You are on page 1of 32

Ѩ~°=∞ ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙʼnõΩ

ã¨OѨÓ~°‚ ã¨=∞~°Ê} KÕã¨∞‰õΩO^•O

ã¨OHõÅ# ó _®.Ü≥∞"£∞. j¢~å=∞Hõ$+¨‚ Msc.Phd


1
Ѩ~°=∞ ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙʼnõΩ ã¨OѨÓ~°‚ ã¨=∞~°Ê} KÕã¨∞‰õΩO^•O

„Ѩ^äŒ=∞ =Ú„^Œ} : 2000 „Ѩ`«∞Å∞


2008 QÆ∞~°∞ѨÓi‚=∞

=¸Åº=Ú : J=¸Åº=Ú

JHõ~∆ ° ‰õÄ~°∞Ê ó Smt.Lakshmi Rajgopal, v. Shiva chandana

Few images taken from Gayatri Chitravali.

=Ú„^Œ} :

2
Ѩ~°=∞ ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙʼnõΩ
ã¨OѨÓ~°‚ ã¨=∞~°Ê} KÕã¨∞‰õΩO^•O

^Õ=`«fi=Ú#∞ qHõã≤OѨKÕã¨∞HÀO_ç – HÍÅ<Õ=ÚÅ∞ HÍHõO_ç -5

Ѩ~°=∞ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ "Õ^Œ=¸iÎ, `«áÈx+¨ì, Ü«ÚQÆ¢^Œ+¨ì ѨO_ç`«


¢j~å=∞â◊~°‡ PKå~°º [#‡ â◊`åcÌã¨=∂~ÀǨÏ=Ú - 13

QÍÜ«∞¢f =∞O¢`«=Ú – Kåb™ê – z¢`å=o – 20

ã¨OHõÅ# ó _®.Ü≥∞"£∞. j¢~å=∞Hõ$+¨‚ Msc.Phd

Global Head Quarters : GAYATRI TEERTH


Shanntikunj, Haridwar, Pin- 249411
Phones: (01334)2460866, 2461955, 2460309
Phones: (01334) 2460866 E-mail : shail@del2vsnl.net.in

website : www.gayatripariwar.org, www.awgp.org, www.dsvv.org


3
4
^Õ=`«fi=Ú#∞ qHõã≤OѨKÕã¨∞HÀO_ç –
HÍÅ<Õ=ÚÅ∞ HÍHõO_ç
Ѩ~°=∞ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞, =∂#=*Ïu KÕ`«#`åÎfixfl ã¨OѨÓ~°‚OQÍ
Jaè=$kú K≥Ü«∞º\ÏxH˜ JO^Œ*Ëã≤# ¢H˜Ü«∂HõÖÏáêÅ HÀã¨O, =∞#=∞O^Œ~°=¸
JǨÏOHÍ~° =ºH˜Î`åÎfixfl ѨÓiÎ ã¨=∞~°Ê} KÕã¨∞HÀ"åe.

5
Ѩ~°=∞ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ J=∞$`«"å}˜
QÆ∞~°∞ѨÓi‚=∞ Ѩ~°fiO – 1986

^Õ=`«fi=Ú#∞ qHõã≤OѨKÕã¨∞HÀO_ç –
HÍÅ<Õ=ÚÅ∞ HÍHõO_ç
Ѩ~°=∞ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ „Ѩã¨∞Î`« „Ѩ=K«#=Ú, ã¨∂H©∆‡Hõ~°} ™ê^èŒ# J~Ú#
"≥O@<Õ, ™ê^è•~°} [#ã¨=¸Ç¨Å =∞^躌 Ѩ~fi° k#=ÚÅ <å_»∞ WzÛ# L^Àƒù^#Œè =ÚÅÖ’,
z=ik =∞iÜ«¸ J`«ºO`« =∞ǨÏ`«fiѨÓ~°‚"≥∞ÿ#k. 1986 QÆ∞~°∞ѨÓi‚=∞ `«~°∞"å`« PÜ«∞#
âßOu‰õΩO*ò Ü≥ÚHõ¯ =ÚYº„Ѩ=K«# "ÕkHõ#∞ ZѨÙÊ_»∂ JÅOHõiOK«ÖË^Œ∞. 1995
=ã¨O`«Ñ¨OK«q∞ Ü≥ÚHõ¯ Ѩ~°fi"Õà◊Ö’ D J=∞$`«^è•~°#∞ J=QÍǨÏ# KÕã¨∞‰õΩx
„Ѩu"˘Hõ¯~°=¸ P`«‡ã¨g∞Hõ∆ KÕã¨∞H˘#∞@‰õΩ „Ѩܫ∞ufl^•Ì=Ú.

QÍÜ«∞„u =∞O„`«=Ú <å`À áê@∞ LK«ÛiOK«O_ç –


FO Éèí∂~°∞ƒù=ó ã¨fió `«`«û q`«∞~°fiˆ~}ºO Éèí~Àæ ^Õ=㨺 nè=∞Ç≤Ï kèÜ≥∂ Ü≥∂#ó „ѨKÀ^ŒÜ«∂`ü.

^ÕqÜ≥∂ B~ü ÉèÏ~ÚÜ≥∂,


KåÖÏ Ñ¨Ù~å`«#"≥∞ÿ# ã¨OѶ¨∞@# Wk. ~å=}Ïã¨∞~°∞_»∞ ã‘`«#∞ JѨǨÏiOK«∞‰õΩx "≥o§áÈ~Ú# `«~°∞"å`« JO^ŒiH˜
=zÛ# ã¨=∞㨺 Uq∞@O>Ë nxx ZÖÏ Z^Œ∞~À¯"åe? ~å=}Ïã¨∞~°∞_ç`À Ü«Ú^Œú=Ú ZÖÏ K≥Ü«∂ºe? KåÖÏ=∞Ok
=∞#∞+¨µºÅ∞<åfl~°∞, ~åAÅ∞, =∞ǨÏ~åAÅ∞ ‰õÄ_® L<åfl~°∞, HÍx Z=iH© ~å=}Ïã¨∞~°∞_ç`À Ü«Ú^Œ=ú Ú KÕ¿ã ™êǨÏã¨=Ú ÖË^∞Œ .
Z=~°∞ `«=∞ „áê}ÏÅ#∞ Ѩ}OQÍ ÃÑ@∞ì‰Ωõ O\Ï~°∞? Z=~°∞ HõëêìÅÖ’ W~°∞‰õΩ¯O\Ï~°∞? JO^Œ∞=Å¡ Z=~°∂ =ÚO^Œ∞‰õΩ ~åÖË^∞Œ .
~å=ÚÅ"å~°∞ J_çQÍ~°∞, Z=~°∂ <å‰õΩ Ü«Ú^Œ=ú ÚÖ’ `À_»Ê_»~å? JѨÙÊ_Õ=∞~ÚºOk? ^Õ=`«ÅO^Œ~∂° Hõeã≤ PÖ’zOK«∞‰õΩx
WÖÏ J<åfl~°∞. ^≥=· HÍ~°º=ÚÖ’ =∞#=Ú `«Ñʨ Hõ ã¨Ç¨ Ü«∞Ѩ_®e. ã¨∞„w=Ùx ¿ã#Ö’ – ǨÏ#∞=∞O`«∞x ¿ã#Ö’ KÕi ~å=}Ïã¨∞i_ç`À
[iˆQ Ü«Ú^ŒúOÖ’ `À_»Ê_®e. ^Õ=`«Å∞ "å#~°∞Å ~°∂ѨO ^èŒiOKå~°∞, ZÅ∞QÆ∞|O@¡ ~°∂ѨO ^èŒiOKå~°∞. ~å=}Ïã¨∞~°∞_»∞
ZHõ¯_»? HÀ`«∞Å∞ ZHõ¯_»? gi~°∞=ÙiH© U q^èŒ"≥∞ÿ# áÈeHÍ ÖË^Œ∞. HÍh g~°∞ Ü«Ú^•úÌxH˜ ã¨#fl^Œ∞úÅÜ«∂º~°∞, ZO^Œ∞=Å#?
ZO^Œ∞=Å¡#O>Ë, g~°∞ ^Õ=`«Å∞ Hõ#∞Hõ. g~°∞ ^Õ=`«Å∞ HÍHõáÈ`Õ! ZÅ∞QÆ∞|O@∞¡, HÀ`«∞ÖË J~Ú=ÙO>Ë K≥@¡ g∞^Œ P H˘=∞‡
g∞^ŒH,© D H˘=∞‡ g∞^ŒH© ZQÆ∞~°∞`«∂ LO_Õ"å~°∞. Ñ≤Åe¡ fl ѨÙ\˜ãì ∂¨ Î LO_Õ"å~°∞. ÖËHõ WOˆH"À Ѩ#∞Å∞ KÕã∂¨ Î LO_Õ"å~°∞. HÍh
ã‘`«#∞ q_çÑ≤OK«\ÏxH˜, ~å=∞~å[º ™ê÷Ѩ#H˜, ÅOHõ#∞ zè<åflaè#flO KÕÜ«∞@O ÖÏO\˜ Ѩ#∞Å∞ ZÖÏ KÕÜ«∞QÆeˆQ"å~°∞? HÍh
g~°∞ Wq KÕâß~°∞. D<å_»∞ WHõ¯_» ã¨=∂"Õâ◊"≥∞ÿ# q∞=∞‡ÅflO^Œih ‰õÄ_® P<å\˜ HÀ`«∞Å∂, ZÅ∞QÆ∞|O@¡ ~°∂ѨOÖ’ L#fl
^Õ=`«Å =ÖË K«∂ã¨∞Î<åfl#∞. D<å_»∞ =∞m§ J@∞=O\˜ Kåi„`åu‡Hõ ã¨OѶ¨∞@# Ü≥ÚHõ¯ ѨÙ#~å=$uÎ HÍÉ’`ÀOk. g∞~°O^Œ~°∂

