You are on page 1of 6

waarschuwing

De GaragastenKrant

negende nummer: april 2004

In dit nummer: Krachten
In dit nummer:
Krachten
In dit nummer: Over spierballen en paarden Over krachttoeren en noeste arbeid
In dit nummer:
Over spierballen en paarden
Over krachttoeren en noeste arbeid

Ben je tussen 12 en 14? Ben je gefascineerd door alles wat met techniek te maken heeft? Voel je de bijna onweerstaanbare drang om elk apparaat uit elkaar te prutsen om te zien hoe het er vanbinnen uitziet? Dan ben je een Garagast en dan is dit nog steeds je lijfblad!

waarschuwing De GaragastenKrant negende nummer: april 2004 In dit nummer: Krachten In dit nummer: Over spierballen
waarschuwing De GaragastenKrant negende nummer: april 2004 In dit nummer: Krachten In dit nummer: Over spierballen
waarschuwing De GaragastenKrant negende nummer: april 2004 In dit nummer: Krachten In dit nummer: Over spierballen

De droom van Benz Bepaal de kracht van water Mis de GaragastenDag niet!

AVN

alleen voor nieuwsgierigaards]

e b . n e t s Niemand twijfelt eraan dat je h Maar hoeveel? Krachten
e
b
.
n
e
t
s
Niemand twijfelt eraan dat je h
Maar hoeveel? Krachten worden
in Newton (N). EÈn Newton komt
met de kracht die nodig is om een
a
Newton is de naam van een Engelse
wie Isaac Newton was? Neen? Sla er
even op na. Of kijk op
g
a
r
a
g
.
w
w
w
Krachtmeting
e b . n e t s Niemand twijfelt eraan dat je h Maar hoeveel? Krachten

Spierballen en sprinkhanen

een windstoot, een waterval ... Zo levert een motor kracht om een auto sneller te laten
een windstoot, een waterval ...
Zo levert een
motor kracht om
een auto sneller
te laten rijden
en vertraagt een
parachute de val door
de tegenwerkende
kracht van de lucht.
Wie nu denkt dat
voorwerpen die niet
bewegen, geen kracht
ondergaan heeft het fout.
Krachten kunnen
voorwerpen nu net op een
bepaalde plaats
vasthouden, of kunnen
ze uitrekken, scheuren
of platdrukken.

is? We leggen het je

even uit. Er is steeds een kracht in het spel als een voorwerp versnelt of vertraagt.

Tot laat in de 19e eeuw waren paard en kar het belangrijkste vervoermiddel. Enkele Duitse knappe koppen sleutelden koortsachtig aan een voertuig waarbij niet langer paarden nodig waren. In 1886 kwamen de heren Benz en Daimler met een voertuig dat zich voortbewoog met een verbrandingsmotor. De motor van Benz' wagen

e b . n e t s Niemand twijfelt eraan dat je h Maar hoeveel? Krachten

was even sterk als

ÈÈn paard. Toen was het een wonder,

Krachten komen overal voor. Een trek, een duw,

maar ook het gebruik

van je eigen spierballen of het rondhuppelen van een

sprinkhaan. Het zijn allemaal krachten. Om dan

nog te zwijgen van zwaartekracht, elektrische

krachten en magnetische krachten!

Krachten kunnen tegengesteld zijn

maar ook elkaar versterken.

Teveel om op te noemen.

Wist je dat je zelf kan vaststellen of er

een kracht aanwezig

Mijn auto voor een paard
Mijn auto voor een paard
e b . n e t s Niemand twijfelt eraan dat je h Maar hoeveel? Krachten

... maar nu de gewoonste zaak van de wereld. De automotoren

van nu hebben vaak de kracht van tientallen paarden. En het vermogen van een graafmachine of een vrachtwagen is om van te duizelen.

eus wat kracht bezit. gemeten en uitgedrukt ongeveer overeen

appel

op te tillen.

geleerde. Weet je nog de GaragastenKrant 6

Watt is de eenheid van vermogen. Een vreemde term?

Watt? Waar? Wanneer?

James Watt was een Schotse ingenieur die in 1769

de perfecte stoommachine uitvond. Watt zocht naar

een middel om het vermogen van zijn machines

te vergelijken met de werktuigen van die tijd: paarden!

Volgens zijn berekeningen kon een paard

in ÈÈn seconde 75 kg ÈÈn meter hoog tillen.

De term paardenkracht (pK) was geboren en werd

jarenlang gebruikt om het vermogen van motoren

en machines weer te geven. Het vergelijkingspunt met paarden verdween rond 1980. Dan veranderde

de eenheid van naam in

...

