ይደርድሩ፣

5. ቀጥሎ 7ኛወን ድምፅ ቆጥረው ሻርፕ ያድርጉ

6. 7ኛው ድምፅ F# ነው

7. 5ኛውን ቆጥረው ሲጽፉ ሻርፕ ያለው ከሆነ ከነ ሻርፑ ይጻፉ።

8 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


1. C D E F G A B C

2. G A B C D E F# G

3. D E F# G A B C# D

4. A B C# D E F# G# A

5. E F# G# A B C# D# E

6. B C# D# E F# G# A# B

7. F# G# A# B C# D# E# F#

8. C# D# E# F# G# A# B# C#

2ኛ አማራጭ

ሻርፕ ሜጀር ቅኝቶች /ሻርፕ ሜጀር ስኬሎች/


የስኬሉ ስም ያለው የሻርፕ ብዛት ሻርፖቹ

C የለውም የለውም

G 1 F#
D 2 F# C#
A 3 F# C# G#
E 4 F# C# G# D#
B 5 F# C# G# D# A#
F# 6 F# C# G# D# A# E#
C# 7 F# C# G# D# A# E# B#

ƒƒ በዚህ ቅደም ተከተል G አብይ ቅኝትን እገዛ እያደረጉላቸው ካለማመዱ በኋላ በምሳሌው መሰረት ሌሎቹን ቅኝቶች ራሳቸው
እንዲሰሩ ማገዝና ማበረታታት።
እያንዳንዱን አብይ ቅኝት /ሜጀር ስኬል/ ሲገነቡ በሚከተለው መንገድ የድንገተኛ ምልክቶችን ተጠቅመው ማስቀመጥ
ይችላሉ። ወይም ከስታፍ ቀጥሎ የቁልፍ አመልካቾችን በመጠቀም እንዲገነቡ ያሳዩዋቸው።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 9


ƒƒ ቀድሞ የተረዱና የተሻለ ለሚሰሩ ተማሪዎች ለእነሱ ብቻ የማበልፀጊያ ጥያዎችን መስጠት፣
ƒƒ /ለምሳሌ ሲ አስተማሪው አሳይቶ “ጂ” ን ተማሪዎቹ እንዲሰሩ ሲያደርግ ቀድመው ለተረዱ ተማሪዎች ከ”ጂ” በተጨማሪ ዲ
ወይም “ኤ”ን ጨምረው እንዲሰሩ ማበረታታት/
ƒƒ በመጨረሻ እነዚህን ቅኝቶች በፒያኖ ወይም በሌላ የሙዚቃ መሳሪያዎች ተቀርፀው የቀረቡ ካሉ እንዲያዳምጡ ማድረግ።

ለ/ የፍላት ሜጀር ስኬሎች አገነባብ ቅደም ተከተል


ƒƒ ፍላት በመጠቀም አብይ ቅኝቶችን ለማስገንባት አደራደሩን የሻርፕ ስልትን ይጠቀሙ፣
ƒƒ አቆጣጠሩ ግን አራት ወደ ፊት ይሆናል።
ƒƒ በመጀመሪያ ከ C እስከ C ይደርድሩ
1. C D E F G A B C

2. አራተኛውን ቆጥረው እንደገና ይፃፉ

10 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


3. 4ኛው F ነው

4. F G A B C D E F

5. ከF ተነስተው 4ኛውን ድምፅ ፍላት ያድርጉ

6. F G A B C D E F

7. ፍላት የሚሆነው 4ኛ ድምፅ B ነው

8. ልምምዱ በዚህ መንገድ ይቀጥል

1. C D E F G A B C

2. F G A B C D E F

3. B C D E F G A B

4. E F G A B C D E

5. A B C D E F G A

የስኬሉ ስም ያለው የፍላት ብዛት የፍላት ስሞች

C የለውም የለውም

F 1 B
B 2 B E
E 3 B E A
A 4 B E A D

ƒƒ የተሰጣቸውን ምሳሌዎች በመጠቀም ቀሪ ባለ ፍላት ቅኝቶችን ተማሪዎች እንዲሰሯቸው ማበረታታትና መከታተል።


ƒƒ በፍላትም ሆነ በሻርፕ የተገነቡ ቅኝቶች የድምፅ ርቀት ልዩነት እንደሌላቸው ቀጣዩን የኤ እና የጂ ሜጀር ምሳሌዎች ማሳየት፣
ƒƒ ለምሳሌ፡- የኤፍ ቅኝትና የጂ ቅኝትን በሚቀጥለው መንገድ ያሳዩዋቸው።

1.2.2 ንዑስ ቅኝት (ማይነር ስኬል)

መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


ንዑስ ቅኝቶች ለስለስ ያለ የድምፅ ቃና ወይም ለዛ ያላቸው የቅኝት አይነቶች ናቸው። ንዑስ ቅኝቶች ካላቸው የድምጽ ባህርያት
በመነሳት በሶስት ዋናዋና ክፍሎች ይከፈላሉ። እነርሱም፡- ናቹራል ንዑስ ቅኝት፣ ሀርሞኒክ ንዑስ ቅኝት እና ሜሎዲክ ንዑስ ቅኝት
ናቸው። በዚህ የክፍል ደረጃ ስለ ናቹራል ንዑስ ቅኝትን የሚማሩ ይሆናል። ናቹራል ንዑስ ቅኝት የአብይ ቅኝትን ባህሪ የሚወርስ
የቅኝት አይነት ነው። ናቹራል ንዑስ ቅኝት ከ2 ወደ 3 እና ከ5 ወደ 6 ግማሽ የድምፅ ርቀት አለው። ቀሪዎቹ የድምፅ ደረጃዎች ደግሞ
አንድ ሙሉ ርቀት አላቸው። የንዑስ ቅኝት አመሰራረት እንደ አብይ ቅኝት 7ቱን የሙዚቃ ድምፆች ተጠቅመን የምንመሰርተው ቅኝት
ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የንዑስ ቅኝት አይነቶችን ይለያሉ።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 11


ƒƒ በተለያዩ ስኬሎች ናቹራል ንዑስ ቅኝትን ከስታፍ ውጭ መገንባት ይችላሉ።
ƒƒ በተለያዩ ስኬሎች ናቹራል ንዑስ ቅኝትን ስታፍ ላይ መገንባት ይችላሉ።
ƒƒ የንዑስ ቅኝት የድምፅ ቃናዎችን ያደንቃሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የንዑስ ቅኝት (ማይነር ስኬል) የተቀረፀበት ካሴት፣
ƒƒ ማይነር ቅኝት የተፃፈበት የቻርት ወረቀት፣
ƒƒ ሰባት ድምፅ የሚያወጡ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣
ƒƒ ማርከር፣ ወረቀት፣ ፍሊፕ እርሳስ፣ ቻርት።

ማስተማሪያ ስነ-ዘዴዎች
ƒƒ ቅኝትን የተመለከቱ ጥያቄና መልስ ማዘጋጀት፣
ƒƒ ገለፃ በማድረግ ማስተማር፣
ƒƒ የቻርት ወረቀት ላይ የስኬሎችን አገነባብ ሰርቶ ማሳየት፣
ƒƒ የተሰጣቸውን ተግብር በጥንድ ጥንድ በመሆን እንዲወያዩ ማድረግ፣
ƒƒ ተማሪዎች በግላቸው እንዲለማመዱ ማድረግ፣

የክትትልና ግምገማ ዘዴዎች


ƒƒ የቃልና የጽሑፍ ጥያቄዎች፣
ƒƒ በተግባር የሚከናወኑ ሥራዎች ላይ ክትትል ማድረግ፣
ƒƒ የተግባር ስራ ውጤቶች ምልከታ።
ƒƒ ተማሪዎች እርስ እራሳቸውን እንዲመዛዘኑ ማድረግ።
ƒƒ ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ ንዑስ ቅኝቶች ከአብይ ቅኝት ከሜጀሩ ሶስት ወደ ኋላ ተመልሰን እንደምናገኘው ማሳየት
ƒƒ ለምሳሌ C D E F G A B C ብለን ከፊት ወደ ኋላ 3 እንዲቆጥሩ ማድረግ።
ƒƒ C D E F G A B C
3 2 1
ƒƒ ከመጨረሻው C ተነስተው ወደ ኋላ 3 ሲቆጥሩ የሚያገኙት A ነው። የA ማይነር ስኬል ድርድርም A B - C D E
- F G A መሆኑን ማሳየት።
ƒƒ እነዚን ድሞፆች ጂ ቁልፍ ላይ በየ ቦታቸው በማስቀመጥ ቅኝቱን ማስደርደር።

12 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


የA ናቹራል ንዑስ ቅኝትአደራደር፡-

ልምምዱን በዚህ መንገድ በማሰራት በቀሪ ስኬሎች ናቹራል ማይነር ቅኝትን እንዲለማመዱ በማድረግ በዚህ የክፍል ደረጃ እንዲያውቁ
የሚጠበቀው ስለ ናቹራል ንዑስ ቅኝት በመሆኑ ቀሪዎቹን በሌላ የክፍል ደረጃ የሚማሩ ይሆናል።

1.2.3 የድምፅ ቃና (pitch)

መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


በወፍራምና በቀጭን ድምፅ የሚገለፅ የድምፅ ለዛ ቃና (pitch) ይባላል። በጂ ቁልፍ መስመሮችና ክፍት ቦታዎች ላይ የተፃፉት
ድምፆች ከፍተኛ የድምፅ ቃና (high pitch) ሲሆኑ። በኤፍ ቁልፍ መስመሮችና ክፍት ቦታዎች ላይ የተፃፉት ድምፆች ደግሞ ዝቅተኛ
የድምፅ ቃና (low pitch) ናቸው። ከፍተኛ ድምፅ ማለት ቀጭን ድምፅ ሲሆን ዝቅተኛ ድምፅ ደግሞ ወፍራም ድምፅ ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ወፍራምና ቀጭን ድምፆች የድምፅ ቃና (pitch) እንደሚባል ይረዳሉ፣
ƒƒ በፍተኛ የድምፅ ቃና (high pitch) የተለያዩ መዝሙሮችን መዘመር ይችላሉ።
ƒƒ በወፍራም የድምጽ ቃና (low pitch) የተለያዩ መዝሙሮቸን መዘመር ይችላሉ።
ƒƒ የወፍራምና የቀጭን የድምፅ ቃናዎችን ልዩነት ያደንቃሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የተለያዩ የድምጽ ቃናዎች የተቀረፀበት ካሴት፣
ƒƒ የድምፅ ማጫዎቻ ቴፕ፣ ማሲንቆ፣ ክራር፣ ዋሽንት፣ የእጅ ስልኮች (ሞባይል)፣
ƒƒ የተለያዩ ወፍራምና ቀጭን ድምፅ ያላቸው እንስሳት የተቀረጸበት ካሴት…

ማስተማሪያ ስነ-ዘዴዎች
ƒƒ በገለፃ ማስተማር፣
ƒƒ ዘምሮ ማሰማት፣ የተቀረጹ ቪዲዮ ካሴቶችን ማሳየት።
ƒƒ በግል እንዲዘምሩ ማድረግ፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 13


ƒƒ የቡድን ስራ በመስጠት ተማሪዎች እርስ በርሳቸው እንዲማሩ ማድረግ፣
ƒƒ በጥያቄና መልስ አማካኝነት እንዲማሩ ማድረግ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው ዋሽንት፣ ክራር፣ መሰንቆ ተጫዋቾችንና ዘፋኞችን በመጋበዝ፣

የክትትልና ግምገማ ዘዴዎች


ƒƒ የጽሑፍና የቃል ጥያቄዎች፣
ƒƒ በተግባር የሚከናወኑ ሥራዎች ምልከታ፣
ƒƒ ለተሰሩ የተግባር ሥራ ውጤቶች ግብረ መልስ መስጠት።

ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ ተማሪዎች ስለ ከፍተኛና ዝቅተኛ የድምጽ ቃና ከመማራቸው በፊት በየ መጡበት አካባቢ የሚያውቋቸውን ዜማዎች
በወፍራምና በቀጭን የድምፅ ቃና እንዲጫወቱና ልዩነቱን በቀላሉ እንዲረዱት ማድረግ።
ƒƒ የተለያዩ ወፍራምና ቀጭን ድምፅ ያላቸው የቤት እንስሳትን ድምፅ በመቅረጽ የከፍተኛና የዝቅተኛ የድምጽ ቃናዎችን
በቀላሉ እንዲለዩ ማድረግ።
ƒƒ አንድ ቀላልና ተማሪዎቹ የሚያውቁት መዝሙር በመምረጥ ሴቶቹ በከፍተኛ የድምፅ ቃና ወንዶች ደግሞ በዝቅተኛ የድምጽ
ቃና እንዲዘምሩ በማድረግ ይዘቱን ቀለል አድርጎ ማቅረብ።
ƒƒ ከላይ አብይ ቅኝቶችን በመገንባት ሁደት የሰሯቸውን ስኬሎች ከሲ ጀምረው በየ ተራ እንዲዘምሯቸው ያድርጉ።
ƒƒ ስኬሉን በቀላሉ እንዲይዙ የሚከተለውን የዞልተን ኮዳሊን ስልት ይጠቀሙ።

1.2.4 የቁልፍ አመልካች ምልክቶቾ

መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ (3 ክፍለ ጊዜ)


የቁልፍ አመልካች ምልክቶች የምንላቸው ሻርፕና ፍላት ናቸው። የተለያዩ ሜጀር ስኬሎችን ስታፍ ላይ ለመገንባ፣ የተለያዩ ዜማዎችን
ስታፍ ላይ በፈለግነው ሜጀር ስኬል ለመፃፍ ሻርፕና ፍላት የቁልፍ አመልካች ምልክቶችን እንጠቀማለን። በተለያዩ ቁልፎች ላይ
የምንገነባውን አብይና ንዑስ ቅኝቶች ከአንዱ ወደ ሌላው ያለውን ርቀት ጠብቀን እንድንገነባ ወይም አንድን ቅኝት /ስኬል/ ሙሉ
የሚያደርጉ የሙዚቃ ምልክቶች ናቸው። እነዚህም ምልክቶች በሙዚቃ መጻፊያ ሰሌዳ ላይ ከቁልፍ ቀጥሎ በአቀማመጥ ቅደም

14 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


ተከተላቸው ይፃፋሉ። ሲ ሜጀርን ተጠቅመን ቅኝት ስንገነባ ምንም ሻርፕም ሆነ ፍላት ስለሌለው ምንም አይነት የቁልፍ አመልካቾችን
አንጠቀምም። ከሲ ውጭ ያሉ ሌሎች ዓብይ ቅኝቶችን ለመገንባት ግን የቁልፍ አመልካች ምልክቶችን እንጠቀማለን።

ሻርፕ፡- አንድን ድምፅ ከነበረው ድምፅ ላይ በግማሽ ድምፅ እንዲጨምር ወይም እንዲቀጥን የሚያደርግ የሙዚቃ ምልክት ነው።
ምልክቱም # ነው።

ፍላት፡- አንድን የሙዚቃ ድምፅ ከነበረው ድምፅ ላይ በግማሽ ድምፅ እንዲቀንስ ወይም እንዲወፍር የሚያደርግ ሲሆን ምልክቱም
ይህ ( ) ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የቁልፍ አመልካች ምልክቶችን ያውቃሉ፣
ƒƒ ስታፍ ላይ የቁልፍ አመልካች ምልክቶችን አቀማመጥ ይለያሉ።
ƒƒ ስታፍ ላይ የቁልፍ አመልካች ምልክቶችን አቀማመጥ መስራት ይችላሉ።
ƒƒ የቁልፍ አመልካች ምልክቶች የሚፈጥሩትን የድምፅ መለዋወጥ ያደንቃሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ በተለያየ መጠን ተቆራርጠው የተዘጋጁ የቁልፍ አመልካቾች ፍሌሽ ካርድ፣
ƒƒ በተለያዩ ሜጀር ስኬሎች የተገነቡ ቅኝቶችን የያዘ የቻርት ወረቀት፣
ƒƒ የቁልፍ አመልካቾችን አገነባብ የሚያሳይ ቪዲዮ
ƒƒ እርሳስ፣ ወረቀት፣ ማርከር፣ የቻርት ወረቀት ወዘተ

ማስተማሪያ ስነ-ዘዴዎች
ƒƒ ገለፃ፣ በተግባር ሰርቶ ማሳየት፣
ƒƒ የግልና የቡድን ስራዎች፣
ƒƒ የክፍል ስራና የቤት ስራ መስጠት
ƒƒ የተሰሩ ስራዎችን መከታተል፣
ƒƒ ጥያቄና መልስ መጠቀም፣

የክትትልና ግምገማ ዘዴዎች


ƒƒ የቃልና የጽሑፍ ጥያቄዎች፣
ƒƒ ተማሪዎቸ እርስ በራሳቸው የሰሩት ስራ ላይ አስተያየት እንዲሰጣጡ ማድረግ፣
ƒƒ በተግባር የሚከናወኑ ሥራዎችን ምልከታ ማድረግ ፣
ƒƒ በተማሪዎች የተሰሩ የተግባር ሥራ ውጤቶችን መመልከትና ግብረ መልስ መስጠት።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 15


ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ ተማሪዎች ስለ ስኬል ሲለማመዱ የሰሯቸውን ሻርፕና ፍላት ሜጀር ስኬሎች አደራደር እንደገና እንዲመለከቱት በማድረግ
እነዚህን ስኬሎች ያላቸውን የቁልፍ አመልካቾች በመጠቀም ስታፍ ላይ ደግመው እንዲለማመዱ ማድረግ ትምህርቱን
ከሚያውቁት ለመጀመር ይረዳል።
ƒƒ በመጀመሪያ የቁልፍ አመልካቾችን ብቻ በየ ቦታቸው ማስቀመጥ። ቀጥሎ ቅኝቱን ከመረጡት ቦታ ተነስተው ስታፍ ላይ
እንዲገነቡት ማድረግ።
ƒƒ ተማሪዎች የቁልፍ አመልካቾች ስታፍ ላይ ያላቸውን አቀማመጥ ሲሰሩ ቅደም ተከተል ሳይጠብቁ ከሰሩ ስህተቱን ለማረም
የሚቀጥለውን የቁልፍ አመልካች ምልክቶችን አቀማመጥ የያዘውን ቻርት ማሳየት ያስፈልጋል።
የቁልፍ አመልካቾች አቀማመጥ በሁለቱ ስታፎች

ƒƒ የቁልፍ አመልካቾችን ብቻ አክብበው ከቁልፉና ከጊዜ አመልካቹ ለይተው እንዲረዱት ማሳየት። ለዚህም ቀጥሎ ያለውን
ምሳሌ ማሳየት።

የዲ ቅኝት የቁልፍ አመልካቾች አቀማመጥ

ƒƒ በዚህ ክፍልም ሆነ በሌሎች ክፍሎች የተቀመጡ ይዘቶችና መልመጃዎች ተማሪዎች እንዲሰሩ ስለሚፈለግ መደገፍና
እያበረታቱ ተገቢ ግብረ መልስ መስጠት ያስፈልጋል።

1.5 የቴያትር እና የፊልም ጥበብ

1.5.1 የቴያትር ጥበብ

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


ቴያትር የሚለው ቃል “ትያትሮን” ከሚለው የግሪክ ቃል የተወሰደ ሲሆን የመመልከቻ ስፍራ ማለት ነው። ቀደም ባሉት ጊዜያት
ተዋንያን የሰው ልጆችን የህይወት ተሞክሮ እና ሁኔታ የሚያሳዩ አዝናኝ ተውኔቶችን በተለያዩ ቦታዎች በቤተ መቅደስ አካባቢዎች፣

16 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


በገብያ ስፍራ፣ በመንገድ ዳር፣ በህዝብ መሰብሰቢያ ስፍራዎች፣ በታላላቅ አዳራሾች እና በክፍት ስፍራዎች ላይ ለህዝቡያሳዩ ነበር።
ቴያትር የማሳያ ህንጻ ሳይሆን ተዋንያኑ ተውኔቱን ለተመልካቹ የሚያቀርቡበት ስፍራ፣ ጊዜ እና ሁኔታን የሚያመላክት ነው። በዚህ
ርዕስ የቴያትር ጥበብ ምንነትን የሚማሩበት ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የቴያትር እና የፊልም ጥበብ ምንነትን ይገነዘባሉ
ƒƒ ዋና ዋና የቴያትር አካላትን ለይተው ያውቃሉ
ƒƒ የቴያትር ጥበብን ማድነቅ ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ቅድመ እውቀታቸውን ለመፈተሽ አዕምሮ ማነቃቂያ የቃል ጥያቄ መጠየቅ
ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ የሚቻል ከሆነ በሀገራችን ከዚህ በፊት ከተሰሩ ታዋቂ ቴያትሮች አጭር ክፍል በመውሰድ ተለማምደው በክፍል ውስጥ
እንዲያቀርቡ ማድረግ
ƒƒ የቴያትር ባለሙያዎችን ወይም ተዋናዮችን ማግኘት ከተቻለ በክፍል ውስጥ በመጋበዝ ገለጻ እና ተሞክሮዎችን
እንዲያጋሩዋቸው ማድረግ
ƒƒ የተቀረጹ ቴያትሮችን ማግኘት ከተቻለ ለተማሪዎች ማሳየት
ƒƒ የታተሙ አጫጭር የቴያትር ድርሰቶችን በክፍል ውስጥ እንዲያነቡ ማድረግ
ƒƒ የቴያትር ቤቶች በአካባቢው የሚገኙ ከሆነ ተማሪዎችን በማስጎብኘት ማስተማር

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የተቀረጹ ቴያትሮችን ማግኘት ከተቻለ
ƒƒ የታተሙ የቴያትር ጽሁፎች
ƒƒ ስዕሎችና ፎቶ ግራፎች፣
ƒƒ ለቴያትር የሚሆኑ አልባሳት

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን መልሶች ማዳመጥ
ƒƒ ተማሪዎች በቡድን ሲወያዩ እና ቴያትር በክፍል ውስጥ ሲያዘጋጁ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ ልዩ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን አዘጋጅቶ መስጠት
ƒƒ የቃል እና የጽሁፍ ጥያቄዎችን መጠየቅ
ƒƒ የተማሪዎችን የክፍል ተግባር መሰረት በማድረግ ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ አጭር የጽሁፍ ፈተና በማዘጋጀት ለተማሪዎች የተቀመጡትን የመማር ውጤቶች መሳካታቸውን ማረጋገጥ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 17


ለመምህሯ(ሩ)፡-
ƒƒ የታተሙ የቴያትር ጽሁፎችና ቴያትሮችን በማፈላለግ የእለቱ ትምህርት አካል ማድረግ
ƒƒ የቴያትር አዘጋጆች፣ ተዋንያን እና ልምድ ያላቸው እንግዶችን በመጋበዝ ቢችሉ
ƒƒ አጫጭር ቴያትሮችን ማግኘት የሚቻል ከሆነ ተማሪዎችን በማስጠናት በቡድን በመሆን ተለማምደው ለጓደኞቻቸው
እንዲያቀርቡ ቢደረግ
ƒƒ ቴያትር ቤቶችና ሲኒማ ቤቶች ካሉ ተማሪዎችን ማስጎብኘት ቢቺሉ ጥሩ ነው።

1.5.2 የፊልም ጥበብ (2 ክፍለ ጊዜ)


በዚህ ርዕስ የቴያትር እና የፊልም ጥበብ ምንነትን የሚማሩበት ሲሆን ስለ ድርሰት አዘገጃጀት፣ ትወና እና ተዋንያን ግንዛቤን
የሚያስጨብጥ ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የፊልም ጥበብ ምንነትን ይገነዘባሉ
ƒƒ ዋና ዋና የፊልም ጥበብ አካላትን ለይተው ያውቃሉ
ƒƒ የፊልም ጥበብን ማድነቅ ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ቅድመ እውቀታቸውን ለመፈተሽ አዕምሮ ማነቃቂያ የቃል ጥያቄ መጠየቅ
ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ የፊልም ባለሙያዎችን ወይም ተዋናዮችን ማግኘት ከተቻለ በክፍል ውስጥ በበመጋበዝ ገለጻ እና ተሞክሮዎችን
እንዲያጋሩዋቸው ማድረግ
ƒƒ የተቀረጹ አጫጭር ፊልሞችን ማግኘት ከተቻለ ለተማሪዎች ማሳየት
ƒƒ ሲኒማ ቤቶች በአካባቢው የሚገኙ ከሆነ ተማሪዎችን በማስጎብኘት ማስተማር

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የተቀረጹ አጫጭር ፊልሞችን ማግኘት ከተቻለ
ƒƒ ስዕሎችና ፎቶ ግራፎች፣ ዘጋቢ ፊልሞችን መጠቀም ከተቻለ

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን መልሶች ማዳመጥ፣ የቃል እና የጽሁፍ ጥያቄዎችን መጠየቅ
ƒƒ ተማሪዎች በቡድን ሲወያዩ እና ቴያትር በክፍል ውስጥ ሲያዘጋጁ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ ልዩ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን አዘጋጅቶ መስጠት
ƒƒ ለክፍል ውስጥ ተግባር ግብረ መልስ መስጠት፣ አጭር የጽሁፍ ፈተና

18 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


ለመምህሯ(ሩ)፡-
ƒƒ የታተሙ የቴያትር ጽሁፎች እና የተቀረጹ አጫጭር ፊልሞችና ቴያትሮችን በማፈላለግ የእለቱ ትምህርት አካል ማድረግ
ƒƒ የፊልም አዘጋጆች፣ ተዋንያን እና ልምድ ያላቸው እንግዶችን መጋበዝ ቢችሉ
ƒƒ አጫጭር ቴያትሮችን ማግኘት የሚቻል ከሆነ ተማሪዎችን በማስጠናት በቡድን በመሆን ተለማምደው ለጓደኞቻቸው
እንዲያቀርቡ ቢደረግ
ƒƒ ቴያትር ቤቶችና ሲኒማ ቤቶች ካሉ ተማሪዎችን ማስጎብኘት ቢቺሉ ጥሩ ነው።

1.5.3 የቴያትር እና የፊልም ስራ ተሳታፊዎች

መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ (1 ክፍለ ጊዜ)


