Вы находитесь на странице: 1из 23

virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 1

Alles wat je moet weten


over computervirussen
en gevaren op het Internet
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 2

© Panda Software 2004. Alle rechten voorbehouden.

Panda Software en het logo van Panda, zijn geregistreerde merken van Panda Software.
Andere merken of logo’s zijn geregistreerde merken van hun respectievelijke eigenaars.

blz 2
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 3

INHOUD
Deel 1 • Computervirussen

Hoofdstuk 1: Hoe is het allemaal begonnen?


1. Hoe zijn computervirussen ontstaan en door wie zijn ze uitgevonden?
2. Waarom heten ze virussen?
3. De eerste virussen
4. Hoe simpel waren ze toen
5. Het grappige gedeelte
6. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 2: Wat je moet weten


1. Het is geen toverkunst, het is…
2. De koning van de programma’s
3. Computernetwerken
4. Internet, het Wereldwijde Web
5. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 3: Virussoorten
1. Virussen, wormen en Trojaanse paarden
• Het is allemaal begonnen met virussen
• Wormen
• Trojaanse paarden
• Wat je vandaag niet ziet, is er morgen nog steeds
2. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 4: Wat doen virussen?


1. Spectaculaire effecten
2. Weg met die fabeltjes
3. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 5: De meest bekende virussen


1. De gevaarlijke beer BugBear
2. Kournikova is niet alleen een tennisster
3. Liefde via e-mail
4. Alarm: CodeRed
5. En het blijft duren
6. Het virus dat het Internet overwon
7. De formule 1 onder de virussen
8. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 6: Hoaxes
1. Geloof er geen woord van…
2. Wie verdient er iets mee?
3. Wat moet je doen tegen hoaxes ?
4. Herken valse berichten
5. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 7: Langs waar komen virussen binnen?


1. Alle wegen leiden naar …. je computer
2. Vertrouw nooit je beste vriend
3. Opgepast met surfen
4. Voorzichtig met downloaden
5. GSM
6. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 8: Het meest doeltreffende wapen tegen virussen


1. Voorkomen is beter dan genezen
2. Altijd up to date
3. Als je het niet weet, vraag het dan
4. Praktische oefeningen

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 3
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 4

INHOUD
Deel 2 • Andere Internet bedreigingen

Hoofdstuk 1: Basisbegrippen
1. Malware … wat is dat voor iets?
2. De andere Internet gevaren
3. Verbrand je niet, gebruik een firewall
4. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 2: Zoveel e-mail


1. Wat is spam ?
2. Het is maar een e-mail, of toch niet…
3. Dit wel, dat niet
4. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 3: Inbelprogramma’s: Wie betaalt de rekening?


1. Een dure bedreiging
2. Hoe kan je ze stoppen?
3. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 4: Iemand houdt je in de gaten: Spyware


1. Slim en gevaarlijk
2. Tegen niemand iets zeggen
3. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 5: Opgepast voor hackers!


1. Wie zijn hackers?
2. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 6: Hacking tools


1. Discreet maar efficiënt
2. Waarom ik?
3. Vermijd problemen!
4. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 7: Chatten
1. Niet alles is goed op het Internet
2. De IRC oorlog
3. Verdedig jezelf
4. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 8: Grapjes
1. Ze zijn niet altijd zo grappig als ze er uitzien
2. Beter lachen dan huilen
3. Praktische oefeningen

Hoofdstuk 9: Gaten in je computer?


1. Doe de deur op slot!
2. Eenvoudig en toch efficiënt
3. Praktische oefeningen

BIJLAGE

Verklarende woordenlijst

blz 4
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 5

Computervirussen
Deel 1 – Computervirussen

Hoofdstuk 1: Hoe is het allemaal begonnen?

1. Hoe zijn computervirussen ontstaan en door wie zijn


ze uitgevonden?
Virussen zijn niet ontstaan om kwaad te berokkenen, in tegen-
deel. In het begin dienden virussen enkel om spelletjes te spelen.
Enkele jaren geleden ontwikkelden ingenieurs kleine programma’s
die de eigenschap hadden om zichzelf te kopiëren. Het spel
bestond erin om de programma’s naar zoveel mogelijk collega’s en
vrienden door te sturen. De speler die het snelst alle computers
kon bereiken, was de winnaar.

2. Waarom heten ze virussen?


Een computervirus doet net hetzelfde als een griepvirus. Wanneer
mensen besmet worden met een griepvirus, gaat het virus zich
vermeenigvuldigen. Het virus gebruikt hiervoor het menselijk
lichaam. Daarom ga je beginnen niezen en krijg je koorts.

Computervirussen doen net hetzelfde. Om zichzelf te kopiëren, maken ze gebruik van computers die ze
besmetten en op hetzelfde ogenblik schade toebrengen waardoor ze slecht gaan werken.

3. De eerste virussen
De eerste virussen waren héél verschillend van elkaar. Sommigen richtten heel veel schade aan, terwijl
anderen zich gewoon verspreidden zonder veel kwaad te doen.

4. Hoe eenvoudig waren ze toen!


In het begin waren de computers helemaal nog niet zo ingewikkeld als vandaag. Er bestond toen nog
geen Windows of Linux systeem en ook de beeldschermen hadden helemaal geen kleur. De pc en de
programma’s waren toen veel minder complex dan vandaag. Van Internet of e-mail was helemaal geen
sprake. De virussen die in het begin verspreid werden, waren veel gevoeliger en gemakkelijker op te
sporen.