6
^Õ=`«Ö.Ë UHÍO`«OÖ’ g∞~°∞ âßO`« =∞#óã≤u÷ Ö’ L#flѨÙÊ_»∞, XO@iQÍ L#flѨÙÊ_»∞, g∞ JO`«óHõ~} ° OÖ’ K«∂ã¨∞HÀO_ç, g∞~°∞
ZÅ∞QÆ∞|O\Ï¡, HÀ`«∞ÖÏ ÖËHõ ^Õ=`«ÖÏ? x*ÏxH˜ g∞~°∞ ^Õ=`«ÖË. ^Õ=`«Å∞ H͉õΩO_® Hõ+¨ìHÍÅOÖ’ WOÔH=~°∂ P^Œ∞HÀÖË~°∞.
^Õ=`«ÖË ã¨Ç¨Ü«∞Ѩ_»QÆÅ~°∞. g∞ JO^Œi`À#∂ <Õ#∞ XHõ¯ =∂@ K≥ѨÊ^ŒÅK«∞‰õΩ<åfl#∞. J=ã¨~°"≥∞ÿ#ѨÙÊ_»∞ g∞~°∞ D =∂@Å∞
QÆ∞~°∞KÎ ãÕ ∞¨ HÀO_ç – QÆ∞~°∞ѨÓi‚=∞<å_»∞ QÆ∞~°∞=ÙQÍ~°∞ =∂`À WÖÏ J<åfl~°∞. =∂Ö’ ^Õ=`« ‰õÄ~°∞Ûx L<åfl_»∞ – ^Õ=`« q~å[=∂#"≥∞ÿ
L<åfl_»∞. ^Õ=`«Å∞ U Ѩx KÕ™êÎ~À, U Ѩx K≥Ü«∞º\ÏxH˜ "åi rq`åxfl qxÜ≥∂y™êÎ~À, ^ÕxH˘~°‰õΩ "å~°∞ ѨÙ~°∞ëê~°÷=ÚÅ∞
KÕ™êÎ~À, P ѨÙ~°∞ëê~°÷=ÚÖË =∂‰õΩ JѨÊK≥áêÊ~°∞. D XHõ¯ =∂@ <Õ#∞ g∞`À K≥ѨÊ=Åã≤ L#flk.
~Ô O_»=k K≥Ñʨ =Åã≤#k Uq∞@O>Ë, =∞ǨÉèÏ~°`=« Ú [iy#ѨÙÊ_»∞ J~°∞#˚ ∞_»∞ U=∞<åfl_»O>Ë, "Õ∞=Ú Ñ¨OK«áêO_»=ÙÅ"Õ∞
Hõ^Œ, =∞i H“~°=ÙÅ∞ =O^Œ=∞Ok, JO`ÕHÍHõ "åi ^ŒQÆæ~° qâßÅ¿ã# L#flk. =∂ =^ŒÌ ¿ã# ÖË^Œ∞. LO>Ë S^À Ü«∂Éèˇ·=∞O^À
L<åfl~°∞. WOHõ W@∞=O@ѨÙÊ_»∞ Ü«Ú^Œ"ú ∞Õ q∞ K≥Ü∞« ºQÆÅ=Ú? `«Ñʨ xã¨iQÍ "Õ∞=∞O^Œ~=° ¸ K«OÑ≤"Ü Õ ∞« |_»`å=Ú. JO^Œ∞=Å¡
J`«_»∞ =∞m§ =∞m§ Ü«Ú^Œú=Ú K≥Ü«∞º\ÏxH˜ XѨÙÊHÀ‰õΩO_® Uq∞ K≥¿ÑÊ"å_»O>Ë, =∞Ǩ#∞ÉèÏ"å =∞=∞‡efl Ü«Ú^Œú=Ú
K≥Ü∞« º=∞#‰õΩ. =∂‰õΩ WO^Œ∞Ö’ QÔ Å∞Ѩ٠ÅaèOK«^∞Œ . g∞ˆ~ K≥Ñʨ O_ç, gi`À Ü«Ú^Œ=ú Ú KÕã≤ "Õ∞=Ú ã¨ÑÅ ¨¶ `« ZÖÏ á⁄O^ŒQÅ
Æ =Ú?
JѨÙÊ_»∞ ÉèíQÆ=O`«∞_»∞ J`«x`À WÖÏ J<åfl_»∞. K«∂_»∞ J~°∞˚<å! <Õ#∞ g~°O^Œih ZѨÙÊ_À K«O¿Ñâß#∞. h‰õΩ ã¨∞ã¨l˚`«"≥∞ÿ#
ã≤OǨã¨#=Ú U~°ÊiKå#∞. g∞~°∞ S^Œ∞QÆ∞~°∂ ã≤OǨã¨#=Ú ZH˜¯ ~å[º=Ú K≥Ü«∞º@"Õ∞ q∞ye=Ù#flk. nxH˘~°‰õΩ <Õ#∞
Wk=~°ˆH K«O¿Ñã≤# r=K«Ûù"åÖˇ·# H“~°=ÙÅ#∞ #∞=Ùfi K«OѨ=Åã≤ L#flk. g~°∞ =∞$`«„áêÜ«ÚÖË. h=Ù ˆH=ÅO ÉÏ}ÏÅ#∞
=^ŒÖÏe. J^Õq^èOŒ QÍ D ã¨OkèHÍÅOÖ’ <å Ѩxx <Õ#∞ ѨÓiÎK¿Õ ãâß#∞. Ü«ÚQÍxfl =∂~°Û\ÏxH˜ ã¨O|OkèOz# =∞ǨÏ`«fiѨÓ~°‚
HÍ~åºÅ#∞ <≥~°"ÕiÛ# ¿Ñ~°∞ =∂„`«"Õ∞ g∞~°∞ fã¨∞HÀ=Åã≤=Ù#flk. Z=ix ÔQÅ"åe Z=i`À F_®e? Z=i`À#∂ F_»=Åã≤#
J=ã¨~°=Ú ÖË^Œ∞ . Z=ig∞^Œ ÔQÅ==Åã≤# J=ã¨~°=Ú ÖË^Œ∞. Z=sfl K«OѨ=eû# Ѩx ÖË^Œ∞. U q^èŒ"≥∞ÿ# ѨÙ~°∞ëê~°÷=¸
K≥Ü∞« º=Åã≤# J=ã¨~O° ÖË^∞Œ . g∞~°∞ q[Ü«ÚÅ#fl „âıÜ∞« ã¨∞û á⁄O^Œ=Åã≤ L#flk. g∞~°∞ P „âıÜ∞« , ™œÉèÏQͺÅ<Õ á⁄O^ŒO_ç.
J~°∞˚#∞_»∞ ^•x<Õ á⁄O^•_»∞. ^•xH˜ =ÚO^Œ∞ J`«#∞ Z‰õΩ¯= "åkã¨∂Î, <å‰õΩ ÃÑàϧO Ñ≤Å¡Å∞ L<åfl~°∞, <å ѨxÖ’ #+¨ì=Ú
=ã¨∞OÎ k, Jk [~°∞QÆ∞`«∞Ok, Wk [~°∞QÆ∞`«∞Ok, <å‰õΩ ã¨=∞Ü«∞O ÖË^∞Œ JO@∞#flѨÙÊ_»∞, Hõ$+¨µ_‚ ∞» qã¨∞QÔ uÎ XˆH P[˝ WKåÛ_»∞
– '' `«™ê‡`ü Ü«Ú^•úÜ«∞ Ü«Ú[˚ã¨fi——. Ü«Ú^ŒúO K≥~Úº. ÖËxáÈx =OHõÅ∞ ÃÑ@ì‰õΩ. =∞i <å QÆu Uq∞\˜? Jx J_çy#ѨÙÊ_»∞
NHõ$+¨µ_‚ ∞» J<åfl_»∞–h ÉÏ^躌 `« <Õ#∞ fã¨∞‰õΩO@∞<åfl#∞, h=Ù Ü«Ú^ŒOú K≥~Úº.
q∞„`«∞ÖÏ~å, D<å_»∞ QÆ∞~°∞ѨÓi‚=∞. g∞Ö’x „Ѩf ^Õ=`« Ü≥ÚHõ¯ ÉÏ^茺`« <Õ#∞ ã¨fiÜ«∞OQÍ fã¨∞‰õΩO@∞<åfl#∞.
^Õ=`«Å∞ - ZÅ∞QÆ∞|O@∞¡, HÀ`«∞Å∞QÍ ^≥·=HÍ~°º=Ú H˘~°‰õΩ =ÚO^Œ∞‰õΩ =zÛ#ѨÙÊ_»∞ "≥#HÍ`«Å "åi Wà◊√§, ÃÑàϧO Ñ≤Å¡Å∞
LO_çáÈÜ«∂~°∞. ‰õΩ@∞O|O LO_çáÈ~ÚOk. ÉèQí =Æ O`«∞_Õ "åix K«∂ã¨∞‰õΩ<åfl_»∞. g∞ WO\˜x K«∂ã¨∞HÀ\ÏxH˜, "åºáê~åÅ#∞
K«∂ã¨∞HÀ=\ÏxH˜, g∞ =º=™êÜ«∂xfl K«∂ã¨∞HÀ=\ÏxH˜, á⁄ÖÏÅx K«∂ã¨∞HÀ=\ÏxH˜, "åºkè„QÆã∞¨ Å Î #∞ K«∂ã¨∞HÀ\ÏxH˜‰<Õ#∞<åfl#∞.
"åi ÉÏ^茺`« <åk. g∞ ÉÏ^茺`«ÅxflO\˜h <Õ#∞ ã‘fiHõiã¨∞Î<åfl#∞. g∞~°∞ <å Ѩxx K≥Ü«∞ºO_ç, <Õ#∞ g∞ Ѩ#∞Å#∞
KÕã≤ÃÑ_»`å#∞ å#∞. <Õ#∞ =∞m§ =∞m§ g∞‰õΩ #=∞‡HõOQÍ K≥ѨÙÎ<åfl#∞. <Õ#∞ YzÛ`«OQÍ g∞ Ѩ#∞Å#∞ KÕã≤ ÃÑ_»`å#∞. `«O„_ç
Ñ≤Å¡"å_çÜ≥ÚHõ¯ „Ѩf Ѩxx KÕã≤ÃÑ_»`å_»∞. Ñ≤Å¡"å_»∞ Uq∞ J_çy`Õ `«O„_ç Jk W™êÎ_»∞. \ÏѶ‘ J_çy`Õ \ÏѶ‘ W™êÎ_»∞, yÅHõ
J_çy`Õ yÅHõ W™êÎ_∞» . h=Ù z#fl Ñ≤Å"¡ å_çq Hõ#∞Hõ W"Õ J_»∞QÆ∞`«∞<åfl=Ù. âßOu‰õΩO*òH˜ ~åQÍ<Õ W"Õ J_»∞QÆ∞`å=Ù. <åÜ«∞#ÖÏ~å!
WHõ#∞Oz Uq∞ K≥áêÊÅ<åfl ~åã≤ WKÕÛÜ«∞O_ç. ~åã≤<å, K≥Ñ≤Ê<å XHõ¯>Ë. "å\˜ JxflO\˜H˜ <å ["å|∞ qx <À\ò KÕã¨∞HÀO_ç.
Wà◊§H˜ "≥àϧHõ JO^ŒiH© K≥ѨÊO_ç. W~°"≥· <åÅ∞QÆ∞ ѨÙ~°â◊Û~°}Å ^•fi~å ã¨OáêkOz# ѨÙ}º=Ú, QÆ`« =¸_»∞ ã¨O=`«û~åÅ
UHÍO`«OÖ’ KÕã≤# =∞ø#™ê^èŒ# ^•fi~å UHõ„u`«"≥∞ÿ# ѨÙ}º ã¨OѨ^ŒÖ’ =∞# JO^ŒiH© "å\Ï LO@∞O^Œx QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞
Pâßfiã¨# WKåÛ~°∞ Jx K≥ѨÊO_ç. `«e¡ Hõ_»∞ѨÙÖ’H˜ a_»¤~åQÍ<Õ `«O„_ç Pã≤Î g∞^Œ J`«xH˜ ǨωõΩ¯ U~°Ê_»∞`«∞Ok. W^Õq^èŒOQÍ
<å Ü≥ÚHõ¯ P~°#˚ Ö’ ‰õÄ_® g∞ ǨωõΩ¯ L#flk. „áêi÷OK«=^Œ∞,Ì x"Õ^#Œ Å∞ K≥Ü∞« º=^Œ∞,Ì J_»∞HÀ¯HõO_ç, =~°^•<åÅ∞ J_»∞HÀ¯HõO_ç.
g∞ ǨωõΩ¯ J_»QÆO_ç. "Õ∞=Ú g∞ Ѩx KÕã¨∞Î<åfl=Ú g∞~°∞ =∂ ǨωõΩ¯ W"åfie. g∞‰õΩ J<å~ÀºQÆ=Ú L#fl^•? g∞‰õΩ Pi÷Hõ
W|ƒO^Œ∞Å∞ L<åflÜ«∂? <Õ#∞ g∞‰õΩ P~ÀQͺxfl W™êÎ#∞. <Õ#∞ "å\˜x ^Œ∂~°O KÕ™êÎ#∞. g∞~°∞ ^≥|ƒÖÏ@ÅÖ’ W~°∞‰õΩ¯<åfl~å?