የቴያትር ጥበብም ይሁን የፊልም ጥበብ ልዩነቶች ቢኖሯቸውም በመሰረታዊነት ተመሳሳይ ተሳታፊዎች አሏቸው። ተዋናይ፣ አዘጋጅ፣
እና ደራሲ በቀዳሚነት የሚጠቀሱ ሲሆን ተመልካች ደግሞ ሌላው ተሳታፊ ነው። በዚህ ርዕስ የቴያትር እና የፊልም ጥበብ ተሳታፊዎችን
የሚለዩበት ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የቴያትር እና የፊልም ጥበብ ተሳታፊዎችን መለየት ይችላሉ
ƒƒ የቴያትር እና የፊልም ጥበብ ተሳታፊዎች በቴያትርና በፊልም ስራ ውስጥ ያላቸውን ሚና ይገነዘባሉ
ƒƒ የቴያትር እና የፊልም ጥበብ ተሳታፊዎችን ስራ ማድነቅ ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ቅድመ እውቀታቸውን ለመፈተሽ አዕምሮ ማነቃቂያ የቃል ጥያቄ መጠየቅ
ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የጥንድ ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ የፊልም እና የቴያትር ተሳታፊ ባለሙያዎችን ማግኘት ከተቻለ በክፍል ውስጥ በመጋበዝ ገለጻ እና ተሞክሮዎችን
እንዲያጋሩዋቸው ማድረግ
ƒƒ ለተማሪዎች ልዩ ልዩ ተግባራትን ነድፎ በመስጠት በሚና ጫወታ ማስተማር

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የተቀረጹ አጫጭር ፊልሞችን እና ቴያትሮች ማግኘት ከተቻለ
ƒƒ ስዕሎችና ፎቶ ግራፎች፣

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን መልሶች ማዳመጥ
ƒƒ ተማሪዎች በጥንድ ሲወያዩ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የሚና ጫወታ አቀራረብ መከታተልና መመልከት

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት 19


ƒƒ ልዩ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን አዘጋጅቶ መስጠት
ƒƒ የቃል እና የጽሁፍ ጥያቄዎችን መጠየቅ
ƒƒ አጭር የጽሁፍ ፈተና በማዘጋጀት ለተማሪዎች የተቀመጡትን የመማር ውጤቶች መሳካታቸውን ማረጋገጥ

ለመምህሯ(ሩ)፡-
ƒƒ ለተማሪዎች የተዘጋጁትን የቅድመ እውቀት መተሻ ጥያቄዎች ለተማሪዎች በመስጠት በጥንድ እና በቡድን ሆነው እንዲወያዩ
ማድረግ
ƒƒ ለተማሪዎች ተግባራትን ነድፎ በመስጠት የቴያትር እና የፊልም ጥበብ ተሳታፊዎችን ድርሻ በሚና ጫወታ ክፍል ውስጥ
እንዲያቀርቡ ማድርግ
ƒƒ የታተሙ የቴያትር ጽሁፎች እና የተቀረጹ አጫጭር ፊልሞችና ቴያትሮችን በማፈላለግ የእለቱ ትምህርት አካል ማድረግ
ƒƒ የፊልም አዘጋጆች፣ ተዋንያን እና ልምድ ያላቸው እንግዶችን መጋበዝ ቢችሉ
ƒƒ አጫጭር ቴያትሮችን ማግኘት የሚቻል ከሆነ ተማሪዎችን በማስጠናት በቡድን በመሆን ተለማምደው ለጓደኞቻቸው
እንዲያቀርቡ ቢደረግ
ƒƒ ቴያትር ቤቶችና ሲኒማ ቤቶች ካሉ ተማሪዎችን ማስጎብኘት ቢቺሉ ጥሩ ነው።

የክፍለ ትምህርት አንድ ማጠቃለያ መልመጃ መልሶች


ሀ/ ለሚከተሉት ጥያቄዎች ሃሳቡ ትክክል ከሆነ እውነት ትክክል ካልሆነ ደግሞ ሀሰት በማለት መልሱ።

1. እውነት 3. እውነት 5. ሀሰት

2. እውነት 4. ሀሰት

ለ/ ለሚከተሉት ጥያቄዎች ትክክለኛውን መልስ ስጡ።

6. ዲያቶኒክ ቅኝት

7. 1 1 ½ 1 1 1 ½ (ሙሉ፣ ሙሉ፣ ግማሽ፣ ሙሉ፣ ሙሉ፣ ሙሉ፣ ግማሽ)

8. ፔንታቶኒክ

9. ሀ/ ሻርፕ፡- አንድን ድምፅ በግማሽ ማቅጠን

ለ/ ፍላት፡- እንድም ድምፅ በግማሽ ማወፈር

10. ተፈጥሯዊ ንዑስ ቅኝት፣ ሃርመኒክ ንዑስ ቅኝትና ሜሎዲክ ንዑስ ቅኝት።

11.

ማስታወሻ፡- ከተራ ቁጥር 12 እስከ ተራ ቁጥር 21 ያሉትን ጥያቄዎች በተማሪው መጽሐፍ ላይ ያለውን የይዘት ማብራሪያ ተመልክተው
ለተማሪዎች አስፈላጊውን ማብራርያ ምላሽ ይስጧቸው።

20 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የሥነ ጥበባት ምንነት


ምዕራፍ የፈጠራ ችሎታን መግለጽ
1
2.1 ምትን፣ ከፍተኛ እና ዝቅተኛ ድምጾችን መዘመር

ከምዕራፉ የሚጠበቁ የትምህርት ውጤቶች

የመማር ውጤቶች

ƒƒ በጂ ቁልፍ የተፃፉ ከፍተኛ የድምፅ ቃናዎችን ማንበብ ይችላሉ፣


ƒƒ በኤፍ ቁልፍ የተፃፉ ዝቅተኛ የድምፅ ቃናዎችን ማንበብ ይችላሉ፣
ƒƒ ከስታፍ ውጭ የተፃፉ ምቶችን ማንበብ ይችላሉ፣
ƒƒ ስታፍ ላይ የተፃፉ ቀላላል ዜማዎችን ማንበብ (መጫዎት) ይችላሉ፣
ƒƒ በከፍተኛና በዝቅተኛ የድምፅ ቃና የተለያዩ ዜማዎችን መዘመር ይችላለሉ።
ƒƒ የድርሰትን ምንነት መናገር ይችላሉ፣
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ መስራት ይችላሉ።
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብና፣ የስቴንስል ህትመት ምንነትን መስራት ይችላሉ።
ƒƒ በማያያዝ በመገጣጠም ልዩ ልዩ ስነ ጥበባዊ ስራዎችን ማዘጋጀት ይችላሉ።
ƒƒ የኪነ ጽህፈት ምንነትን ይገነዘባሉ፣

የመማር ማስተማር ዘዴዎች


ƒƒ በገለጻ ማስተማር
ƒƒ የስዕል ስራዎችን በማስጎብኘት እንዲወያዩ ማድረግ
ƒƒ ተማሪዎች ቡድን እንዲወያዩ ማድረግ
ƒƒ ዜማና ምት /Rythm/ የተቀረጸባቸው ካሴቶችን በማስደመጥ ማስተማር
ƒƒ ሰርቶ ማሳየት፣ የቡድን ጥናት

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ 21


ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች
ƒƒ ልዩ ልዩ የቀለም ቅብ፣ የህትመት እና የማያያዝ እና የመገጣጠም የሥነ ጥበብ ስራዎች
ƒƒ የተቀረጹበት ቪዲዮዎች እና ትረካዎች
ƒƒ የተነበቡ ዜማዎችን ማስደመጥ፣ ከበሮ፣ ጸናጽል፣ ፍሊፕ ቻርት፣

የግምገማና የክትትል ስልት


ƒƒ የተማሪዎችን ስራዎች ተዘዋውሮ መመልከት፣
ƒƒ ለተማሪዎች የተግባር ስራ ግብረ መልሶችን መስጠት፣
ƒƒ የጽሁፍና የቃል ጥያቄዎችን መጠቀም፣
ƒƒ የቤት ስራና የክፍል ስራዎች ወዘተ።

2.1.1 የምት ምንነት

መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ (3 ክፍለ ጊዜ)


ምት ማለት ከጊዜ ጋር የሚደረግ የእንቅስቃሴ ተግባር ነው። በሙዚቃ ውስጥ በጣም መሰረታዊ የሚባለው ነገር ምትን ወይም ሪትምን
ማንበብ ነው። በተለያዩ ክብረ በዓላት፣ በሰርግና በሌሎች ዝግጅቶች አንድ ዘፈን ሲዘፈን ዘፈኑን ለማድመቅ የምንጠቀመውን አታሞ፣
ድቤ፣ ወይም ሌላ ሙዚቃ መሳሪያ አመታትና፣ በእጃችን የምናጨበጭበው ምት ይባላል። የከበሮ ምት፣ የዲስኮ ስዓት እንቅስቃሴና
የልባችን ትርታ ሁሉም ተግባራት ከጊዜ ጋር የሚከናወን እንቅስቃሴ ነው። እያንዳንዱ ተግባር የሚወስደው የጊዜ ርዝማኔ የጊዜ ዋጋ
እንለዋለን።

የምት አካሔድ ፍጥነት የሚገለፅበት ደግሞ ቴምፖ (Tempo) ይባላል። ምትን ማንበብ ስታፍ ላይ ወይም ከስታፍ ውጭ በተሰጠው
የጊዜ አመልካች ምልክት መሰረት የኖታዎቹን እና የዕረፍት ምልክቶችን የጊዜ ዋጋቸውን ጠብቀን የምንጫዎተው የምት ልምምድ
ምትን እያዩ ማንበብ ይባላል። ምትና ዜማን እያዩ የማንበብ ችሎታን ለማሻሻል የሚከተሉትን 3 መንገዶች መጠቀም የአነባበብ
ችሎታን ለማሻሻል ይረዳሉ።

1. የምት አካሄዱን ዘግየት አድርጎ መለማመድ፣

2. በየ ባሩ ከፋፍሎ መለማመደ፣

3. የተለማመዱትን በመቅረፀ ድምፅ ቀድቶ መስማት ።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ከስታፍ ውጭ የተፃፉ ምቶችን ማንበብ ይችላሉ፣
ƒƒ በኖታዎችና በዕረፍት ምልክቶቻቸው ላይ ያለውን የምት አንድነት ይረዳሉ፣
ƒƒ በሙዚቃ ውስጥ በጣም መሰረታዊ የሚባለው ነገር ምት መሆኑን ያገነዘባሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የምት አካሄዱን ማስጠበቂያ ከበሮ፤ ፀናፅል፣ አታሞ፣ ድቤ ወዘተ
ƒƒ ቀላል የተነበቡና ያልተነበቡ ምታዊ ዜማዎች የተፃፉበት የቻርት፣
ƒƒ አጫጭር ዜማዎች የተቀረፀበት ካሴት።

22 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ


የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች
ƒƒ ሰርቶ ማሳየት፡- ምታዊ የዕይታ ንባብን አስቀድሞ ተጫውቶ ማሳየት፣
ƒƒ የተቀረፁ ካሴቶችን ማሰማት፡- ኖታዎች እንዴት እንደሚነበቡና ለማለማመድ የተፃፈውን የምት ማለማመጃ አስቀድሞ
በካሴት ቀርፆ ማሳየት፣
ƒƒ የግል ልምምድ፡- ተማሪዎች በቡድን ከመለማመዳቸው በፊት በግል እንዲለማመዱ ማበረታታት፣
ƒƒ የጥንድ ጨዋታ፡- ተማሪዎች ከግል ልምምድ በኋላ ሁለት ሁለት እየሆኑ እንዲሰሩ ማድረግ፣
ƒƒ የቡድን ልምምድ፡- ሰልፍ እየሰሩና በቡድን በመሆን እንዲለማመዱ ማድረግ፣
ƒƒ ቪዲዮ ማሳየት፡- ለኖታ አነባበብንና ለልምምድ የተዘጋጀውን የዕይታ ንባብ አስቀድሞ በቪዲዮና በኦዲዮ ቀርፆ
እንዲመለከቱት ማድረግ፣
ƒƒ ልምድ ያላቸውን ሰዎች መጋበዝ፡- በአካባቢያችሁ የማርሽ ባንድ አባላት ካሉ በመጋበዝ የልምምድ ስልቱን እንዲያሳየዋቸው
ማመቻቸት።
ƒƒ የግምገማና የክትትል ስልት
ƒƒ በተግባር የሚከናወኑ ሥራዎች ምልከታ፡- ኖታዎችን ሲያነቡ እየተከታተሉ ማበረታቻና የማስተካከያ እርምት መስጠት፣
ƒƒ የተግባር ፈተና፡- የተግባር ፈታዎችን መስጠትና ከተለማመዱት በተለየ መንገድ የተለያዩ ኖታዎችን ቀላቅሎ መፈተን።

ለመምህሩ/ርቷ

ማስታወሻ 1፡-
በዚህ ርዕስ ትኩረት የሚደረገው ተማሪዎች በተለያዩ ኖታዎችንና የዕረፍት ምልክቶቻቸው በስታፍና ከስታፍ ውጭ የተፃፉ
ምትና ድምፆችን እያዩ እንዲያነቡ እና ሲያነቡም በተለያዩ የምት የሙዚቃ መሳሪያዎች ታግዘው እንዲለማመዱ ነው።

ይህን ለመተግበርም የተማሪዎችን የኋላ ታሪክ በሚገባ ማወቅ፣ ማቀድ፣ ተስማሚውን የመማር ማስተማር ዘዴ መምረጥ፣
ተማሪ ተኮርና አሳታፊ አቀራረብን መተግበር፣ ተገቢውን የመማሪያ ማስተማሪያ መሣሪያዎች ማካተት፣ ሙዚቃን እንደ
ሙዚቃ እያዝናኑና (እያጫወቱ) በተግባር አስደግፎ ማስተማርና ሙዚቃ ተከታታይነት ያለው ልምምድን የሚጠይቅ
በመሆኑ የቤትና የክፍል ስራዎችን አዘውትሮ መስጠት ተከታታይ ምዘናን ደጋግሞ ተግባራዊ ማድረግ ያስፈልጋል።

ƒƒ ልምምዱም መጀመሪያ በእጃቸው ያለ ምንም ዜማ አንድን ዘፈን እያሰቡ እንዲያጨበጭቡ ማድረግ፣


ƒƒ ምት ማለት ምን ማለት እንደሆነ የራሳቸውን ጭብጨባ ምሳሌ በማድረግ ይዘቱን ቀለል አድርጎ ማቅረብ፣
ƒƒ በሰርግና በተለያዩ ክብረ በዓላት ዘፈኖችን ለማድመቅ የሚጠቀሟቸው አታሞና ድቤ በእጃቸው የሚያጨበጭቡት ምት
እንደሆነ መንገር፣
ƒƒ ምትን በዚህ መንገድ እንደሚያውቁት ከልምዳቸው በመነሳት እንዲናገሩ ማበረታታት።
ƒƒ ስለ ምት ምንነት ተማሪዎች የሚያውቁትን እንዲናገሩ መገፋፋት፣
ƒƒ እንዲያነቡት የተዘጋጀውን ምታዊ የዕይታ ንባብ በቻርት ወረቀት ወይም በጥቁር ሰሌዳ ላይ አስቀድሞ በሚታይ ፅሁፍ
ማዘጋጀት፣
ƒƒ በተፃፈው ምታዊ የዕይታ ንባብ ላይ ያሉ ኖናዎችንና የዕረፍት ምልክቶችን ምታዊ የጊዜ ርዝማኔ አስቀድሞ ማሰታወስ፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ 23


ƒƒ የተማሪዎችን ልምምድ በካሴት፣ በስልክ፣ ከተቻለ በቪዲዮ መቅረፅና እየደጋገሙ እንዲያዩትና እንዲሰሙት በማድረግ
ስህተታቸውንና ጥንካሬያቸውን በማየት የመስራት ፍላጎታቸው እንዲጨምር ማድረግ፣
ƒƒ የልምምድ ውጤታቸውን ጓደኞቻቸው አይተው አድናቆት ወይም ሂስ እንዲሰጡ ማድረግ ያስፈልጋል፣
ƒƒ የኖታዎቹን ምልክትና የጊዜ ዋጋ በሚገባ መለየታቸውን አረጋግጦ ወደ ምት ንባብ መግባት፣
ƒƒ ምት ወይም ሪትም በሚያጠኑበት ጊዜ ትንፋሻቸውን በሚገባ እንዲቆጣጠሩ ማድረግ፣
ƒƒ የጊዜ አመልካቹን መሰረት አድርገው በየ በሩ እንዲቆጥሩ መንገር፣
ƒƒ ተማሪዎች ምትን በሚለማመዱበት ጊዜ የተለያዩ የሙዚቃ መሳሪያዎችን እንዲጠቀሙ ማበረታታት፣ የምት ልምምዱንም
በስዕሉ በሚታየው መንገድ ማስቀጠል።
ምሳሌ፡- 1

ማስታወሻ 2፡-
1. ተማሪዎች ኖታዎችና የዕረፍት ምልክቶቻቸውን በሚያነቡበት ጊዜ በቃላቸው ሸምድደው ከማንበብ እንዲቆጠቡ መምከር
ያስፈልጋል። እንዲህ አይነቱ ልምድ በቃል የማይያዙ በብዙ ገፆች የሚፃፉ ረጃጃም ዜማዎች ስለሚያጋጥሙ ረጃጅም
ሙዚቃዎችን ለማንበብ የአይንንና የዕጅ ቅንጅታቸውን በመቀነስ በቃል ሸምድዶ ለማንበብም የሚያስቸግር ሁኔታን
ይፈጥራል። ስለሆነም ተማሪዎች ምትን እያዩ እንዲያነቡ እንጂ ከሽምደዳ እንዲቆጠቡ ይምከሯቸው።

ምሳሌ፡- 2

ƒƒ በዚህ መንገድ አታሞን ወይም ሌላ የምት የሙዚቃ መሳሪያ ተጠቅመው ምትን ሲያነቡ እጃቸው ከሙዚቃ መሳሪያው
አይናቸው ከኖታዎቹ እንዲሆን ማገዝ።

24 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ


ƒƒ ምትን ለማለማመድ የስፖርት ሜዳ ላይ ማለማመድ ተመራጭ ስለሆነ የስፖርት ሜዳ በመውሰድ ልምምዶችን በአካላዊ
እንቅስቃሴ ታግዘው እንዲለማመዱ ማድረግ ።
ƒƒ በዚህ ርዕስ ምትና ድምፅን እያዩ ማንበብን በሚገባ ሳይለዩ ወደ ዜማ ጥናት አለማስገባት
ƒƒ ምት ዜማ ጥናት ላይ እብሮ እንደሚመጣና ዜማ ያለ ምት ሊተገበር እንደማይችል አስቀድሞ ጠቀሜታው ያስፈልጋል።

2.1.2 ከፍተኛና ዝቅተኛ የድምፅ ቃናዎችን መዘመር

መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ (4 ክፍለ ጊዜ)


ከፍተኛ የድምፅ ቃና የምንለው በቀጭን ድምፅ የምናዜመውን ነው። አብዛኛዎቹ ሴቶች በከፍተኛ የድምፅ ቃና ያዜማሉ። ህፃናትንም
ለማዘመር ተስማሚ የሚሆነው በከፍተኛ የድምፅ ቃና ሲሆን አንዳንድ ህፃናት ግን በወፍራም ወይም በዝቅተኛ ድምጽ የሚያዜሙ
አይጠፉም። በስታፍ ላይ የተፃፉ ኖታዎችን እና የእረፍት ምልክቶችን የተሰጣቸውን የጊዜ ዋጋ ጠብቆ በከፍተኛና በዝቅተኛ የድምፅ
ቃና ከምት ጋር አዋህዶ ማንበብ ዜማን እያዩ ማንበብ ይባላል።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ በጂ ቁልፍ የተፃፉ ከፍተኛ የድምፅ ቃናዎቸን እያዩ መዘመር ይችላሉ፣
ƒƒ በኤፍ ቁልፍ የተፃፉ ዝቅተኛ የድምፅ ቃናዎችን እያዩ መዘመር ይችላሉ፣
ƒƒ ከፍተኛና ዝቅተኛ የድምጽ ቃናዎችን ከምት የሙዚቃ መሳሪያዎች ጋር አቀናጅተው ለመዘመር ፍላጎት ያሳያሉ፣

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ በመፅሀፉ ያሉ የተነበቡ ዜማዎችን አጨዋወት የተረፀበት ካሴት፣
ƒƒ በመፅሀፉ ያሉ መልመጃዎችን የያዘ ካሴት፤ የልምምድ ስልቶችን የሚያሳይ ቪዲዮ፣
ƒƒ የምት አካሄዱን ማስጠበቂያ ከበሮ፤ ፀናፅል፣ አታሞ፣ ድቤ ወዘተ
ƒƒ የተለያዩ ድምፆች የሚያዎጡ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ ሰርቶ ማሳየት፡- ጂ ቁልፍ ላይ ቀጭን ድምፅን ዘምሮ ማሳየት፣
ƒƒ የግል ልምምድ፡- ጂ ቁልፍ ላይ ያሉትን እንዲለማመዱ የቤት ስራ መስጠት፣
ƒƒ የጥንድ ጨዋታ፣ ሁለት ሁለት በማድረግ ጂ ቁልፍ ላይ የተፃፉ ኖታምችን ማስነበብ፣
ƒƒ የተቀረፁ ካሴቶችን ማሰማት፡- በቀጭን የድምፅ ቃና የሚዜሙ ዜማዎችን ማሰማት፣
ƒƒ የቡድን ልምምድ፡- ቀጭንና ወፍራምን ድምፅን ቀርፆ በመስጠት እንዲለዩ ማድረግ፣
ƒƒ ጥያቄና መልስ፡- ቀጭንና ወፍራም ድምፅን ቀርፆ በማሰማት እንዲለዩ መጠየቅ፣
ƒƒ ቅንጅታቸውን ለማወቅ በቡድን ማዘመር፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ 25


የግምገማና የክትትል ስልት
ƒƒ የተግባር ሥራዎችን ሲዘምሩ በመመልከት
ƒƒ የግል ጥናቶችን መመልከት፣
ƒƒ የልምምድ ውጤታቸውን በካሴት፣ በሞባይል ቀርፀው እንዲያመጡ ትዕዛዝ መስጠትና ገብረመልስ መስጠት
ƒƒ የተግባር ፈተናዎችን በግልና በቡድን መፈተን።

ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ ወደ ማዘመር ከመግባታችን በፊት ሰውነታቸውን እንዲያሟሙቁ ማድረግ፣
ƒƒ የሚያውቁትንና የሚወዱትን ሙዚቃ እንዲዘፍኑ ማበረታተት፣
ƒƒ የተማሪዎችን የድምፅ ሬንጅ ወፍራምና ቀጭን ብሎ መከፋፈልና ለተማሪዎቹ መንገር፣፣
ƒƒ ወንዶችና ሴቶችን በድምፅ ደረጃቸው ማስቀመጥ፣ ተመሳሳይ ድምፅ ያላቸውን መቀላቀል፣
ƒƒ ከፍተኛ የድምፅ ቃናዎችን በሚዘምሩበት ወቅት የጉሮሮ መሰንጠቅ እንዳያጋጥም ተገቢ ጥንቃቄ ማድረግ ያስፈልጋል፣
ƒƒ በድምፅ ሬንጅ ልየታ ጊዜ የተለየና የሚነፋነፍ ድምፅ ያላቸው ተማሪዎች ካጋጠሙን እኔ ለምን ከሌሎቹ ተለየሁ በሚል
ስሜታቸው እንዳይጎዳ የድምፅ መለያየት ተፈጥሯዊ መሆኑን መናገር ማበረታታት፣
ƒƒ የአካል ጉዳት ያለባቸው ተማሪዎች ሲያጋጠሙን እንደጉዳት መጠኑ አይቶ አስፈላጊውን እገዛ በማድረግ እንዲሳተፍ
ማበረታታ፣
ƒƒ ስታፍ ላይ የተፃፈው ዜማ ለተማሪዎቹ ከርቀት እንዲነበብ በፍሊፕ ቻርት ፅፎ መምጣት፣
ƒƒ ይህ ካልሆነ ጥቁር ሰሌዳ ላይ በትልልቅ ፅሁፍ ዜማውን መፃፍ፣

ƒƒ የድምፅ አወጣጣቸው ከላይ በስዕሉ በሚታየው መንገድ አፋቸውን ከፍተው እንዲዘምሩ ማድረግ፣
ƒƒ ከፍተኛ፣ መካከለኛና ዝቅተኛ የድምፅ ቃና ያላቸው ተማሪዎች በሂደት ሬንጃቸውን እየለዩ ወደ ሚስማማቸው የድምፅ ሬንጅ
እንዲቀላቀሉ ማድረግ፣
ƒƒ ስታፍ ላይ ዜማዎችን ወይም ድምፆችን ሲያነቡ መጀመሪያ
1. ምቱን

2. ቀጥሎ ምትና ዜማውን አዋህደው እንዲያነቡ ማደረግ ያስፈልጋል።

26 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ


ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ ላ

ዶ ሚ ዶ ሚ ሶል ሚ ሚ ዶ ዶ ሚ ሚ ሶል ዶ ሶል ሚ ዶ

ƒƒ የምት የሙዚቃ መሳሪያ አጠቃቀማቸው የተማሪዎቹን ድምጽ እንዳይሸፍን በጣም ለስለስ አድርገው ወይም ፒያኖ ሲሞ
ተጠቅመው እንዲመቱት ማድረግ፣

ሀ ሁሂ ሁሂሀ ሀ ሁሂ ሁሂሀ ሁሂሁሂሀ ሁሂሁሂሀ

ƒƒ ከE ወደ F እና ከB ወደ C ያሉ ድምፆችን ሲያነቡ ግማሽ የድምፅ ደረጃዎችን /ሴሚ ቶን/ ድምፅ በትክክል መዘመራቸውን
መከታተልና ስህተት ከተፈጠረ በቴፕ የተቀረፀውን ወይም በሙዚቃ መሳሪያ ታግዞ ማሰማት፣
ƒƒ ፊደሎቹን እየጠሩ ድምፆቹን ሳያወጡ እንዳይቀሩ መከታተልና ማገዝ፣