5. Het grappige gedeelte


Hoewel virussen altijd schade aanrichten, bestaan er ook virussen die gemaakt zijn met de bedoeling
grappig te zijn. Zo zijn er bijvoorbeeld virussen die vreemde voorwerpen zoals autootjes van links naar
rechts over je scherm doen rijden zonder dat er iets stuk wordt gemaakt.
Andere virusboodschappen beweren dan weer dat ze helemaal niet schadelijk zijn, maar dat ze je willen
waarschuwen voor één of ander bestand dat niet in je computer thuishoort. Wanneer je dit bestand
verwijdert, blijkt de computer niet meer te werken.

6. Praktische oefeningen
1. Welke virussen ken je? Ken je ook biologische virussen?
2. Groepsgesprek: Is een virus in je computer best grappig of hou je ze toch maar beter op een afstand?

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 5
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 6

Hoofdstuk 2: Wat je moet weten

1. Het is geen toverkunst, het is....


Neen, virussen zijn geen resultaat van een tovertrukje. Virussen zijn net hetzelfde als computerspelletjes
of Windows toepassingen. Zij worden gemaakt door mensen. Hiervoor gebruiken zij vreemde woord-
combinaties of rare tekens die men ook wel programmeertaal noemt. Diezelfde computertaal wordt
zowel gebruikt voor het maken van spelletjes als voor het ontwerpen van virussen.

2. De koning van de programma’s


Om te kunnen functioneren hebben computers een computerbrein
nodig. Zonder dit brein zouden computers niet meer zijn dan een
verzameling van elektronische elementen die niet functioneren.
In computertaal heet dit brein "operating system" of wel het
systeem dat nodig is om je computer te laten werken. Het
bekendste systeem is Windows. Miljoenen computers over heel de
wereld gebruiken dit systeem. Daarom kan je ook wel zeggen dat
Windows de koning van de programma’s is.

De meerderheid van de virussen verspreidt zich in computers met


Windows systemen en besmetten zo miljoenen machines over de
ganse wereld

3. Computernetwerken
Soms hoor je wel eens dat een virus een heel netwerk heeft besmet.
Een netwerk is een groep van computers die in verbinding staan met elkaar. Mensen die in een zelfde
bedrijf werken, gebruiken het computernetwerk om informatie uit te wisselen of zij maken gebruik van
dezelfde programma’s of printers.
Er bestaan virussen die speciaal ontworpen zijn om een computernetwerk aan te vallen. Zulke virussen
hoeven zich dan enkel in één computer van het netwerk te nestelen om zo de rest van de computers
in het ganse bedrijf te besmetten.

4. Internet, het Wereldwijde Web


Nu we weten wat een netwerk is, kunnen we ons een beeld vormen van het Internet. Het Internet is
een verzameling van kleinere netwerken over de ganse wereld die allemaal met elkaar in verbinding
staan. Daarom heet het ook het Wereldwijde Web.
Dankzij Internet kunnen we dingen zien en lezen die zich langs de andere kant van de wereld bevinden.

5. Praktische oefeningen
1. Zoek verschillende CD roms en zoek uit of zij over een operating system beschikken of niet.
2. Identificeer of herken de zichtbare onderdelen van een computernetwerk.
3. Onderwerp groepsgesprek: Welke invloed heeft het Internet op jouw leven?

blz 6
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 7

Computervirussen
Hoofdstuk 3: Virussoorten

1. Virussen, wormen en Trojaanse paarden


Eigenlijk zijn niet alle virussen hetzelfde. Bepaalde virussen gedragen zich anders. In realiteit zijn er 3
soorten computervirussen.

• Het is allemaal begonnen met virussen


Een virus is een echte plaaggeest. Hij kan
door onoplettendheid van de gebruiker of via
een stiekeme weg je computer binnen
sluipen. Het resultaat is altijd even erg.
Virussen zijn in staat zichzelf te kopiëren en
te veranderen waarbij ze de gegevens die op
de computer staan besmetten.

• Wormen
Wormen vinden reizen heel leuk. Zij maken er
een echte sport van om zo snel mogelijk van
de ene computer naar de andere te gaan.
Terwijl ze dit doen gaan ze, in
tegenstelling tot virussen geen schade
aanrichten, maar gaan ze
zich zoveel mogelijk
kopiëren. Zonder iemand
te hinderen, vermenigvuldigen ze zich supersnel en verspreiden ze zichzelf over
zoveel mogelijk computers. Dit allemaal met de bedoeling om zoveel mogelijk plaats
of geheugen in de computer in te nemen waardoor computergebruikers niet meer
normaal kunnen werken.

• Trojaanse paarden
Ken je het verhaal van het Paard van Troje? Lang geleden waren de inwoners van Troje in oorlog met
Griekenland. De stad Troje was omwald met enorme vestingmuren. De Grieken slaagden er maar niet
in om de stad binnen te vallen. Om de stad binnen te raken, hadden de Grieken een listig plan bedacht.
Ze zouden de Trojanen doen geloven dat ze zich terugtrokken. Om hun nederlaag toe te geven maak-
ten de Grieken een enorm houten paard als geschenk aan de overwinnaars van de oorlog. De Trojanen
haalden het houten paard binnen en begonnen aan hun overwinningsfeest. Wat de Trojanen niet
wisten, was dat de Grieken verstopt zaten in het houten paard. Terwijl de Trojanen volop feest vierden,
slopen de Griekse krijgers uit het houten paard en openden zij de poorten van stad. Zo slaagden de
Grieken er toch in om de oorlog tegen Troje te winnen.