7
"å\˜Ö’ ‰õÄ_® <Õ#∞ g∞‰õΩ ã¨Ç¨Ü«∞Ѩ_»`å#∞. g∞ g∞^Œ HõëêìÅ∞ =¿ãÎ <Õ#∞ +‘Öò¤ J~Ú (_®Å∞ =Öˇ) "å\˜x J_»∞¤‰õΩO\Ï#∞..
NHõ$+¨µ‚_»∞, J~°∞˚#∞_ç ~°^ä•xfl #_çáê_»∞. <Õ#∞ g∞ ~°^ä•xfl #_»∞ѨÙ`å#∞. U ~°^ä•xfl? g∞ "åºáê~°=Ú Ü≥ÚHõ¯
~°^•ä xfl, g∞ L^ÀºQÆ=Ú Ü≥ÚHõ¯ ~°^•ä xfl, g∞ „H˜Ü∂« HõÖÏáêÅ ~°^•ä xfl, g∞ â◊s~°=Ú Ü≥ÚHõ¯ ~°^•ä xfl, g∞ WO\˜ – ‰õΩ@∞O|=Ú
Ü≥ÚHõ¯ ~°^ä•xfl. Wk <å "åQÍÌ#O. HÍh nx`Àáê@∞ WOHÀ =∂@ g∞‰õΩ K≥ѨÙÎ<åfl#∞, g∞~°∞ <å =∂~åæxH˜ ~°O_ç, Hõeã≤ Ѩx
KÕ^•ÌO, <å Éèí∞*ÏÅ`À g∞ Éèí∞*ÏÅx HõÅѨO_ç. nx=Å¡ g∞~°∞ Ug∞ #+¨ìáÈ~°∞. g∞~°∞ YzÛ`«OQÍ Wk #=∞‡O_ç. g∞‰õΩ J_»∞¤
=KÕÛ "åà◊§x <Õ#∞ ZѨÙÊ_À `˘ÅyOKÕâß#∞. g∞H˘~°‰Ωõ q[Ü«∞=∂Å „QÆ∞zÛ `«Ü∂« ~°∞QÍ=ÙOKå#∞. ѨOK« áêO_»=ÙʼnõΩ ‰õÄ_®
D q^èŒOQÍ<Õ q[Ü«∞=∂ÅÅ∞ `«Ü«∂~°∞QÍ LOK«|_ç#q. ˆH=Å=Ú "å~°∞ "≥∞_»Ö’ "Õã¨∞HÀ=@"Õ∞ `«~°∞"å~Ú. J^Õq^èŒOQÍ
g∞‰õΩ ‰õÄ_® =∂ÅÅ∞ `«Ü∂« ~°∞QÍ L<åfl~Ú. g∞~°∞ "å\˜x "Õã∞¨ ‰õΩx „âıÜ∞« ™œÉèÏQͺÅ∞ á⁄O^Œ@"Õ∞ `«~∞° "å~Ú. ~åÉ’ÜÕ∞ D
#=Ü«ÚQÆ „Hõ=∞=ÚÖ’ g∞~°∞ ÉèÏQÆ™êfi=ÚÖ∫`Õ ¿Ñ~°∞ g∞ˆHQÍ Åaèã¨∞ÎOk. S`Õ QÆ∞~°∂r! =∂ ÃÑàϧO Ñ≤Å¡Å ã¨OQÆu Uq∞\˜?
<åÜ«∞<å! Jk <å ÉÏ^茺`«. "åiH˜ P~ÀQƺO ÉÏQÍÖËHõáÈ`Õ, <Õ#∞ "åiH˜ P~ÀQͺxfl W™êÎ#∞. "åºáê~°OÖ’ #+¨ìO =¿ãÎ P
#ëêìxfl <Õ#∞ ѨÓiÎ KÕ™êÎ#x QͺÔ~O\© Wã¨∞Î<åfl#∞. h "åºáê~°OÖ’ =KÕÛ #ëêìxfl h=Ù WѨÙÊ_Õ, âßOu‰õΩO*ò #∞O_Õ =ã¨∂Å∞
KÕã∞¨ HÀ^ŒÅ∞K«∞‰õΩO>Ë ã¨~ˆ . HÍx Ñ≤Å"¡ å_»∞ ÃÑiy ÃÑ^Œ"Ì å_≥`· Õ "å_çH˜ ÃÑ^ŒÌ ÉÏ^躌 `«Å∞ W=fi|_»`å~Ú. z#fl"å_çH˜ Jq W=fi|_»=Ù.
WѨÙÊ_»∞ g∞~°∞ Ü«Ú=‰õΩÅ∞. WѨÙÊ_»∞ <å‰õΩ Z=fi~°∂ Ñ≤Å¡Å =Öˇ HõxÑ≤OK«@OÖË^Œ∞. JO^Œ~°∂ Ü«Ú"å=ã¨÷H˜ KÕ~°∞‰õΩ<åfl~°∞.
WѨÙÊ_»∞ <Õ#∞ g∞ JO^ŒiH© `«y# Ѩx W™êÎ#∞. JO`ÕHÍHõ <å ^ŒQÆæ~° Uq∞ q∞ye L#fl^À JO`å g∞‰õΩ ѨOKÕ™êÎ#∞. HÍh
QÆ∞~°∞=ÙQÍ~°∞! g∞~°∞ "≥o§áÈ`«∞#flѨÙÊ_»∞ g∞ P~°˚#O`å g∞`À fã¨∞ÔHo§áÈ`å~å? <åÜ«∞<å! <Õ#∞ Jk K≥Ü«∞º#∞. g∞~°∞
YzÛ`«OQÍ qâ◊fiã≤OK«O_ç, <å ã¨Oáê^Œ#O`å g∞‰õΩ WzÛ "≥àÏÎ#∞. P ã¨Oáê^Œ# ѨÙ}º"≥∞ÿ#k HÍ=K«∞Û, ™êO™êiHõ"≥∞ÿ#k
HÍ=K«∞Û ÖËHõ P^蕺u‡Hõ"∞≥ #ÿ k HÍ=K«∞Û, Jxfl ã¨Oáê^Œ#Ö’¡#∂ g∞‰õΩ ÉèÏQÆ=ÚO@∞Ok.
q∞„`«∞ÖÏ~å, <Õ#∞ rq`«=∞O`å Wã¨∂Î<Õ L<åfl#∞. `å`«=Ú`åÎ`«Å #∞O_ô Ô~O_»∞"ÕÅ cèQÍ (ZHõ~åÅ∞) Éèí∂q∞
ÅaèOzOk. J^ŒO`å WKÕÛâß#∞. <å ÉèÏ~°º #QÆÅhfl ‰õÄ_® ^•#OQÍ WKÕÛâß#∞. Ñ≤Å¡Å H˜_ô¤ ÉϺO‰õΩÖ’ _»|∞ƒ ‰õÄ_® <Õ#∞
WKÕÛ™ê#∞. WOHõ WѨÙÊ_»∞ g∞ ^ŒQÆæ~° WOHÍ U^≥·<å ^èŒ#=Ú L#fl^• Jx g∞~°∞ J_»QÆ=K«∞Û? ÖË^Œ∞ <åÜ«∞<å, ^èŒ#=Ú ¿Ñi@
<å =^ŒÌ XHõ¯ #Ü«∂ÃÑ·™êÖ’x ÅHõ=∆ =O`«∞ ‰õÄ_® <å ^ŒQ~æÆ Ö ° ^Ë ∞Œ . QÆ∞~°∞=ÙQÍ~°∞ ^ŒQ~æÆ ° U=ÚOk Jx g∞~°∞ "≥`H« ^õ Å Œ ∞K«∞‰õΩO>Ë
ÖËHõ K«xáÈ~Ú# `«~°∞"å`« `≥Å∞ûHÀ^ŒÅ∞K«∞‰õΩO>Ë g∞‰õΩ âßOu‰õΩO*òÖ’ XHõ |∞∞+≤ LO_Õ"å_»x, JHõ¯_» ~˘>ˇìÅ∞ uO@∂
~À[ÖÏ¡ W~°"·≥ <åÅ∞QÆ∞ QÆO@Å∞ Ѩx KÕ¿ã"å_»x `≥Å∞ã¨∞OÎ k. <åÜ«∞<å! ^è#Œ =Ú ¿Ñi@ <å=^ŒÌ Ug∞ ÖË^∞Œ , J~Ú<å <å =^ŒÌ
ã¨OѨuÎ L#flk, J^Õ <å ^ŒQÆæ~° ÖËHõáÈ`Õ <Õ#∞ WO`« ÃÑ^ŒÌ ÃÑ^ŒÌ =∂@Å∞ ZO^Œ∞HõO\Ï#∞? "≥Ú^Œ\˜k `«Ñ¨ã¨∞û J<Õ ã¨OѨuÎ.
^Õx<≥`· Õ ™ê=∂#º ™ê÷~Ú^Œx K≥áêÎ<À, ^•x^•fi~å <Õ#∞ g∞ HõëêìÅ#∞, PѨ^Å Œ #∞ x"åiOK«QÅ Æ ∞QÆ∞`«∞<åfl#∞. Ô~O_»= ã¨OѨuÎ
^•fi~å <Õ#∞ q∞=∞‡ÅflO^Œsfl qâ◊fi<Õ`«Å∞QÍ `«Ü«∂~°∞ KÕÜ«∞^ŒeKå#∞. ÉèíQÆ=O`«∞_»∞ ##∞fl <Õ`«QÍ Ñ¨OÑ≤OKå_»∞. Kå}‰õΩº_çx
<Õ`Q« Í<Õ Ñ¨OÑ≤OKå_»∞. J`«_∞» #ÅO^• qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞=Ú Ü≥ÚHõ¯ _ô<.£ J„|ǨÏO eOHõ<x£ , "å+≤OQÆ<ì x£ , QÍsÊùÖh¤ò <Õ`Å « ∞QÍ<Õ
ѨOÑ≤OKå_»∞. q<ÀÉÏx ‰õÄ_® <Õ`Q« Í<Õ Ñ¨OÑ≤OKå_»∞. <Õ#∞ ‰õÄ_® g∞Ö’ „Ѩu"˘Hõ¯ih <Õ`Q« Í =∂~°Û^ŒÅ∞K«∞‰õΩ<åfl#∞. <Õ`Å « ∞QÍ
`«Ü∂« ~°∞KÕÜ∞« @"Õ∞ <å HÀiHõ. g∞ HÀiHõÅ∞ Uq∞\’ Jq <å‰õΩ `≥eÜ«∞=K«∞Û ÖËHõ `≥eÜ«∞HõáÈ=K«∞Û. JO^Œ∞=Å¡ "å\˜x ~åã≤
WKÕÛÜ«∞O_ç. <å‰õΩ ~ÀA"åi „Hõ=∞=Ú#flk. <Õ#∞ ‰õÄ~°∞Û#flѨÙÊ_»∞ g∞~°∞ ~åã≤ WzÛ#=hfl K«∂ã¨∞‰õΩO@∂=ÙO\Ï#∞.
~å„u„Hõ=∞=ÚÖ’ ѨÓ*Ï–Láêã¨# KÕã¨∞‰õΩO\Ï#∞. á⁄^Œ∞Ì# #∞Oz =∞^蕺ǨÏflO =~°‰õΩ ~åÉ’ÜÕ∞ W~°"≥· ã¨O=`«û~åÅ =~°‰õΩ
JYO_»*’ºu x~°O`«~=° Ú =KÕÛ@@∞ìQÍ ~°K#« Å∞ „"åã¨∞‰õΩO@∂ LO\å#∞. W~°"·≥ ã¨O=`«û~åÅ =~°‰Ωõ <Õ#∞ „"åã≤# "庙êÅ∞
=∞iÜ«Ú „"åÜ«∞^ŒÅz# ѨÙã¨HÎ ÍÅhfl <Õ#∞ „"åã≤=ÙOK«∞`å#∞. D Ü«ÚQÆãO¨ kè ã¨=∂Ѩ"Î ∞≥ ÿ ~Ô O_»∞ "ÕÅ ã¨O=`«û~°O =zÛ#ѨÊ\˜H˜
g∞‰õΩ Uq∞ J#∞Éè=í OÖ’H˜ =ã¨∞OÎ ^ŒO>Ë, QÆ∞~°∞=ÙQÍ~°∞ „"åã≤ LOz# ~°K#« Å ^èÀ~°}Ö ˜ ’ Ug∞ `Õ_® ~åÖË^∞Œ , PÜ«∞# "å}˜Ö’
U =∂~°∞Ê ~åÖË^Œ∞, PÜ«∞# JHõ∆~åÅÖ’ U `Õ_® ~åÖË^Œ∞. PÜ«∞# ѨÙã¨ÎHÍÅÖ’ HÍx, Ѩ„uHõÅÖ’ HÍx U =∂~°∞Ê ÖË^Œ∞.
q∞+¨<£Ö’ U `Õ_® ~åÖË^Œ∞, ~å^Œ∞ ‰õÄ_®. =∞^蕺ǨÏflO `«~°∞"å`« <Õ#∞ =zÛ#"åà◊§`À Hõe¿ã HÍ~°º„Hõ=∞O ‰õÄ_® D =∞^茺<Õ
"≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ\Ïì#∞. S^Œ∞#∞O_ç W~°"S·≥ ^Œ∞=∞Ok ^•HÍ =º‰õΩÅ Î #∞ XHõ ã¨=¸Ç¨ÏOQÍ ÃÑ·H˜ Ñ≤eÑ≤OK«∞‰õΩO@∞<åfl#∞ ‰õÄ_®. Wk
=∞^蕺ǨÏflO #∞O_ô ™êÜ«∞O„`«O =~°‰Ωõ <å HÍ~°º„Hõ=∞O. g∞~°∞ WHõ¯_çH˜ =zÛ#ѨÙÊ_»∞ KåÖÏ =ÚYº"≥∞#ÿ Ѩx LO>Ë Dq^èOŒ QÍ
8
##∞fl HõÅ==K«∞Û. „áêѨOzHõ"≥∞ÿ# W|ƒO^Œ∞Å∞ LO>Ë =∂`årx HõÅ=O_ç. g\˜ ÉÏ^茺`« <Õ#∞ =∂`årH˜ JѨÊK≥áêÊ#∞.
„ѨÑO¨ K«OÖ’ g∞‰õΩ L#fl HõëêìÅhfl =∂`årH˜ K≥ÑÙ¨ ÊHÀO_ç. P^蕺u‡Hõ"∞≥ #ÿ q+¨Ü∞« =Ú ÖËHõ H˘OK≥O ÃÑ·H˜ ÖË"åÅx, ã¨=∂[=Ú
H˘~°‰õΩ U^≥·<å ÃÑ^ŒÌ J_»∞QÆ∞"ÕÜ«∞^ŒÅK«∞‰õΩO>Ë <å ^ŒQÆæ~°‰õΩ ~°O_ç. ÃÑ^ŒÌ J_»∞QÆ∞ "≥Ü«∞º^ŒÅK«∞HÀÖË^Œ∞, g∞ ÉÏ^èŒÅ QÆ∞iOz
=∂„`«"Õ∞ K≥ѨÊ^ŒÅK«∞‰õΩO>Ë =∂`år`À K≥ѨÊO_ç. U^≥·<å ÃÑ^ŒÌ J_»∞QÆ∞ "≥Ü«∞º^ŒÅK«∞‰õΩO>Ë <å ^ŒQÆæ~°‰õΩ ~°O_ç. g∞~°∞ ÃÑ^ŒÌ
J_»∞QÆ∞ "≥Ü«∞º\ÏxH˜ <Õ#∞ ã¨Ç¨Ü«∞Ѩ_»`å#∞. D „ѨѨOK«OÖ’ <Õ#∞ ÃÑ^ŒÌ ÃÑ^ŒÌ J_»∞QÆ∞Å∞ "Õâß#∞, q∞=∞‡efl ‰õÄ_® ÃÑ^ŒÌ ÃÑ^ŒÌ
J_»∞QÆ∞Å∞ "≥Ü«∞º=∞x K≥ѨÙÎ<åfl#∞. D ~Ô O_»∞ q+¨Ü∂« Å∞ g∞~°∞ QÆ∞~°∞OÎ K«∞HÀO_ç.
WOH˘Hõ =∂@, <å =∂@ʼnõΩ ™êHõº∆ =ÚQÍ qâ◊fi=ÚÖ’x Ju ÃÑ^ŒÌ Éèqí +¨º=HõÎ =O^ŒÅ ã¨O=`«û~åÅ „H˜O^Œ@ K≥ÑÊ≤ #