ሀ ሁሂ ሃ ሄ ህ ሆ ሀ ሁ ሂ ሃ ሄ ህሆ ሀሁ ሂ

ƒƒ ስኬል ሲዘምሩ ከጫጫታ የፀዳና ጭር ያለ ቦታ ሆነው እንዲለማመዱ ማመቻቸት፣

ለ ሉ ሊ ላ ሌ ል ሎ ለ ሉ ሊ ላ ሌ ል ሎ ለሉ ለ

ዶ ሬ ሬ ሚ ፋ ሶል ሬ ሬሬ ሚ ፋ ሶል ላ ላ ሲሲ ዶ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ 27


የ ታ ሪክ ቅር ሳ ችን መ ለ ያ ሀብ ታ ች ና ቸው ሀ ብቶ ቻ ችን እን ጠ ብቅ ሁላ ችን

ሀ/ ከዚህ በታች በኤፍ ቁልፍ የተፃፈውን ዜማ “ላ” የሚል ድምፅ በመያዝ ዝቅተኛ የድምፅ ቃናዎችን እንዲለማመዱ ያድርጓቸው።

2.2 ድርሰት (Composition)


መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (1 ክፍለ ጊዜ)
ድርሰት ሰዓሊው በምናቡ ያዘጋጀው ሀሳብ ወይም ወደ ተመልካች ለማድረስ፣ ለመናገር የፈለገው ስሜት አደረጃጀት ወይም ሰዓሊው
የስነ ጥበብ አናስሮችን ለውስጣዊ ስሜቱ ተገዥ አድርጎ ያሰናዳው የተሟላ ስነ ጥበባዊ ስራ ነው። አንድ ድርሰት አይነ ግብ (subject)፣
ፎርም (Form) እና ይዘት (Content) አለው። አይነ ግብ በአንድ ድርሰት ስራ ውስጥ ወደ አይናችን ቀድሞ የሚገባው ነገር ሲሆን
ፎርም ደግሞ በድርሰቱ ውስጥ የስነ ጥበብ አናስሮችና የዲዛይን ህጎች ሁባሬ እና አደረጃጀትን የሚመለከት ነው። ይዘት ደግሞ
የድርሰቱ አጠቃላይ መልእክት እና ሀሳብ ነው። ድርሰት በንድፍ፣ በቀለም ቅብ፣ በቅርጽ፣ በህትመት፣ እና በልዩ ልዩ የእይታዊ ጥበባት
አሰራሮች ሊቀርብ ይችላል።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ስለ ድርሰት ምንነት ግንዛቤን ያዳብራሉ
ƒƒ የድርሰት አካላትን መለየት ይችላሉ
ƒƒ የእይታዊ ጥበብ ዘዴዎችን በመጠቀም ድርሰት መስራት ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የተግባር ስራዎችን በመስጠት ከክፍል ውስጥና ከክፍል ውጭ እንዲሰሩ ማድረግ
ƒƒ የቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ፣ ስነ ጥበባዊ ስራዎችን እንዲመለከቱ መጋበዝ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ልዩ ልዩ የድርሰት ስራዎች፣ ስዕሎች፣ ፎቶ ግራፎች

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ

28 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ


ለመምህሯ(ሩ)፡-
ƒƒ ልዩ ልዩ የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን እንዲመለከቱ በመጋበዝ ስለ ድርሰት ምንነት ገለጻ አድርጉ
ƒƒ የድርሰት አካላይ የሚባሉትን አይነ ግብ፣ ፎርም፣ እና ይዘትን አንድ ስነ ጥበባዊ ስራ በምሳሌነት በመውሰድ ገለጻ
ያድርጉላቸው።
ƒƒ በምዕራፉ ውስጥ የተካተቱ የእይታዊ ጥበባት ርዕሶችን ሲያስተምሩ ከድርሰት ጋር በማስተሳሰር ተማሪዎች በሂደት
እንዲሰሩት ማድረግ ይቻላል። ለምሳሌ ከቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ ጋር

2.3 የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ


መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (3 ክፍለ ጊዜ)
ቀለም ቅብ ስንል ተግባሩን (መቀባቱን) እና ውጤቱን (ስራውን) ማለታችን ነው። ቀለም ቅብ ቀለሞችን በተገቢው መንገድ በተፈለገው
ስፍራ ላይ የመቀባት፣ የመርጨት ወይም የማስቀመጥ ተግባር ነው። የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ ስንል በአካባቢያን የምናገኛቸውን
ልዩልዩ ቀላል ቁሶች ህብር ባለው ቅንጅትና ድርሰት በማስቀመጥ የቅብ ጥናት ማድረግ ወይም መሳል ማለት ነው።

በዚህ ርዕስ ስር ተማሪዎች ልዩ ልዩ የቁሰቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ መሰረታዊ እውቀቶችን የሚማሩበት ሲሆን ከአሰራር ቅደም ተከተሉ
በፊት ስለ ቀለም ምንነት፣ ስለ አስፈላጊ ቅደም ተከተሎች እና መሳሪያዎች የሚማሩበት ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ምንነት ይገነዘባሉ
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ስራዎችን ማድነቅ ይችላሉ
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ስራ ለመስራት የሚያግዙ መሳሪያዎችን እና አስፈላጊ ቅደም ተከተሎችን መዘርዘር ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የተግባር ስራዎችን በመስጠት ተማሪዎች በክፍል ውስጥ እንዲሰሩ ማድረግ
ƒƒ በሚያዘጋጁት ስነ ጥበባዊ ስራ ዙሪያ የጥንድ ቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ስነ ጥበባዊ ስራዎችን እንዲመለከቱ መጋበዝ ወይም ማስጎብኘት፣

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ የስዕል ስራዎች፣ እና ፎቶ ግራፎች
ƒƒ የውሃ ቀለም፣ ብሩሽ፣ ወፍራም የስዕል ወረቀት
ƒƒ የስዕል ማስደገፊያ ኢዝል፣ ከዚህ በፊት የተሰሩ የቀለም ቅብ ስራዎች

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች የተግባር ስራዎችን በሚሰሩበት ጊዜ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን ሂስና አድናቆት ማዳመጥ
ƒƒ የተማሪዎችን የክፍል ውስጥ እና የቤት ስራዎች ገምግሞ ግብረ መልስ መስጠት

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ 29


ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ በዚህ ክፍለ ጊዜ ለተማሪዎች ስለ ቀለም ቅብ፣ ምንነት ማብራራት እና ስለ ቀለም ምንነት በሰፊው ምሳሌ እየሰጡ ለተማሪዎች
ገለጻ ማድረግ
ƒƒ ተማሪዎች በቡድን በመሆን ቀለም የተመለከተ ክርክር እና ውይይት በክፍል ውስጥ እንዲያካሂዱ የመነሻ ጥያቄዎችን ነድፎ
መስጠት
ƒƒ የውሃ ቀለም በመጠቀም የቀለማት ቻርት እንዲያዘጋጁ ቢደረግ
ƒƒ የቀለማትን የፍካት ደረጃ በክፍል ውስጥ የውሃ ቀለምን በመጠቀም ሰርተው እንዲያሳዩ ማድረግ ቢቻል
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ስራ ከመስራታቸው በፊት የንድፍ ልምምድ እንዲያደርጉ መጋበዝ ያስፈልጋል
ƒƒ በተማሪው መጽሐፍ ላይ የተቀመጡ የተግባር ስራዎችን እና መልመጃዎችን ልጆች እንዲሰሩ እና እንዲለማመዱ ማበረታታት
እና ገንቢ አስተያየቶችን መስጠት

2.3.1 የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ አሰራር (4 ክፍለ ጊዜ)


በዚህ ርዕስ ስር ተማሪዎች ልዩ ልዩ የቁሰቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ስራዎች መስራት የሚማሩበት ሲሆን ለስራው አስፈላጊ የሆኑ
ግብዓቶችን ቅደም እና ተከተሎችን በማስገንዘብ የተግባር ልምምድ እንዲያደርጉ የሚጋብዝ ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ስራ መስራት ይችላሉ
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ አሰራር ቅደም ተከተሎችን መለየት ይችላሉ
ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ስራዎችን ማድነቅ ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ለተማሪዎች የግል እና የቡድን የተግባር ስራዎችን መስጠት፣ ሰርቶ ማሳየት
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የቀለም ቅብ ስራዎችን በማሳየት የምስል ትንተና እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ በሚያዘጋጁት ስነ ጥበባዊ ስራ ዙሪያ የጥንድ ቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ አድናቆትና ሂስ እንዲያቀርቡ መጋበዝ
ƒƒ ስነ ጥበባዊ ስራዎችን እንዲመለከቱ መጋበዝ ወይም ማስጎብኘት፣

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ የስዕል ስራዎች፣ እና ፎቶ ግራፎች
ƒƒ የውሃ ቀለም፣ የውሃ ቀለም ብሩሽ፣ ወፍራም ወረቀት፣ የስዕል ማስደገፊያ፣ንጹህ ውሃ፣
ƒƒ የጨርቅ ቁርጥራጭ፣ የቀለም ማቀላቀያ ሳህን

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች የተግባር ልምምድ በሚያደርጉበት ጊዜ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የተግባር ስራ ወስዶ መገምገም እና ፖርቲፎሊዮ ማዘጋጀት

30 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ


ƒ የተማሪዎችን አድናቆት ማዳመጥ
ƒ የተማሪዎች ስራ በመሰብሰብ ተማሪዎች የጓደኞቻቸውን ስራ ተመልክተው እንዲገመግሙ እድል በመስጠት የተማሪዎችን
ግምገማ ማዳመጥ
ƒ የተማሪዎችን የክፍል ውስጥ እና የቤት ስራዎች ገምግሞ ግብረ መልስ መስጠት

ለመምህሯ(ሩ)
ƒ በዚህ ክፍለ ጊዜ ተማሪዎች የውሃ ቀለም በመጠቀም የቁሳቁስ ቅንብር ቀለም ቅብ እንዲለማመዱ ስለሚፈለግ ልዩ ልዩ
ቁሳቁሶችን በክፍል ውስጥ በማቀናጀት ማስቀመጥ ቢችሉ
ƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ስራ ከመስራታቸው በፊት የንድፍ ልምምድ እንዲያደርጉ መጋበዝ ያስፈልጋል
ƒ የቀለም ቻርት ላይ ያሉ ቀለማትን በማዘጋጀት የተግባር ስራውን መጀመር አለባቸው።
ƒ የቀለማትን የፍካት ደረጃ በአንድ ቀለም እንዲለማመዱ ማድረግ ተገቢ ነው
ƒ የቁሳቁስ ቅንብር የቀለም ቅብ ስራ በግል እንዲሰሩ ማድረግ እና በስራው ላይ የአድናቆትና ሂስ ተግባር በጥንድ እና በቡድን
እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒ ለትምህርቱ የሚፈለጉ ቁሳቁሶችን ማግኘት ካልተቻለ በእርሳስ ንድፍ ተክተው ተግባራቱን እንዲሰሩ ማድረግ ቢቻል የተሻለ
ነው
ƒ በተማሪው መጽሐፍ ላይ የተቀመጡ የተግባር ስራዎችን እና መልመጃዎችን ልጆች እንዲሰሩ እና እንዲለማመዱ ማበረታታት
እና ገንቢ አስተያየቶችን መስጠት

ማስታወሻ
ከዚህ በታች የተቀመጡትን የቀለም ቻርቶች ተማሪዎች በክፍል ውስጥ በግል እና በቡድን እንዲሰሩ አድርግ

2�4 ማያያዝና መገጣጠም (Assembling)

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (4 ክፍለ ጊዜ)


ይህ ስነ ጥበባዊ አሰራር በዋናነት በልጅነታችን በሽቦ በአገዳ እና በመሳሰሉ ቀላል ቁሳቁሶች የምናዘጋጃቸውን መጫወቻዎች
የሚያስታውሰን ነው። በማያያዝ፣ በመገጣጠም፣ በመስፋት እና አቀናጅቶ በመጠቀም የተለያዩ ቁሶችን አንድ ወጥ ወደ ሆነ ስነ ጥበባዊ
ስራ ማምጣት ወይም ማዘጋጀት ማለት ነው። በዓለማችን የወዳደቁና ግልጋሎታቸውን የጨረሱ ቁሳቁሶችን እንደገና በመገጣጠም
የተለየ መልእክትና ውክልና በመስጠት ስነ ጥበባዊ ስራዎችን የሚያዘጋጁ ባለሙያዎች በርካታ ናቸው። ይህ የቅርጽ አሰራር ስልት
ከሶስቱ አንጻር ያለገደብ በርካታ ቁሳቁሶችን በጋራ ወይም በተናጠል ለመጠቀም የተመቸ ነው።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ 31


ይህ ደግሞ ስለ ማያያዝና መገጣጠም ምንነት የምንማርበት ሲሆን ተማሪዎች በአካባቢያቸው ያሉ ቀላል ነገሮችን እና አገልግሎት
የጨረሱ ቁሶችን እንደገና ለስነ ጥበብ ስራ እንደ ግብዓት በመጠቀም ሀሳብና ስሜታቸውን መግለጽ የሚችሉበት ትምህርት ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የማያያዝና መገጣጠም ቅርጽ ስራ ምንነትን ያውቃሉ
ƒƒ በማያያዝና መገጣጠም የቅርጽ አሰራር ስሜታቸውን መግለጽ ይችላሉ
ƒƒ ለማያያዝና መገጣጠም የቅርጽ ስራ አስፈላጊ የሆኑ መሳሪያዎችን መዘርዘር ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ትምህርቱን ለማስተዋወቅ ገለጻን መጠቀም
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የማያያዝና መገጣጠም ቅርጽ ስራዎችን እንዲተነትኑ ማድረግ
ƒƒ ተደጋጋሚ የግል የተግባር ስራዎችን መስጠት
ƒƒ የአድናቆትና ሂስ ተግባር እንዲያከናውኑ በቡድን ማወያየትና ገለፃ ማድረግ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ተንቀሳቃሽ ምስሎች (ቪዲዮ)፣ ፎቶግራፎች፣ የቅርጽ ስራዎች፣ ሽቦ፣ አገዳ፣ ካርቶን፣ መቀስ ገመድ፣ የጨርቅ ቁርጥራጭ፣
ክር፣

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይትና ገለፃ ማዳመጥ
ƒƒ ተማሪዎችን ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን ስራ ተመልክቶ ግብረ መልስ መስጠት

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ ተማሪዎች በአካባቢያቸው አገልግሎት የጨረሱ ቀላል ቁሳቁሶችን አሰባስበው ስሜታቸውን ለመግለጫነት እንዲጠቀሟቸው
ማበረታታት
ƒƒ ቀላል የተግባር ስራዎችን በክፍል ውስጥ እና ከክፍል ውጭ እንዲማመዱ ተግባራትን መስጠት
ƒƒ ሞዴል ስራዎችን ለተማሪዎች በክፍል ውስጥ ሰርቶ ማሳየት
ƒƒ ስለ አሰራሩ እና ጠቀሜታው ሰፊ ማብራሪያዎችን በመስጠት ተማሪዎች ችግራቸውን የመፍቻ አንድ ዘዴ አድርገው
እንዲጠቀሙበት ማበረታታት

32 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ


ማስታወሻ
ከዚህ በታች ያለውን የሽቦ ቅርጽ በመስራት በክፍል ውስጥ ለተማሪዎች ማስተማሪያነት በምሳሌ ተጠቀምበት

2.5 የስቴንስል ህትመት

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (3 ክፍለ ጊዜ)


የስቴንስል ህትመት ከህትመት አሰራሮች መካከል አንዱ ሲሆን ሊታተም የተፈለገውን ነገር ከወረቀት ላይ ወይም ሌላ ሰሌዳ ላይ
ቆርጦ በማውጣት ሙሉ በሙሉ ቀለም እንዲያሳልፈ አድርጎ በማዘጋጀት የማተም ሂደት ነው።

ስለ ስቴንስል ህትመት አሰራር ምንነትና ቅደም ተከተል የሚማሩበት ሲሆን ወረቀት፣ መቀስ፣ የህትመት ቀለም በመጠቀም የፊደላትን፣
የአበቦችን እና የአዕዋፋትን ስዕል ማተም የሚለማመዱበት ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የስቴንስል ህትመት አሰራር ምንነትና ቅደም ተከተል ይረዳሉ
ƒƒ ለስቴንስል ህትመት ስራ አስፈላጊ የሆኑ መሳሪያዎችን እና አሰራሮችን መለየት ይችላሉ
ƒƒ የስቴንስል ህትመት ስራዎችን ማድነቅ ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ የክፍል ውስጥ የተግባር ስራ እንዲያካሂድ ማድረግ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ልዩ ልዩ የስቴንስል ህትመት ስራዎች፣ መቀስ፣ መቁረጫ ምላጭ
ƒƒ የህትመት ቀለም፣ የስፕሬይ ቀለም፣ ወረቀት

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን የክፍል ውስጥ ውይይቶች ማዳመጥ
ƒƒ ተማሪዎች ስራ ተዘዋውሮ መመልከት፣ የቃል እና የጽሁፍ ጥያቄዎችን መጠየቅ
ƒƒ የተማሪዎችን የክፍል ተግባር መሰረት በማድረግ ግብረ መልስ መስጠት

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ 33


ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ የስቴንስል ህትመት የተግባር ስራ ልምምድ የሚሆኑ ምሳሌ ስራዎችን አዘጋጅቶ ክፍል ውስጥ መግባት
ƒƒ ለመቁረጫ የሚጠቀሟቸውን ቁሳቁሶች በጥንቃቄ እንዲይዙ ትኩረት ሰጥቶ መከታተል
ƒƒ የተግባር ልምምድ እንዲያደርጉ ተግባራትን ዘርዝሮ መስጠት
ƒƒ ምናልባት የመሳሪያና የቦታ እጥረት ካለ በቡድን ሆነው እንዲሰሩ ማድረግ
ƒƒ የአሰራር ቅደም ተከተሎችን በሚገባ ማሳየት

2.6 ኪነ ጽህፈት

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (4 ክፍለ ጊዜ)


ኪነ ጽሐፍ የእጅ ጽሁፍ ጥበብ ማለት ነው። የፊደላትን መልክ መሻሻል የምናሳይበት መልኩን የአቀራረቡን ቅርጽ፤ አቋሙን፤ በነጠላ፣
በብርሃን እና ጥላ፣ በቀለም በማስጌጥ የምናሳይበት የግራፊክስ ጥበብ ዘርፍ ነው። በፊደሎች አቀማመጥ፣ ቅርጽ እና አፃፃፍ ላይ
የሚያተኩር የግሪፊክስ ዘርፍ ነው። ኪነ ፁሁፍ ፊደሎችን መፃፍ ወይም መጠቀም ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ የፊደሎቹን አጣጣል
ውፍረት እና ርዝማኔ ቅርፅ የብርሃንና ጥላ አወደደቃቸውን በማጥናት እና በማሻሻል ዛሬ የምንጠቀምበትን የፊደል ቅርጽ እንድናገኝ
አስችሎናል። የኪነ ፁሑፍ ጥበብ የፊደላትን ውበት ቅርፅ ቃላትን ስንፅፍ ሊሠጡት ከሚችሉት ትርጉም ጋር በማስተሳሰር ሠዎች
በእይታ እንዲግባቡ ወይም ፊደላትን ቀላል እና ውስብሰብ ማራኪና የሚያነቃቃ በማድረግ በእይታ እንድንግባባ የሚያስችለን
የግራፊክስ ጥበብ ዘርፍ ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የኪነ ጽህፈት ስራዎችን ማድነቅ ይችላሉ
ƒƒ የአማረኛ ፊደላትን ነጠላ አጣጣል፣ ብርሃንና ጥላ አሰራር መለየት ይችላሉ
ƒƒ የአማርኛ ፊደላትን በልዩ ልዩ ኪነ ጽህፈት ዘዴ ሰርተው ማሳየት ይችላሉ።

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የክፍል ውስጥ የተግባር ስራ እንዲያካሂድ ማድረግ
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የኪነ ጽህፈት ስራዎችን ማሳየትና ማስጎብኘት

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የኪነ ጽህፈት ስራዎች፣ እርሳስ፣ ላፒስ፣ ባለ ስኩየር ወረቀት

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የክፍል ተግባር መሰረት በማድረግ ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ልዩ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን መንደፍ

34 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ


ለመምህሯ(ሩ)፡-
ƒƒ በእርሳስ የአማረኛ ፊደላትን ኪነ ጽህፈት እንዲለማመዱ እና እንዲያደንቁ ማበረታታት
ƒƒ የስኩየር ወረቀት ፊደላቱን ለማሳደግና መስመር ይዞ ለመጻፍ ምቹ ስለሆነ እንዲጠቀሙት ቢደረግ
ƒƒ በክፍል ውስጥ የተግባር ልምምድ እንዲያደርጉ ተግባራትን ዘርዝሮ መስጠት
ƒƒ በጥቁር ሰሌዳው ላይ ምሳሌ የሚሆኑ የአማረኛ ፊደላትን ኪነ ጽህፈት በመስራት እንዲለማመዱ ማድረግ

2.7 በቴያትር፣ ፊልም እና ፎቶ ግራፍ ሀሳብና ስሜታችንን መግለጽ

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (5 ክፍለ ጊዜ)


ቴያትር ሀሳብና ስሜታችንን ለመግለጽ የሚያስችለን የሥነ ጥበብ ዘርፍ ነው። መጽሐፍት ብዙ ነገር ላይ ያተኩራሉ። ሙዚቃ ድምጽ
ላይ ያተኩራል። ቀለም ቅብ ቀለማት እና የሥነ ጥበብ አናስሮች ላይ ያተኩራል። ቴያትር ግን ሰው እና የሰው ልጅ ላይ ብቻ ያተኩራል።
የተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች በተለያየ ጊዜና መድረክ ለተመልካች የሚቀርቡ ቢሆንም ዋናው ትኩረት ሰው ነው። ቴያትር በቡድን የሚሰራ
እና ለታዳምያን የሚቀርብ ነው። ከሌሎቹ የሥነ ጥበብ ዘርፎች በተሻለ የቡድን ስራ እና ቅንጅት እንዲሁም ምልከታ የሚጎላበት ነው።

የፊልም ጥበብ ምንም እንኳን በካሜራ ቴክኖሎጂ፣ በአርትኦት፣ በተሳታፊ ብዛት በአልባሳትና በቀረጻ ቦታ በክፍል ውስጥ ለመስራት
የሚያስቸግር ቢሆንም በቀላሉ ቡድን ከጓደኞቻችን ጋር በመሆን አጫጭር ቀረጻዎችን በሞባይል ካሜራ በመቅረጽ ክፍል ውስጥ
ለጓደኞቻችን ስሜቶቻችንን እና የፈጠራ ስራችንን ማጋራት እንችላለን።

ፎቶ ግራፍ በተከታታይና በአንድ ጊዜ በምናደርገው የፎቶ ማንሳት ተግባር የሁኔታዎችን ልዩነት እና መልዕክት መግለጽ ያስችለናል።
ወቅቶችን፣ ክብረ በዓላትን፣ ሰርግ፣ የትምህርት ቤት ቆይታን፣ ጨዋታችንን፣ የገብያ ስፍራን፣ እጽዋት፣ መልክዓ ምድር ገጽ እና ሌሎች
በርካታ ክንውኖችን በፎቶ ግራፍ በማንሳት መልዕክት ማስተላለፍና ስሜትን መግለጽ ይቻላል። ፎቶ ግራፍ እንደ ቴያትር መድረክ
ላይ የሚተወን አይደለም። ያነሳናቸውን ፎቶ ግራፎች በማሰባሰብ የፎቶ ግራፍ አውደ ርዕይ ማሳየት ግን እንችላለን። ለተመልካቹ
ማድረስ የምንፈልገውን ሀሳብና ስሜት ለማስተላለፍ እንጠቀምበታለን።

በዚህ የትምህርት ርዕስ ተማሪዎች ቴያትር፣ ፊልም እና ፎቶ ግራፍ ሀሳብና ስሜትን ለመግለጽ ያላቸውን ሚና ይገነዘባሉ። ቴያትር
በመስራት፣ አጫጭር ፊልሞችን በማዘጋጀት እና ፎቶ ግራፍ በማንሳት ሀሳብና ስሜታቸውን መግለጽ ይችላሉ

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ቴያትር፣ ፊልም እና ፎቶ ግራፍ ሀሳብና ስሜትን ለመግለጽ ያላቸውን ሚና ይገነዘባሉ።
ƒƒ ቴያትር፣ ፊልም እና ፎቶ ግራፍን በማዘጋጀት ሀሳብና ስሜታቸውን ለጓደኞቻቸው ማጋራት ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ፣ የክፍል ውስጥ የተግባር ስራ
ƒƒ ቴያትር፣ ሲኒማ እና የፎቶ ግራፍ ኢግዚቢሽኖችን ማስጎብኘት
ƒƒ ከዚህ በፊት የተዘጋጁ የፊልም የቴያትር እና የፎቶ ግራፍ ስራዎችን በማሳየት ውይይት ማድረግ
ƒƒ የቴያትር፣ የፊልም እና የፎቶ ግራፍ ባለሙያዎችን እና ተዋንያንን በመጋበዝ ልምድ እንዲያካፍሉ ማድረግ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ 35


ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች
ƒƒ የታተሙ የቴያትር ስራዎች፣ አጫጭር ጠቃሚ ርዕሰ ጉዳይ ላይ የሚያተኩሩ የፊልም ስራዎች
ƒƒ የፎቶ ግራፍ ስብስቦች፣ የሞባይም ካሜራ የሚቻል ከሆነ

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን ስራዎችን ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ ለተማሪዎች የቡድን እና የግል ተግባር ስራ መስጠትና ማሳየት
ƒƒ ልዩ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግባራትን መንደፍ
ƒƒ የተማሪዎችን ገለጻ እና የጥያቄ ምላሽ ማዳመጥ፣ የጽሁፍ እና የቃል ጥያቄዎች