Net zoals het paard van Troje zijn er virussen die zich door middel van een list in de computer nestelen.
Trojaanse paarden zijn niet ontworpen om zichzelf te kopiëren of om gegevens te vernietigen. Zij
worden onder andere gebruikt om paswoorden en ander waardevolle gegevens te stelen.

• Wat je vandaag niet ziet, is er morgen nog steeds


Virussen zijn niet de enige gevaarlijke computerprogramma’s. Zo zijn er de computer bommen die pas
op bepaalde data in actie treden. Zij zijn zeker zo gevaarlijk als virussen en de schade die zij aanrichten
is zeker zo groot.

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 7
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 8

2. Praktische oefeningen
1. Hoeveel soorten computervirussen bestaan er?
2. Zoek overeenkomsten tussen een computervirus en een biologisch virus.
3. Groepsgesprek: Vind je de namen "virus", "worm" en "Trojaans paard" gepast? Waarom?

Hoofdstuk 4: Wat doen virussen?

1. Spectaculaire effecten
Er zijn virussen die de computer geen
kwaad berokkenen, maar die enkel een
vreemd bericht of een grappige afbeelding
op je computerscherm doen verschijnen.
Er zijn natuurlijk ook virussen die heel
gevaarlijk kunnen zijn. Denk maar aan
de virussen die alle gegevens die op je
harde schijf (het computergeheugen)
verwijderen. Andere virussen beletten
dan weer de toegang tot het Internet of
tot je favoriete games.

2. Weg met die fabeltjes


Het is belangrijk om te weten wat een
bepaald virus met je computer doet.
Maar nog belangrijker is het om te
weten wat een virus niet doet. Maar al te
vaak zijn er computergebruikers die jou
vertellen dat ze een computervirus ontdekt hebben die verschrikkelijke dingen doet terwijl dit helemaal
niet waar is.

Volgende beweringen zijn echte verzinsels;


• Computervirussen kunnen ook mensen ziek maken.
• Virussen maken computers stuk.

3. Praktische oefeningen
1. Hoe zou je trachten om je scherm stuk te maken?
Je mag hiervoor enkel instructies ingegeven met het toetsenbord?
2. Welke computergegevens zou je het minst graag verliezen? En waarom?
3. Groepsgesprek: Waarom vinden mensen verhaaltjes uit over virussen?

Hoofdstuk 5: De meest bekende virussen

1. De gevaarlijke beer Bugbear


In 2002 was Bugbear één van de meest gevaarlijke wormen.
Deze worm gebruikt e-mail en gedeelde netwerkbestanden om zichzelf te verspreiden. Heel akelig
daarbij is dat hij al datgene wat je intypt kan onthouden. Zo kunnen hackers te weten komen wat je

blz 8
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 9

Computervirussen
allemaal hebt ingetypt. Dit is een heel gevaarlijke iets als je bedenkt dat sommige mensen betalingen
via het Internet uitvoeren en daarbij dus hun kredietkaartnummer ingeven.

2. Kournikova is niet alleen een tennisster


Het Kournikova virus wordt via e-mail verspreid en wekt de indruk dat de ontvanger een mooie foto te
zien krijgt van de populaire tennisster. Alleen krijgt de ontvanger na het dubbelklikken geen foto te zien,
maar installeert hij een virus dat zich dankzij de nieuwsgierigheid van de ontvanger van de betreffende
e-mail weer verder kan verspreiden.

3. Liefde via e-mail


In mei 2000 is er een e-mail die het onderwerp "Loveletter"
draagt. De ontvanger denkt hierbij dat het over een liefdes-
brief gaat. Maar niets is minder waar! Van zodra de ontvanger
op de e-mail klikt om het te openen, verspreidt het virus zich.

4. Alarm: CodeRed
Hoewel virussen meestal tot doel hebben om enkel
alleenstaande computers aan te vallen, is het CodeRed virus
speciaal ontworpen om grote computers in bedrijven (ook wel
servers genaamd) te besmetten. CodeRed is moeilijk te
verwijderen van de server. Eenmaal het zich op een server
geïnstalleerd heeft, gaan computers in het bedrijfsnetwerk
zichzelf automatisch afsluiten of blokkeren.

5. En het blijft duren


Virussen leven normaal gezien maar een beperkte tijd. Maar sommige zijn zo hardnekkig dat ze overal
blijven opduiken. In 2002 worden wereldwijd meer dan 800.000 signaleringen genoteerd door de Klez
worm. Klez probeert om de antiviurssoftware van de computer uit te schakelen waardoor veel
computers met de worm blijven zitten en er steeds meer en andere virussen de computer kunnen
besmetten. Zo komt er natuurlijk nooit een einde aan die ellende.

6. Het virus dat het Internet overwon


SQLSlammer is een historisch virus. Net zoals CodeRed is SQLSlammer ontworpen om zich te verspreiden
in computers van bedrijven. Het virus verspreidt zich razendsnel (in enkele uren over de ganse wereld)
en heeft tot gevolg dat het Internet voor een tijdje uitvalt.

7. De formule 1 van de virussen


Als er een wedstrijd onder de virussen zou bestaan, dan zou het Mydoom virus zeker en vast winnen.
In héél korte tijd slaagde Mydoom er in om miljoenen computers te besmetten.
Mydoom is ontdekt op maandag 26 januari 2004. Deze worm verspreidt zich zowel via e-mail alsook via
Kazaa. De belangrijkste schade die de worm aanricht, is het openen van een achterdeurtje in de
computer waarmee de virusschrijver later controle kan uitoefenen op het getroffen systeem.

8. Praktische oefeningen
1. Geef een naam van een bekend virus.
2. Groepsgesprek: denk je dat je door een virus te schrijven bekend wordt als iemand die iets goeds
gedaan heeft?