=∂@Å∞ K≥ѨÙÎ<åfl#∞. „ѨѨOK«OÖ’ KÕ`«∞Å∞ K«∂ã≤ K≥¿ÑÊ Éèíq+¨º=HõÎÅ∞ KåÖÏ=∞Ok L<åfl~°∞. "å~°∞ h ÃÑo§ ZѨÙÊ_Ò`«∞Ok,
h‰õΩ _»|∞ƒÅ∞ ZѨÙÊ_»∞ JO^Œ∞`å~Ú, ZѨÙÊ_»∞ U=∞=Ù`«∞O^À, ZÖÏ J=Ù`«∞O^À K≥ѨÓÎO\Ï~°∞. W^Õq^èŒOQÍ *Ï`«HÍÅ∞
~å¿ã"å~°∞ ‰õÄ_® KåÖÏ=∞Ok LO\Ï~°∞. HÍh, „ѨѨOK«O Ü≥ÚHõ¯ ~å[hu QÆ∞iOz Éèíq+¨º"å}˜ K≥ѨÊQÆey# XˆH XHõ =ºH˜Î
L<åfl_»∞. WѨÊ\˜H˜ PÜ«∞# Zxq∞k =O^ŒÅ Éèíq+¨º"å}∞Å∞ x[=∞Ü«∂º~Ú. ã¨∞=∂~°∞ "≥~Úº ã¨O=`«û~åÅ „H˜O^Œ@
PÜ«∞# [x‡OKå_»∞. PÜ«∞# ¿Ñ~°∞ <À„ã¨ì_®=∞ãπ. PÜ«∞# K≥Ñ≤Ê# Éèíq+¨º"å}∞Åhfl #∂\˜H˜ #∂~°∞áêà◊√§ x[=∞Ü«∂º~Ú.
<À„ã¨_ì ®=∞ãπ ѨÙ\˜#ì ѨÙÊ_»∞ „a@<£ J#flk ÖË<Õ ÖË^∞Œ . ™ê¯\òÖÏO_£ LO_Õk. S~å¡O_£ LO_Õk. WOQÍ¡O_£ LO_Õk HÍh „a@<£
ÖË^Œ∞. HÍh PÜ«∞# `«# Éèíq+¨º"å}˜Ö’ „a@<£ U~°Ê_»∞`«∞O^Œh, Wxfl ~ÀAÅ∞ ~å[ºO KÕã¨∞ÎO^Œx, =∞iÜ«Ú 1942=
ã¨O=`«û~°OÖ’ nx ™ê„=∂[º Ѩ`«#=Ú "≥Ú^ŒÅ=Ù`«∞O^Œx, JѨÙÊ_»∞ nxÖ’ qã¨ÎiOѨ|_ç L#fl ~å[º=∞O_»Å=∞O`å
#+¨=ì ∞=Ù`«∞O^Œx K≥áêÊ_»∞. W=hfl JHõ~∆ ã° `¨ åºÖË Hõ^•? Wk L^•Ç¨Ï~°}H˜ =∂„`«"∞Õ K≥áêÊ#∞. J`«x W@∞=O\˜ Éèqí +¨º"å}∞Åhfl
Hõq`«Å∞QÍ XHõ ѨÙã¨ÎHõ ~°∂ѨOÖ’ JK«∞Û"ÕÜ«∞|_ç#q. „á¶êOãπ ~å„+¨ìѨu „á¶êOHÀ~Úãπ q∞@~åO_£(1981–1995) QÍ~°∞ D
ѨÙã¨ÎHÍxfl `«# `«Å ^ŒQÆæ~° ÃÑ@∞ì‰õΩx Ѩ_»∞‰õΩ<Õ"å~°∞. Hõq`«Å∞QÍ L#fl D ѨÙã¨ÎHõO g∞^Œ "ÕÖÏk=∞Ok q=~°}Å∞ „"å™ê~°∞.
PÜ«∞# Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£ QÆ∞iOz K≥Ñ≤Ê# Éèíq+¨º"å}∞Å∞ g∞~°∞ ~å#∞#fl JYO_»*’ºu Ѩ¢uHõÖ’ K«^Œ=É’`«∞<åfl~°∞. PÜ«∞#
Éèqí +¨º"å}˜ Uq∞@O>Ë – Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£ Ü≥ÚHõ¯ J^蕺`«‡=Ú =∞iÜ«Ú áêâßÛ`«∞ºÅ `«`fi«Î q*Ï˝#=Ú Wq ~Ô O_»∞ Hõeã≤áÈ`å~Ú.
áêâßÛ`«∞ºÅ Éè∫uHõ q*Ï˝#=Ú =∞iÜ«Ú =∞# Ü≥ÚHõ¯ P^蕺u‡Hõ`« Hõeã≤áÈ`å~Ú. ~°ëêº, Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£ Hõeã≤áÈ`å~Ú. K≥<· å,
J"≥∞iHÍÅ =∞^茺 Ü«Ú^ŒúO [~°∞QÆ∞`«∞Ok – "≥Ú^ŒÅQÆ∞ J<ÕHõ Éèíq+¨º"å}∞Å∞ L<åfl~Ú. Wxfl Éèíq+¨º"å}∞ÅÖ’ g∞‰õΩ
LѨÜ≥∂QÆѨ_Õk XHõ¯>Ë. Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£ <Õ_»∞ J"≥∞iHÍ KÕã¨∞Î#fl@∞ì qâ◊fi<Õ`«$`«fiO =Ç≤Ïã¨∞ÎOk. J"≥∞iHÍ ÉÏO|∞Å∞ `«Ü«∂~°∞
KÕã∞¨ ‰õΩ<åfl, KèåÖˇO[~üû `«Ü∂« ~°∞ KÕã∞¨ ‰õΩ<åfl, ™êì~–ü "å~üÅ „Ѩ}ÏeHõÅ∞ "Õã∞¨ ‰õΩ<åfl, Éèqí +¨º`«∞ÎÖ’ ÉèÏ~°`^« âÕ "◊ ∞Õ qâ◊fi<Õ`$« `«fi=Ú
=Ç≤Ïã¨∞ÎOk. qâ◊fi<Õ`«$`«fiO =Ç≤ÏOK«\ÏxH˜ Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£H˜ KåÖÏ Q˘Ñ¨Ê HÍ~°ºâ◊¥~°∞Å∞ HÍ"åe. Q˘Ñ¨Ê â◊H˜Î ™ê=∞~°÷º=Ú QÆÅ =º‰õΩÎÅ∞
HÍ"åe. Q˘Ñ¨Ê â◊¥~°g~°∞Å∞, Ü«Ú^Œú=Ú KÕÜ«∞QÆeˆQ"å~°∞ HÍ"åe. Q˘Ñ¨Ê WO[h~°∞¡ HÍ"åe. Q˘Ñ¨Ê Q˘Ñ¨Ê ™ê=∞~°÷º=Ú QÆÅ =º‰õΩÎÅ∞
HÍ"åe. nxH˘~°ˆH <å „Ñ¨Ü«∞`åflÅhfl. <åÜ«∞<å, hÖ’ Ü≥∂Qƺ`« ÖËHõáÈ`Õ ^•xx <Õ#∞ W™êÎ#∞. h á⁄ÖÏÅ∞ QÆ„\ÏÅ ÉÏ^茺`«Å∞
=∂„`«"Õ∞ <Õ#∞ fã¨∞HÀ=@O ÖË^Œ∞. h=Ù qâ◊fi<Õ`«$`«fiO =Ç≤ÏOK«\ÏxH˜ ™ê=∞~°÷ºO ‰õÄ_® <Õ<Õ W™êÎ#∞.
WHõ¯_» <Õ#∞ #ÅO^• qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞=Ú ÖÏQÍ <Õ`Å « #∞ `«Ü∂« ~°∞KÕ¿ã q^•ºÅÜ«∞=Ú#∞ U~°Ê~°Kå#∞. Kå}‰õΩº_»∞
K«^Œ∞=Ù K≥¿ÑÊ #ÅO^• qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞=ÚÖ’, XˆH™êi Ѩk"ÕÅ=∞Ok q^•º~°∞÷Å∞ K«^Œ∞=Ù‰õΩ<Õ"å~°∞. <å‰õΩ ‰õÄ_® JÖψQ
Ѩk"ÕÅ=∞Ok q^•º~°∞Å ÷ ‰õΩ XˆH™êi q^Œº <ÕiÊOKåÅx LOk. HÍh WHõ¯_» JO`«=∞Ok Ѩ@~ì̂ ! x#fl"≥Ú#fl\˜=~°‰Ωõ WHõ¯_»
Ô~O_»∞"ÕÅ Zxq∞k =O^ŒÅ=∞Ok LO_Õ"å~°∞. WѨÙÊ_»∞ <åÅ∞QÆ∞"ÕÅ=∞Ok JÜ«∂º~°∞. L#fl *ÏQÍÖ’ ZO`« ‰õΩH˜¯<å
<åÅ∞QÆ∞"ÕÅ=∞Ok HõO>Ë Z‰õΩ¯= Ѩ@ì~°∞. HÍh <å =∞#ã¨∞û Ö’x HÀiHõ Uq∞@O>Ë Kå}‰õΩº_»∞ Uq^èŒOQÍ Ñ¨k"ÕÅ=∞OkH˜
áê~îåÅ∞ K≥ÑÊ≤ "åix Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<Ö £ ’#∂, „ѨÑO¨ K«=∞O`«\Ï Ñ¨OÑ≤OKÕ"å_À JÖψQ WHõ¯_» ‰õÄ_® [~°QÍe. PÜ«∞<Õ K«O„^ŒQ∞Æ Ñ¨Ù_Î flç
K«„Hõ=iÎQÍ KÕâß_»∞. <å HÀiHõ ‰õÄ_® W@∞=O\˜ J<ÕH=õ ∞Ok <Õ`Å « #∞ `«Ü∂« ~°∞KÕÜ∂« Åx. HÍh KÕÜ∞« ÖË#∞. ZO^Œ∞=Å¡#O>Ë
™ê÷# JÉèÏ==Ú#flk Hõ#∞Hõ. JÖÏO@ѨÙÊ_»∞ K«^Œ∞=Ù K≥ѨÊÖË#∞ Hõ^•! =∞i <å „Ñ¨}ÏoˆHq∞\˜? XHõ „H˘`«Î 㑯"£∞ LOk. D
QÆ∞~°∞ѨÓi‚=∞<å_»∞ ^•x QÆ∞iOz g∞‰õΩ K≥áêÊe. J^Õq∞@O>Ë „Ѩ*Ï˝q^•ºÅÜ«∞=Ú WHõ¯_Õ #_»∞ã¨∞OÎ k. ZO^Œ∞HõO>Ë Hˆ O„^Œ=Ú
W^Õ Hõ^.Œ â◊HΘ Ü≥ÚHõ¯ L^Œƒ=ù =Ú WHõ¯_»#∞OKÕ [~°∞QÆ∞`«∞Ok. *ˇ#~ˆ @~ü WHõ¯_Õ ÃÑ@ì|_»∞`«∞Ok. HÍh J<ÕHKõ À@¡ „Ѩ*Ï˝áê~îâ° ßÅÅ#∞
9
=∞#O ™ê÷Ñ≤OKåe. WO^Œ∞H˘~°‰õΩ WHõ¯_»∞#fl g∞ JO^ŒiH© XHõ Ѩx JѨÊyã¨∞Î<åfl#∞. XHõ <≥Å~ÀAÅ∞ áê~î°º„Hõ=∞=Ú QÆÅ
„Ѩ*Ï˝áê~îâ° ßÅÅ∞ WHõ¯_Õ [~°∞QÆ∞`å~Ú, HÍh Ѩk¿ÇÏ#∞~ÀAÅ áê~ „Hõ=∞=Ú QÆÅ áê~îâ° ßÅÅ∞ =∞# HÍ~°ºHˆ „∆ `åÅÖ’, â◊HÑΘ ~‘ åî ÅÖ’
[~°∞QÆ∞`å~Ú. WHõ¯_» LfÎ~∞° Ö ‚ #·ˇ "åiH˜ ÃÑ^ŒÃÌ ã·A „Ѩ=∂}Ѩ„`«=Ú W=fi|_»∞`«∞Ok. HÍh JHõ¯_» LfÎ~∞° Ö ‚ #·ˇ "åiH˜ z#flÃã·A
„Ѩ=∂}Ѩ„`«=Ú W=fi|_»∞`«∞Ok. ѨsHõ∆Å∞ JHõ¯_® x~°fiÇ≤ÏOѨ|_»`å~Ú. JHõ¯_» ‰õÄ_® <Õ#∞ <Õ`«Å#∞ `«Ü«∂~°∞KÕ™êÎ#∞.
q∞=∞‡efl <Õ#∞ Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<£ Ü≥ÚˆH¯ HÍ^Œ∞ ã¨OѨÓ~°‚ qâ◊fi=Ú Ü≥ÚHõ¯ <Õ`Å« ∞QÍ `«Ü∂« ~°∞KÕÜ∞« ^ŒÅK«∞‰õΩ<åfl#∞. Ç≤ÏO^Œ∞™ê÷<Ö£ ’ <Õ#∞
Ѩk–Ѩk „QÍ=∂Å ã¨=¸Ç¨Å#∞ U~°Ê~°z g\˜H˜ XHõ =ºH˜Îx ÉÏ^茺`« =Ç≤ÏOK«=∞x HÀ~å#∞, JHõ¯_» „Ѩ*Ï˝áê~î°âßÅÅ∞ #_»∞Ѩ=∞x
J_»∞QÆ∞`«∞<åfl#∞. „H˜O^Œ\˜ ã¨O=`«û~°O <å =∂@g∞^Œ g∞ÖÁ H˘O`«=∞Ok Ü«∞*Ï˝Å∞ KÕâß~°∞, H˘O`«=∞Ok â◊HÑΘ ~‘ åî Å∞ ™ê÷ÑO≤ Kå~°∞,
WOH˘O^Œ~°∞ WOˆH^À KÕâß~°∞. D q^èŒOQÍ <Õ#∞ K≥Ñ≤Ê# "ÕÖÏk HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ g∞~°∞ KÕѨ\Ïì~°∞. D ã¨O=`«û~°O g∞~°∞ D
x~°‚Ü«∂xfl fã¨∞‰õΩx "≥à◊§O_ç – <Õ#∞ „Ѩ*Ï˝áê~î°âßÅ ™ê÷Ñ≤™êÎ#∞ ÖËHõ W`«~°∞ʼnõΩ „Ѩ*Ï˝áê~î°âßÅ #_»Ñ¨=∞x „¿Ñ~°} W™êÎ#∞. D
ѨxÖ’ g∞‰õΩ U q^èŒ"≥∞ÿ# J=~À^è•Å∞ ~å=Ù.
D QÆ∞~°∞ѨÓi‚=∞ #∞Oz g∞~°∞ XHõ Ѩx K≥Ü∞« ºO_ç. x~°O`«~=° Ú g∞~°∞ ^Õ=`«Åx J#∞Éè∂í u K≥O^ŒO_ç. ZÅ∞QÆ∞|O@∞¡,