ለመምህሯ(ሩ)፡-
ƒƒ በአካባቢው የቴያትር፣ የሲኒማ እና የፎቶ ግራፍ ቤቶች ካሉ ተማሪዎችን ማስጎብኘት
ƒƒ የቴያትር የፊልም እና የፎቶ ግራፍ ባለሙያዎች የሚገኙ ከሆነ ለተማሪዎች ልምዳቸውን እንዲያካፍሉ መጋበዝ
ƒƒ የታተሙ ታሪካዊ የተውኔት ስራዎች ካሉ ለማስተማሪያነት መጠቀም ቢቻል
ƒƒ ፎቶ ግራፎች፣ አጫጭር አስተማሪ የፊልም ስራዎችን ለተማሪዎች ማሳየት ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎች የሞባይል ካሜራ በመጠቀም አጫጭር ቀረጻዎችን እና ፎቶ የማነሳት ስራ በቡድን ሆነው ማካሄድ እንዲችሉ
እድሉን ማመቻቸት ቢቻል
ƒƒ ከተቻለ ተማሪዎች በቡድን እና በግል የሚያነሷቸውን የፎቶ ግራፍ ስራዎች በክፍል ውስጥ በሚታይ ቦታ ማስቀመጥ

የማጠቃለያ መልመጃ ጥያቄዎች መልሶች


ትዕዛዝ 1

ከተራ ቁጥር 1 እስከ 6 ያሉ ጥያቄዎችን የተማሪውን መጽሐፍ መሰረት በማድረግ ተማሪዎች በክፍል ውስጥ እርስ በርስ እየተወያዩ
እንዲመልሱ ያድርጉ። ለተማሪዎቹ የተሻለ ግንዛቤ ለማስጨበጥ ይቻል ዘንድ ሌሎች አጋዥ የማጣቀሻ መጽሐፍቶችን ቢጠቀሙ
መልካም ነው።

ትእዛዝ 2

ከተራ ቁጥር 7-9 ያሉ ጥያቄዎች ተማሪዎች በተግባር የሚሰሩ ስለሆኑ ተማሪዎች ስራዎቻቸውን ለጓደኞቻቸው እንዲያሳዩ እና
በስራዎቻቸው ላይ የጋር ውይይት እንዲያካሂዱ በማድረግ ተገቢውን ግብረ መልስ ይስጧቸው።

ትዕዛዝ 3 እና 4

በትእዛዝ 3 እና 4 ስር ለተጠየቁ ጥያቄዎች ተማሪዎች ከምዕራፉ ማጠቃለያ በኋላ ምታዊ የእይታ ንባብና ዜማን እያዩ ማንበብ ላይ
ያመጡትን የመማር ውጤት ለመመዘን የቀረቡ ጥያቄዎች ስለሆኑ ተማሪዎች እንደ የግል ችሎታቸውና የልምምድ ውጤታቸው
የሚለያይ በመሆኑ መልሶቹ ተማሪዎች በሚያቀርቡት ስራ የሚወሰን ይሆናል።

36 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 1 የፈጠራ ችሎታን መግለጽ


ምዕራፍ የሀገራችንን ታሪክ በሥነ
ጥበብ መተረክና መግለጽ
3

ከምዕራፉ የሚጠበቁ የትምህርት ውጤቶች

የመማር ውጤቶች

ƒƒ በእይታዊ ጥበባት የሀገራቸውን ታሪክ መተረክ ይችላሉ፣


ƒƒ ኢሉስትሬሽንን እንደ አንድ የታሪክ መተሪኪያ ዘዴ በመውሰድ ልዩ ልዩ ታሪኮችን በስዕል መተረክና መግለጽ ይችላሉ፣
ƒƒ ባህላዊ ሙዚቃዎችንና እስክስታዎችን ያደንቃሉ፣
ƒƒ ፉከራና ቀረርቶዎች የጀግኖች አባትና እናት አርበኞችን ታሪክ እንደሚተርኩ ይገነዘባሉ፣
ƒƒ በባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች የአገር ታሪክ እንደሚተረክ ያውቃሉ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የሚገኙ ታሪኮችን በሙዚቃና በእስክስታ ይተርካሉ።

የመማር ማስተማር ዘዴዎች


ƒƒ ገለፃ፣ ጥያቄና መልስ፣
ƒƒ የስዕላዊ መግለጫ ስራዎች በማስጎብኘት
ƒƒ የክፍል ውስጥ የቡድን ስራ መስጠት፣
ƒƒ የመስክ ጉብኝት፣ ትረካ ማድረግ።
ƒƒ የፕጀክት ስራ።

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የውሃ ቀለም፣ ወፍራም ወረቀት፣ እርሳስ፣ ብዕር፣
ƒƒ የስዕላዊ መግለጫ ስራዎች፣
ƒƒ ልዩ ልዩ የታሪክ መጽሐፍት፣
ƒƒ የተለያዩ ፉከራና ቀረርቶዎችን የያዙ የተቀረጹ ካሴቶች፣ ጦር፣ ጎራዴ፣ ጋሻ፣
ƒƒ የብሔር ብሄረሰብ ሙዚቃዎች የተቀረፁበት ካሴት።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ 37
የግምገማና የክትትል ስልት
ƒƒ ተማሪዎች በቡድን ሲሰሩ ተዘዋውሮ መመልከት፣
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ስራ እና ገለጻ ማዳመጥ፣
ƒƒ ለተማሪዎች የተግባር ስራ ግብረመልሶችን መስጠት፣
ƒƒ የጽሁፍ ፈተናዎችና የፕሮጀክት ስራ።

3.1 በእይታዊ ጥበባት የሀገራችንን ታሪክ መተረክና መግለፅ


እይታዊ ጥበባት የምንላቸው ቀለም ቅብ፣ ስዕላዊ መግለጫ፣ ቅርጽ፣ እና ሌሎች አሰራሮች ታሪካችንን ለትውልድ ለማስተላለፍ
ለማስተማር ሚና እንዳላቸው የምንማርበት ሲሆን ስዕላዊ መግለጫን በመጠቀም እንዴት የሀገራችንን ታሪክ መተረክና መግለጽ
እንደምንችል እንማራለን።

3.1.1 ስዕላዊ መግለጫ (Illustration)

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


ስዕላዊ መግለጫ በጽሐፍ የቀረበን ታሪከ፤ድርሰት፤ ዘገባ ፤ተረት፤ ወዘተ በስዕል መግልፅ ማለት ነው። ከተለያዩ የሰነ-ጽሑፍ ስራዎች
በመነሳት (ከመጽሐፍት፣ ከትረካ፣ ከጋዜጣ፣ ከተረት ወዘተ) ለስነ ጽሁፉ ገላጭ ስዕል በማዘጋጀት መተረክ እና መግለጽ ማለት ነው።
የአሰራር ቅደም ተከተሉን ከተመለከትን በኋላ የሀገራችንን ታሪክ በስዕል የሚተርክ ኢሉስትሬሽን እናዘጋጃለን።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የእይታዊ ጥበባትን በመጠቀም የሀገራችውን ታሪክ መተረክ እንደሚችሉ ይገነዘባሉ
ƒƒ የስዕላዊ መግለጫን አሰራር በመጠቀም የሀገራቸውን ታሪክ መግለጽና መተረክ ይችላሉ
ƒƒ የእይታዊ ጥበብ ዘዴዎችን በመጠቀም የሀገራቸውን ታሪክ ይማራሉ ያደንቃሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ፣ የግልና የቡድን ተግባር ስራዎችን መስጠት
ƒƒ የቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ፣ ጉብኝት፣ የስዕል ትንተና ማድረግ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ልዩ ልዩ የስዕላዊ መግለጫ ስራዎች፣ ስዕሎች፣ ፎቶ ግራፎች፣ የታሪክ መጽሐፍት፣ የውሃ ቀለም፣ እርሳስ፣ ወፍራም ወረቀት፣
የስዕል ቦርድ፣ ብሩሽ፣ ብዕር

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ልዩ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግበራትን መንደፍ

38 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ
ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ በዚህ ምዕራፍ ተማሪዎች የእይታዊ ጥበባት ዘርፎች በመጠቀም የሀገራቸውን ታሪክ የሚተርኩበትና የሚገልጹበት ነው
ስለዚህ ለተማሪዎች ከታሪክ መጽሐፍት ላይ አጫጭር ትረካዎችን መንገር
ƒƒ ከትረካዎቹ በመነሳት ስዕላዊ ትረካዎችን በግልና በቡድን እንዲያዘጋጁ ማበረታታት
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ዘርፎች ቀለም ቅብ፣ ቅርጻ ቅርጽ፣ ፎቶ ግራፍ እና ሌሎች ታሪክ በማስተማር እና ለትውልድ በማስተላለፍ
በኩል ያላቸውን ሚና በአጽንኦት ማስረዳት
ƒƒ ልዩ ልዩ የእይታዊ ጥበባት ዘርፎችን በመጠቀም ከሀገራቸው ሰፊ ታሪክ ውስጥ የተወሰኑትን በመምረጥ ክፍል ውስጥና
ከክፍል ውጭ የሚሰራቸውን ተግባራት ለይቶ መስጠት
ƒƒ ለተማሪዎች የቡድንና የግል ተግባራት ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ስራዎቻቸውን ለጓደኞቻቸው እንዲያሳዩ እና እንዲያብራሩ ማበረታታት

3.1.2 ፎቶ ግራፍን በመጠቀም የሀገራችንን ታሪክ መግለጽና መተረክ

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


ፎቶ ግራፍ በ19ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ማብቂያ አካባቢ የተጀመረ የእይታዊ ጥበባት ዘርፍ ሲሆን በዋናነት አንድን ነገር በአንድ ቅጽበት
ከሁኔታው ጋር አስተሳስሮ መግለጽ የሚችል ነው። በየእለቱ የምንነሳው እንያንዳንዱ ፎቶ ግራፍ ጊዜውንና ሁኔታውን መዝግቦ
የማስቀረት ትልቅ አቅም አለው። ይህ አቅም ፎቶ ግራፍን ለታሪካችን መግለጫነት እና መተረኪያነት እንድንጠቀመው ያስችለናል።

ፎቶ ግራፍ እንደ ሌሎቹ የስነ ጥበብ ስራዎች የዘመን ምስክር ማስታወሻ እና ምልክት ይሆናል። የፎቶ ግራፍ ቴክኖሎጂ እያደገ መጥቶ
ሁላችን የፎቶ ማንሻ ካሜራ በየእጃችን ይዘን እንድንቀሳቀስ ትልቅ እድል ፈጥሮልናል። ይህ ደግሞ እያንዳንዱን አጋጣሚ ዘግቦ
ለመሰነድ እና ለትውልድ ለማኖር ትልቅ ሚና ይኖረዋል። በሀገራችን ዘመናዊ ታሪክ ውስጥ ፎቶ ግራፍ የታሪክ አሻራዎችን ለትውልድ
በማስተላለፍ በኩል ትልቅ ሚና ተጯውቷል።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የእይታዊ ጥበባትን በመጠቀም የሀገራችውን ታሪክ መተረክ እንደሚችሉ ይገነዘባሉ
ƒƒ ፎቶ ግራፍን በመጠቀም የሀገራቸውን ታሪክ መግለጽና መተረክ ይችላሉ
ƒƒ ፎቶ ግራፍ የሀገራቸውን ታሪክ ለመተረክና ለመግለጽ ያለውን ጠቀሜታ ይገነዘባሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ተግባር ስራዎችን መስጠት
ƒƒ የፎቶ ግራፍ ስራዎችን ማሳየትና መተንተን
ƒƒ የፎቶ ግራፍ ኢግዚቢሽኖችን ማስጎብኘት፣የመስክ ምልከታን መጠቀም

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ 39
ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች
ƒƒ በሀገራችን በተለያዩ ዘመናት የተነሱ የፎቶ ግራፎች
ƒƒ የሞባይል የፎቶግራፍ ማንሻ፣ ካሜራ፣ የታሪክ መጽሐፍት

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት

ለመምህሯ(ሩ)፡-
ƒƒ ልዩ ልዩ ታሪካዊ የፎቶ ግራፍ ስራዎችን አሰባስቦ ለዕለቱ ትምህርት መጠቀም
ƒƒ ተማሪዎች ልዩ ልዩ የፎቶ ግራፍ ስራዎችን እንዲተነትኑ እና ታሪካዊ ፋይዳውን እንዲናገሩ ማድረግ
ƒƒ ተማሪዎች በጥንድ እና በቡድን ሆነው በሞባይል ካሜራ ፎቶ ግራፎችን እንዲያነሱ በማድረግ ስለ ፎቶ ግራፎቹ ገለጻ
እንዲያደርጉ እድል መስጠት
ƒƒ የተማሪዎችን የፎቶ ግራፍ ስራዎች ክፍል ውስጥ በመለጠፍ ማስጎብኘት
ƒƒ የፎቶ ግራፍ አውደ ርዕዮች ካሉ ማስጎብኘት ወደ ሙዝየሞች ይዞ መሄድና ማስጎብኘት

3.1.3 በቴያትር የሀገራችንን ታሪክ መተረክና መግለፅ

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (3 ክፍለ ጊዜ)


ቴያትር የትውን ጥበባት ዘርፍ ሲሆን የሀገራችንን ታሪክ፣ መቼቱን፣ እና ገጸ ባህሪያቱን መድረክ ላይ በማቅረብ ለተመልካች የማይረሳ
አዝናኝ ታሪክን ለመተረክና ሁኔታውን ለማብራረት በጣም ትልቅ አስተዋጽኦ አለው። ሀገራችን ኢትዮጵያ በዓለም ጥንታዊ ስልጣኔ
ከታየባቸው ሀገራት አንዷ ናት። የበርካታ ስልጣኔ ባለቤት ስትሆን ልዩ ልዩ ቋንቋ የሚናገሩ እና አስደናቂ ባህል ያላቸው ህዝቦች ሀገር
ናት።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ በቴያትር ጥበብ የሀገራችንን ታሪክ መተረክ እንደሚቻል ይገነዘባሉ
ƒƒ በሀገራችን የተሰሩ ታሪካዊ ተውኔቶችን መለየት ይችላሉ
ƒƒ ቴያትር ታሪካችንን ለትውልድ ለማሳወቅ ያለውን ሚና መናገር ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የክፍል ውስጥ የቡድን ስራዎችን መስጠት
ƒƒ የፎቶ ግራፍ ስራዎችን ማሳየትና መተንተን
ƒƒ የመስክ ምልከታን መጠቀም

40 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ
ƒƒ የቴያትር ቤቶችን ማስጎብኘት
ƒƒ የቴያትር ባለሙያዎች እና ተዋንያንን መጋበዝ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ በሀገራችን የተሰሩ ታሪካዊ የተውኔት ስራዎችን የያዙ መጽሐፍቶች
ƒƒ የቴያትር ስራን የሚመለከቱ የፎቶ ግራፍ ስራዎች
ƒƒ የተቀረጹ የቴያትር ስራዎች፣ የታሪክ መጽሐፍት

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ለተማሪዎች የቃልና የጽሁፍ መዛኝ ጥያቄዎችን መስጠት

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ በአካባቢው የቴያትር ባለሙያዎች፣ ተዋንያኖች ካሉ በመጋበዝ ለተማሪዎች ገለጻ እንዲያደርጉ ማመቻቸት
ƒƒ የቴያትር ቤቶች በአካባቢው ካሉ ተማሪዎችን ማስጎብኘት
ƒƒ በመጽሐፍ የታተሙ ታሪካዊ ተውኔቶችን በማሰባሰብ ለዕለቱ ትምህርት መጠቀም
ƒƒ የተቀረጹ የቴያትር ስራዎች የሚገኙ ከሆነ ለተማሪዎች ማሳየት
ƒƒ የቴያትር አንድ አፍታ ትዕይንት ፎቶ ግራፎችን ማሳየት እና እንዲወያዩበት ማድረግ

3.2 የሀገራችንን ታሪክ በሙዚቃ መተረክ

መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


ሙዚቃ ሰዎች ፍልስፍናቸውን፣ እውቀታቸውን፣ ከሚኖሩበት መልከዓምድራዊ አቀማመጥ፣ ሀይማኖታዊና ባህላዊ ዕሳቤዎች፣
ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎች፣ ባህል፣ ታሪክ፣ ጀግንነትና የመሳሰሉ ጉዳዮች ላይ ተመስርተው የሚፈጥሩት ማህበረሰባዊ
ሀብት ነው። ሙዚቃ የሀገር ዳር ድንበር እንዲከበር፣ ታሪክ የሰሩ ጀግኖች እንዲታወሱ፣ ከፍተኛ ጠቀሜታ አለው።

አገራችን ኢትዮጵያ በፋሽሽት ጣሊያን ተወራ በነበረበት ወቅት በድል እንድታጠናቅቅ ሙዚቃ የራሱን አስተዋፅኦ አበርክቷል።
ሁሉም የኢትዮጵያ ህዝብ ከጫፍ እስከ ጫፍ ተነቃንቆ ወደ አድዋ እንዲዘምት በመሰንቆ፣ በነጋሪት፣ በእምቢልታ፣ በአታሞ፣ በከበሮ፣
በጥሩንባና የመሳሰሉ ሀገር በቀል የሙዚቃ መሳሪያዎችን በመጠቀም በሆታና በእልልታ፣ በሽለላና ቀረርቶ፣ ተነሳስቶ ከጀግኖች
አርበኞች ጎን በመሰለፍ ለሀገሩ ክብር የዘማቹን ስሜት በማነቃቃት፣ ጀግኖችን በማወደስ፣ የፈሩትን በማትባት የላቀ እስተዋፆኦ
ነበረው። ይህንም ታሪክ በቀረርቶና ፉከራ እተተረከ ይገኛል።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ 41
የመማር ውጤቶች
ƒƒ በሙዚቃ ታሪክን ማስተላለፍ እንደሚቻል ያውቃሉ፣
ƒƒ ታሪክን የሚያስተላልፉ ሙዚቃዎችን ለመስራት ፍላጎት ያሳያሉ፣
ƒƒ በሙዚቃ የተተረኩ ታሪኮችን ያደንቃሉ፣
ƒƒ ታሪክን በዜማና ግጥም መተረክ ይችላሉ።

አስፈላጊ የትምህርት መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ቴፕ ረኮርደር፣ ዘፈኖች፣
ƒƒ መዝሙሮች የተቀረፁበት ካሴት/ቪዲዮ፣
ƒƒ ለየትምህርቱ የሚስፈልጉ ቻርቶች፣

የመማር ማስተማር ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ጥያቂና መልስ፣
ƒƒ የግልና የቡድን ጥናት፡- ዜማዎችን እንዲያጠኑ በማድረግ፣
ƒƒ የምርምር ዘዴ፡- ተማሪዎች ታሪክ ነጋሪ የሆኑ ሙዚቃዎችን እንዲሰበስቡ በማድረግ፣
ƒƒ የትረካ ዘዴ፡- ሳቢና ማራኪ በሆነ አተራረክ በሙዚቃ ታሪክን መንገር፣
ƒƒ ልምድ ያላቸውን ሰዎች በመጋበዝ
ƒƒ በቪዲዮ፡- አጥንቴም ይከስከስ እና አድዋና ሌሎች ሙዚቃዎችን ማሳየት፣

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ የተማሪዎችን የተግባር ስራዎች ተዘዋውሮ መመልከት፣
ƒƒ የቃልና የጽሁፍ ጥያቄዎችን መጠቀም
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት፣

ለመምህሯ(ሩ)
ሀ/ የህዝብን ወኔ ለማነሳሳት የተዘፈኑ ዘፈኖች

አጥንቴም ይከስከስ ደሜም ይፍሰስላት

ሀገሬን ጭራሽ አይደፍራትም ጠላት

የሀገሬ ጀግኖች ሴት ወንዱ ታጠቁ

እንግዲህ ለጠላት አንተኛም ንቁ

ጀግንነት እንደሆን ያባቶቻችን ነው

ህብረታችን ፀንቷል ድል መንሳት የኛ ነው

42 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ
ስለዚህ አንራራም ግድ የለንም እኛ

ታጥቀን ተነስተናል ሌሊት እንዳንተኛ

አክትሟል አበቃ የናንት ምዕራፋችሁ

የማይሆን ቅዠት ነው ከንቱ ነው ህልማችሁ

ስትቅበዘበዙ አልፋችሁ ከልኩ

ባንድነት ብለናል ሀገሬን አትንኩ (አጥንቴም ይከስከስ ጥላሁን ገሰሰ)

ለ/ አድዋ

”የተሰጠኝ ህይወት ዛሬ በነፃነት፣

ሰው ተከፍሎበታል፣ ከደምና ከአጥንት

ስንት ወገን ወደቀ በነፃነት ምድር

ትናገር አድዋ፣ ትናገር አ-ገ-ሬ

እንዴት እንደቆምኩኝ ከፊታችሁ ዛሬ…

የጥቁር ድል አምባ አድዋ- አፍሪካ እምዬ ኢትዮጵያ!! (በእጅጋየሁ ሽባባው የተዘፈነ ዘፈን)

እነዚህ ከላይ ግጥማቸው የተፃፈላቸው ሁለት ሙዚቃዎች ስናይ ኢትዮጵያውያን ለጠላት አንገዛም በማለት አድዋ ላይ የተደረገውን
ተጋድሎ የሚያሳዩ ናቸው። ተማሪዎች በቡድን በቡድን ተከፋፍለው በሙዚቃ ታሪክን እንዴት መተረክ እንደሚቻል ከላይ ግጥማቸው
የተፃፉትን የእጅጋየሁ ሽባባው እና የክቡር ዶክተር አርቲስት ጥላሁን ገሰሰን ዜማ እንዲያዳምጡና ተለማምደው እንዲዘምሩት እና
ከተግባር እንዲማሩ ያድርጓቸው። ቀጥሎም ሌሎች ተመሳሳይ ስራዎችን በራሳቸው አፈላልገው በማየት አጥንተው እንዲያሳዩ
ማበረታታት ያስፈልጋል።

3.2.1 በፉከራና ቀረርቶ ታሪክን መተረክ (3 ክፍለ ጊዜ)


ሽለላ /ቀረርቶ/፦ ከጀግንነት ጋር የሚያያዝ ድምፅን ከፍ በማድረግ በወኔና በቁጭት ብቻውን እና ከፉከራ ጋር የሚዜም ዜማና
ግጥሙን ለማሰላሰል ፋታ የሚሰጥ እና ግጥሞቹም ረዘም ባሉ ስንኞች የሚዋቀሩለት የጀግንነት መግለጫ ነው።

ፉከራ፦ ከቀረርቶ በፈጠነ እና ጥድፊያ በተሞላበት የአዜያዚያም ስልት የሚቀርብ ሲሆን ግጥሞቹም ከቀረርቶ ግጥሞች ጋር ሲወዳደሩ
በአጫጭር ስንኞች የተዋቀሩ ናቸው። ሸላዮች ጀግኖች አርበኞች በጦር ሜዳ ላይ የፈፀሙትን ታላቅ ጀብድ እያነሱ በሚያምር ድምፅና
ቅላፄ ሲያሞካሹ ፎካሪዎች ደግሞ ጋሻቸውን አንግበው፣ ጎራዴያቸውን ጨረቃ አስመስለው ጦር እየሰበቁ፣ ቁጭ ብድግ እያሉ ቃታ
እየፈለቀቁ፣ ወዲያ ወዲህ እየተንጎራደዱ፣ ነጋሪት እያስጎሰሙ፣ ጥሩንባና መለከት እያስነፉ፣ በእልልታና ጭብጨባ እንዲያ በል እያስባለ
በመቅረብ የጀግኖችን ታሪክ የሚተርክ ነው።

ሽለላና ቀረርቶ በኢትዮጵያዊያን ልብ ከፍ ያለ ቦታ ያለው ማህበረሰባዊ ጥበብ ናቸው። በዚህ ርዕሥ የሚቀርቡት ፉከራና ቀረርቶዎች
ተምሳሌት የሆኑ የሀገር መሪዎችንና ጀግኖች አባት አርበኞችን እያነሱ ደፋርነትን፣ ቆራጥነትን፣ ልበ ሙሉነትን በኢትዮጵያዊያን ልብ
ቀርፀውና አትመው ያቆዩ ናቸው።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ 43
የመማር ውጤቶች
ƒƒ በፉከራና በቀረርቶ የጀግኖችን ታሪች ማስተላለፍ እንደሚቻል ያውቃሉ፣
ƒƒ ስለ ጀግኖች የተፎከሩ ፉከራዎችንና ቀረርቶዎችን ሰርተው ያሳያሉ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የሚገኙ ጀግኖችን በፉከራና በቀረርቶ ታሪካቸውን ይተርካሉ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው ያሉ ጀግኖች አባት እና እናቶችን በፉከራና በቀረርቶ ያደንቃሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ በምስልና በድምፅ ማጫወቻ የተቀረፁ ቪዲዮዎች /ተንቀሳቃሽ ምስሎች/
ƒƒ የጀግንነት ታሪኮችን የሚተርኩ ፉከራዎችን የያዘ ካሴት፣
ƒƒ ጦር፣ ጎራዴ፣ ጋሻ፣ መቅረጸ ድምጽ፣ ሲዲ ማጫወቻ፣
ƒƒ ከጦርነት ውጭ ያሉ ጀግንነቶችን የሚያሳይ ቪዲዮ
ƒƒ የብሔር ብሔረሰብ አልባሳትና ልዩ ልዩ የስራና የባህል ቁሳቁሶች፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ በአካባቢያቸው ስላሉ የፉከራና ቀረርቶ ስራዎች የቀደመ አውቀት ስለሚኖራቸው ጥያቄ በመጠየቅ እንዲነሳሱና የመማር
ፍላጎታቸው እንዲያድግ ማድረግ፣
ƒƒ ስለ ፉከራና ቀረርቶ ምንነት ከአካባቢያቸው ጋር በማያያዝ ገለጻ ማድረግና ተማሪዎችም የሚያውቁትን እንዲያካፍሉ
እድሉን መስጠት፣
ƒƒ የጽሁፍና የቃል ጥያቄዎችንና የፕሮጀክት ስራ መስጠት፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የሚዘወተሩ ፉከራና ቀረርቶዎችን በጥንድ በጥንድ እንዲያቀርቡ ማድረግ፣
ƒƒ በግልና በቡድን በመሆን ስለተለያዩ ጅግኖች የፉከራና ቀረርቶ ግጥምና ዜማዎችን አዳምጠው መልዕክቶችን እንዲናገሩ
ማድረግ፣
ƒƒ የፉከራና ቀረርቶ ስራዎች በሚከወኑበት አውዶች በመገኘት ምልከታ በማድረግ፣
ƒƒ የፉከራና ቀረርቶ ስራዎች የተቀረጹበት ቪዲዮ በማሳየት።