Watt.

eus wat kracht bezit. gemeten en uitgedrukt ongeveer overeen appel op te tillen. geleerde. Weet je
spijkers met koppen te slaan! een ruw oppervlak, een obstakel De nagel op de kop ...
spijkers met koppen te slaan!
een ruw oppervlak, een obstakel
De nagel op de kop
...
),

hoe meer

Een kracht heeft twee belangrijke eigenschappen: een richting en een grootte.

De grootte van de kracht is afhankelijk van het gewicht (massa) van het voorwerp

en de veranderende snelheid die het voorwerp ondergaat bij de beweging.

F = m * a F = kracht m = massa a=versnelling
F = m * a
F = kracht
m = massa
a=versnelling

Begrijp je het niet?

Een voorbeeld: de hamer en de spijker. Wil je de spijker diep in de muur slaan? Hoe zwaarder de hamer, hoe beter dat zal lukken. Maar je zal ook de snelheid van slaan behoorlijk moeten laten toenemen, om fier te zijn op je resultaat. En moet het nog gezegd dat je in de juiste richting moet kloppen om succesvol te zijn?

Massa, versnelling en richting zorgen samen voor voldoende kracht om

eus wat kracht bezit. gemeten en uitgedrukt ongeveer overeen appel op te tillen. geleerde. Weet je

Een voorwerp

verplaatsen kost kracht.

Hoe groter de tegenstand (een helling,

kracht er nodig is. Maar ook: hoe verder je het voorwerp moet verplaatsen, hoe meer kracht je nodig hebt. De kracht die je moet uitoefenen

om die afstand te overbruggen, noemen we arbeid.

maar wel in Newtonmeter (Nm).

Arbeid wordt niet in zweet uitgedrukt

... Dat rekent makkelijker! Vermogen is dan weer de hoeveelheid arbeid die

per seconde wordt uitgevoerd. Vermogen wordt uitgedrukt in Watt (W).

Neem nu een zeilboot. Die mag ontelbare zeilen hebben, maar zonder een zuchtje wind raakt hij nergens. De kracht van de wind bepaalt hoe snel de boot vaart. Daarbij spelen ook de windrichting en het gewicht van de boot een belangrijke rol.

eus wat kracht bezit. gemeten en uitgedrukt ongeveer overeen appel op te tillen. geleerde. Weet je
  • Maar er is meer. De boot klieft op zijn beurt door het water.

eus wat kracht bezit. gemeten en uitgedrukt ongeveer overeen appel op te tillen. geleerde. Weet je

Dat is een hele opgave want het water vormt een tegenwerkende kracht. De boot heeft de windkracht dus nodig om inspanning

Noeste arbeid
Noeste arbeid

of arbeid te verrichten. De arbeid die de boot iedere seconde

weer nodig heeft, is het vermogen.

WEDSTRIJD

Je las in deze krant dat vermogen wordt uitgedrukt in Watt. De meer gebruikelijke eenheid is
Je las in deze krant dat vermogen wordt uitgedrukt in Watt. De meer gebruikelijke eenheid
is kilowatt (= 1000 x 1 Watt). Een doorsnee-auto heeft een motor die zeker in staat is
om 60 kilowatt te produceren.
Heb je enig idee hoeveel paarden er volgens de berekeningen van James Watt
nodig zouden zijn om dezelfde kracht (60 kW) te ontwikkelen?
6 paarden
82 paarden
136 paarden

We gaan ervan uit dat elk paard in staat is 1 'paardenkracht' (pK) te ontwikkelen. Tip: 1 paardenkracht = 735 Watt

Je mag antwoorden tot 1 juni 2004 met onderstaande antwoordkaart. Je kan ook antwoorden via de website. Een onschuldige hand trekt de winnende inzending. Je maakt kans op een schitterend bouwpakket: een reddingsvoertuig van Lego Technic.

Deed jij mee aan de vorige wedstrijd en wil je weten of jij de prijs hebt gewonnen? Of ben je op zoek naar het goede antwoord? Surf snel naar www.garagasten.be en klik op "Wedstrijd'.

ANTWOORDKAART * * * * * * * * * * * * * * *
ANTWOORDKAART
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Naam:
*
Adres:
*
*
*
Geboortedatum:
*
*
E-mail adres:
*
Ik wil graag een GRATIS abonnement op de de GaragastenKrant.
*
*
Ik wil deelnemen aan de wedstrijd. Het antwoord op de wedstrijdvraag:
*
6 paarden
*
*
82 paarden
*
136 paarden
*
*
*
Win een reddingsvoertuig
van Lego Technic!
*
*
*
De gegevens zullen enkel gebruikt worden om de aanvrager te voorzien
van niet-commerciÎle informatie van EDUCAM-projecten.
Wijziging of schrapping van het adres kan op eenvoudig verzoek.