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 9
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 10

Hoofdstuk 6: Hoaxes

1. Geloof er geen woord van


Je hebt zeker en vast al eens een bericht gezien waarin
de verzender van de e-mail jou waarschuwt voor een
gevaarlijk virus. Maar al te vaak zijn deze waarschuwingen
vals.
De leugens die via e-mail verstuurd worden heten "hoax-
es" en datgene wat ze vertellen is jammer genoeg
onjuist.
Vaak zal men jou in de e-mail aanraden om bepaalde
bestanden te verwijderen. Het enige resultaat dat je
hiermee bekomt is dat de computer niet meer werkt net
omdat je bepaalde bestanden hebt verwijderd.

2. Wie verdient er iets mee?


Sommige mensen gebruiken hoaxes om in 1 keer veel
e-mail adressen te bekomen. Deze adressen worden op
hun beurt gebruikt om reclameboodschappen naartoe te
zenden.
Het is natuurlijk ook mogelijk dat men hoaxes maakt enkel en alleen om een grapje uit te halen.

3. Wat moet je doen tegen Hoaxes?


Wanneer je een hoax ontvangt, moet je hem verwijderen. Je mag hem ook niet verder doorsturen naar
andere mensen want dan loop je alleen maar het risico dat de hoax zich verder verspreidt.

4. Herken valse berichten!


Hoaxes herkennen is veel eenvoudiger dan het op het eerste gezicht lijkt. Volg onderstaande stappen
en je herkent ze zonder problemen:
• Als er over een virus wordt gesproken, zal men altijd trachten om jou te overtuigen dat het hier over
het meest gevaarlijke en meest gemene virus ooit gaat.
• Vaak worden ook bekende namen van grote bedrijven genoemd. Denk hierbij maar Microsoft.
• In sommige gevallen, zegt men dat je een cadeautje of geld ontvangt wanneer je het bericht naar
zoveel mogelijk mensen verstuurt.

5. Praktische oefeningen
1. Vraag: Wat is het meest ongeloofwaardige verhaal dat je ooit al gehoord hebt?
2. Groepsgesprek: Voor wie levert het vertellen van leugens profijt op?

Hoofdstuk 7. Langs waar komen virussen binnen?

1. Alle wegen leiden naar … je computer


Als Internet en e-mail niet zouden bestaan, dan zouden virussen niet veel kans krijgen om binnen te
geraken in computers. Virussen zouden zich dan enkel via diskettes of CD roms kunnen verspreiden.
Maar met de komst van het Internet hebben zich vele deuren geopend voor de virussen. Vandaag de
dag komen de meeste virussen binnen via e-mail. Ook Internet downloads van muziek, spelletjes of
films zijn heel gevaarlijk. Daarbij komt nog dat het Internet eigenlijk een groot netwerk is van veel

blz 10
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 11

Computervirussen
computers, waardoor ook andere personen in je computer kunnen binnendringen.
Zo zijn er de hackers of met andere woorden, de mensen die trachten in je computer binnen te breken.
Zij gaan jouw gegevens stelen of zelfs vernietigen. Om dit te kunnen doen, plaatsen zij eerst een
Trojaans paard op je computer waarbij ze daarna de controle van je computer overnemen.

2. Vertrouw nooit je beste vriend


Beeld je in dat iemand aan je beste vriend een geweldig spelletje heeft uitgeleend. Jouw vriend vond
het zo’n geweldig spelletje dat hij het op zijn beurt aan jou uitleent. Pas dan goed op, want zonder dat
jij of je vriend het beseffen, installeren jullie misschien wel een virus op de computer. Je weet immers
nooit zeker aan wie het spelletje al is uitgeleend.

3. Opgepast met surfen


Het Internet is dé deur voor virussen om binnen te raken op je computer. De documenten die van het
Internet gedownload kunnen worden zijn één van de meest gemakkelijke en favoriete middelen om
virussen op je computer te krijgen. Het doet er niet toe dat je een bekend programma download of
niet. Het is de site van waar je download die belangrijk is. Iedereen met goede maar ook met slechte
bedoelingen heeft immers toegang tot diezelfde site.

4. Voorzichtig met downloaden


Je kent zeker en vast wel mensen die P2P programma’s gebruiken om bestanden met muziek, games
of video’s uit te wisselen. Denk maar aan eMule, KaZaA, WinMx,...
Als je geen virussen op je computer wilt krijgen, laat je deze programma’s best links liggen. Veel
virussen zijn zo geprogrammeerd dat ze zich enkel langs deze weg verspreiden. De virusschrijvers
gebruiken namen van liedjes of films om surfers te laten geloven dat dit de echte bestanden zijn. Van
zodra je deze bestanden downloadt, installeer je het virus in plaats van het liedje waar je op zoek naar
was.

5. GSM
Op dit ogenblik is er maar 1 virus gekend dat mobiele telefoons heeft besmet. Maar je kan er van op
aan dat in de toekomst meer en meer gsm’s besmet zullen raken met virussen.
De schade valt hier dus nog mee en voorlopig hoef je je hierover nog niet veel zorgen te maken.

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 11
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 12

6. Praktische oefeningen
1. Langs welke wegen kunnen virussen in computers geraken?
2. Hoe kan een Trojaans paard zich installeren zonder dat je er iets van merkt?
3. Groepsgesprek: Vind je het de moeite om allerlei bestanden te downloaden van het Internet als je
nadenkt over de mogelijke nadelige gevolgen?