የምዘና ክትትል ስልቶች


ƒƒ ፉከራዎችንና ቀረርቶዎችን በሚሰሩበት ወቅት የሚደረግ ምልከታ፣
ƒƒ በምልከታ ወቅት የሚስተዋሉ ችግሮችን በመለየት ልዩ ድጋፍና ክትትል ማድረግ፣
ƒƒ ተማሪዎች ከየአካባቢያቸው ሰብስበው የሚያመጧቸውን የፉከራና ቀረርቶ ስራዎች በማየትና በመጠየቅ መልእክቶችን
በምን ያክል መጠን እንደተረዱት መፈተሽ፣
ƒƒ የፉከራና ቀረርቶ ሀሳቦችን ወደ ተግባር ቀይረው ለክፍል ጓደኞቻቸው እንዲያካፍሉ በማድረግ ስራዎቻቸው በጓደኞቻቸው
አንዲገመገሙ ማድረግ፣
ƒƒ ፉከራና ቀረርቶን የተመለከቱ የጽሁፍ ጥቄዎችን በማዘጋጀት ለተማሪዎች መስጠትና መከታተል፣

44 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ
ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ አስቀድሞ ክፍለ ጊዜው ከመድረሱ በፊት የድምፅ ማዳመጫ ክፍሎችን ማመቻቸት፣
ƒƒ ተማሪዎች በሚፎክሩበት ወቅት የስፖርት ሜዳዎችን መጠቀም በነፃነት እየተንቀሳቀሱ የፉከራ ስሜቱን እንዲያመጡ
ማድረግ፣
ƒƒ የፉከራና የቀረርቶ ተግባርን ለይተው እንዲያውቁና እንዲተገብሩ በመጀመሪያ የቀረርቶን ዜማ እንዲያዜሙ ቀጥሎ የፉከራን
ዜማ ለብቻ እንዲሰሩ ያድርጓቸው፣ ለየ ብቻ ለይተው ካዎቁ በኋላ ሁለቱ በቅንጅት የሚሰሩ መሆናቸውን በመንገር
አቀናጅተው እንደገና እንዲሰሩ ማመቻቸት።
ƒƒ በአካባቢያቸው በየትኛውም መስክ ጀግና የሚሏቸውን ሰዎች ለማሞካሸት የተፎከሩ ፉከራዎችንና ቀረርቶዎችን አጥንተው
እንዲያቀርቡ ማበረታታት፣
ƒƒ ስለ አፄ ቴዎድሮች፣ ስለ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ እና ስለ ሌተናል ጀኔራል ኃይሉ ከበደ የተፎከሩ ፉከራዎችንና ቀረርቶዎችን
አስቀድሞ በማሰባሰብ እንዲመለከቱ ማድረግ፣ ማስታወሻ፡- ውድ መምህር ስለ አፄ ቴዎድሮች፣ ስለ ደጃዝማች በላይ ዘለቀ
እና ስለ ሌተናል ጀኔራል ኃይሉ ከበደና ሌሎች ጀግኖች የተፎከሩ ፉከራዎችንና ቀረርቶዎችን ሲለማመዱ ግጥምና ዜማውን
በትክክል አጥንተው መጫወታቸውን እንጂ ታሪካቸውንና ማንነታቸውን ማስተማር ላይ ማተኮር የለብዎትም።
ƒƒ የጀግኖች አርበኞችን ፉከራዎችና ቀረርቶዎች ሲሰሙና ምስሎችን ሲመለከቱ ምን ስሜት እንደፈጠረባቸው መጠየቅ፣
ƒƒ ለዚህ ትምህርት ውጤታማነት ያስፈልጋሉ ተብለው የተቀመጡ የመማር ማስተማር ግብዓቶችን መቼ እንደሚሰበሰቡ፣
ከማን ሊገኙ እንደሚችሉ አስቀድሞ ማቀድ፣
ƒƒ ቁሳቁሶቹ በትውስት፣ በግዥ፣ በስጦታ እንዴት እንደሚገኙ ትምህርት ከመጀመሩ በፊት አስፈላጊ ከሆኑ አካላት ጋር
ተወያይቶ መረጃ ማሰባሰብ፣
ƒƒ ተማሪዎች በቡድን ካጠኗቸው የፉከራና የቀረርቶ ስራዎች የተሻለውን በመምረጥ ሰልፍ ላይ እንዲያቀርቡ ማበረታታት፣

3.2.2 በባህላዊ እስክስታዎች ታሪክን መተረክ

መሰረታዊ ጽንሰ ሃሳብ /5 ክፍለ ጊዜ/


አገራችን ኢትዮጵያ የብዙ ብሔር ብሔረሰቦች መኖሪያ በመሆኗ በርካታ ባህሎች አሏት። እነዚህ ባህሎች በሙዚቃ አማካኝነት
ይገለፃሉ፣ ይተረካሉ ይተዋወቃሉ። በአገራችን በስፋት ከሚታወቁ ባህሎች ውስጥ የዘመን መለወጫ በዓል፣ የመስቀል በዓል፣
የጥምቀት በዓል፣ የመውሊድ በዓል፣ የአረፋ በዓል፣ የሰርግ፣ የዕርሻ፣ ስራ፣ የለቅሶ ስነ-ስርዓት፣ የሚገኙ ሲሆን በተጨማሪም በርካታ
የአለባበስ፣ የአመጋገብ፣ የአዘፋፈን ባህልና ስርዓቶች አሉ።

ባህላዊ እስክስታ በተለያዩ አልባሳት ተውቦና አጊጦ ሙዚቃ በፈጠረው ስሜት ተነሳስተን ውስጣዊ ስሜታችን በሰውነት እንቅስቃሴ
የምንገልፅበት የባህል አንዱ አካል ነው። በተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች የሚኖሩ ሰዎች የተለያዩ የእስክስታ አይነቶችን ይጠቀማሉ።
እስክስታዎቹም ከቦታ ቦታ ይለየያሉ። አከዋወኑም ሁለትና ከዚያ በላይ በመሆን የሰዎችን አለባብስ፣ አመጋገብ፣ ፍልስፍና ሌሎች
ታሪኮችን የሚተርክ መልኩ በአካላዊ እንቅስቃሴዎች ይቀርባሉ።

በአማራ ክልል የሚገኙ ባህላዊ እስክስታዎች (ውዝዋዜዎች) በአብዛኛው ከወገብ በላይ ያለን የሰውነት ክፍልና ትከሻን በማወዛወዝ
እጅን ከወገብ ላይ በመያዝ፣ እጅን ወደ ታች ለቆ ትንሽ ከፈት በማድረግ ሰውነታቸውን ወደ ፊትና ወደ ኋላ በማድረግ፣ አንገትን ወደ
ፊትና ወደ ኋላ በማወዛወዝ፣ አንገትና ትከሻን በማቀናጀት የሚከወኑ ናቸው። በተጨማሪም ወገብና ዳሌን በማሽከርከር፣ እንዲሁም
መላ ሰውነትን በማንቀጥቀጥ፣ አንገትን ብቻ በማሽከርከር ሁለትና ከዛ በላይ በመሆን በየ ተራ የሚከወን ሲሆን አልፎ አልፎ የጎጃሙ
ምስራቅ ክፍል፣ ወሎ፣ ኦሮሚያ ልዩ ዞንና ሰሜን ሸዋ በከፊል ደግሞ ክብ በመስራት በርከት ያሉ ሰዎችን በአንድ ጊዜ የሚያሳትፍ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ 45
የእስከስታ (የውዝዋዜ) አይነት ይጠቀማሉ። በእነዚህ የእስክስክስታ እንቅስቃሴዎች የየአካባቢዎቹ ባህሎችና ታሪኮች ይነገራሉ፣
ይተረካሉ።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ታሪክን በዘፈንና በእስክስታ ማስተላለፍ እንደሚቻል ይረዳሉ፣
ƒƒ በሻደይ አሸንድየ፣ ሶለልና እንግጫ ነቀላ የሚተረኩ ባህላዊ እሴቶችን ያውቃሉ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የሚዘወተሩ ዘፈኖችንና እስክስታዎች የሚያስተላልፉትን መልዕክት በተግባር ለማሳየት ፍላጎት ያሳያሉ፣
ƒƒ ከአማራ ክልል ውጭ የተወሰኑ ባህላዊ እስክስታዎችን በመመረጥ በተግባር ሰርተው ያሳያሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ልዩ ልዩ በክልሉ የሚለበሱ አልባሳት፣
ƒƒ የክልሉን ሙዚቃዎች የተቀረፀበት ካሴት፣
ƒƒ የክልላቸውንና ከክልላቸው ውጭ ያሉ ውዝዋዜዎችን የሚያሳዩ ቪዲዮዎች፣
ƒƒ ድምጽና ምስል የሚያሳዩ የእጅ ስልከኮች፣
ƒƒ መቅረጸ ድምጽ፣ ሲዲ ማጫወቻ ጂፓስ፣ ቴፕ
ƒƒ የሻደይ፣ አሸንድየና ሶለልና እንግጫ ነቀላ ጨዋታዎች የሚያሳይ ቪዲዮ፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ ዓላማዎችና ጠቀሜታ በሚስብ ትረካ መንገርና ለመስራት ከፍተኛ መነሳሳትን መፍጠር፣
ƒƒ ባህላዊ ሙዚቃዎችንና እስክስታዎችን ሰርተው እንዲያሳዩ ማበረታታት፣
ƒƒ ከቤሰተቦቻቸው የተለያዩ ሙዚቃዎችንና እስክስታዎችን ጠይቀው እንዲመጡ የክፍል ውጭ ተግባራትን መስጠት፣
ƒƒ የተለያዩ ሙዚቃዎችንና እስታዎችን የሚያሳዩ የተቀረፁ ካሴቶችን ማሰማት፣
ƒƒ የሙዚቃዎችንና የእስክስታ ተግባር እንዴት እንደሚከወን የሚመልሱ በጥያያቄዎችን መጠየቅና መልስ መቀበል፣
ƒƒ በቡድን በመሆን ነፃ እንቅስቃሴ እንዲያደርጉ ማበረታታትና መደገፍ፣
ƒƒ በሙዚቃና እስክስታ ስራ ላይ ልምድ ያላቸው ሰዎችን በመጋበዝ ልምዳቸውን እንዲያካፍሉ ማድረግ፣
ƒƒ ተማሪዎች የሙዚቃንና እስክስታን ጽንሰ ሀሳብ ከተማሩ በኋላ በተግባር ክፍል ውስጥ ሰርተው እንዲያሳዩ ማድረግ፣
ƒƒ ስለ ሰሯቸው ሙዚቃዎችና እስክስታዎች በክፍል ውስጥ በቡድን በቡድን እየሆኑ እንዲወያዩ ማድረግ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የተቋቋሙ የተለያዩ የሙዚቃ ቡድኖች ካሉ ወደ ቡድኖቹ ሄደው እንዲመለከቱ ማመቻቸትና በጉብኝታቸው
ወቅት ሊመልሷቸው የሚገቡ ጥያቄዎችን አስቀድሞ አዘጋጅቶ መስጠትና የጉብኝታቸውን ውጤት በክፍል ውስጥ
እንዲያቀርቡ ማመቻቸት።

46 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ
ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች
ƒƒ በተግባር የሚሰሩ ስራዎች ምልከታ፣
ƒƒ የክፍልና የቤት ስራ መስጠት፣
ƒƒ በቡድን የሚሰሩ እስክስታዎችን ከጓደኞቻቸው ጋር እንዲወያዩ በማድረግ፣
ƒƒ የፕሮጀክት ስራዎችን ማየት፣
ƒƒ ተማሪዎች የሰሯቸው ስራዎች ላይ እንዲያዩና እርስ በርስ እንዲገማገሙ ማድረግ፣

ለመምህሯ (ርቷ)
ƒƒ በተጋባዥ እንግዳ በሚጋብዙበት ወቅት ለተጋበዘው አካል ከክፍለ ጊዜው በፊት ከተማሪዎቹ የሚጠበቀውን ውጤት
አስቀድሞ መንገር፣
ƒƒ በጉብኝቱ ወቅት ሞባይል፣ መቅረፀ ድምፅ ያላቸው ካሉ አስቀድመው እንዲዘጋጁና ስለ ጉብኝቱ ወላጆች እንዲያውቁ
ማድረግ፣
ƒƒ ያዩዋቸውን እስክስታዎች ክፍል ውስጥ እንዲተገብሩ ማመቻቸት ያስፈልጋል።
ƒƒ በዚህ ርዕስ የተሰጡ መልመጃዎችን በተግባር ሰርተው እንዲያሳዩ አስፈላጊውን ድጋፍና ክትትል ማድረግ ተገቢ ነው።

3.3.2 በባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች ታሪክን መተረክ

የመማር ውጤቶች (2 ክፍለ ጊዜ)


ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች ከታሪክ ጋር ያላቸውን ትስስር ይገነዘባሉ፣
ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች የአገራቸውን ታሪክ መተረክ እንደሚችሉ ይረዳሉ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የሚዘወተሩ የሙዚቃ መሳሪያዎችን ለመስራት ፍላጎት ያሳያሉ፣

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ በቻርት ወረቀት የተሳሉ የተለያዩ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣
ƒƒ ምስል የሚያሳዩ የእጅ ስልከኮች፣ ፎቶ ማንሻ ካሜራ፣
ƒƒ በተለያዩ ማህበራዊ ክዋኔዎች ጥቅም ላይ የሚውሉ የሙዚቃ መሳሪያዎች።
ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችን የያዘ የፎቶ አልበም
ƒƒ በእጅ የተሳሉ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያ ስዕሎች፣
ƒƒ ለባህላዊ ሙዚቃ መሳሪያዎች ማዳመጫ የሚሆን ክፍል፣ መቅረጸ ድምጽ።

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ በባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች አጃቢነት የተሰሩትን ሙዚቃዎችን ማሳየት፣
ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪየዎችን የያዙ ፎቶ ግራፎችን ማሳየት፣
ƒƒ ስለ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች የተሻለ ልምድ ያላቸውን ግለሰቦች በመጋበዝ ልምዳቸውን እንዲያካፍሉ ማድረግ፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ 47
ƒƒ ስለ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች ምንነትና ጠቀሜታ ገለፃ በማድረግ ማስተማር፣
ƒƒ ተማሪዎች ታሪክ ነጋሪ የሙዚቃ መሳሪያዎችን እንዲሰሩና ታሪካቸውን እንዲናገሩ ማድረግ፣
ƒƒ የሙዚቃ መሳሪያዎች ስሚያስተላልፉት ታሪክ በቡድን ክርክር እንዲያካሂዱ ማድረግ፣
ƒƒ የባህል ሙዚየሞችን ወይም የቅርንጫፍ ማዕከላትን በማስጎብኘት።

የግምገማና ክትትል ስልቶች


ƒƒ የተለያዩ ተግባራትን በሚያከናውኑበት ወቅት ምልከታ በማድረግ፣
ƒƒ የጽሁፍና የቃል ጥያቄዎችን መጠየቅ፣
ƒƒ ተማሪዎች የሙዚቃ ማሳሪያዎችን በተግባር ሰርተው እንዲያመጡ ማድረግ፣
ƒƒ የጽሁፍ ፈተናዎች፣
ƒƒ ወቅታዊና ገንቢ የሆኑ ግብረ መልሶችን ለተማሪዎች ማድረስ፣

የማጠቃለያ መልመጃ መልሶች


ሀ/ የሚከተሉትን ጥያቄዎች በሚገባ በማንበብ ትክክል የሆኑትን እውነት ትክክል ያልሆኑትን ደግሞ ሀሰት በማለት መልሱ።

1. እውነት 5. እውነት 9. እውነት

2. እውነት 6. እውነት 10. ሀሰት

3. ሀሰት 7. ሀሰት

4. ሀሰት 8. ሀሰት

ለ/ ከዚህ ቀጥሎ በመርጫ የቀረቡትን ጥያቄዎች አንብቡና ትክክለኛ መልስ የያዘውን ፊደል ምረጡና አክብቡ።

1. መ. ሁሉም

2. ሐ. በመውሊድ በዓል

3. መ. ሁሉም

4. ሐ. ሰሜን ሸዋ

5. ለ. ፉከራ

ሐ/ በዚህ ትእዛዝ ስር የቀረቡ ጥያቄዎች እንደየተማሪዎቹ መልስና ስራ ስለሚለያይ የተግባራቱን መልስ በመምህሩ /ሯ/ የሚታይ
ይሆናል።

48 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 3 የሀገራችንን ታሪክ በሥነ ጥበብ መተረክና መግለጽ
ምዕራፍ ሀገር በቀል እውቀቶችን
ማድነቅ
4

ከምዕራፉ የሚጠበቁ የትምህርት ውጤቶች

ተማሪዎች ከዚህ ምዕራፍ ትምህርት በኋላ፡-

ƒƒ በእይታዊ ጥበባት ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ ይችላሉ፣


ƒƒ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በስዕል መንደፍ ይችላሉ፣
ƒƒ የሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በወረቀት ሞዛይክ መሳል ይችላሉ፣
ƒƒ የሀገር በቀል እውቀቶቻችንን በቴያትር፣ በፊልም እና በፎቶ ግራፍ ማስተዋወቅና መግለጽ እንደሚቻል ይገነዘባሉ፣
ƒƒ አገር በቀል እውቀቶችን የሚያደንቁ ግጥሞችን ይደርሳሉ፣
ƒƒ አገር በቀል ውቀቶችን የሚያደንቁ የመዝሙር ዜማዎችን ይደርሳለ፣
ƒƒ አገር በቀል እውቀቶችን በሙዚቃ ያደንቃሉ፣
ƒƒ አገር በቀል አውቀቶችን በእስክስታ ማድነቅ እንደሚቻል ይረዳሉ።
ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች የአገር በቀል እውቀት ውጤቶች እንደሆኑ ያውቃሉ።

የመማር ማስተማር ዘዴዎች


ƒƒ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በንድፍ ሰርቶ ለተማሪዎች ማሳየት፣
ƒƒ የክፍል ውስጥ የቡድን ስራ መስጠት፣ የመስክ ስራ ለተማሪዎች መስጠት፣
ƒƒ የፕሮጀክት ስራ፣ ልዩ ልዩ ቦታዎችን በመጎብኘት ማስተማር፣
ƒƒ የቡድን ውይይት ማድረግ፣ የሚና ጨዋታን መጠቀም፣
ƒƒ ስዕልን የመተንተን ዘዴን መጠቀም፣
ƒƒ የትምህርቱን ርዕሰ ጉዳይ የሚመለከቱ ትረካዎችን ማድረግ፣
ƒƒ መዝሙሮችን በግልና በጋራ እንዲያዳምጡ ማድረግ፣
ƒƒ የመዝሙሮቹን ዜማና ግጥም አጥንተው እንዲመጡ የቤት ስራ መስጠት፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ 49


ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች
ƒƒ ወፍራም ወረቀት፣ እርሳስ፣ ላፒስ፣ የስዕል ማስደገፊያ ቦርድ፣
ƒƒ ባለቀለም የወረቀት ቁርጥራጮች፣ ሙጫ፣ ኮላ እና ሌሎች የወረቀት ማጣበቂያዎች፣
ƒƒ ፎቶ ግራፎች፣ አጫጭር የመድርክ ተውኔቶች፣ አጫጭር ዘጋቢ የፊልም ስራዎች፣
ƒƒ የሀገር በቀል እውቀቶችን የተመለከቱ ልዩ ልዩ መጽሐፍት፣
ƒƒ የተለያዩ ዘመናዊና ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣
ƒƒ በመማሪያ በጽሀፉ የተጻፉ መዝሙሮችን የያዙ ካሴቶች፣ ሱዲዎች፣

የግምገማና የክትትል ስልት


ƒƒ ተማሪዎች በጥንድ እና በቡድን ሆነው የተግባር ስራ ሲሰሩ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ገለጻ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የተግባር ስራ ግብረመልሶችን መስጠት
ƒƒ የተማሪዎችን ግንዛቤ የሚፈትሹ የጽሁፍ ፈተናዎች መስጠት

4.1 ሀገር በቀል እውቀቶቻችን በእይታዊ ጥበባት ማድነቅ

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (1 ክፍለ ጊዜ)


ሀገራችን ኢትዮጵያ የረጅም ዘመን የስልጣኔ ታሪክ ባለቤት ናት። ከክርስቶስ ልደት በፊት ጀምሮ የሳባውያን፣ የአክሱማውያን፣
የዛግዌ ስርዎ መንግስት የኪነ ህንጻ፣ የኪነ ጽህፈት፣ የጌጣጌጥ፣ የሸክላ እና የቅርጽ ስራዎች በሀገራችን ይገኛሉ። የድሬ ዳዋ የዋሻ
ውስጥ ስዕሎች፣ የየሃ ህንጻ ፍርስራሾች፣ የአክሱማውያን ኪነ ህንጻ እና ሀውልቶች፣ የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናት፣ የጎንደር አብያተ
መንግስታት፣ የጀጎል ግንብ፣ የጢያ ትክል ድንጋዮች፣ እና ሌሎች የስልጣኔ አሻራዎች በስፋት ይገኛሉ። ትውፊታዊ የሆነው የቤተ
ክርስቲያን ስዕሎች አሳሳል ስልት ከ4ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ ለትውልድ እየተላለፈ ዛሬ ድረስ የቆየ ሲሆን የተጌጡ መጽሐፍት፣
የሀረግ ስራ፣ የግድግዳ ስዕሎች፣ የእንጨት ላይ ቀለም ቅብ ስራዎች እና የኪነ ጽህፈት ስራዎች በዋናነት የሚጠቀሱ የሀገር በቀል
ጥበባዊ እውቀቶቻችን ማሳያዎች ናቸው። በተጨማሪም ሀገራችን ኢትዮጵያ የብዝሃ ባህል ቋንቋና ሀይማኖት መገኛ ሀገር ናት።

4.1.1 ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በንድፍ መግለጽ (2 ክፍለ ጊዜ)
እይታዊ ጥበባት ለሀገር በቀል እውቀቶቻችንን ያለንን አድናቆት ለመግለጽ የሚያስችሉን ሲሆን ንድፍ በመስራት በዚህ ምዕራፍ
ትምህርታችን ለሀገር በቀል እውቀታችን ያለንን አድናቆት መግለጽ እንማራለን።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የእይታዊ ጥበባትን በመጠቀም ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ እንደሚቻል ይገነዘባሉ
ƒƒ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን ንድፍ መስራት ይችላሉ
ƒƒ የሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን ንድፍ ሠርተው አድናቆታቸውን ይገልጻሉ

50 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ


ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች
ƒƒ ስለ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎቭ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ ተማሪዎች በክፍል ውስጥ የንድፍ እንዲሰሩ የግልና የቡድን ተግባር መስጠት
ƒƒ በንድፍ ስራዎቻቸው ዙሪያ የቡድን ውይይት እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ሀገር በቀል ስነ ጥበባዊ ስራዎችን እንዲመለከቱ መጋበዝ ወይም ማስጎብኘት፣

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን የሚመለከቱ ፎቶ ግራፎች
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የንድፍ ስራዎች
ƒƒ ወፍራም የስዕል ወረቀት፣ እርሳስ፣ ላፒስ፣ የስዕል ማስደገፊያ ቦርድ

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎችን የግልና የቡድን የንድፍ ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ልዩ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግበራትን መንደፍ
ƒƒ የጽሁፍና የቃል ጥያቄዎችን አዘጋጅቶ መጠየቅ

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ ለተማሪዎች የንድፍ ስራ አስፈላጊ የሆኑ ከዚህ በፊት የተሰሩ የስዕል ስራዎችን በማሰባሰብ ለእለቱ ትምህርት መጠቀም
በክፍል ውስጥ መለጠፍ ቢቻል
ƒƒ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በሚመለከት የተዘጋጁ መጽሐፍትን መሰረት በማድርግ ለተማሪዎች ትረካዎችን ማድረግ
ቢችሉ
ƒƒ የሚቻል ከሆነ የሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን የሚመለከቱ ፎቶ ግራፎችን እና የተቀረጹ አጫጭር ፊልሞችን በክፍል
ውስጥ ለተማሪዎች ማሳየት ቢቻል
ƒƒ የንድፍ ስራዎችን በተግባር ስርቶ በማሳየት ተማሪዎችን ማበረታታትና ድጋፍ ማድርግ
ƒƒ የተማሪዎችን የንድፍ ስራ በክፍል ውስጥ በሚታይ ቦታ መለጠፍ ቢችሉ መልካም ነው
ƒƒ ከተቻለ የተማሪዎችን የንድፍ ስራዎች በማሰባሰብ ለትምህርት ቤቱ ማህበረሰብ የስዕል ኢግዚቢሽኖችን ማሳየት እና
ማስጎብኘት
ƒƒ የተግባር ስራ ተብለው በተማሪው መጽሐፍ ላይ የተቀመጡትን ጥያቄዎች ተማሪዎች በሚገባ እንዲሰሩ መከታተና ድጋፍ
ማድረግ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ 51


4.1.2 ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በወረቀት ሞዛይክ መግለጽ

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


ሞዛይክ ጥንታዊ ከሚባሉት የእይታዊ ጥበባት አሰራሮች አንዱ ነው። በዋናነት የቤተ መቅደስና የቤተ መንግስት ወለልና ግድግዳዎችን
ለማሳመር እና ለማስጌጥ ባለቀለም ድንጋዮችን እና የሽክላ ስብርባሪዎችን አጠቃግቶ በመለጠፍ ይጠቀሙበት ነበር። ይህ ልምድ
ዛሬም ድረስ ሞዛይክን በኪነ ህንጻ ስራ ላይ ተወዳጅ እና የተለመደ የዲዛይን አካል አድርጎታል። ሞዛይክ የተለያየ ቀለም ያላቸው
ድንጋዮችን፣ የሸክላ ስብርባሪዎችን እና የመስታወት ቁራጮችን በመለጠፍ ስዕል የመስራት ሂደት ነው።