HÀ`«∞Å „_≥ã∞¨ û "Õã∞¨ ‰õΩ<åfl=∞#∞HÀO_ç. XHõ_∞» ÖÏbÛ "Õã∞¨ ‰õΩx ‰õÄ~°∞Û<åfl_»∞, XHõ_∞» ѨOK« Hõ@∞ì‰Ωõ x ‰õÄ~°∞Û<åfl_»∞, WOH˘Hõ_∞»
Hõà§◊ *’_»∞ ÃÑ@∞ì‰Ωõ x ‰õÄ~°∞Û<åfl_»∞, JO^Œ~∂° U^À XHõ\˜ ^èiŒ OKÕ L<åfl~°∞. HÍh g∞~°∞ "åã¨"Î åxH˜ ^Õ=`«Å∞. g∞~°∞ "åã¨"Î åxH˜
XHõ qâı+¨"≥∞ÿ# Ѩx H˘~°‰õΩ, qâı+¨"≥∞ÿ# L^ÕÌâ◊º=Ú`À XHõ qâı+¨ PǨfi#O g∞^Œ g∞~°∞ Ѩx K≥Ü«∞º\ÏxH˜ =KåÛ~°∞. Wk
"≥Ú^Œ\˜ q+¨Ü«∞O. Ô~O_»=k Uq∞@O>Ë, „ѨѨOK«OÖ’x, ^Œ∞„+¨Ê=$`«∞ÎÅ#∞ `˘eyOz, 㨄`«Ê=$`«∞ÎÅ#∞ Jaè=~°ú# KÕÜ«Ú@
J`«ºO`« Hõ+=ì¨ Ú`À ‰õÄ_»∞‰õΩ#fl Ѩx Jx g∞‰õΩ JxÑ≤™ÈÎOk. nxH˜ ã¨O|OkèOz# <À„ã¨_ì ®=∞ãπ Ü≥ÚHõ¯ ~å[<≥u· Hõ Éèqí +¨º"å}˜
g∞‰õΩ K≥áêÊ#∞ Hõ^•. WѨÙÊ_»∞ <å Éèqí +¨º"å}˜ K≥ÑÙ¨ <Î åfl#∞. <Õ#∞ g∞ â◊„`«∞=ÙÅO^Œih K«O¿Ñâß#∞, J_»O¤ ‰õΩÅhfl `˘ÅyOKÕâß#∞.
"å~°O^Œ~°∂ r=K«Ûù"åÖË. g∞ H˘~°‰õΩ „âıÜ«∞™œÉèÏQͺÖË q∞yeÛ=ÙOKå#∞. g∞H˘~°‰õΩ H˜s@=Ú ã≤^ŒúOQÍ =Ù#flk. Q˘Ñ¨Ê`«#=Ú
ã≤^OúŒ QÍ =Ù#flk. g∞~°∞ ^•xx fã¨∞HÀO_ç.
<Õ_∞» <Õ#∞ K≥Ñʨ ^ŒÅ∞K«∞‰õΩ#fl =¸_»= q+¨Ü∞« O Uq∞@O>Ë, D ã¨=∂*ÏxH©, ^ÕâßxH©, „ѨÑO¨ KåxH© XHõ ÅHõ∆ HÍ~°ºHõ~ΰÅ#∞
JO^Œ*Ë™êÎ#<Õ ã¨OHõÅÊ=Ú <≥~°"Õ~°Û\ÏxH˜ #ÅO^• qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞=Ú ™ê÷~ÚÖ’ XHõ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞=Ú#∞ ™ê÷Ñ≤™êÎ#∞ Jx
x~°‚~ÚOK«∞‰õΩ<åfl#∞. D ѨxÖ’ g∞~°∞ <å‰õΩ ã¨Ç¨Ü«∞Ѩ_»O_ç. Jk ZÖÏQÆO>Ë Ñ¨k¿ÇÏ#∞ – Ѩk¿ÇÏ#∞ ~ÀAÅ áê~î°º„Hõ=∞=Ú
QÆÅ „Ѩ*Ï˝áê~îâ° ßÅÅ∞ g∞ g∞ Hˆ „∆ `åÅÖ’ x~°fiÇ≤ÏOK«\ÏxH˜ „ѨÜ∞« uflOK«O_ç. <Õ#Hõ¯_çH˜ áê~îåÅ∞ K≥Ñʨ \ÏxH˜ ~åÖË#∞. HÍh <å
â◊H˜Îx™êÎ#∞, <å |∞kúx™êÎ#∞, <å ÉèÏ=#e™êÎ#∞, <å „áê}â◊H˜Îx™êÎ#∞, <å r=hâ◊H˜Îx™êÎ#∞. JO^Œ∞=Å¡ D áê~î°âßÅ #∞O_ç
|Ü«∞@H˜ =zÛ#"å_»∞ KåÖÏ =∂iáÈ`å_»∞.
Zxfl Ѩ#∞Å∞ K≥áêÊ#∞? =¸_»∞. WOH˘Hõ Ѩx K≥Ñʨ É’`«∞<åfl#∞ *Ï„QÆ`QΫ Í q#O_ç. <Õ#∞ XHõ Ü«Ú^•úxfl "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ\Ïì#∞.
^Œ∞„+¨Ê=$`«∞ÎÅ x~°∂‡Å# H˘~°‰õΩ Ü«Ú^Œú=Ú "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ\Ïì#∞. 㨄`«Ê=$`«∞ÎÅ ã¨O=~°ú# H˘~°‰õΩ Ü«Ú^Œú=Ú "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ\Ïì#∞.
~å=∞~å[º ™ê÷Ñ#¨ H˘~°‰Ωõ Ü«Ú^Œ=ú Ú "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ\Ïì#∞. ÅOHÍ^Œ=∞#=Ú H˘~°‰Ωõ Ü«Ú^Œ=ú Ú "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑ\Ïì#∞. Wk KåÖÏ ÃÑ^ŒÌ
Ѩx. WO^Œ∞Ö’ HõëêìÅ∞ ‰õÄ_® =™êÎ~Ú. HÍh P HõëêìÅ#∞ g∞ =~°‰õΩ ~åx=fi#∞. "å\˜#xflO\˜h <å g∞^Õ "Õ¿ãã¨∞‰õΩO\Ï#∞.
~å}Ï ™êOQÍ J<Õ J`«#∞ `«# Ãã·x‰õΩÅ g∞^Œ ZHõ¯_» HõuÎ"Õ@∞ Ѩ_»É’`ÀO^À QÆ=∞xOz, JHõ¯_çH˜ ѨiÔQ`«∞ΉõΩO@∂ "≥o§ P
^≥|ƒ#∞ `«#g∞^Œ fã¨∞‰õΩ<Õ"å_»∞. "å~°O^Œi|^Œ∞Å∞ |Öˇ¡=ÚÅ∞, Hõ`«∞ÎÅ ^≥|ƒÅ∞ `«#∞ ã‘fiHõiOKÕ"å_»∞. Dq^èŒOQÍ PÜ«∞#
J<Õ‰õΩÅ#∞ ~°H˜∆OKå_»∞. PÜ«∞# â◊s~°O g∞^Œ Z#Éèˇ· ^≥|ƒÅ∞ `«yÖÏHõ =¸~°Ûù`À Ѩ_çáÈÜ«∂_»∞, JѨÙÊ_Õ `«# Ѩxx Páê_»∞.
<å‰õΩ Z#Éèˇ· ^≥|ƒÅ∞ `«yÖËO`«=~°‰õΩ, U ÉÏ^è• g∞ =~°‰õΩ ~åx=fi#∞. HõëêìÅ∞ =¿ãÎ <å g∞^ŒˆH =™êÎ~Ú. ѨÓ~°fi=Ú ‰õÄ_®
JÖψQ [iyOk. NHõ$+¨µ_‚ Hç ˜ HõëêìÅ∞ =KåÛ~Ú, N~å=Ú_çH© HõëêìÅ∞ =KåÛ~Ú. ã‘`åѨÇϨ ~°} [iyOk. HÍh Z=iH˜ U"≥∞Oÿ k?
HÍh <å g∞^Œ‰õΩ WOH˘Hõ ~°Hõ"≥∞ÿ#@∞=O\˜ HõëêìÅ∞ ~åÉ’`«∞<åfl~Ú. ^•x QÆ∞iOz g∞‰õΩ q=~°OQÍ
`≥eÜ«∞*ËÜ«∞^ŒÅ∞K«∞‰õΩ<åfl#∞. HÍÅ<Õq∞ L`«Ê#fl=Ú KÕã≤#@∞=O\˜ Hõ+¨ì=ÚÅ∞ Wq. HÍÅ<Õq∞ ~å=}∞_ç ‰õΩ@∞Oc‰õΩ_»∞.
J`«_»∞ JO^Œi |∞kúx „Éèí+¨µìѨ\˜ì™êÎ_»x 㨯O^èŒ Ñ¨Ù~å}=ÚÖ’ Hõ^äŒ =ã¨∞ÎOk. J`«x J#fl ‰õΩOÉèíHõ~°∞‚_»∞. J`«_»∞
Ü≥∂QÆ=Ú#Éèºí ã≤OKå_»∞, `«Ñ㨠∞¨ û KÕâß_»∞. J`«#∞ P~°∞ <≥ÅÅ∞ "≥∞ʼnõΩ=QÍ LO_ç XHõ~ÀA =∂„`«"∞Õ x„^ŒáÈ=\ÏxH˜ =~°=Ú
10
J_»QÍÅ#∞‰õΩ<åfl_»∞. HÍh HÍÅ<Õq∞ J`«x |∞kúx ZÖÏ „Éè+í µ¨ Ñì \ ¨ Oì˜ Kå_»O>Ë, ‰õΩOÉèHí ~õ ∞° _‚ ∞» P~°∞ <≥ÅÅ∞ Ѩ_∞» ‰õΩx, XHõ ~ÀA
"≥∞ʼnõΩ=QÍ LO_Õ@@∞ì =~°=∞_çQˆ âß_»∞. J`«<Õ Hõ#∞Hõ P~°∞ <≥ÅÅ∞ "≥∞ʼnõΩ=QÍ LO_Õ =~°=Ú J_çy=ÙO>Ë, ~å=}Ïã¨∞~°∞_»∞
=¸ÅH˜ ‰õÄ~°∞Ûx LO_»=Åã≤ =KÕÛk. W^Õq^èOŒ QÍ =∂sK«∞_»∞ ‰õÄ_® `«Ñ㨠∞¨ û KÕâß_»∞. J`«#∞ ã¨fi~°=æ Ú á⁄O^•Å#∞‰õΩ<åfl_»∞.
HÍh, HÍÅ<Õq∞ J`«x |∞kúx ZÖÏ „Éè+í µ¨ Ñì \ ¨ Oì˜ Kå_»O>Ë, <Õ#∞ ã¨fi~°Oæ "≥àϧe Jx HÀ~°∞HÀ#∞, <Õ#∞ |OQÍ~°∞ÖË_ç J~ÚáÈ"åÅx
HÀ~°∞‰õΩO\Ï#∞ Jx J#∞‰õΩ<åfl_»∞. ZO^Œ∞HõO>Ë, =∂=¸Å∞ K«~‡° O L#fl ÖË_xç XHõ "Õ@QÍ_Õ "Õ\Ï_»∞`å_»∞, HÍh |OQÍ~°∞ÖË_xç
=O^Œ=∞Ok "Õ@QÍà◊√§ "Õ\Ï_»`å~°∞. JO^Œ∞=Å¡ J`«#∞, áêѨO Kè^« ‡Œ "Õ+O¨ Ö’ ZHõ¯_À =∂~°∞=¸Å ^•‰õΩ¯x ‰õÄ~°∞Û<Õ"å_»∞.
HÍh XHõ¯™êi J`«#∞ |OQÍ~°∞ÖË_Qç Í Éˇ\ · H˜ ˜ =KåÛ_»∞. ã‘`« HÀiHõ "Õ∞~°‰Ωõ , N~å=Ú_»∞ J`«xfl K«O¿Ñâß_»∞.
㨯O^èŒÑ¨Ù~å}OÖ’x HÍÅ<Õq∞ Hõ^äŒ#∞ <Õ#∞ g∞‰õΩ qxÑ≤ã¨∞Î<åfl#∞. ѨÓ`«#‰õΩ ã¨O`å#=Ú ÖË^Œ∞. HÍÅ<Õq∞ P"≥∞`À
J<åfl_»∞, h‰õΩ Ñ≤Å¡Å∞ ÖË~°∞Hõ^•, #∞=Ùfi =∂ºlH± =∞O„`åxfl fã¨∞‰õΩx, NHõ$+¨µ‚_çH˜ áêe=Ùfi. h áêÅ∞ „`åQÆQÍ<Õ J`«#∞ `«#
`«e¡x =∞iÛáÈ`å_»∞. h ^ŒQÆæ~°ˆH =KÕÛ™êÎ_»∞. HÍÅ<Õq∞ =∂@ÅH˜ ÖÁOyáÈ~Ú, ѨÓ`«# <å‰õΩ H˘_»∞‰õΩ ÖË_»∞ Hõ^•, Ü«∞â’^Œ
H˘_»∞‰õΩx `≥K«∞Û‰õΩO^•=Ú J#∞‰õΩx "≥o§Ok. H˘_»∞‰õΩ ^˘~°HõÖË^Œ∞ Hõ^•, z=iH˜ `«# „áê}ÏÖËfl WK«∞ÛHÀ=Åã≤ =zÛOk.
â◊¥~°Ê° }Y`À HÍÅ<Õq∞ WÖÏ J<åfl_»∞ – h=Ù ÃÑo§ KÕã∞¨ ‰õΩO\Ï"å? P"≥∞, ã¨~ˆ JOk. HÍÅ<Õq∞ J<åfl_»∞ – ~åHõã∆ ∞¨ Å∞ #Å¡QÍ,
=∂Oã¨O uO@∂, ™ê~å „`åQÆ∞`«∂ LO\Ï~°∞, x#∞fl H˘_»`å~°∞, u_»`å~°∞ ‰õÄ_®, JO^Œ∞=Å¡ h‰õΩ „ѨÑO¨ K«OÖ’<Õ JO^ŒiHõO>Ë
JO^ŒOQÍ L#fl ÃÑo§H˘_»∞‰õΩx K«∂Ñ≤™êÎ#∞. #∞=Ùfi "≥à◊§@"Õ∞ PÅâ◊ºO ÃÑà‹·§áÈ`«∞Ok. ÃÑo§H˘_»∞‰õΩ ¿Ñ~°∞ ~å=Ú_»∞. J`«x
`«O„_çH˜ =¸_»∞ ÃÑo§à◊√§ JÜ«∂º~Ú. ~å=Ú_çH˜ ~Ô O_»∞ ÃÑo§à◊√§ KÕ~Ú^•ÌO. ã‘`« F ѨH¯õ # Ѩ_=ç ÙO@∞Ok. #∞=Ófi LO\Ï=Ù.
HÍh, ~å[ã≤OǨã¨#O g∞^Œ #∞"Õfi ‰õÄ~°∞ÛO\Ï=Ù. #∞=Ùfi `≥Å¡|_»`å=Ù, h Ñ≤Å¡Å∞ ‰õÄ_® `≥Å¡QÍ LO\Ï~°∞. â◊¥~°Ê}Y,