Hoofdstuk 8: Het meest doeltreffende wapen tegen virussen

1. Voorkomen is beter dan genezen


Na het lezen van de voorgaande hoofdstukken
zou je nu toch al iets meer moeten weten over
wat computervirussen zijn, hoe ze werken en
wat ze allemaal doen.
Wat je zeker en vast moet weten, is dat er geen
reden tot paniek is om aangevallen te worden
door virussen als je jezelf maar voldoende
beschermt. Net zoals er virusschrijvers zijn, zijn
er ook mensen die zich dag en nacht bezig
houden met het bestrijden van deze beestjes.
De programma’s die virussen tegenhouden,
noemt men antivirus programma’s. Zij sporen
virussen op en vernietigen ze nog voordat ze de
kans krijgen om schade aan te richten. Op het
ogenblik dat je een e-mail binnenkrijgt met
daarin een worm, zal het antivirus programma de worm detecteren en verwijderen. Zo ben je zeker dat
jouw e-mail virusvrij blijft.

2. Altijd up-to-date
Nu je weet hoe je jezelf kan beschermen tegen virussen, moet je toch nog altijd aandacht hebben voor
hen! Het is niet omdat je computer uitgerust is met een antivirus programma dat alle virussen tegen
worden gehouden. Waarom niet? Omdat er heel veel mensen over heel de wereld virussen maken en
er dus constant nieuwe virussen opduiken. Het antivirus programma moet steeds uitgerust zijn met de
laatste nieuwe antivirus bestanden. Om er zeker van te zijn dat dit het geval is, programmeer je je
antivirus programma zodanig dat het automatisch de nieuwe antivirus bestanden downloadt.

3. Als je het niet weet…. vraag het dan!


Stel je voor dat je antivirus om de één of andere reden niet up-to-date is, of dat je de eerste bent die
een nieuw virus ontvangt. Telkens als je iets vreemds merkt met je computer of je ontvangt een e-mail
van iemand die je niet kent, moet je voorzichtig zijn. Zoek iemand die je kan helpen en raad kan geven.
Zo vermijd je nare verrassingen.

4. Praktische oefeningen
Groepsgesprek; Zijn volgende beweringen juist of fout:
1. Als je een antivirus programma installeert op je computer, ben je voldoende beschermd tegen virussen.
2. Elke dag verschijnen er nieuwe virussen
3. Wanneer je een vreemde e-mail ontvangt, moet je hem zeker openen.

blz 12
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 13

Bedreigingen
Deel 2 – Andere Internet Bedreigingen

Hoofdstuk 1: Basisbegrippen

1. Malware….wat is dat voor iets?


Malware, wat een raar woord! Je zal heel vlug merken dat niet alleen virussen een gevaar vormen. In
dit 2de deel zal je zien dat er heel veel mensen plezier beleven aan het pesten van andere mensen.
In feite zijn er de laatste tijd zo veel nieuwe programma’s die jouw computer schade berokkenen dat
we ze omschrijven als "software" die slecht is voor de computer. Het woord slecht in het latijn betekent
"malus". Als we beide woorden software en malus samenvoegen, ontstaat het woord "malware".

2. De andere Internet gevaren


Er is reeds 1 type van malware dat je kent, namelijk virussen. Maar er zijn nog vele andere soorten die
slecht zijn voor je computer zoals;

• Spyware: dit zijn programma’s die al je handelingen op de computer nauwlettend in de gaten


houden. Zij sturen deze informatie op hun beurt door aan mensen met slechte
bedoelingen.
Internet

• Jokes: dit zijn programma’s die vervelende grapjes met je proberen uit te halen.

• Spam: dit is vervelende en ongevraagde reclame die je via e-mail ontvangt.

• Inbelprogramma’s: deze programma’s gaan de modem (apparaat dat een verbinding legt tussen de
computer en het Internet) van jouw computer verbinden met dure 0900 of 0800
betaalnummers waardoor je veel meer moet betalen voor de telefoonverbinding.

• Software lekken: dit zijn gaten in de software die gebruikt worden door hackers om de computer
binnen te geraken.

• Hacking tools: dit zijn programma’s die hackers helpen om de computer binnen te sluipen

3. Verbrand je niet, gebruik een firewall


Andere

Om te verduidelijken hoe een pc door een fire-


wall wordt beschermd, kan je je computer
vergelijken met een middeleeuws kasteel. Dit
kasteel heeft maar liefst 63.355 poorten. Via
deze poorten wordt contact gelegd met de
buitenwereld om te communiceren met het
Internet, e-mails te versturen en te ontvangen
of bestanden te downloaden.
Het risico zit in het feit dat al deze poorten
standaard open staan en dat er bovendien
geen poortwachters zijn die het in- en uit-
gaande verkeer controleren. Hackers of
virussen kunnen deze poorten gemakkelijk
openen en binnenkomen in je computer. Om dit tegen te gaan, maak je gebruik van een firewall. Met
behulp van een firewall bepaal je zelf welke poorten je opent of sluit.

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 13
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 14

4. Praktische oefeningen
1. Is een antivirus voldoende om je computer te beschermen tegen alle gevaren van het Internet?
2. Hoeveel soorten malware kan je vinden?
3. Groepsgesprek; Heb je ooit al malware ontvangen?

Hoofdstuk 2: Zo veel e-mail

1. Wat is spam?
Spam is reclame die je ontvangt via e-mail zonder dat je dat gevraagd hebt.
Eigenlijk is spam een merknaam van een voedselfabrikant; het is een soort ham in een blikje.
Daarnaast wordt de naam spam ook gebruikt in een sketch van Monthy Python waarin Vikings steeds
het woord spam roepen zonder dat iemand daar om gevraagd heeft. De combinatie van deze 2 heeft
ervoor gezorgd dat de ongevraagde mail die je steeds maar opnieuw ontvangt "spam" heet.