የወረቀት ሞዛይክ ደግሞ በቀላሉ የሚሰራ ሲሆን ልዩ ልዩ ቀለም ያላቸውን ወፍራም ወረቀቶች በማሰባሰብ እና በመለጠፍ ስዕል
የመስራት ሂደት ነው። ወረቀት ቀላል እና ምቹ ሲሆን በቀላሉ በአካባቢያችን ማግኘት እንችላለን። ለማጣበቂያነት ደግሞ ሙጫ፣ ኮላ፣
እና ቅንጭብት በመጠቀም መስራት እንችላለን። ይህን ዘዴ በመጠቀም የሀገራችንን የስነ ጥበብ ስራዎች በወረቀት ሞዛይክ በመስራት
አድናቆታችንን እንገልጻለን።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የእይታዊ ጥበባትን በመጠቀም ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ እንደሚቻል ይገነዘባሉ
ƒƒ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በወረቀት ሞዛይክ ስዕል መስራት ይችላሉ
ƒƒ የሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን በወረቀት ሞዛይክ ስዕል አድናቆታቸውን ይገልጻሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ስለ ወረቀት ሞዛይክ አሰራር ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ በተማሪው መጽሐፍ ላይ የተቀመጡትን የወረቀት ሞዛይክ ምሳሌዎች መሰረት ለተማሪዎች የግልና የቡድን የወረቀት
ሞዛይክ ስራዎችን መስጠት
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የወረቀት ሞዛይክ ስዕሎችን መተንተን
ƒƒ የቡድን ውይይቶችን ማድረግ፣ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን የሚመለከቱ የፎቶ ግራፎችን ማሳየት፣ ሀገር በቀል የስነ
ጥበብ ስራዎችን ተዘዋውሮ መጎብኘት ፣ የመስክ ምልከታን መጠቀም

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ በሀገራችን በተለያዩ ዘመናት የተነሱ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን የሚወክሉ የፎቶ ግራፎች
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የወረቀት ሞዛይክ ስራዎች፣ የሀገር በቀል እውቀቶችን የሚተርኩ መጽሐፍቶች፣ ባለቀለም የወረቀት
ቁርጥራጮች፣ የወረቀት ማጣበቂያ ኮላ፣ ሙጫ፣ ወፍራም ወረቀት፣ ካርቶን፣ መቀስ፣ ከተር

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎችን የወረቀት ሞዛይክ ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ ስለ ሀገር በቀል እውቀቶች ተማሪዎች የቡድን ውይይትና ጽብረቃ ሲያካሂዱ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ የተማሪዎችን የወረቀት የሞዛይክ ስራ ሰብስቦ በጋራ ከተማሪዎች ጋር በመመልከት አድናቆትና ሂስ ማድረግ
ƒƒ ሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን የሚመለከቱ ጥያቄዎችን በቃልና በጽሁፍ መጠየቅ

52 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ


ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ ስለ ወረቀት ሞዛይክ አሰራር ቅደም ተከተል እና አስፈላጊ ግብአቶች ገለጻ ማድረግ
ƒƒ ከተማሪዎች ጋር የወረቀት ሞዛይክ አብሮ በመስራት ማሳየት
ƒƒ የሀገር በቀል የስነ ጥበብ ስራዎችን የሚመለከቱ የፎቶ ግራፍ ስራዎችን አሰባስቦ ለዕለቱ ትምህርት መጠቀም
ƒƒ የሀገር በቀል እውቀቶችን የሚመለከቱ መጽሐፍቶችን በክፍል ውስጥ ማንበብ ቢቻል ርዕሰ ጉዳዩን ለማብራራት ያስችላል
ƒƒ በአካባቢያቸው ታሪካዊ የስነ ጥበብ ስራዎች ካሉ ተማሪዎችን ማስጎብኘት
ƒƒ ተማሪዎች በግል እና በቡድን በመሆን የሰሯቸውን የወረቀት ሞዛይክ ስራዎች በክፍል ውስጥ መስቀል ቢቻል ተማሪዎችን
ለማበረታታትና ለበለጠ ስራ ለማነሳሳት ያግዛል

4.2 ሀገር በቀል እውቀቶችን በቴያትር፣ በፊልምና ፎቶ ግራፍ መግለጽ


መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (5 ክፍለ ጊዜ)
ተማሪዎች ሀገራችን ኢትዮጵያ የበርካታ ባህል፣ ቋንቋ፣ እና ታሪክ ባለቤት ናት። ከጥንታዊ የስልጣኔ ታሪካችን ጀምሮ እስከ ዛሬ
ድረስ የሀገር በቀል እውቀትን በመጠቀም ለሚያጋጥማቸው ችግር መፍትሄዎችን በማበጀት ማህበራዊ፣ ሀይማኖታዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣
እና አስተዳደራዊ ችግሮችን ለመፍታት ይጠቀሙበት ነበር። የኪነ ጽህፈት፣ የሥነ ጽሁፍ፣ የኪነ ህንፃ፣ የእደ ጥበብ ስራ፣ የእርሻ
ስራ፣ የህክምና፣ የእጽዋት ጥናት፣ የዘመን አቆጣጠር፣ እና የሥነ ፈለክ እውቀትን በመጠቀም፣ በመጻፍ እና በማስተማር ለትውልድ
እንዲተላለፍ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርገዋል።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ስነ ጥበብን በመጠቀም ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ እንደሚቻል ይገነዘባሉ
ƒƒ ቴያትር፣ ፊልም እና ፎቶ ግራፍ በመስራት ሀገር በቀል እውቀቶችን መግለጽ ይችላሉ
ƒƒ ለሀገር በቀል እውቀቶቻችን በቴያትር፣ በፊል እና በፎቶ ግራፍ ያላቸውን አድናቆታቸውን ይገልጻሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የክፍል ውስጥ የቡድን ውይይት እና የቡድን ተግባር ስራዎችን ለተማሪዎች መስጠት
ƒƒ የፎቶ ግራፍ ስራዎችን ማሳየትና መተንተን፣ የመስክ ምልከታን መጠቀም፣ የቴያትር ቤቶችን ማስጎብኘት እና የቴያትር
ባለሙያዎች እና ተዋንያንን መጋበዝ
ƒƒ ተማሪዎች በቡድን በመሆን ስለ ሀገር በቀል እውቀት ክርክሮችን እንዲያካሂዱ ማድረግ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የሀገር በቀል እውቀቶችን የሚተርኩ መጽሐፍት፣ በሀገራችን የተሰሩ ትውፊታዊ እና የሀገር በቀል እውቀትን የሚመለከቱ
የተውኔት ስራዎች
ƒƒ የሀገር በቀል እውቀቶችን የሚመለከቱ የፎቶ ግራፍ ስራዎች
ƒƒ የሀገር በቀል እውቀትን የሚያሳዩ የተቀረጹ የቴያትር እና የፊልም ስራዎች

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ 53


ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች የቡድን ውይይት እና የተግባር ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ለተማሪዎች የቃልና የጽሁፍ መዛኝ ጥያቄዎችን መስጠት

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ በአካባቢያቸው የሀገር በቀል እውቀቶችን የሚመለከቱ መረጃዎች ካሉ ተማሪዎችን ማስጎብኘት ቢቻል
ƒƒ በአካባቢው የባህልና ቱሪዝም ባለሙያዎች ካሉ ስለ ሀገር በቀል እውቀቶች ለተማሪዎች ገለጻ እንዲያደርጉላቸው እና
ተማሪዎች ጠይቀው እንዲመጡ ቢደረግ
ƒƒ ተማሪዎች ከሀገር በቀል እውቀቶች መካከል የተወሰኑትን እንደ ርዕሰ በመውሰድ በክፍል ውስጥ እና በትምህርት ቤቱ ግቢ
የሚቀርብ የቴያትር ስራ በቡድን በመሆን እንዲየቀርቡ ማድርግ ቢቻል
ƒƒ የሀገር በቀል እውቀቶችን የሚመለከቱ አጫጭር ፊልሞችን ማሳየት ቢቻል
ƒƒ በተማሪው መጽሐፍ ላይ የተቀመጡትን የቡድን እና የግል ተግባራት ተማሪዎች በትኩረት እንዲሰሯቸው ማገዝና
ማበረታታት ቢቻል
ƒƒ በአካባቢው የቴያትር ባለሙያዎች፣ ተዋንያኖች ካሉ በመጋበዝ ለተማሪዎች ገለጻ እንዲያደርጉ ማመቻቸት
ƒƒ የሀገር በቀል እውቀቶቻችንን የሚያደንቁ እና የሚያስተዋውቁ የቴምብር፣ የፖስተር እና የማስታወቂያ ስራዎችን ለተማሪዎች
በማሳየት ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎች ስለ ሀገር በቀል እውቀት ያላቸውን አድናቆት በቡድን በመሆን እንዲገልጹና ክርክር እንዲያካሂዱ ማድረግ ቢቻል
ƒƒ የቴያትር ቤቶች በአካባቢው ካሉ ተማሪዎችን ማስጎብኘት
ƒƒ በመጽሐፍ የታተሙ ታሪካዊ ተውኔቶችን በማሰባሰብ ለዕለቱ ትምህርት መጠቀም
ƒƒ የሀገር በቀል እውቀትን የሚያሳዩ የተቀረጹ የቴያትር ስራዎች የሚገኙ ከሆነ ለተማሪዎች ማሳየት

4.3. ሀገር በቀል እውቀቶችን በሙዚቃ ማድነቅ


መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)
ሀገር በቀል እውቀቶች የምንላቸው በግል ወይም በጋራ የተፈጠሩ በብዙ ዘመናት ልምድ የዳበሩና በባህል ውስጥ ሰርፀው የገቡ፣
ከትውልድ ወደ ትውልድ በታሪክ፣ በሙዚቃ፣ በአባባል፣ በእምነትና በሌሎች መንገዶች የሚተላለፉ የማህበረሰቡ የጋራ ሀብት
ናቸው።

ሀገር በቀል እውቀቶች የምንላቸው፣ የዕደ ጥበብ ስራ፣ የምግብ አዘገጃጀት፣ የሽመና ስራ፣ የህንፃ ጥበብ ስራ፣ የባህል መድሀኒት ቅመማ፣
የግብርና ስራ እውቀትና ሌሎችም ይገኙበታል። እነዚህና ሌሎች እውቀቶች ከሰዎች የዕለት ተዕለት ህይወት ጋር በእጅጉ የተቆራኙ
ናቸው። ሀገር በቀል እውቀቶች የሰዎችን የአኗኗር ዘዴ ቀለል የሚያደርጉ ከጥንት ጀምሮ በቅብብሎሽ ሲተላለፉ የመጡ ናቸው።

በእስክስታና በሙዚቃ መሳሪያዎች ሀገር በቀል እውቀቶችንም ሆነ ሌሎች ጉዳዮችን ማድነቅ ይቻላል። ይህ ርዕስ ተማሪዎች በሙዚቃ፣
በግጥምና በእስክስታ በክልላቸው ብሎም በሀገራቸው የሚገኙ ሀገር በቀል ውቀቶቸችን ማድነቅ ላይ ያተኩራል።

54 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ


ማድነቅ ለሰው ልጅ የተሰጠ ታላቅ ስጦታ ነው። ማድነቅ ሲባል የተዋበን ነገር ብቻ ሳይሆን እንዲዋብ ያደረገውን ነገር ማስታወስና
ማድነቅ ያስፈልጋል። የሚደነቀው የተዋበው አካል ብቻ ሳይሆን እንዲዋብ ያደረገውንም ነው። ለምሳሌ፡- አንዲት ሴት ፀጉሯን ሹርባ
ተሰርታ፣ የሚያምር ቀሚስ ለብሳ፣ ያንገት ጌጥ፣ አድርጋ አምሮባት ብትታይ ያማረባት እሷ ብትሆንም እንዲያ እንድታምር ያደረጓትን
ጌጣጌጦች የሰራውን ሰው ማድነቅና ሙያውን ለመማር መጓጓት ይገባል።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ በአካባቢያቸውና በአገራቸው ያሉ አገር በቀል እውቀቶችን ይገነዘባሉ፣
ƒƒ አገር በቀል እውቀቶችን በሙዚቃ ያደንቃሉ፣
ƒƒ አገር በቀል አውቀቶችን በእስክስታ ማድነቅ እንደሚቻል ይገነዘባሉ።
ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች የአገር በቀል እውቀት ውጤቶች እንደሆኑ ይረዳሉ።
ƒƒ አገር በቀል እውቀቶችን ለመማር ፍላጎት ያሳያሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ በማድነቅ ሂደት የሚጠቀሟቸውን ሙዚቃዎች ለማጀብ የሚያለግል ከበሮ፤ ፀናፅል፣ አታሞ፣ ድቤ ወዘተ፣
ƒƒ የተለያዩ አልባሳትን በመጠቀም ከዚህ በፊት የተሰሩ የብሔር ብሔረአብ ሙዚቃዎች፣
ƒƒ የሀገር በቀል አውቀቶችን ከማድነቅ ጋር የተያያዙ ማስተማሪያ መዝሙሮች የተቀረፀበት ካሴት፣
ƒƒ የተለያዩ የብሔር ብሔረሰብ ባህላዊ አልባሳት፣
ƒƒ ቪዲዮዎች፣ ፎቶ ካሜራ፣ ፍሊፕ ቻርት፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


የኘሮጀክት ስራ መስጠት፡- ተማሪዎች የባህላዊ ሙዚቃ መሳሪያዎችን አሰራር፣ የሽመና ጥበብ ስራዎችና ሌሎች የጥበባት ውጤቶችን
የሚያደንቅ የሙዚቃ ዝግጅቶችን በተቀመጡ ይዘቶች ላይ ተመስርተው እንዲሰሩበት የፕሮጀክት ስራ መስጠት ይዘቱን የበለጠ
ግልፅና አሳታፊ የመማር ማስተማር ሂደትን ይፈጥራል። በተጨማሪም ተማሪዎች ለተግባራቱ ትኩረት እዲኖራቸው ያደርጋል።
ስለሆነም ተግባራት በሚሰጡበት ወቅት የሚከተሉት ጉዳዮች ትኩረት የሚሹ ናቸው።

ƒƒ ተማሪዎች ከአካባቢያቸው ነባራዊ ሁኔታ ጋር በማቀራረብ ተግባራትን እንዲሰሩ ማድረግ።


ƒƒ የፕሮጀክት ስራው ተማሪዎች የሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ እንዲችሉና ስለ ሀገር በቀል እውቀቶች ግንዛዜ እንዲኖራቸው
እንዲሁም ለችግሮች የመፍትሄ አካላት እንዲሆኑና የፈጠራ ችሎታቸውን በሚያሳድግ መንገድ እንዲሰሩ ማመቻቸት
ያስፈልጋል።
ƒƒ ፕሮጀክቱን በሚሰሩበት ወቅት በጋራ ስለሚሰሩ ተባብሮ የመስራትና የመከባበር እሴትን ይጨምራል፣
ƒƒ ስለሆነም የትምህርቱ አሰጣጥ ተማሪዎች ስለ ሀገር በቀል እውቀት ምንነት የሚያውቁትን መጠየቅ፣ አገር በቀል አውቀት
ከአካባቢ አካባቢ እንደሚለያይ አብራርቶ መንገር፣ የሀገር በቀል እውቀቶችን የሚያደንቁ ተጨማሪ ምስሎችን ማሳየት፣
ƒƒ ባዩት ስራ ላይ የተሰማቸውን ስሜት መጠየቅ፣ ስለ ሀገር በቀል እውቀት የተዘመሩ መዝሙሮችንና ዘፈኖችን ተጫውቶ
ማሰማት መዝሙሩ የሚያደንቃቸውን ወይም የሚያነሳቸውን ሃሳቦች መንገር፣
ƒƒ በማስተማሪያ መጽሐፉ የተጠቀሱ መዝሙሮችንና በተለያዩ ሀገር በቀል እውቀቶች ዙሪያ የተቀረፁ ካሴቶችን በማሳየት
አድናቆታቸውን እንዲናገሩ፣ ለመስራት እንዲነሳሱ ማድረግ፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ 55


ƒƒ ተማሪዎች በግላቸው የሚያደንቋቸው ሀገር በቀል እውቀቶችን በዜማ እንዴት ማድነቅ እንዲችሉ መገፋፋት፣
ƒƒ ተማሪዎች ሁለት ሁለት እየሆኑ ስለ አገር በቀል እውቀቶች ምንነት፣ የሚለማመዷቸውን ዜማዎች መልዕክት፣ አዘማመር
እንዲረዳዱ ማድረግ፣
ƒƒ አንዱ የሚያውቀውን ለጓኛቹ ሀሳብ እንዲያካፋል፣ ሙዚቃዎችንና መዝሙሮችን በጋራ ተለማምደው እንዲየቀርቡ
ማበረታታት፣
ƒƒ በግብርና ስራ የሚሰሩና ሌሎች አገር በቀል እውቀቶችን በክውን ጥበባት እንዴት ማድነቅ እንደሚቻል ጥያቄ መጠየቅና
ትክክለኛ ስራ የሰሩትን ማበረታታት፣ ማበልፀጊያ ጥያቄዎችን በስጠት፣ ለስህተቶቹ መጠነኛ ሂሶችንማቅረብ፣
ƒƒ የተለያዩ አገር በቀል እውቀቶችን በቪዲዩ ማሳየትና ተማሪዎቹ ለማድነቅ እንዲነሳሱ ማድረግ፣

ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች


ƒƒ የጽሁፍ ፈተናዎች፣
ƒƒ የፕሮጀክት ስራ ውጤቶችን መመልከትና ግብረ መልስ መሥጠት፣
ƒƒ የተግባር ስራ ውጤቶች ምልከታ፣
ƒƒ የተማሪዎች የርስ በርስ ስራዎች ግምገማ፣
ƒƒ ጥያቄና መልሶች፣

ለመምህሩ (ርቷ)
የዚህ ምዕራፍ ዋና ጭብጥ አገር በቀል እውቀቶችን በሙዚቃ፣ በግጥም፣ በእስክስታ፣ መሳሪያ በመጫዎት ማድነቅ ነው። ስለሆነም
ተማሪዎች አብዛኛው ጊዚያቸውን ስለ ሀገር በቀል እውቀቶች የሚያነሱ ርዕሰ ዳዮችን እየመረጡ እንዲዘፍኑ፣ እስክስ እንዲሉና በግጥም
ከማድነቅ ጋር የተያያዙ ተግባራትን መፈፀም ላይ እንዲያተኩሩ ማድረግ ያስፈልጋል።

4.3.1 የሽመና ጥበብን በሙዚቃ ማድነቅ

መሰረታዊ ጽንሰ ሀሳብ /2 ክፍለ ጊዜ/


የሽመና ስራ በአገራችን ረጀም ዓመታትን ያስቆጠረ የልብስ ስራ ጥበብ ነው። እናቶች ቀሚስ፣ ነጠላ፣ መቀነት፣ አባቶች ደግሞ ኩታ፣
ሻሽ፣ ብልኮና ጃኖ የመሳሰሉ አልባሳትን የሚለበሱት በሽመና አሰርተው ነበር። ይህን ጥንታዊና የኢትዮጵያዊያን ማጌጫ እውቀት
ማድነቅና መማር ያስፈልጋል። በሽመና የተሰሩ ባህላዊ አልባሳት ደግሞ የሰውን ልጅ ቀልብ የሚስቡ ሰው አምሮና ተውቦ እንዲታይ
የሚያደርጉ የሀገር በቀል እውቀት ውጤቶች ናቸው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የሽመና ጥበብ ጥንታዊ ከሚባሉ ሀገር በቀል እውቀቶችአንዱ እንደሆነ ያውቃሉ፣
ƒƒ የሽመና ጥበብን ለመማር ፍላጎት ያሳያሉ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የሚገኙ የሽመና ጥበቦችን በመዝሙርና በሙዚቃ ማድነቅ ይችላሉ፣
ƒƒ የሽመና ጥበብ ለአንድ ሀገር ያለውን አስተዋፅኦ ይገነዘባሉ።

56 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ


አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች
ƒƒ በሽመና ጥበብ የተሰሩ ልዩ ልዩ አልባሳት፣
ƒƒ ክሊፓቸው በሽመና ልብሶች ደምቀው የተቀረፁ ዘፈኖችን የያዘ ካሴት፣
ƒƒ ስለሽመና አሰራር የሚያሳዩ ቪዲዮዎች፣
ƒƒ በቀላሉ ከቀርቀሀና ሸንበቆ የሚዘጋጁ የሽመና መስሪያ፣ ቁሳቁሶች፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ ስለ ሽመና ጥበብ ሳቢና ማራኪ የሆኑ ትረካዎችን ማቅረብ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው ያሉ የሽመና ስራ የሚሰራቻቸው ቦታዎችን ማስጎብኘት፣
ƒƒ የሽመና ጥበብን የሚያደንቁ ሙዚቃዎችንና እስታዎች እንዲመለከቱ በማድረግ፣
ƒƒ የሽመና ጥበብን የሚያደንቁ መዝሙሮች በቡድን ሰርተው እንዲመጡ በማድረግ፣
ƒƒ ስለ ሰሯቸው መዝሙሮች በክፍል ውስጥ በቡድን እየሆኑ እንዲወያዩ ማድረግ፣

ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች


ƒƒ በተግባር የሚሰሩ ስራዎች ምልከታ፣
ƒƒ የክፍልና የቤት ስራ መስጠት፣
ƒƒ መዝሙሮችን በቡድን ሲዘምሩ ክትትልና ድጋፍ በማድረግ፣
ƒƒ ተማሪዎች የሰሯቸው ስራዎች ላይ እንዲያዩና እርስ በርስ እንዲገማገሙ ማድረግ፣

ለመምህሯ (ርቷ)
ƒƒ ተማሪዎች የሽመና ጥበብን የሚያደንቁ ልዩ ልዩ ሙዚቃዎችን፣ መዝሙሮችን እያፈላለጉ እንዲያመጡ ማድረግ፣ ያመጧቸውን
ስራዎች ከክፍል ጓደኞቻቸው ጋር በመሆን እየተወያዩ የሚያደንቁትን የጥበብ አይነት እንዲናገሩ ማበረታታት፣
ƒƒ በአካባቢያቸው በልዩ ልዩ ሁነቶች ስለ ሽመና ጥበብ የሚዘፈኑ ዘፈኖችንና ግጥሞችን፣ አጥንተውና መዝግበው በመምጣት
ለጓደኞቻቸው እንዲያጋሩ ማበረታታት፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የሚገኙ የሽመና መስሪያ ቦታዎችን በማስጎብኘት ለሙያው ያላቸውን አድናቆት በመዝሙርና በሙዚቃ
የማድነቅ ችሎታቸውን ማሳደን ያስፈልጋል።
ƒƒ በአጠቃላይ የሽመና ጥበብ ላይ አድናቆታቸው እንዲጨምርና ሙያው ላይ ያላቸውን አዎንታዊ እይታ በማሳደግ ለሙያው
ማደግና መሻሻል የሙዚቃን ሚና ማጉላትና በሙዚቃ ሙያውን እንዴት ማድነቅ እንደሚቻል ማሳየት ያስፈልጋል።
ƒƒ የሽመና ሙያን የሚያደንቁ የሙዚቃ ስራዎችን አሰባስቦ ተማሪዎች እንዲመለከቷቸው ማድረግ፣ ለምሳሌ የተመስገን ታፈሰ
ሳብየ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ 57


4.3.2 መዝሙር፡- አሉን ባለሙያዎች

የመማር ውጤቶች (2 ክፍለ ጊዜ)


ƒƒ በመዝሙር አገር በቀል እወቀቶችን ማድነቅ እንደሚቻል ይገነዘባሉ፣
ƒƒ ስለ ተለያዩ ሙያዎች ያላቸው አዎንታዊ አመለካከት ይጨምራል፣
ƒƒ ራሳቸው ዜማና ግጥም ሰርተው አገር በቀል እውቀቶችን ለማድነቅ ይነሳሳሉ፣

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ አሉን ባለሙያዎች የሚለው መዝሙር የተቀረፀበት ካሴት፣ ማርከር፣ የቻርት ወረቀት
ƒƒ ምት ናስጠበቂያ ከበሮ፤ ፀናፅል፣ አታሞ፣ ድቤ ወዘተ

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ አሉን ባለሙያዎች የሚለውን መዝሙር በግል እንዲያዳምጡ ማድረግ፣
ƒƒ እያንዳንዱ ተማሪ ግጥሙን በደብተሩ እንዲፅፍ ማድረግ፣
ƒƒ የመዝሙሩን ግጥም አንብቦ ማሰማት፣
ƒƒ ዜማውን ከነ ግጥሙ አዚሞ ማሰማት፣
ƒƒ ተማሪዎች በቡድን በመሆን ዜማውን እንዲያጠኑና በመዝሙሩ የተደነቁ ሙያዎችን መዝግበው እንዲይዙ በማድረግ፣
ƒƒ በቡድን በመሆን መዝሙሩን እንዲዘምሩ ማድረግ፣

ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች


ƒƒ ያላቸውን አድናቆት ለማወቅ በመዝሙሩ ከተሰሱ ሙያዎች የሚያደንቁትንና ሙያ ሙያ በመጠየቅ፣
ƒƒ ተማሪዎች በግል አሉን ባለሙያዎች የሚለውን መዝሙር እንዲዘምሩ በማድረግ፣
ƒƒ በቡድን ሲዘምሩ በሚደረግ ምልከታ፣

ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ በመጀመሪያ አሉን ባለሙያዎች የሚለውን መዝሙር እንዲያዳምጡት ያድርጉ፣
ƒƒ በመቀጠል ግጥሙን ያፅፏቸው፣
ƒƒ ግጥሙን ሲጽፉ ዘፈኑ ቶሎ ቶሎ እያለፋቸው ለመፃፍ የሚቸገሩ ህፃናት ካጋጠማችሁ ግጥሙን በቻርት ወረቀት /ጥቁር
ሰሌዳ/ ጎላ ጎላ ባለ ፅሁፍ ቢፃፍ ተመራጭ ነው፣
ƒƒ መዝሙሩን ሲያጠኑ እንዳይረባበሹ ለስለስ ባለ አዚያዚያም እንዲያጠኑ ማድረግ፣
ƒƒ ሞባይል ያላቸው ተማሪዎች ካሉ በየሞባይላቸው መዝሙሩን በመስጠት መጀመሪያ በግል ቀጥሎ በጋራ እንዲያጠኑ
ማድረግ፣
ƒƒ መዝሙሩን አጥንተው ለክፍል ጓደኖቻቸው ሲያቀርቡ ሙያተኞቹ የሚጠቀሟቸውን ቁሳቁሶች ይዘው እንዲያቀርቡ
ማበረታታት፣