HÍÅ<Õq∞ =∂@ÅÖ’ Ѩ_ç, ~å=∞K«O„^Œ∞_ç ^ŒQÆæ~°‰õΩ "≥o¡, ^Œ∞~°æu áêÖˇ·Ok. P"≥∞ |∞kúx HÍÅ<Õq∞ „Éèí+¨µìѨ~°Kå_»∞. J`«#∞
=∞O^è~Œ ° |∞kúx ‰õÄ_® „Éè+í µ¨ Ñì \
¨ K
ì˜ åÛ_»∞. J`«#∞ J<åfl_»∞ – <Õ#∞ Éè~í `° ∞« _ç`À h ÃÑo§ KÕ~ÚOKÕ™êÎ#∞. D HÔ Hˆ· ~Ú L#fl^Õ, Jk
K«xáÈ`«∞Ok, P `«~°∞"å`« #∞"Õfi ~å}˜q J=Ù`å=Ù, ~å[ºO UÅ∞`å=Ù. HÍh JO^Œ∞‰õΩ #∞=Ùfi XHõ Ѩx KÕÜ«∂e– ÔH·ˆH~Ú,
Éè~í `° ∞« _çH˜ ~å[ºO =KÕÛ@@∞ìQÍ K«∂ã¨∞HÀ"åe. =∞O^è~Œ ° |∞kúx J`«#∞ ZO`« „Éè+í µ¨ Ñì ~¨ K° Q« eÆ QÍ_»O>Ë, P"≥∞ HÔ Hˆ· ~Úx U^Àq^èOŒ QÍ,
`«# Ѩx [iˆQ@@∞ì LѨÜ∂≥ yOK«∞‰õΩOk. Dq^èOŒ QÍ J<ÕHõ qz„`«"ëÕ êÅ∞ "Õã≤ J`«#∞ =∞O^è~Œ x° ã¨~fi° <åâ◊#O KÕâß_»∞.
HÍÅ<Õq∞ Ü≥ÚHõ¯ D ã¨OѶ∞¨ @#Å∞ g∞ JO^ŒiH© =iΙêÎ~Ú. <Õ#∞ „áê}O HõO>Ë Z‰õΩ¯=QÍ ÉèÏqOKÕ <å Ñ≤ÅÅ ¡ #∞, <å
ǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú Ü≥ÚHõ¯ ÉèÏQÍÅ#∞, "Õ~°∞KÕÜ«∞\ÏxH˜, "åi |∞kúx „Éèíq∞OѨKÕÜ«∞\ÏxH˜, XHõ HÍÅ<Õq∞ „Ѩܫ∞uflã¨∞Î<åfl_»∞.
QÆ∞~°∞=ÙQÍ~°∞, J~Ú`Õ g∞‰õΩ KåÖÏ #+¨ìO =ã¨∞ÎOk Hõ^•? ~å^Œ∞ <åÜ«∞#, <åˆHO #+¨ìO =ã¨∞ÎOk! WѨÙÊ_Õ D Ñ≤Å¡Å∞,
áê_»∞`«∞<åfl~°∞ Hõ^• – '' HÀ~¸ ™ê^ä£ # ^Õ, `À JˆHÖÏ K«Öò ——. (Z=~°∂ ‰õÄ_® ~åHõáÈ`Õ, XO@iQÍ "≥à◊√¡). XO@iQÍ<Õ <Õ#∞
"≥o§áÈ`å#∞. XO@iQÍ<Õ "å=∞#∞_»∞ Ѩ$käfix H˘eKå_»∞. XO@iQÍ<Õ Ñ¨~°â◊√~å=Ú_»∞ 21 ™ê~°∞¡ Ѩ$käfi ÉèÏ~åxfl `«yæOKå_»∞.
XO@iQÍ <Õ<gÕ ∞ `«‰Ωõ ¯="å_çx HÍ^Œ∞. HÍh <å‰õΩ <å Ñ≤ÅÅ ¡ O>Ë KåÖÏ „¿Ñ=∞. Z=Ô~<· å <å Ñ≤Åe¡ fl, <å #∞Oz ÖωõΩ¯xáÈ`Õ,
^˘OyeOK«∞‰õΩxáÈ`Õ – WO\˜Ö’x Ñ≤Åe¡ fl Z=Ô~<· å fã¨∞‰õΩáÈ`Õ, `«e^¡ OŒ „_»∞ÅH˜ ^Œ∞óYO =ã¨∞OÎ k Hõ^•. JÖψQ, XHõ HÍÅ<Õq∞,
<å #∞O_ç <å Ñ≤Å¡Å#∞ ^Œ∂~°O KÕ¿ã¿ãÎ, "Õ~åÊ@∞"åkQÍ =∂ˆ~Û¿ãÎ <å‰õΩ KåÖÏ ^Œ∞óYO =ã¨∞ÎOk. U HÍÅ<Õg∞ "åi |∞kúx
„Éèí+¨ì=Ú KÕÜ«∞_»∞Hõ^• Jx, <å 24,000 Ñ≤Å¡Å QÆ∞iOz <Õ#∞ ZѨÙÊ_»∂ ÉèíÜ«∞Ѩ_»∞`«∂O\Ï#∞. HÍÅ<Õq∞ =Å¡ <å‰õΩ KåÖÏ
#ëêìÅ∞ =™êÎ~Ú. <å‰õΩ J^Õ PO^Àà◊# `«Ñʨ WOHõ U PO^Àà◊<å ÖË^∞Œ . q∞+¨<£ QÆ∞iOz ɡOQÆÖ^Ë ∞Œ . Kå=Ù QÆ∞iOz ÉèÜ í ∞« Ѩ_#» ∞.
Ѩx QÆ∞iOz zOuOK«#∞. q∞+¨<£ =$kú K≥O^Œ∞`«∞Ok, WOHÍ =$kú K≥O^Œ∞`«∞Ok. ^•x QÆ∞iOz PÖ’zOK«=Åã≤# J=ã¨~O°
<å‰õΩ ÖË^∞Œ . Ѩx ZÖÏQÀ qã¨iÎ ã¨∞OÎ k Hõ^.Œ QÆOQÆÖ’ =~°^Å Œ ∞ =ã¨∂<Î Õ LO\Ï~Ú, PQÆ=Ù Hõ^.Œ "å\˜x PѨÖ=Ë Ú ‰õÄ_®. q∞+¨<£
QÆ∞iOz ã¨Ç¨Ü«∞Ѩ_»=∞x <Õ<Õg∞ J_»QÆ@O ÖË^Œ∞. HÍx ZO^Œ∞‰õΩ JO@∞<åfl#∞ JO>Ë, g∞~°∞ ÖÏÉèíOÖ’ LO\Ï~°∞ – g∞~°∞
<Õ`«Ö∫`å~°∞. ã¨~åÌ~ü Ѩ>ËÖò, <≥„Ǩ˙, *Ï~ü˚ "å+≤OQÆì<£, J„|ǨÏO eOHõ<£ J~ÚáÈ`å~°∞. <Õ`«Å∞ J=_»O Z=iH˜ W+¨ì"≥∂, "å~°∞
=ÚO^Œ∞‰õΩ ~°O_ç. <å`À J_»∞QÆ∞Ö’ J_»∞QÆ∞ HõÅѨO_ç, Éèí∞[=Ú`À Éèí∞[=Ú HõÅѨO_ç. Hõeã≤ #_»=HõáÈ`Õ, Ü≥∂QÆ∞ºÖˇ·#
=º‰õΩÅ Î ∞QÍ ZÖÏ J=Ù`å~°∞?
D ~ÀA WOHõ Ug∞ K≥Ñʨ ^ŒÅ∞K«∞HÀÖË^∞Œ . <å Ñ≤Å¡Å∞, Z=i<≥·`Õ <Õ#∞ QÆ∞O_≥H˜ ǨÏ`«∞ΉΩõ x ÃÑOz áÈ+≤OKå<À, "å~°∞ <å
11
Kèåu #∞O_ç "Õ~°∞ H͉õÄ_»^Œ∞. g∞~°∞ <å Kèåu #∞O_ç "ÕÔ~·`Õ, <å‰õΩ KåÖÏ ^Œ∞óY"≥Úã¨∞ÎOk, KåÖÏ Hõ+¨ìO JxÑ≤ã¨∞ÎOk. WOHõ
^Õx=Å¡#∂ <å‰õΩ Hõ+¨ìO JxÑ≤OK«^Œ∞, ÉÏ^èŒ JxÑ≤OK«^Œ∞. HÍh, D zxfl zxfl Ñ≤Å¡Å∞, Z=ig∞^Œ <å‰õΩ KåÖÏ ÃÑ^ŒÌ ÃÑ^ŒÌ
Pâ◊Å∞<åflÜ≥∂, "åˆ~ <å#∞Oz q_çáÈ`Õ, "åˆ~ <å‰õΩ q~À^èŒ∞Öˇ·`Õ, <å‰õΩ KåÖÏ ÉÏ^èŒxÑ≤ã¨∞ÎOk. HÍÅ<Õq∞x <Õ#∞ Uq∞
J#QÆÅ#∞, J`«_∞» ‰õÄ_® ÉèQí =Æ O`«∞x ã¨$¿+ì Hõ^.Œ J`«<Õ ÖËHáõ È`Õ, ÅOHõ Ü≥ÚHõ¯ ã¨~fi° <åâ◊#O ZÖÏ [iˆQk? ~å=}Ïã¨∞~°∞_»∞,
ã‘`«#∞ JѨǨÏiOK«HõáÈ`Õ – Jk ‰õÄ_® HÍÅ<Õq∞ Ü≥ÚHõ¯ =∂ÜÕ∞ – ~å=} ã¨Ç≤Ï`«OQÍ ÅOHõ#∞ ã¨~°fi<åâ◊#=Ú KÕÜ«∞QÆeˆQ
^è~·≥ º° O Z=iH˜ LO@∞Ok? ZHõ¯_≥H¯õ _» HÍÅ<Õq∞ J_»∞QÆ∞ Ѩ_#ç ^À, JHõ¯_» ǨǨHÍ~åÅ∞ L^Œƒqù OKå~Ú.
JO^Œ∞=Å¡ <Õ#∞ K≥Ñʨ ^ŒÅ∞Û‰õΩ#fl, <åÅ∞QÀ q+¨Ü∞« O UO@O>Ë, <å Ü≥ÚHõ¯ U Ñ≤Å"¡ å_»∂, <å Kèåu #∞O_ç "Õ~=° ‰õÄ_»^∞Œ .
U ^˘OÔQ<· å, U ÉÏÉÏrÜ≥∞ÿ <å, gix `«# ã¨OzÖ’ "Õã∞¨ ‰õΩx "≥o§áÈ`Õ, <å‰õΩ KåÖÏ ÉÏ^è"Œ ãÕ ∞¨ OÎ k. <å „Ñ≤Ü∞« "≥∞#ÿ Ñ≤Å"¡ å_»∞,
<å #∞Oz ^Œ∂~°"∞≥ `ÿ Õ Jk ZO`« Hõ+Hì¨ ~õ "° ∞≥ #ÿ ^À g∞~°∞ LÇ≤ÏOK«Ö~Ë ∞° . g∞~°∞ <Õ`åyi K«∂âß~°∞, [#`åáêiì ZÖÏ =ÚHõ¯ÖˇO· ^À
K«∂âß~°∞. ZÖÏ qÉË^•è Å∞ ã¨$+≤Oì K«|_»`åÜ≥∂ K«∂âß~°∞. g∞‰õΩ W@∞=O\˜ ã¨OѶ∞¨ @#Å∞ `≥Å∞ã¨∞. HÍh JO^Œ~∂° Hõeã≤ ZÖÏ
LO\Ï~À `≥eÜ«∞^Œ∞. XHõ\˜QÍ ZÖÏ LO_»QÆÅ~À `≥eÜ«∞^Œ∞.
<åÜ«∞#ÖÏ~å! D <åÅ∞QÆ∞ q+¨Ü∂« Å∞ QÆ∞~°∞OÎ K«∞HÀO_ç.
<Õ#∞ "≥Ú^Œ@ g∞‰õΩ UO K≥áêÊ#O>Ë, g∞~°∞ ZÅ∞QÆ∞|O@∞¡, HÀ`«∞Å ~°∂ѨOÖ’ L#fl ^Õ=`«Å∞.
~Ô O_»=k UO K≥áêÊ#O>Ë, g∞‰õΩ ¿Ñ~°∞ „Ѩu+ì̈Å∞ WÑ≤ÊOK«_®xH˜ g∞ q~À^è∞Œ ÅO^Œih K«O¿Ñâß#∞. g∞ H˘~°‰Ωõ ~å[º
ã≤OǨã¨#=Ú `«Ü∂« ~°∞QÍ LOKå#∞. h=Ù ^•xx ã‘fiHõiOK«∞.
=¸_»= q+¨Ü∞« O UO@O>Ë, h =ºH˜QÎ `Æ "« ∞≥ #ÿ ã¨=∞㨺Å∞, HõëêìÅ QÆ∞iOz zOuOK«=^Œ∞.Ì h =ºH˜QÎ `Æ « ã¨=∞㨺Å#∞,
HõëêìÅ#∞ Z=~°∞ x"åi™êÎ~°∞? <å ѨÙ}º=Ú, <å `«Ñ¨ã¨∞û P Ѩx KÕã¨∞ÎOk. KåÖÏHÍÅO „H˜O^Œ\˜#∞Oz, <Õ#∞ ‰õÄ_»Éˇ\˜ì#
ѨÙ}º=Ú, „Ѩu"˘Hõ¯iH© LѨÜ∂≥ QÆÑ_¨ ∞» `«∞Ok. HÍh H˘O`«=∞OkH˜ LѨÜ∂≥ QÆÑ_¨ ^» ∞Œ . <å Ѩx PˆQk HÍ^Œ∞, qã¨iÎ ã¨∂Î LO@∞Ok.
g∞~°∞ HÍÅ<Õq∞ #∞Oz q∞=∞‡efl g∞~°∞ ~°HO∆˜ K«∞HÀO_ç. ^•i `«ÑÊ≤ `Õ, <å‰õΩ ÉÏ^èŒ "Õã∞¨ OÎ k. <Õ#∞ ZO`«QÍ<À „¿Ñq∞Oz#
Ñ≤Å"¡ å_»∞ ZÖÏ =∂iáÈÜ«∂_»∞!! ZO`« „¿Ñ=∞`À, <Õ#∞ W`«xfl ÃÑOKå#∞, K«∂_»∞, WѨÙÊ_»∞ J`«#∞ ZHõ¯_≥H¯õ _» u~°∞QÆ∞`«∞<åfl_À!
^˘OQÆÅ =∞^躌 u~°∞QÆ∞`«∞<åfl_»∞. J_»∞‰õΩ¯<Õ"åà◊§ =∞^躌 u~°∞QÆ∞`«∞<åfl_»∞. ZHõ¯_≥H¯õ _À u~°∞QÆ∞`«∂ Ѩ_~» åxáê@∞¡ Ѩ_∞» `«∞<åfl_»∞.
g∞~°∞ WÖÏ KÕÜ∞« =^Œ∞.Ì
D <åÅ∞QÆ∞ q+¨Ü«∂ÖË g∞‰õΩ K≥ѨÊ\ÏxH˜, =ã¨O`«Ñ¨OK«q∞ `«~°∞"å`« g∞ =∞^茺H˜ =KåÛ#∞. D<å\˜H˜ Wk KåÅ∞. D
q+¨Ü«∂Å QÆ∞iOz =∞m¡ =∞m¡ PÖ’zOK«O_ç. g∞ Ѩxx <Õ#∞ K«∂ã¨∞‰õΩO\Ï#∞. g∞~°∞ ^Õ=`«Åx QÆ∞~°∞ÎOK«∞HÀO_ç – ¿Ñ~°∞
„Ѩu+¨ìÅ∞, ã≤OǨã¨#=Ú á⁄O^•e – g∞~°∞ <Õ`«Å∞ J"åfie. JO`ÕHÍHõ, ã¨Oz L#fl ÉÏÉÏrÅ`À *Ï„QÆ`«ÎQÍ LO_®e. "å~°∞
ã¨OzÖ’ q∞=∞‡efl "Õã¨∞‰õΩx áêiáÈ=K«∞Û. WHõ g∞ #∞Oz ÃãÅ=Ù fã¨∞‰õΩO\Ï#∞.