2. Het is maar een e-mail, of toch niet...


Misschien denk je nu dat spam helemaal niet erg is en dat het gewoon iets vervelends is en niets meer.
Toch kan spam ook gevaarlijk zijn. Elke dag versturen mensen miljoenen spam e-mails terwijl deze
mails virussen of gevaarlijke programma’s kunnen bevatten.

3. Dit wel, dat niet


Als je denkt dat die 4 of 5 spam mails per dag niet veel te betekenen
hebben, moet je maar eens denken aan grote bedrijven met 3000
mensen. Vermeenigvuldig nu die 5 spam mails per dag met 3000
mensen. Dit betekent zo’n 15.000 spam berichten per dag! Voor
grote bedrijven vormt spam wel degelijk een probleem omdat deze
berichten ervoor zorgen dat mensen hun werk niet maar naar
behoren kunnen uitvoeren.

Om dit probleem aan te pakken, worden computersystemen in


bedrijven tegenwoordig uitgerust met ‘content filtering’. Dit
systeem gaat ervoor zorgen dat bepaalde e-mails met reclame
boodschappen in de tekst het bedrijfsnetwerk niet meer binnen
komen.

4. Praktische oefeningen
1. Heb je al reclameberichten ontvangen? Hoeveel?
2. Wat moet je doen als je spam ontvangt?
3. Groepsgesprek; Hoe kunnen mensen die spam versturen, geld verdienen?

Hoofdstuk 3: Inbelprogramma’s; wie betaalt de rekening?

1. Een dure bedreiging


Inbelprogramma’s zijn heel gevaarlijk omdat ze niet enkel schade aanrichten, maar ook omdat ze de
telefoonrekening de hoogte in jagen.
Eerst en vooral moet je het volgende begrijpen. Wanneer je verbinding legt met het Internet, maak je

blz 14
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 15

Bedreigingen
gebruik van een telefoonverbinding. Eigenlijk belt je computer naar een telefoonnummer dat zich op
zijn beurt verbindt met een server (een grote computer) en deze server verbindt je door met het
Internet.
De servers hebben speciale telefoonnummers zodanig dat wanneer je inbelt hetzelfde bedrag betaalt
dan wanneer je naar een vriend zou telefoneren.
Zo zijn er dus virussen die het nummer van jouw inbel-
programma wijzigen waardoor je via een speciaal duur
nummer naar de server belt. Zonder dat je het zelf
beseft, maak je een dure Internet connectie en moet
je dus heel veel geld betalen om op Internet te surfen.

2. Hoe kan je ze stoppen?


Omdat dit een ernstig probleem is, heeft men een
methode ontwikkeld om ze te stoppen. Het gaat hier
over een programma dat het nummer waarmee jij
inbelt onthoudt. Wanneer er dan een inbelprogramma
jouw nummer tracht te wijzigen, krijg je een
waarschuwing. Deze waarschuwing vraagt je of je wil
inbellen met dit nieuwe "dure" nummer. Als je zo’n
waarschuwing krijgt, vraag dan hulp om dit op te
lossen. Want het kan hier over veel geld gaan.
Internet

3. Praktische oefeningen
1. Controleer het nummer dat je modem meestal gebruikt om in te bellen op het Internet.
2. Heb je ooit al een inbelprogramma gedownload op je computer? Welk nummer was dit?
3. Groepsgesprek; Denk je dat het de moeite is om dure telefoonrekeningen te betalen enkel
en alleen omdat je niet voorzichtig was met Internet downloads?

Hoofdstuk 4: Iemand houdt je in de gaten: Spyware

1. Slim en gevaarlijk
Spyware is één van de meest verspreide soorten van
Andere

malware. Deze programma’s zijn speciaal ontworpen om na te


gaan wat je allemaal doet en vooral wanneer je op het
Internet surft. Zij houden informatie bij over de webpagina’s
die je bezoekt, de tijd dat je surft of het soort computer dat
je hebt.
Zonder dat je het weet, sturen de spyware programma’s de
verzamelde informatie door naar andere mensen. Zij gaan
deze informatie gebruiken om je spam te sturen of om op
jouw computer in te breken.

2. Tegen niemand iets zeggen!


Om zichzelf te installeren op computers, verbergen spyware programma’s zich in andere programma’s
zoals probeerversies van games. Samen met het spel installeer je dan de spyware.
Eigenlijk is het helemaal niet zo moeilijk om je te beschermen tegen spyware. Je moet enkel een
programma aanschaffen dat spyware programma’s opspoort en verwijdert.

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 15
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 16

3. Praktische oefeningen
1. Welke acties bespioneren spyware programma’s?
2. Hoe geraakt spyware op je computer?
3. Groepsgesprek; Vind je het OK om Internet surfers te bespioneren zodat zij enkel die reclame
ontvangen over de onderwerpen die hen interesseren?

Hoofdstuk 5: Opgepast voor hackers!

1. Wat is een hacker?


Een hacker is iemand die veel van compu-
ters weet en die veel tijd doorbrengt in het
doorgronden van de computerveiligheid.
Jammer genoeg zijn ze ook geïnteresseerd
in computers van andere mensen. Zij
zoeken een weg om in te breken in de
computer van anderen. Vaak snuffelen zij
een beetje rond, veranderen een paar
dingetjes of maken bepaalde bestanden
onklaar.