*

*

*

*

*

EXPERIMENT

Garagasten op het web

Stap 1:

Knip het bovenste deel van de fles.

EXPERIMENT Garagasten op het web Stap 1: Knip het bovenste deel van de fles. Waterkracht gebruiken

Waterkracht gebruiken

Dat water heel wat kracht heeft,

kan je zelf eenvoudig

uitproberen.

Wat heb je nodig?

een grote lege plastic fles (vb. van frisdrank of water)

een schaar

Maak een gaatje in de zijkant. Knip bovenaan aan weerskanten een V-vorm

Stap 2:

De breinaald of cocktailprikker dient

als as. Duw die daarom door de kurk.

(1).

Stap 3:

een breinaald of een lange cocktailprikker

een kurk

een scherp mes plakband een touwtje

een kan met water

een plastic bakje of een diep bord

een gewichtje

Knip uit het bovenstuk van de fles

6 kleine gekromde rechthoekjes. Snij overlangs zes gleufjes in de kurk en duw de rechthoekjes erin. (1)

Stap 4:

Leg de as in de V-vormige gleuven.

Maak een stukje touw vast aan een uiteinde van de as.Knoop aan de andere zijde het gewichtje vast.

Stap 5:

Zet de fles op een groot bord of in het plastic bakje.

Giet water over de plastic rechthoekjes zodat de as begint te draaien. Je hebt nu een waterrad dat het gewichtje ophijst.

(1) Kijk uit voor je vingers! Laat je bijstaan door je leraar of je ouders.

*

*

*

*

*

*

EXPERIMENT Garagasten op het web Stap 1: Knip het bovenste deel van de fles. Waterkracht gebruiken
* * * * * * * * * * * * * * * *
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
EDUCAM
Garagasten
Woluwedal 46 bus 8
1200 Brussel

*

ANTWOORDKAART * * * * * * * * * * * * * kleef hier
ANTWOORDKAART
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
kleef hier
een postzegel
*
*
*
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

(Brussels Kart Expo, Groot-Bijgaarden)

zaterdag 8 mei 2004

Surf snel naar www.garagasten.be en word speel dÈ het krachtpatser GaragastenKrachtenspel. van de GaragastenSite! Wees behendig,
Surf snel naar www.garagasten.be
en word speel dÈ het krachtpatser GaragastenKrachtenspel. van de GaragastenSite!
Wees behendig, haal de topscore en
Neem daarvoor gratis deel aan de wedstrijd "Wie wordt de Garagast Auto's zijn je passie? Je
Neem daarvoor gratis deel aan de
wedstrijd "Wie wordt de Garagast
Auto's zijn je passie? Je bent
weg van techniek en technologie?
Je bent tussen 12 en 14 jaar oud?
(programma, routebeschrijving
...
).
8 mei, da's
jouw GaragastenDag
Kom dan op zaterdag 8 mei gratis naar
de 2e GaragastenDag en beleef een
vol fun en techniek.
Dat wil je niet missen!
crazy doe-dag rond auto's, motoren en
techniek. Kom gewoon langs met
al je vrienden! Grijp je kans om een echte
pitstop mee te maken, een snelle
bandenwissel te doen, met een vorklift
te rijden, in een mastodont van een truck
te stappen of een carrosserie uit te
blutsen
....
racewagens, videogames, een
megagrote modelracebaan ...
Maar er staan ook echte
Maar er is meer! Misschien win
jij die dag een echte
kartinitiatie in Brussels
Kart Expo samen
met 10 vrienden,
of een rit met een
echte racewagen op
het circuit van Zolder!

van 2004?". Op www.garagasten.be

vind je het deelnemingsformulier voor de wedstrijd, en alle informatie over de GaragastenDag

De GaragastenKrant is een initiatief van EDUCAM, het opleidingscentrum van en voor de autosector dat vakmanschap en deskundigheid op peil houdt. EDUCAM, Woluwedal 46 bus 8, 1200 Brussel, www.educam.be

Verantwoordelijke uitgever: Luc De Moor, EDUCAM Concept en realisatie: www.linkinc.be en www.parsprototo.be Tekeningen: Sam Vanallemeersch De volgende GaragastenKrant verschijnt in juni 2004.