FO âßOu FO âßOu FO âßOu.

12
Ѩ~°=∞ ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ "Õ^Œ=¸iÎ, `«áÈx+¨ì, Ü«ÚQÆ¢^Œ+¨ì
ѨO_ç`« ¢j~å=∞â◊~°‡ PKå~°º [#‡ â◊`åcÌã¨=∂~ÀǨÏ=Ú
(=ã¨O`«Ñ¨OK«q∞ 2011 Ѷ≤„|=i 8 #∞O_ç 2012 [#=i 28 =ã¨O`«Ñ¨OK«q∞ =~°‰õΩ)

HÀ\Ï¡k ã¨O=`«û~åÅ ¢H˜O^Œ@, Ѩ$näfi ¢QÆÇ¨Ï x~å‡}O #∞Oz 1985 ã¨O=`«û~°O =~°‰õΩ QÆ_çzáÈ~Ú#
HÍÅ=Ú =∞iÜ«Ú <Õ_»∞ KÕÜ«∞=Åã≤# Ѩx QÆ∞iOz qkèq^è•<åÅ∞ `≥Å∞ã¨∞‰õΩx Ѩx
KÕÜ«∞QÆÅ∞QÆ∞`«∞<åfl=Ú. HÍh WHõ =∂#=*Ïu, 2012 ã¨O=`«û~°O ֒ѨŠJO^ŒiH© =∂~°æ^Œ~°≈#=Ú
KÕÜ«∞^ŒÅz#"å~°∞ Éèíq+¨º`«∞Î ÅHõ∆º=Ú#∞|\˜ì <Õ\˜ HÍ~°º¢Hõ=∂Å#∞ KÕѨ\Ïìe.