58 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ


ƒƒ የሰሙት መዝሙር ምን መነሳሳት እንደፈጠረባቸውና ለመስራት ያሰቡትን ስራ መመዝገብና አበረታትቶ የቤት ስራ መስጠት፣
ƒƒ ተማሪዎች በደረሷቸው ዜማዎች ላይ ለተጨማሪ ስራ የሚያነሳሳ አድናቆትን በመስጠት የሚስተካከሉ ነገሮች ካሉ ደግሞ
ቀለል ያሉ ትችቶችን በማቅረብ ትችት የመቀበል ልምዳቸው እንዲዳደር ማድረግ፣

4.3.3 ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችን ማድነቅ

የመማር ውጤቶች (2 ክፍለ ጊዜ)


ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችን በሙዚቃ ያደንቃሉ፣
ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችን ለመጫወት ፍላጎት ያሳያሉ፣
ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችን ለመስራት ይነሳሳሉ።
ƒƒ ስለ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች ያላቸውን አድናቆት ይገልፃሉ፣

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የተለያዩ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣ እንጨት፣ ቆዳ፣ መጥረቢያ፣
ƒƒ የሙዚቃ መሳሪያዎች ስዕል፣ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችን የሚያሳይ ቪዲዮ፣
ƒƒ የተለያዩ የሙዚቃ መሳሪያዎች አጨዋወት የሚያሳዩ ቪዲዮዎች
ƒƒ የሙዚቃ መሳሪያዎችን የያዘ የፎቶ አልበም፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ የተለያዩ የሙዚቃ መሳሪያዎች እንዳሉ ገለፃ ማድረግ፣
ƒƒ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎችን አሰራር የሚያሳዩ ቪዲዮዎችን እንዲመለከቱ ማድረግ፣
ƒƒ ተማሪዎች የተለያዩ የሙዚቃ መሳሪያዎችን ሰርተው እንዲመጡ የተግባር ስራ መስጠት፣
ƒƒ ስለ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች አሰራር ተማሪዎች በቡድን እንዲወያዩ ማድረግ፣
ƒƒ ሞዴል የሙዚቃ መሳሪያዎችን አሰራር እንዲመለከቱና አሰራራቸውን የሚያውቁ ሰዎችን እንዲጠይቁ በማድረግ፣

ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች


ƒƒ የሚሰሩ ስራዎችን መመልከትና ግብረ መለስ መስጠት፣
ƒƒ ስለ አሰራሩ እንዲያብራሩ ማድረግ፣
ƒƒ የሙዚቃ መሳሪያዎችን አሰራሩ ቅደም ተከተል ፅፈው እንዲይዙና እንዴት እንደሰሩት ለጓደኞቻቸው እንዲያብራሩ ማድረግ።
ƒƒ ተማሪዎች ተግባቸውን ሰርተው ካጠናቀቁ በኋላ የተሰማቸውን ስሜት ለክፍል ጓደኞቻቸው እዲናገሩ በማድረግ
ማበረታታት።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ 59


ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ ተማሪዎችን በቡድን መከፋፈልና የሚሰሩትን የሙዚቃ መሳሪያ እንዲመርጡ ማድረግ፣
ƒƒ የሚሰሩትን የሙዚቃ መሳሪያ ሲመርጡ መስሪያ ጥሬ እቃዎቹ ከአካባቢያቸው በቀላሉ የሚገኙ መሆናቸውን ማረጋገጥ፣
ƒƒ አስቀድመው የመስሪያ ቁሳቁሶችን እንዲሰበስቡ ማድረግ፣
ƒƒ አንዱ ከአንዱ ልምድ እንዲወስድ በቅርብ ሆነው እንዲሰሩ ማመቻቸት፣
ƒƒ በሌላ አካል አሰርተው እንዳይመጡና በራሳቸው መስራታቸው የሚሰጣቸውን ጠቀሜታ አብራርቶ መንገር፣
ƒƒ የአሰራሩን ቅደም ተከተል ፅፈው እንዲይዙና እንዴት እንደሰሩት ለጓደኞቻቸው እንዲያብራሩ ማድረግ፣
ƒƒ በተማሪዎች የሚሰሩ ስራዎችን በምስልና በመቅረፀ ድምፅ ቀርፆና መዝግቦ በመያዝ ለተማሪዎች ልምድ መለዋወጫ ማድረግ
ያስፈልጋል።
ƒƒ ተማሪዎች ስለ ሰሯቸው የሙዚቃ መሳሪያዎች አድናቆታቸውን ግጥምና ዜማ ሰርተው ክፍል ውስጥ እንዲዘምሩ ማድረግ
አስፈላጊ ነው።

የማጠቃለያ መልመጃ መልሶች


ሀ/ የሚከተሉትን ጥያቄዎች በሚገባ በማንበብ ትክክል የሆኑትን እውነት ትክክል ያልሆኑትን ሀሰት በማለት መልሱ።

1. እውነት 5. እውነት 9. ሀሰት

2. እውነት 6. እውነት 10. ሀሰት

3. ሀሰት 7. እውነት

4. እውነት 8. እውነት

የተግባር ስራ ጥያቄዎች መልስ

1. በፈለጉት የሀገር በቀል እውቀት አይነት የተደረሰ ዜማ፣ ግጥም አድናቆትን የሚገልፅ።

2. ስልተ ምቱን ወይም ሪትሙን ጠብቀው ማዜማቸው፣ ዜማውን ውበት ባለው አዘማመር መዘመራቸው፣ አዘማመሩ አድናቆትን
በሚያሳይ አካላዊ እንቅስቃሴ መታጀቡ፣ አድናቆታቸውን በቃል ወይም በፅሁፍ ዘርዝረው መናገራቸው የሚታዩ ሆኖ ሌሎች
ተያያዥ ጉዳች ግን በሚያሥተምረው ወይም በምታሥተምረው መምህርት የሚታዩ ይሆናሉ።

60 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 4 ሀገር በቀል እውቀቶችን ማድነቅ


ምዕራፍ ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች
ጋር ያለው ዝምድና
5

ከምዕራፉ የሚጠበቁ የትምህርት ውጤቶች

ተማሪዎች ከዚህ ምዕራፍ ትምህርት በኋላ፡-

ƒƒ እይታዊ ጥበባት ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያላቸውን ግንኙነት ይገነዘባሉ


ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ስራዎች የሀገር ቅርሶታችንን ለመጠበቅና ለማቆየት አስተዋጽኦ እንዳላቸው ይረዳሉ
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን ለጠቃሚ ሀገራዊ ርዕሰ ጉደዮች ማስተማሪያነት መጠቀም ይችላሉ
ƒƒ ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለውን ትስስር ይገነዘባሉ፣
ƒƒ የተለያዩ መዝሙሮችን በመዘመር ስለ ተለያዩ ትምህርቶች እውቀትና ክህሎታቸውን ይጨምራሉ፣

የመማር ማስተማር ዘዴዎች


ለዚህ ምዕራፍ ጠቃሚ ከሆኑ የማስተማሪያ ዘዴዎች መካከል

ƒƒ ስዕልን የመተንተን ዘዴን መጠቀም


ƒƒ የስዕል ስራዎችን እና ልዩ ልዩ ቦታዎችን በመጎብኘት ማስተማር
ƒƒ የክፍል ውስጥ የቡድን ስራ መስጠት፣
ƒƒ ቀላል መዝሙር ያስጠናት ዘዴን መጠቀም/ሮት ሶንግ/
ƒƒ የመስክ ስራ ለተማሪዎች መስጠት፣
ƒƒ የቡድን ውይይት በማድረግ፣ በግል ጥነት፣
ƒƒ የሚና ጨዋታን መጠቀም፣ ጥያቄና መልስ

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ጥንታዊ የስዕል መግባቢያዎች /ኮኒፎርም፣ ሄሮግራፊ፣ ፒክቶግራፍ/ ስዕሎች
ƒƒ ፎቶ ግራፎች፣ አጫጭር የመድርክ ተውኔቶች፣ አጫጭር ዘጋቢ የፊልም ስራዎች
ƒƒ የዲዛይን ስራዎች /የኪነ ህንጻ፣ የአልባሳት የጌጣጌጥና የልዩ ልዩ ቁሳቁሶች/
ƒƒ የትራፊክ ምልክቶች፣ የቴምብር ስራዎች፣ ፖሰተሮች፣ የማስታወቂያ ስዕሎች፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና 61
ƒƒ መሰንቆ፣ ክራር፣ ኪቦርድ፣ ምት ማስጠበቂያ አታሞ፣ ከበሮ፣ ፀናፅን፣
ƒƒ የተለያዩ መዝሙሮችን የያዙ ካሴቶች፣ ሲዲዎች፣

የግምገማና የክትትል ስልት


ƒƒ ተማሪዎች በጥንድ እና በቡድን ሆነው የተግባር ስራ ሲሰሩ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ገለጻ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የተግባር ስራ ግብረመልሶችን መስጠት
ƒƒ የተማሪዎችን ግንዛቤ የሚፈትሹ የጽሁፍ ፈተናዎች መስጠት
ƒƒ የትኛው ተማሪ የዝሙሮቹን ዜማ በትክክል እንዳጠና እርስ በራሳቸው አስተያየት እንዲሰጣጡ ማድረግ
ƒƒ በግልና በቡድን መዝሙሮችን ሲያጠኑ መመልከትና መደገፍ፣

5.1 የእይታዊ ጥበባት ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያላቸው ዝምድና


መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)
የእይታዊ ጥበባት ትምህርቶች በዋናነት የሰው ልጅ ስሜቱን ሀሳቡን እና መልዕክቱን የሚገልጽባቸው የፈጠራ ስራዎች ናቸው። እነዚህ
ስራዎች ከሰው ልጅ ጋር ከፍተኛ የሆነ ግንኙነት አላቸው። ሰዎች ከንግግር በተለየ እይታዊ በሆነ መንገድ ይግባባሉ። ለምሳሌ ጥንታዊ
ከሚባሉት የመግባቢያ መንገዶች መካከለ ስዕል የመጀመሪያው መግባቢያ ዘዴ ነው። ከሺ ቃለት አንድ ስዕል ይበልጣል የሚባለው
አባባል ስዕል በተግባቦታችን ውስጥ እምቅ የሆነ መልዕክትን ለማስተላለፍ የተሻለ አማራጭ እንደሆነ የሚጠቁም ነው። የእይታዊ
ጥበባት ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያላቸውን ግንኙነት የሚያስተምረን ርዐሰ ጉዳይ ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያላቸውን ግንኙነት ይገነዘባሉ
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ከቋንቋ ጋር ያለውን ግንኙነት መግለጽ ይችላሉ
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ከሳይንስ ጋር ያለውን ግንኙነት ማብራራት ይችላሉ
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ከማህበራዊ ሳይንስ ጋር ያለውን ግንኙነት መናገር ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ እይታዊ ጥበባት ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያላቸውን ግንኙነት ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ ለተማሪዎች የክፍል ውስጥ የግልና የቡድን ተግባር መስጠት
ƒƒ ስዕሎችን በማሳየት ተማሪዎች የስዕል ትንተና እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ልዩ ልዩ የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን እንዲመለከቱ መጋበዝ ወይም ማስጎብኘት፣
ƒƒ የዲዛይን ስራዎችን ለተማሪዎች በማሳየት የጥያቄና መልስ ዘዴ መጠቀም

62 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና
ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች
ƒƒ ልዩ ልዩ የዲዛይን ስራዎች በተለይ ቁሳቁሶችን ለማምረት ወይም ለመስራት የሚያግዙ የዲዛይን ስራዎች፣ ፎቶ ግራፎች፣
ከዚህ በፊት የተሰሩ የስዕልና የቅርጽ ስራዎች
ƒƒ ልዩ ልዩ ባህላዊ የመገልገያ ቁሳቁሶች
ƒƒ ጥንታዊ የስዕል መግባቢያዎች /ኮኒፎርም፣ ሄሮግራፊ፣ ፒክቶግራፍ/ ስዕሎች

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎችን የግልና የቡድን የንድፍ ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ልዩ ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተማሪዎች ተግበራትን መንደፍ
ƒƒ የጽሁፍና የቃል ጥያቄዎችን አዘጋጅቶ መጠየቅ

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ እይታዊ ጥበባት ሰውን ማዕከል ያደረጉ የሰው ልጅ የፈጠራ ስራዎች ስለሆኑ ከሁሉም ነገር ጋር በአንድም ይሁን በሌላ
መንገድ ግንኙነት እንዳላቸው ማስረዳት ቢቻል
ƒƒ የተለያዩ እይታዊ የመግባቢያ ምንገዶች እንዳሉ እና እይታዊ ጥበባት ደግሞ የእይታዊ መግባቢያ መንገዶችና ቋንቋዎች
እንደሆኑ በስዕል የተደገፈ ማብራሪያ ማድረግ ቢችሉ
ƒƒ የዲዛይን ስራ ለሳይንስና ለቴክኖሎጂ ዘርፍ ትልቅ አስተዋጽኦ እንዳለው እና ኪነ ህንጻም ይሁን የቁሳቁስ ስራ ለመስራት
የዲዛይን እውቀትና ክህሎት ትልቅ ድርሻ እንዳለው በማስረዳት እይታዊ ጥበባት ከሳይንስ ጋር በምን ሁኔታ እንደተዛመዱ
ማሳየት ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎች እይታዊ ጥበባት ከባህል እና ከማህበራዊ ሳይንስ ጋር ግንኙነት እንዳላቸው በአካባቢያችን ያሉ ትውፊታዊና
ባህላዊ መገልገያዎችን ምሳሌ በማድረግ ማስረዳት እና ማስተማር ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎች በሚኖሩበት አካባቢ ያሉ የመታሰቢያ ሀውልቶች እና የእይታዊ ጥበባት ስራዎች የታሪካችን መገለጫ እና አስረጂ
እነደሆኑ ማብራራት ቢቻል የተሻለ ነው።
ƒƒ ስዕሎችን ፎቶ ግራፎችን እና ልዩ ልዩ የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን ማሳያ በማድረግ ተማሪዎች ስዕሎቹን እየተነተኑ እንዲማሩ
ማድረግ ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎችን በቡድን በማደራጀት ሰለ እይታዊ ጥበባት እና ሌሎች ትምህርቶች ግንኙነት እና ጠቀሜታ ክርክር እንዲያደርጉ
ምቹ ሁኔታዎችን ማመቻቸት እና ማጠቃለያ መስጠት ቢቻል

5.1.1 እይታዊ ጥበባት እና ቅርሶቻችን

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


የእይታዊ ጥበባት ስራዎች የሀገራችን ቅርሶች ናቸው። የላልይበላ ውቅር አብያተ ክርስቲያናት፣ የጎንደር ቤተ መንግስት፣ የንጉስ
ሚካኤል አይጠየፍ አዳራሽ፣ የጎዜ መስጊድ፣ አንኮበር የምኒልክ ቤተ መንግስት፣ ባህላዊ አልባሳት ጌጣጌጦች፣ የሸክላ ስራዎች እና
ሌሎች ሰው ሰራሽ የሆኑ መገልገያ ቁሳቁሶቻችን የሀገራችን ቅርሶች ናቸው። እይታዊ ጥበባት ባህላችንን እና ታሪካችንን ለመጠበቅ እና

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና 63
ለማቆየት ትልቅ ስተዋጽኦ አላቸው። ባህላዊ አልባሳቶቻችን፣ የመገልገያ ቁሳቁሶቻችንን በማህበረሰባችን የሚሰሩ እና የእኛን እምነት፣
ቋንቋ እና የአኗኗር ዘይቤ የሚወክሉ ናቸው።

የእይታዊ ጥበባትን በመጠቀም ሀገራዊ ቅርሶቻችንን መጠበቅና መንከባከብ እንደሚቻል የምንማርበት ሲሆን ቅርሶቻችንን ማድነቅ
ማስተዋወቅ እና ለቀጣዩ ትውልድ ለማስተላለፍ እይታዊ ጥበባት ያላቸውን ሚና የሚገነዘቡበት ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የእይታዊ ጥበባትን በመጠቀም ሀገራዊ ቅርሶቻችንን መጠበቅና መንከባከብ እንደሚቻል ይገነዘባሉ
ƒƒ የእይታዊ ጥበባትን በመጠቀም ሀገራዊ ቅርሶቻችንን መጠበቅና መንከባከብ ይችላሉ
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ሀገራዊ ቅርሶቻችንን ለመጠበቅ፣ ለመንከባከብ እና ለቀጣዩ ትውልድ ለማቆየት ያላቸውን ሚና መናገር
ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ስለ እይታዊ ጥበባት እና ቅርሶቻችን ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ ልዩ ልዩ ፖስተሮችን ቴምብሮችን እና የማስታወቂያ ጥበባዊ ስራዎችን በመስጠት የስዕል ትንተና እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ተግባራትን መስጠት፣ የቡድን ውይይቶችን ማድረግ
ƒƒ ስለ እይታዊ ጥበባት እና ቅርሶቻችን ክርክር እንዲያካሂዱ ማድረግ፣ ጉብኝት

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን የሚወክሉ የፎቶ ግራፎች
ƒƒ ቅርሶቻችንን እና ሀገራዊ ሀብቶቻችንን የሚመለከቱ ስዕሎች
ƒƒ ፖስተሮች፣ የማስታወቂያ ወረቀቶች፣ ፖስት ካርዶች፣ የቴምብር ስራዎች
ƒƒ የስልዕ ወረቀት እርሳስ ላፒስ፣ የውሀ ቀለም፣ ብሩሽ

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎችን ስራ ተዘዋውሮ መመልከት፣ ጽብረቃ ሲያካሂዱ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ የተማሪዎችን ስራ ሰብስቦ በጋራ ከተማሪዎች ጋር በመመልከት አድናቆትና ሂስ ማድረግ
ƒƒ እይታዊ ጥበባትን እና ቅርሶቻችንን የሚመለከቱ ጥያቄዎችን በቃልና በጽሁፍ መጠየቅ

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ስራዎች ቅርሶቻችንን ለመጠበቅ እና ለትውልድ ለማቆየት ያላቸውን ሚና በተመለከተ ለተማሪዎች የመነሻ
ጥያቄዎችን በመስጠት በቡድን ሆነው ክርክር እንዲያካሂዱ ማድረግ ቢቻል
ƒƒ ፖስተሮችን፣ የማስታወቂያ ስራዎችን ፖስት ካርዶችን እና ሌሎች ምሳሌ የሚሆኑ ስዕሎችን በማሳየት እና እንደመረጃ
በመጠቀም እይታዊ ጥበባት ሀገራዊ ቅርሶቻችንን እና ሀብቶቻችንን ለመጠበቅ እና ለማቆየት ያላቸውን ሚና ገለጻ ማድረግ
ቢቻል

64 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና
ƒƒ ተማሪዎች ቅርሶቻችንን የሚመለከቱ የእይታዊ ስራዎችን እንዲያዘጋጁ እና ስለ ስራዎቻቸው ለጓደኞቻቸው ገለጻ እንዲያደርጉ
እድል መስጠት ቢቻል
ƒƒ የእይታዊ ጥበባት ስራዎች ባህላችንን ትውፊታዊ የጥበብ ስራዎቻችንን ለትውልድ ለማቆየት እና ለማስተዋወቅ ያላቸውን
ሚና ለማሳየት በአካባቢያቸው ያሉ የእደ ጥበብ ስራዎችን እና ባህላዊ ቁሳቁሶችን በመሳሌ በማሳየት ለተማሪዎች ግንዛቤ
ማስጨበጥ ቢቻል

5.1.2 እይታዊ ጥበባት እና አንዳንድ ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮች

መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (2 ክፍለ ጊዜ)


በሀገራችን ለትራፊክ አደጋ፣ ለጤና፣ ለስርዓተ ጾታ እና ሌሎች በርካታ ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮች ያለን ግንዛቤ እና እውቀት ከፍ እንዲል
እይታዊ ጥበባት ከፍተኛ ድርሻ አላቸው። ይህም ስለ ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮቹ ለማስተማር ለማስተዋወቅ እና የግንዛቤ ስራ ለመስራት
ያስችሉናል። በዚህ ርዕስ በዋናነት የእይታዊ ጥበባት ስራዎች ለማህበረሰቡ አስፈላጊ እና አሳሳቢ የሆኑ ማህበራዊ ጉዳዮችን እንደ ርዕሰ
ጉዳይ በማንሳት ለማስተማር፣ ለማስተዋወቅ እና መልዕክቶችን ለማስተላለፍ ትልቅ ሚና እንዳላቸው የሚያስገነዝብ ሲሆን ተማሪዎች
ልዩ ልዩ የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን በመስራት ስሜታቸውን እና መልዕክታቸውን ለማስተላለፍ እንዲችሉ የሚያስተምር ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ እይታዊ ጥበባት ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮቻችንን ለማስተማር ትልቅ ሚና እንዳላቸው ይገነዘባሉ
ƒƒ የትራፊክ አደጋን አስከፊነት እና ስለ ጥንቃቄ አስፈላጊነት በእይታዊ ጥበባት መግለጽ ይችላሉ
ƒƒ ስለ ጾታ እኩልነት ለማስተማር እና ግንዛቤ ለመፍጠር የሚያስችሉ የእይታዊ ጥበባት ስራዎችን ማዘጋጀት ይችላሉ
ƒƒ ስለ አካባቢና የግል ንጽህና እንዲሁም ስለ ማህበረሰብ ጤና የሚያስተምር እና የሚያስተዋውቅ የእይታዊ ጥበብ ስራዎችን
መስራት ይችላሉ

ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች


ƒƒ ስለ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የክፍል ውስጥ የቡድን ውይይት እና የቡድን ተግባር ስራዎችን ለተማሪዎች መስጠት
ƒƒ የፖስተር የማስታወቂያ ስዕሎችን እና ፎቶ ግራፍ ስራዎችን ማሳየት የስዕል ትንተና እንዲያካሂዱ ማድረግ፣ የመስክ ምልከታን
እና ጉብኝትን መጠቀም፣ የቡድን ክርክር እንዲያካሂዱ ማድረግ ፣የጥያቄና መልስ ዘዴን መጠቀም፣
ƒƒ ሰርቶ ማሳየት፣ የሸረሪት ዲያግራም መጠቀም፣ የካርድ ጫወታዎችን መጠቀም

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የስዕል ስራዎች፣ የቀለም ቅብና የቅርጽ ስራዎች፣ ፎቶ ግራፎች፣ ቻርትና ዲያግራሞች
ƒƒ ፖስተር፣ የማስታወቂያ ስዕል፣ የተቀረጹ ቪዲዮ እና አጫጭር ድራማዎች

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች የቡድን ውይይት እና የተግባር ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና 65
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ለተማሪዎች የቃልና የጽሁፍ መዛኝ ጥያቄዎችን መስጠት

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የማስታወቂያ ፖስተሮችን፣ ስዕሎችን፣ ፎቶ ግራፎችን እና ሌሎች ከይዘቱ ጋር የሚስማሙ የእይታዊ
ጥበባት ስራዎችን በመጠቀም ለተማሪዎች ገለጻ ማድረግ ቢቻል
ƒƒ ከበአካባቢው ካሉ የህክምና ተቋማት፣ የትራንስፖርት ጽ/ቤት እና የሴቶች ጉዳይ ቢሮ በመሄድ ወይም ባለሙያዎችን
በመጠየቅ የጉዳዩን አሳሳቢነት እና እይታዊ ጥበባት ለማስተማር ያላቸውን ሚና ዘገባ ሰርተው በክፍል ውስጥ እንዲያቀርቡ
ቢደረግ
ƒƒ ተማሪዎች የሚያቀርቧቸውን ዘገባ መሰረት በማድረግ በክፍል ውስጥ የትራፊክ አደጋ አስከፊነትን የሚመለከት ስዕል
እንዲሰሩ ማድረግ ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎች የሚያቀርቧቸውን ዘገባ መሰረት በማድረግ በክፍል ውስጥ ጾታን የሚመለከት ስዕል እንዲሰሩ ማድረግ ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎች የሚያቀርቧቸውን ዘገባ መሰረት በማድረግ በክፍል ውስጥ ጤና፣ የግልና የአካባቢ ንጽህናን የሚመለከት ስዕል
እንዲሰሩ ማድረግ ቢቻል
ƒƒ የተማሪዎችን የስዕል ስራ በማሰባሰብ ተገቢውን ገንቢ አስተያየት በመስጠት ለሌሎች የትምህርት ቤቱ ማህበረሰብ
ማስጎብኘት ቢቻል
ƒƒ ለተማሪዎች የመነሻ ርዕሰ ጉዳዮችን በመስጠት የቡድን ውይይቶችን እና ክርክሮችን እንዲያካሂዱ ማድረግ ቢቻል

5.2 ቴያትር፣ ፊልም፣ ፎቶ ግራፍ እና ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮች


መሰረታዊ ጽንሰ ሐሳብ (4 ክፍለ ጊዜ)
ቴያትር ፊልምና ፎቶ ግራፍ በዋናነት ሰውን ማዕከል በማድረግ ልዩ ልዩ ርዕሰ ጉዳዮችን የሚዳስሱ ናቸው። ማህበረሰቡን በቀላሉ
እያዝናናን ስለትራፊክ አደጋ፣ ስለስርዓተ ጾታ እና ስለ ማህበረሰብ ጤና ጉዳዮች ከምናስተምርባቸው የስነ ጥበብ ዘዴዎች መካከል
ቴያትር ፊልም እና ፎቶ ግራፍ በዋናነት የሚጠቀሱ መንገዶች ናቸው።