Zij geven zichzelf een heleboel namen. Zo


zijn er de goede hackers die beweren dat
zij niets stuk doen, maar alleen rond-
snuffelen. Sommige maken ook brokken,
dit zijn de crackers. Tenslotte zijn er nog de
lammers. Zij weten eigenlijk niet zo veel,
maar zij apen gewoon de echte hackers na
en trachten gegevens te stelen of dingen
stuk te maken.

De politie lacht in geen geval met deze brokkenmakers. Er bestaan zelfs speciale politie-eenheden die
constant het Internet in het oog houden op zoek naar hackers. Je weet dus wat je moet doen om uit
de problemen te blijven!

2. Praktische oefeningen
1. Hoe goed ben jij beschermd tegen hackers?
2. Ga op jouw computer op zoek naar die bestanden die jou iets meer vertellen over de activiteit van
jouw computer. Zulke bestanden noemt men "logs". Vraag hulp aan je leerkracht als je ze niet kan vinden.
3. Groepsgesprek Verdienen hackers bewondering voor datgene wat ze doen?

blz 16
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 17

Bedreigingen
Hoofdstuk 6: Hacking Tools

1. Discreet maar efficiënt


Hackers maken gebruik van programma’s om hen te helpen. Deze programma’s noemt men hacking
tools.

2. Waarom ik?
Hackers gebruiken de hacking tools of hacking middelen om zich
een toegang te verschaffen tot de computer van anderen. Hoewel
je denkt dat er op jouw computer geen waardevolle informatie
staat, kunnen bepaalde toegangscodes van games of bepaalde
e-mail accounts wel handig zijn voor hen.
Het kan zelfs zo ver gaan dat ze jouw computer gebruiken om
bepaalde aanvallen op andere computers uit te voeren. Zodat het
lijkt alsof jij de hacker bent.

3. Vermijd problemen!
Soms lijkt het alsof hacking tools alleen maar fun is.
Het beste wat je met deze dingen kan doen, is afblijven.
Zo vermijd je problemen en blijft je computer vrij van hacking tools.
Internet

4. Praktische oefeningen
1. Vindt de oorsprong van het woord hacker.
Van waar denk je dat het woord komt?
2. Groepsgesprek; Zijn hackers goede mensen?
Andere

Hoofdstuk 7: Chatten

1. Niet alles is goed op het Internet


Op het Internet kan je veel pret beleven. Je kan e-mails versturen naar vrienden, je kan games spelen
met mensen die zich aan de andere kant van de wereld bevinden of je kan met een heleboel mensen
op hetzelfde ogenblik chatten.
Je mag wel één ding niet vergeten! Je ziet niet met wie je te maken hebt. Sommige chatters willen
soms meer dan alleen maar chatten. Soms vragen ze je naam, je adres of zelfs je telefoonnummer. Je
mag NOOIT je persoonlijke gegevens geven langs het Internet. Van zodra je je ongemakkelijk begint
te voelen of er worden jou dingen gevraagd die je niet leuk vindt, vertel het dan ONMIDDELLIJK aan
een volwassene of stop het gesprek.

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 17
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 18

2. De IRC oorlog
IRC staat voor Internet Relay Chat. Via IRC kunnen mensen die aangesloten zijn op het Internet met
elkaar chatten.
Soms willen mensen jou kwaad berokkenen en dan kunnen zij dit doen via IRC. Zij kunnen jou letterlijk
bombarderen met mails zodat jouw computersysteem bezwijkt onder de mails en het systeem stopt
met functioneren.

3. Verdedig jezelf
Om mensen met slechte bedoeling te stoppen terwijl je aan het chatten bent, moet je jezelf en je
computer zoveel mogelijk trachten te beschermen. Het Internet is heel leuk, maar zit ook vol gevaren.
Daarom moet je een soort van muur tussen je computer en het Internet bouwen die kwaadaardige
figuren buiten houdt. Zo’n muur heet in computertaal een "firewall".
Het beste wat je kan doen is je computer uitrusten met een persoonlijke firewall. Ook de meeste
bedrijven schermen hun bedrijfsnetwerk af met een firewall.

4. Praktische oefeningen
1. Link de woorden uit kolom 1 met de woorden uit kolom 2

IRC Antivirus en Firewall


Messenger Instant Messenger
Eudora Internet browser
Netscape Chatten
Internet Explorer E-mail
Platinum Internet Security

5. Groepsgesprek
Wat zou je doen als je voelt dat iemand je lastig valt of als iemand persoonlijke informatie van jou wenst
tijdens het chatten?

Hoofdstuk 8: Grapjes

1. Ze zijn niet altijd zo grappig als ze er uitzien


Het Internet laat je verschillende dingen ontdekken, zelfs grapjes die jij
op jouw beurt dan weer kan doorsturen naar vrienden.
Maar sommige grapjes zijn eigenlijk helemaal niet zo grappig. Er zijn
grapjes die beweren dat ze je waarschuwen voor virussen en die jou
voorstellen om bepaalde bestanden te verwijderen of een andere naam
te geven. Stel je voor de paniek en de problemen als je bepaalde vitale
bestanden van je systeem verwijdert?

Zonder het zelf te beseffen heb je je computer onklaar gemaakt en zit


je dik in de problemen. Denk dus maar 2 keer na voordat je bepaalde
grappen of adviezen opvolgt.

blz 18
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 19

Bedreigingen
2. Praktische oefeningen
Groepsgesprekken
1. Vind je de Internet grapjes leuk?
2. Zou jij er pret aan beleven om zo’n grap naar een vriend te sturen?

Hoofdstuk 9: Gaten in de computer?