በዚህ ርዕስ በዋናነት የቴያትር፣ የፊልም እና የፎቶ ግራፍ ስራዎች ለማህበረሰቡ አስፈላጊ እና አሳሳቢ የሆኑ ማህበራዊ ጉዳዮችን
እንደ ዋና ርዕስ በማንሳት ለማስተማር፣ ለማስተዋወቅ እና መልዕክቶችን ለማስተላለፍ ትልቅ ሚና እንዳላቸው የሚያስገነዝብ ሲሆን
ተማሪዎች ልዩ ልዩ የቴያትር፣ የፊልም እና የፎቶ ግራፍ ስራዎችን በመስራት ስሜታቸውን እና መልዕክታቸውን ለማስተላለፍ
እንዲችሉ የሚያስተምር ነው።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ የቴያትር፣ የፊልም እና የፎቶ ግራፍ ስራዎች ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮቻችንን ለማስተማር ትልቅ ሚና እንዳላቸው ይገነዘባሉ
ƒƒ የትራፊክ አደጋን አስከፊነት እና ስለ ጥንቃቄ አስፈላጊነት በቴያትር፣ በፊልም እና በፎቶ ግራፍ መግለጽ ይችላሉ
ƒƒ ስለ ስርዓተ ጾታ እኩልነት ለማስተማር እና ግንዛቤ ለመፍጠር የሚያስችሉ የቴያትር፣ የፊልም እና የፎቶ ግራፍ ስራዎችን
ማዘጋጀት ይችላሉ
ƒƒ ስለ አካባቢና የግል ንጽህና እንዲሁም ስለ ማህበረሰብ ጤና የሚያስተምር እና የሚያስተዋውቅ የቴያትር፣ የፊልም እና የፎቶ
ግራፍ ስራዎችን መስራት ይችላሉ

66 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና
ትምህርቱን ለማስተማር የሚያግዙ ስነ ዘዴዎች
ƒƒ ስለ ገለጻ በማድረግ ትምህርቱን ማስተዋወቅ
ƒƒ የክፍል ውስጥ የቡድን ውይይት እና የቡድን ተግባር ስራዎችን ለተማሪዎች መስጠት
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የፎቶ ግራፍ ስራዎችን ማሳየት የስዕል ትንተና እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ አጫጭር የቴያትር፣ እና የፊልም ስራዎች ካሉ በምሳሌ መልክ ለልጆች በማሳየት የተረዱትን ገለጻ
እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ የመስክ ምልከታን እና ጉብኝትን መጠቀም፣ የቡድን ክርክር እንዲያካሂዱ ማድረግ
ƒƒ የጥያቄና መልስ ዘዴን መጠቀም፣ ሰርቶ ማሳየት ዘዴን መጠቀም
ƒƒ የሸረሪት ዲያግራም መጠቀም፣ የካርድ ጫወታዎችን መጠቀም

ትምህርቱን ለማስተማር አጋዥ የሆኑ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ አጫጭር የቴያትር፣ እና የፊልም ስራዎች
ƒƒ የስዕል ስራዎች፣ የቀለም ቅብና የቅርጽ ስራዎች፣ ፎቶ ግራፎች፣ ቻርትና ዲያግራሞች
ƒƒ ፖስተር፣ የማስታወቂያ ስዕል፣ የተቀረጹ ቪዲዮ እና አጫጭር ድራማዎች

ግምገማና እና ክትትል
ƒƒ ተማሪዎች የቡድን ውይይት እና የተግባር ስራ ተዘዋውሮ መመልከት
ƒƒ የተማሪዎችን የቡድን ውይይት እና ጽብረቃ ማዳመጥ
ƒƒ ለተማሪዎች የግልና የቡድን ስራ ተገቢውን ግብረ መልስ መስጠት
ƒƒ ለተማሪዎች የቃልና የጽሁፍ መዛኝ ጥያቄዎችን መስጠት

ለመምህሯ(ሩ)
ƒƒ ከዚህ በፊት የተሰሩ የቴያትር፣ የፊልም እና በፎቶ ግራፍ ስራዎችን ካሉ ተማሪዎች እንዲመለከቷቸው መጋበዝ ወይም
ማስጎብኘት ቢቻል
ƒƒ የሚቻል ከሆነ በአካባቢው ያሉ የቴያትር የፊልም እና የፎቶ ግራፍ ባለሙያዎችን በመጋበዝ ማህበራዊ ርዕሰ ጉዳዮችን
ለማስተማር እና ለማስተዋወቅ ያላቸውን ሚና እና ልምድ እንዲያካፍሉ ማድረግ
ƒƒ ተማሪዎች ስለ ትራፊክ አደጋ አስከፊነት፣ ስለ ስርዓተ ጾታ እና ስለ ጤናና ንጽህና በቡድን በመሆን አጫጭር አስተማሪ
ቴያትሮችን እንዲያዘጋጁ ማመቻቸት ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎች የሞባይል ካሜራቸውን በመጠቀም ስለ ትራፊክ አደጋ አስከፊነት፣ ስለ ስርዓተ ጾታ እና ስለ ጤናና ንጽህና
በቡድን በመሆን አጫጭር አስተማሪ ፊልሞችን እንዲያዘጋጁ ማመቻቸት ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎች የሞባይል ካሜራቸውን በመጠቀም ስለ ትራፊክ አደጋ አስከፊነት፣ ስለ ስርዓተ ጾታ እና ስለ ጤናና ንጽህና
በቡድን በመሆን አጫጭር አስተማሪ ፎቶ ግራፎችን እንዲያዘጋጁ ማመቻቸት ቢቻል
ƒƒ ተማሪዎችን በቡድን የሰሯቸውን ተግባራት መሰረት በማድረግ ከሌሎች ጓደኞቻቸው ጋር ስለ ስራዎቻቸው ውይይት እና
ገለጻ እንዲያካሂዱ ማድረግ

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና 67
ƒƒ በቡድን በመሆን በርዕሰ ጉዳዮቹ ዙሪያ ክርክር እንዲያካሂዱ ማድረግ ቢቻል ከተቻለ ተማሪዎች በክፍል ውስጥ ከሰሯቸው
የቴያትር፣ የፊልም እና የፎቶ ግራፍ ስራዎች መካከል የተወሰኑ

5.3 ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ትስስር (2 ክፍለ ጊዜ)


ሙዚቃ ከቋንቋ፣ ከሂሳብ፣ ከማህበራዊ ሳይንስና ከሌሎች የትምህርት ዓይነቶች ጋር ከፍተኛ ትስስርና ቁርኝት አለው። ሙዚቃ
ከሳይንስ ጋር ቁርኝት አለው ሲባል ከስርዓተ ትንፈሳ ጋር ያለውን መመልከት እንችላለን። የአተነፋፈስ ስርዓቱ ያልተስተካከለ ሰው
ጥሩ ዘፋኝ ሊሆን አይችልም። ሌላው የሙዚቃ ትምህርት ከህብረተሰብ ጋር ይገናኛል ስንል ደግሞ የተለያዩ ባህሎችን፣ አለባበሶችንና
በጋራ መዝፈንን፣ እስክስ ማለትን፣ በሙዚቃ አማካኝነት ለማህበረሰቡ የተለያዩ ጠቃሚ ልምዶችን ያካፍለናል። ሙዚቃ ማዳመጥ
ጥሩ ስሜት እንዲሰማን ያደርጋል፣ ያለፈውን ጊዜ ያስታውስልናል፣ ከሰዎች ጋር ጠንካራ ትስስር ይፈጥርልናል፣ አስፈላጊ ባሕርያትን
እንድናዳብር ይረዳናል።

ሙዚቃ ማዳመጥ ምግብ ከመብላት ጋር ሊመሳሰል ይችላል። የምንመገበውን ምግብ እንደምንመርጥ ሁሉ የምናዳጠውንም ሙዚቃ
መምረጥ አስፈላጊ ነው። ጥቂት ጊዜ የሰማነው ሙዚቃ ለረጅም ጊዚያት ከአእምሯችን ላይወጣ ይችላል። በባህላችን እንደምናውቀው
በልጅነታቸው በተለያዩ ክብረ በዓላት አብረው ዘፍነውና ተጫውተው ያደጉ ሰዎች ፍቅራቸውና ትዝታቸው ከፍተኛ ነው። ይህ
የሚያሳየው ሙዚቃ በልጆች አዕምሮ ላይ ከፍተኛ የሆነ አዎንታዊ ተጽዕኖ እንደሚያሳድር እና ማህበራዊ ትስስሩ ጠንካራ እንደሆነ
ነው። ስለዚህ የተለያዩ ትምህርቶችን በሙዚቃ አማካኝነት በቀላሉ መማር እንደሚቻል መገንዘብ ይቻላል። ህፃናት ሙዚቃ
በሚያዳምጡበት ጊዜ ከእድሜያቸው ጋር የተገናኙ በመልካም ስብዕና እንዲቀረፁ የሚያደርጉ የህይወት መንገዳቸውን የሚያሳዩ
ሊሆኑ ይገባል።

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለውን ትስስር ይገነዘባሉ፣
ƒƒ በመዝሙሮች አዘማመር ሂደት ስለ ድምፅ አወጣጥና ስልተ ምት ያውቃሉ፣
ƒƒ በመዝሙር አማካኝነት ስለ ተለተለያዩ ጉዳዮች እውቀትና ክህሎታቸው ይጨምራል፣
ƒƒ ከሙዚቃ ጋር ግንኙነት ስላላቸው የተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች ዜማና ግጥም ይደርሳሉ፣
ƒƒ ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለውን ትስስርና ጠቀሜታ ያደንቃሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ከተለያዩ ትምህርቶች ጋር ግንኙነት ያላቸው የህፃናት መዝሙሮች፣
ƒƒ ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ስላለው ትስስርና ጠቀሜታ የሚያብራሩ ፅሁፎች፣
ƒƒ በተማሪው መፅሀፍ የተካተቱ መዝሙሮችን የያዘ ካሴት፣
ƒƒ ለመዝሙር ልምምድ የሚጠቅሙ የምት ማስጠበቂያ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣
ƒƒ መቅረፀ ድምፆች፣ ቴፕ፣ ጂፓስ፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ስላለው ትስስር ከ6ኛ ክፍል በፊት በተማሯቸው የክፍል ደረጃዎች የዘመሯቸው
መዝሙሮችን በምሳሌነት በማንሳት በአካባቢያቸው በሙዚቃ የሚነገሩ ሀሳቦችን ትስስሩን ይበልጥ ግልፅ ማድረግ፣

68 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና
ƒƒ ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ስላለው ትስስር በቡድን ውይይት እንዲያደርጉና የውይይታቸውን ጭብጥ ሪፖርት
እንዲያቀርቡ በማድረግ፣
ƒƒ በጥያቄና መልስ፣ በግል ጥናትና በቡድንና መዝሙሮቹን እንዲያጠኙ በማድረግ፣
ƒƒ በአካባቢያቸው የሙዚቃ ቡድኖች ካሉ የመዝሙር አጠናን ላይ ልምዳቸውን እንዲያካፍሉ ማድረግ፣
ƒƒ የፕሮጀክት ስራዎችን በመስጠት ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለውን ትስስር የሚያሳዩ ዜማዎችንና አሰባስበው
እንዲያቀርቡ ማድረግ፣

ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች


ƒƒ የጽሁፍ ፈተናዎች፣
ƒƒ ዘገባወችን መመልከትና ግብረ መልስ መሥጠት፣
ƒƒ የተግባር ስራ ውጤቶች ምልከታ፣
ƒƒ ተማሪዎች የርስ በርስ ግምገማዎችን እንዲያደርጉ በማመቻቸት፣
ƒƒ ጥያቄና መልሶች፣

5.3.1 መዝሙር እውቀት ያብብ

የመማር ውጤቶች (3 ክፍለ ጊዜ)


ƒƒ ስለ እውቀት ጠቀሜታ ይዘረዝራሉ፣
ƒƒ እውቀት ያብብ የሚለውን መዝሙር የሚያስተላልፋቸውን መልዕክቶች ይረዳሉ፣
ƒƒ እውቀትን የተመለከተ መዝሙር ለማዘጋጀት ይነሳሳሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ የተለያዩ የምት ማስጠበቂያ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣
ƒƒ እውቀት ያብብ የሚለው መዝሙር የተቀረፀበት ካሴት፣
ƒƒ ካሴቱን ማጫወቻ ጂፓስ፣ ቴፐ፣ ኮምፒውተር ወዘተ፣
ƒƒ መዝሙሩን ማጀቢያ የተለያዩ ባህላዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች፣
ƒƒ የሙዚቃ መፃፊያ ወይም መዝሙር መፃፊያ ሶፍት ዌር፣
ƒƒ የእጅ ስልኮች፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ መዝሙሩን ዘምሮ በማሰማት፣
ƒƒ ተማሪዎች እራሳቸው እንዲዘምሩ በማድረግ፣
ƒƒ መዝሙሩ የተቀረፀበትን ካሴት እንዲያዳምጡ በማድረግ፣
ƒƒ ከጓደኞቻቻው ጋር በመሆን እንዲዘምሩ በማድረግ፣
ƒƒ በትምህርት ቤቱ የሙዚቃ ክበብ አባላት መዝሙሩን አስጠንቶ እንዲዘምሩላቸው በማድረገ፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና 69
ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች
ƒƒ በመዝሙር ጥናት ወቅት በሚደረግ ምልከታ፣
ƒƒ የግል ስራ በመስጠት የመዝሙሩን መልክት እንዲያዳምጡ በማድረግ፣
ƒƒ የጽሁፍ ፈተናዎች ፣የተግባርና የጽሁፍ ፈተናዎች፣

ለመምህሩ (ርቷ)
ƒƒ ተማዎች ወደ መዘመር ከመግባታቸው በፊት ሰውነታቸውን እንዲያሟሙቁ ማድረግ
ƒƒ በአካባቢያቸው የሚያውቋቸውን ተረቶች፣ ቀልዶች እንዲናገሩና ትንሽ እንዲዝናኑ መፍቀድ፣
ƒƒ በሚዘምሩበት ወቅት የተለያዩ ዳይናሚክሶችን መጠቀም፣ ለምሳሌ ፎርቴ፣ ፈርቴሲሞ፣ ፒያኖ (ጮኽ ያለ በጣም ጮኽ ያለ
ለስለስ ያለ) ነገር ግን የአዘማመር ስልቱ የመዝሙሩን ስሜትና መልዕክት እንዳያጠፋው መጠንቀቅ ያስፈልጋል።
ƒƒ ተማሪዎች በጥሞና እንዲያዳምጡ በማድረግ መዝሙሩን ዘምሮ ማሰማት፣
ƒƒ ተማሪዎቹ በመዝሙሩ ይዘት ላይ ውይይት እንዲያካሂዱ መፍቀድ፣
ƒƒ መዝሙር መዘመር በተለይም ህፃናት ያለ አስተማሪ እርዳታ በአንድ ክፍለ ጊዜ የሚችሉት ነገር አይደለም በመሆኑም
ተማሪዎች መዝሙሩን በትክክል በራሳቸው መዘመር እስኪችሉ አስፈላጊውን ድጋፍና ክትትል ማድረግ ይገባልል::
ƒƒ ተማሪዎችን መዝሙሮችን በምናለማምድበት ወቅት 3ቱን የመዝሙር ማለማመጃ ስልቶች መጠቀም ጠቃሚ ነው።
1/ አጠቃላይ የአዘማመር ዘዴ (whole song method)

አጫጭር ስንኝና ቀላል ዜማ ያላቸው ወይም “ኤ”፣ “ኤ አቢ”፣ ፎርም / አንድ አዝማችና አንድ ስንኝ ብቻ/ ላላቸው መዝሙሮች
የምናለማምድበት ስልት ነው። አጠቃላይ አዘማመር ሙሉ መዝሙሩን ከመጀመሪያ እሰከ መጨረሻ ማዘመር ሲሆይህም
ይዘታቸው እና ዜማቸው እጅግ በጣም ቀላልና አስቸጋሪ ላልሆኑ ዜማዎች የሚያገለግል የአዘማመር ዘዴ ነው::

2/ ሀረግ በሀረግ የአዘማመር ዘዴ (phrase song method)

ƒƒ ሀረግ ማለት የግጥም አንድ መስመር ሲሆን ይህ የአዘማመር ስልት ደግሞ በረጃጅም ሀረጋትና ስንኞች የተቀናበሩ ይዘታቸው
ከባድ የሆኑ መዝሙሮች ሲያጋጥሙን እያንዳንዱ ሀረግ ላይ ያሉ ዜማዎችን በቃላቸው እስኪይዙ ድረስ የሀረግ ዘዴ (Phrase
method) መጠቀም ተመራጭ ነው::
3/ በድብልቅ (በመቀላቀል) የአዘማመር ዘዴ (Mixed song method)

ƒƒ አደባልቆ ማዘመር ዘዴን የምንጠቀመው ከላይ በጠቀስናቸው የማለማመጃ ስልቶች መዝሙሩን ካለማመድን በኋላ በተለያየ
ስንኝ ያሉትን ዜማና ግጥሞች መያዛቸውን ለማረጋገጥና ለይተው እንዲይዙት ለማድረግ ነው።
ƒƒ ለምሳሌ፡- የኢትዮጵያሕዝብ መዝሙር
የዜግነት ክብር በኢትዮጵያችን ፀንቶ

ታየ ህዝባዊነት ዳር እስከዳር በርቶ

ለሰላም ለፍትህ ለህዝቦች ነፃነት

በእኩልነት በፍቅር ቆመናል በአንድነት የሚለውን ዜማና ግጥም

70 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና
የዜግነት ክብር በኢትዮጵያችን ፀንቶ ብለው ለሰላም ለፍትህ ለህዝቦች ነፃነት

ታየ ህዝባዊነት በኢትዮጵያችን ጸንቶ እንጠብቅሻለን አለብን አደራ የተፈጥሮ ጸጋ የጀግናው ህዝብ እናት ወዘተ
እያሉ አንዴ ከላይ አንዴ ከታች ወይም ከመሀል እያነሱ እንዲዘምሩ ማድረግ ድብልቅ አዘማመር ይባላል።

ƒƒ የተማሪዎችን የመዘመር ፍላጎት ማነሳሳት፤ ይህም ሊከናወን የሚችለው የመዝሙሩን ታሪክ ባጭሩ በመንገር በመዝሙሩና
በተማሪዎች ፍላጎት መካከል ግንኙነትን በመመስረት አስደሳች የሆነ ድባብ እንዲፈጠር ማድረግ ያስፈልጋል::
ƒƒ ኪነታዊ ለዛውን በመጠበቅ መዝሙሩን በሙሉ ተማሪው የመጀመሪያውን ደረጃ አጠናቆ እስከሚችል ድረስ ደጋግሞ
መዝሙሩን ማስደመጥ አስፈላጊ ነው።

5.3.2 መዝሙር የታሪክ ቅርሳችን

የመማር ውጤቶች (3 ክፍለ ጊዜ)


ƒƒ ታሪካዊ ቅርሶች ያላቸውን ጠቀሜታ ያውቃሉ፣
ƒƒ የታሪክ ቅርሳችን የሚለውን ዜማ ከነ ግጥሙ ይዘምራሉ፣
ƒƒ የተለያዩ የመስህብ ቅርሶችን ለመጎብኘት ፍላጎት ያሳያሉ፣
ƒƒ በቅርሶች ዙሪያ ዜማና ግጥም ለመድረስ ይነሳሳሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ መቅረፀ ድምፅ፣ የእጅ ስልክ፣ ካሴቱን ማጫወቻ ጂፓስ፣ ቴፕ፣ ኮምፒውተር ወዘተ፣

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ ዜማውንና ግጥሙን በግልና በቡድን እንዲያጠኑ በማድረግ፣/የግል ጥናት/
ƒƒ ከጓደኞቻቻው ጋር በመሆን እንዲዘምሩ በማድረግ፣/የቡድን ስራ/
ƒƒ ማስተላለፍ የተፈለገውን ጉዳይ እንዲያብራሩ በመጠየቅ፣/በጥያቄና መልስ/
ƒƒ ሰርቶ መሳየትና ወዘተ።
ƒƒ ታሪካዊ ቦታዎችን ሄደው እንዲጎበኙና ስለ ጎበኟቸው ቅርሶች መዝሙር እንዲያቀርቡ በማድረግ፣

ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች


ƒƒ በተማሪዎች የተሰሩ የተግባር ስራዎች ምልከታ፣
ƒƒ ጥያቄና መልሶች፣ የተማሪዎች የዕርስ በበርስ ግምማ።

ለመምህሩ (ሯ)
ƒƒ ተማሪዎችን በጉብኝት በምናስተምርበት ጊዜ የሚጎበኟቸውን ቅርሶች በስልከ፣ በቪዲዮ እንዲቀርፁ አስቀድሞ ማመቻቸት፣
ƒƒ በጉብኝት ወቅት ያደነቁትን ነገር ለይተው እንዲመዘግቡና ግጥምና ዜማ ለመድረስ እንዲነሳሱ ማድረግ፣
ƒƒ ያዩዋቸው ቅርሶች ከዚህ በፊት ሙዚቃ ላይ መዝሙር ላይ አይተዋቸው የሚያውቁ እንደሆነ መጠየቅና ያዩትን ዘፈን
አጥንተው እንዲያቀርቡ ማበረታታት፣

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና 71
ƒƒ ለጉብኝት ሲሄዱ ከክፍለ ጊዜው ጋር፣ ከልጆቹ አቅም ጋር የተመጣጠነ ጉዙ መሆኑን አስቀድሞ ማሰብ፣
ƒƒ ለጉብኝት እንደሚሄዱ አስቀድሞ ለቤተሰብ እንዲያሳውቁና ቤተሰብ እገዛ እንዲያደርግላቸው ማድረግ፣
ƒƒ ለተማሪዎች አስቀድሞ ቸክ ሊስት መስጠትና ሌሎች ሙያዊ ጉዳዮችን ማስታወስ ያስፈልጋል።

5.3.3 መዝሙር ጠንቃቃ ተማሪ

የመማር ውጤቶች (3 ክፍለ ጊዜ)


ƒƒ ተገቢነት ያለው ጥንቃቄ ለህይወታቸው ያለውን ተቀሜታ ይረዳሉ፣
ƒƒ የመዝሙሩን መልክት ተገንዝበው ጠቀታውን ማብራራት ይችላሉ፣
ƒƒ ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለውን ትስስር ይገነዘባሉ።

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ጠንቃቃ ተማሪ የሚለው መዝሙር የተቀረፀበት ካሴት
ƒƒ መዝሙር ማጫወቻ ቴፕ፣ ጂፓስ፣ መቅረፀ ድምጽ፣
ƒƒ ግጥሞቹን ጎላ አድርጎ መፃፊያ ማርከር፣ ፍሊፕ ቻርት።

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ በገለፃና ትረካ፣ሰርቶ በማሳየት፣ መዝሙሩን ዘምሮ ማሰማት
ƒƒ የቡድንና የግል ጥናት፣ መዝሙሩን በቡድን እንዲያጠኑ በማድረግ
ƒƒ ጥሩ የመዘመር ችሎታ ያላቸው ተማሪዎች አስቀድመው ዘምረው እንዲያሰሙ በማድረግ

ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች


ƒƒ በቡድንና በግል የሚሰሩ የተግባር ስራዎች ምልከታ፣
ƒƒ የቃልና የፅሁፍ ጥቁዎች፣ የተማሪዎች የእስር በርስ ግምገማ፣
ƒƒ መዝሙሩን በቡድን እና በግል ሲያጠኑ የሚደረግ ምልከታ፣

የመማር ውጤቶች
ƒƒ ሙዚቃ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለውን ትስስር ይገነዘባሉ፣
ƒƒ የሙዚቃን ጠቀሜታ ያብራራሉ፣
ƒƒ በተለያዩ ርዕሰ ጉዳዮች ዜማና ግጥም ለመድረስ ይነሳሳሉ፣

አስፈላጊ የትምህርቱ መርጃ መሳሪያዎች


ƒƒ ማስተማሪያ መዝሙሩ የተቀረፀበት ካሴት፣
ƒƒ ምት ማሰጠበቂያ ፀናፅል፣ አታሞ፣ ድቤ፣
ƒƒ የተለያዩ ባህላዊና ዘመናዊ የሙዚቃ መሳሪያዎች /ክራር፣ ዋሽንት፣ መሰንቆ ኪ ቦርድ/፣

72 ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና
ƒƒ የሙዚቃ መፃፊያ ወይም መዝሙር መፃፊያ ሶፍት ዌር።

የመማር ማስተማር ስነ-ዘዴዎች


ƒƒ ስለ መዝሙሩ ጠቀሜታ ገለፃ በማድረግ የተማሪዎቹን ሞራል ማነሳሳት፣
ƒƒ መዝሙሩን ዘምሮ በማሰማትና መዝሙሩ የሚያነሳቸውን ሃሳቦች መተረክ፣
ƒƒ ስለ መዝሙሩ አድናቆታቸውን እንዲናገሩና ለመዘመር እንዲነሳሱ መገፋፋት፣
ƒƒ በቡድን ሆነው ዜማውን እና ግጥሙን እንዲያጠኑና እንዲዘምሩ ማድረግ፣

ይዘቱን ለመገምገም አስፈላጊ የምዘና ስልቶች


ƒƒ ከመዝሙሩ ምን ቁም ነገር እንዳገኙ በመጠየቅ፣
ƒƒ በልምምድ ወቅት የሚደረግ ምልከታ፣
ƒƒ ተማሪዎች እርስ በራሳቸው አስተያት እንዲሰጣጡ እድል በመስጠት፣

የማጠቃለያ መልመጃ መልሶች


ሀ/ የሚከተሉትን ጥያቄዎች በትክክል በማንበብ ትክክል የሆኑትን እውነት ትክክል ያልሆኑትን ሀሰት በማለት መልሱ

1. እውነት

2. ሀሰት

3. ሀሰት

4. እወነት

ለ/ በዚህ ትዕዛ ስር 1ኛ ጥያቄ፣ 2ኛ ጥያቄ ሀ፣ ለ፣ ሐ ለተጠየቁ ጥያቄዎች ተማሪዎች እንደየ አካባቢያቸውና ችሎታቸው የተለያዩ
መልሶችን ሊያመጡ ስለሚችሉ የተወሰነ /Objective/ የሆነ መልስ ማስቀመጥ አይቻልም።

ሥነ-ጥበባት 6ኛ ክፍል ~ የመምህር መጽሐፍ ~ ምዕራፍ 5 ሥነ ጥበብ ከሌሎች ትምህርቶች ጋር ያለው ዝምድና 73

Вам также может понравиться