1. Doe de deur op slot!


Computer programma’s en bepaalde toepassingssystemen zijn niet altijd perfect beschermd. Soms zijn
er manieren om binnen te komen zonder dat iemand dit merkt. Je kan het vergelijken met een spion
die tracht binnen te geraken in een zwaar bewapend gebouw om geheime informatie te stelen.

2. Eenvoudig maar efficiënt


Om software lekken te dichten, moet je de nieuwsbrieven van de software makers (vb. Microsoft) in
het oog houden. Zij brengen op regelmatige tijdstippen "patches" uit. Patches kan je vergelijken met
pleisters. Deze kan je gebruiken om de lekken te dichten. Het beste wat je kan doen is 1 of 2 maal per
week naar de website van grote software makers surfen om te controleren of zij nieuwe patches hebben
uitgebracht.
Internet

3. Praktische oefeningen
1. Ga naar de website van een software maker en update je software met de laatste nieuwe versie.
2. Ga naar de website van je favoriete game en controleer of er geen updates zijn van je game.
3. Groepsgesprek; Wanneer er een software lek ontdekt is, is het beter om iedereen zo snel mogelijk te
verwittigen. Wat denk je van deze stelling, als je rekening houdt met het feit dat hackers dit bericht
ook lezen?
Andere

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 19
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 20

Bijlage

CHAT
Kletsen op het Internet op speciale websites of via programma’s als mIRC en ICQ.

DIALER
Een middel, een voorziening waarmee je via een telefoonlijn en een (dial-up) modem een verbinding
tot stand brengt met een andere computer, meestal het Internet.

FIREWALL
Soft- of hardware die je Internetverkeer in het oog houdt en je computer afschermt tegen ongewenst
bezoek. Niet iedereen krijgt zomaar toegang tot je pc. Eerst moet er goedkeuring gegeven worden.
Omgekeerd geldt hetzelfde: bepaalde software wil graag het Net op, maar dat lukt met een firewall pas
als je dat uitdrukkelijk toelaat.

FLOOD
Dit is een constante stroom van grote berichten die naar de computer gestuurd worden met de
bedoeling de werking van de computer stil te leggen.

HACKER
Iemand die op andermans computer inbreekt.

HACKING TOOL
Dit is een programma dat door een hacker wordt gebruikt om binnen te breken in computers van
andere mensen.

HOAX
Een hoax is eigenlijk geen virus, maar een vals bericht dat je wil waarschuwen voor een virus dat niet
bestaat.

IRC
IRC staat voor Internet Relay Chat en via het IRC kunnen mensen chatten met elkaar.

MALWARE
Dit is de verzameling voor alle programma’s, documenten of berichten die een negatief effect hebben
op de gebruikers van IT systemen.

blz 20
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 21

woordenlijst
PROGRAMMEERTAAL
Deze taal is een geheel van bevelen, instructies en regels die gebruikt worden om programma’s te
schrijven.

COMMUNICATIEPOORT
Dit zijn punten in de computer langs waar informatie uitgewisseld wordt. De gegevens kunnen langs
daar de computer binnen of buitengaan.

NETWERK
Een netwerk is een verzameling van computers die met elkaar in verbinding staan. Zo kan je printers
"delen", programma’s op andere computers laten draaien of toegang krijgen tot bestanden op andere
computers.

SERVER
Een server is een computer die binnen een netwerk een aantal taken mogelijk maakt. De machines die
op de server zijn aangesloten, worden clients (klanten) genoemd. Sommige servers stellen
programma’s ter beschikking aan hun clients, anderen zorgen voor het samen gebruiken van Internet
of printers.

SPAM
Verklarende

Spam is een verzamelnaam voor ongewenste e-mail. Dit kan reclame zijn, of 10 maal dezelfde bood-
schap van dezelfde persoon. Vaak probeert men de mensen kwaad te berokkenen bij het versturen van
spam.

SPYWARE
Spyware is software die mee wordt gedownload met een ander programma, veelal gratis software of
demoversies van games. Spyware nestelt zich stilletjes in je computer. Deze spionagesoftware kan je
IP-adres, persoonlijke gegevens en informatie over je surfgedrag verzamelen en doorsturen naar
bijvoorbeeld reclamemensen die de informatie gebruiken om je "gepaste" reclame te sturen.

TROJAANS PAARD
Dit is een klein programmaatje dat zich vermomt als een onschuldige screensaver of iets dergelijks om
de beveiliging van je computer te omzeilen. Eens zo’n Trojaans Paard aan het werk is, kan het iemand
toegang geven tot je computer.

VIRUS
Een virus of computervirus is ontworpen om (voornamelijk) programma’s en documenten aan te tasten
ofwel te besmetten. Meestal betekent dit dat een bestand, maar soms zelfs de volledige inhoud van de
computer wordt beschadigd of gewist of dat bepaalde programma’s niet goed meer functioneren. Een
virus is geen op zichzelf staand programma, maar een stukje software dat zich vrijwel onzichtbaar vast-
hecht aan andere software. Niet alle virussen zijn te verwijderen, dus voorkomen is beter dan genezen.

WORM
Een worm is hetzelfde als een virus, met dat verschil dat een worm constant kopieën van zichzelf
maakt.

Alles wat je moet weten over computervirussen en gevaren op het Internet • blz 21
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 22

Nota’s

blz 22
virus+internet 09-08-2004 13:56 Page 24

PANDA SOFTWARE BENELUX

Mechelen Campus
Schaliënhoevedreef 20d
2800 Mechelen
België

Stephensonweg 14
4207 HB Gorinchem
Nederland

WWW.PANDASOFTWARE.COM