13
Ѩ~°=∞ ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ "Õ^Œ=¸iÎ, `«áÈx+¨ì, Ü«ÚQÆ¢^Œ+¨ì
ѨO_ç`« ¢j~å=∞â◊~°‡ PKå~°º [#‡ â◊`åcÌã¨=∂~ÀǨÏ=Ú
(=ã¨O`«Ñ¨OK«q∞ 2011 Ѷ≤„|=i 8 #∞O_ç 2012 [#=i 28 =ã¨O`«Ñ¨OK«q∞ =~°‰õΩ)

=∞#q∞ѨC_»∞ F Ju =ÚYº"≥∞#ÿ HÍ~°º„Hõ=∞OÖ’ áêÅ∞ѨOK«∞HÀÉ’`«∞<åfl=Ú. Jk =ã¨O`«ÑO¨ K«q∞,


2011 Ѷ≤„|=i 8 #∞O_ç 2012 [#=i 28 =ã¨O`«Ñ¨OK«q∞ =~°‰õΩ [~°∞QÆÉ’ÜÕ∞ ѨÓ[ºQÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ '[#‡
â◊`åcÌã¨=∂~ÀǨÏO—. J~Ú`Õ =∞#‰õΩ =ÚO^Œ∞, [#‡k#=Ú JO>Ë Uq∞\’ `≥eÜ«∂e. [#‡k#=Ú JO>Ë
ã¨~°fi„`å "åºÑ≤Oz =Ù#fl JYO_» KÕ`«#`«fi=Ú P ¢áê}˜ â◊s~°O ^•fi~å <Õ~°∞ÛHÀ=Åã≤#, KÕÜ«∞^ŒÅz#
Ѩ#∞Å∞ <≥~"° ~Õ Û° \ÏxH˜ Éè∫uHõ â◊s~°=Ú fã¨∞‰õΩ#fl ~ÀA. JÖÏ ¢Ñ¨u ¢áê}˜ – Yx[, =$Hõ,∆ [O`«∞, =∂#=ÙÅ
– P`«‡ (r=# `«`«Îfi=Ú – Öˇ·Ñ¶π ¢Ñ≤xûѨÙÖò) H˘O`« qt+¨ì"≥∞ÿ# ѨÙ@ìHõ =ÚO^Õ x~åúiOK«∞‰õΩ#fl *Ï˝#=Ú#∞
ã¨=Úáêi˚OK«∞‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ J=`«iã¨∞ÎOk. JO^Œ∞ˆH QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ U=∞x K≥|∞`å~°O>Ë '<Õ#∞ J<ÕHõ
[#‡Öˇ`åÎ#∞, JO^Œ∞Ö’ =ÚYº"≥∞#ÿ q Hõc~°∞, ~å=∞^•ã¨∞, N~å=∞Hõ$+¨Ñ‚ ~¨ =° ∞ǨÏOã¨QÍ fã¨∞‰õΩ#fl [#‡Å∞—
Jx. JO>Ë D =¸_»∞ [#‡Å #_»∞=∞ QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ H˘xfl [#‡ÖˇuÎ<å J=hfl D =¸_»∞[#‡ÅÖ’
Ѩ#∞Å∞ KÕÜ∞« \ÏxH˜ HÍ=eû# J#∞Éè"í åÅ#∞ ã¨=∞‰õÄ~°∞ÛHÀ=\ÏxH˜ ã¨iáÈÜ«∂~Ú. JO^Œ∞KÕ`« QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅH˜
Jxfl [#‡Å∂ =ÚYº"≥∞ÿ#"Õ. =∞#=Ú PÜ«∞# t+¨µºÅO Hõ#∞Hõ =∞#H˜‰õÄ_® =ÚYº"Õ∞.
ѨÙ\˜#ì ~ÀA<å_»∞ „Ѩu XHõ¯~°∞ `«=∞ J#∞Éè"í åÅ#∞ ZO`« ÃÑOK«∞‰õΩ<åfl~°∞ J<Õk QÆ=∞xOK«∞HÀ"åe.
'<Õ#∞ WѨÊ\˜=é‰õΩ WO`« <Õ~°∞Û‰õΩ<åfl#∞, WHõ ~åÉ’ÜÕ∞ ã¨O=`«û~°OÖ’ D ÅH∆ͺxfl KÕ~°∞‰õΩO\Ï#∞ Jx
x~°~‚ ÚOK«∞HÀ"åe.— D<å_»∞ =∞x+≤ =∞#ã¨∞ûH˜zÛ# „áê=ÚYº`« ǨÏ$^ŒÜ∂« xH˜=fi_»OÖË^∞Œ . ǨÏ$^ŒÜ∞« OÖ’Oz
=zÛ# ÉèÏ"åÅ#∞ J}QÆ„^˘‰õΩ¯`«∞<åfl_»∞. JO^Œ∞ˆH QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞– P`«‡q㨇$u =∞# ã¨=∞㨺 JO\Ï~°∞.
JO^Œ∞‰õΩ ÉèÏ=ã¨O"Õ^Œ#Å∞ ÃÑOK«∞HÀ"åe.
¢Ñ¨f ѨÙ\˜ì#~ÀA =∞# P`«‡qâı¡+¨} – P`«‡ã¨=~°} – P`«‡x~å‡}=Ú – P`«‡qHÍã¨=Ú ZO`«
™êkèOK«QÆeQÍ=Ú J#fl^•xH˜ ѨsHõ∆ÖÏO\˜ ~ÀA. ѨsHõ∆#∞ q^•º~°∞÷ ÅO^Œ~°∂ XˆH~ÀA „"å™êÎ~°∞. Hõ#∞Hõ P
„ѨHÍ~°O =∞#O^Œi ѨÙ\˜#ì ~ÀAHõO>Ë Láê^蕺ܫÚ_»∞ x~°~‚ ÚOz# ѨÙ\˜#ì ~ÀA =ÚYº=Ú. =∞# ѨÙ\ì̃#~ÀA
U^≥·<å, =∞# QÆ∞~°∞^Õ=ÙŠѨÙ\˜ì#~ÀA<å\˜ ÅHõ∆º=ÚÖË =∞#H© =iΙêÎ~Ú. JO^Œ∞=Å¡ D â◊`åcÌã¨=∂~ÀǨÏO
J<Õk, U ÅHõ∆º=Ú#∞ „ѨѨOK«=Ú#‰õΩ JO^Œ*ËÜ«∞\ÏxH˜ QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ ѨÙ\Ïì~À ^•xfl JO^ŒKÕÜ«∞\ÏxH˜
=zÛ# ѨsH∆Í ã¨=∞Ü«∞=Ú. Hõ#∞Hõ [#‡ â◊`åaÌã¨=∂~ÀǨÏO KåÖÏ =ÚYº=Ú. =∞#=Ú QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ#∞,
PÜ«∞# ÅHõ∆º=ÚÅ#∞ ZO`«=~°‰õΩ J~°÷=Ú KÕã¨∞‰õΩx ^•xfl „ѨѨOKåxH˜ PK«~°}QÍ JO^Œ*Ëâß=Ú J<Õ
ѨsH∆Í ã¨=∞Ü«∞=Ú =∞#‰õΩ ~åÉ’`ÀOk. =∂#=`åfixH˜, =∂#=â◊s~°^è•iH˜ ѨsH∆Ík#=ÚÅ∞ [#‡
â◊`åcÌã¨=∂~ÀǨÏ=Ú. XHõ ã¨O=`«û~°=Ú D ѨsH∆Í HÍÅ=Ú (=ã¨O`«Ñ¨OK«q∞ 2011 Ѷ≤„|=i 8 #∞O_ç
2012 [#=i 28 =ã¨O`«Ñ¨OK«q∞), ѨsHõ∆ P~ÀA „"åã≤<å, ^•xHÀã¨O =ÚO^Õ ã¨#fl^Œú=∞ø`å=Ú Hõ^•!
JO^Œ∞‰õΩ ó
14
2008 _çÃãO|~°∞ Ö’QÍ Ñ¨ÓiÎ KÕÜ«∞=Åã≤# HÍ~°º¢Hõ=∂Å∞ ó
1. Ü«∞[˝=ÚÅ∞, [#‡k#, q"åǨÏk# ã¨O™ê¯~åÅ∞ ó
¢Ñ¨f ¢QÍ=∞OÖ’ ѨOK«‰õΩO_ô QÍÜ«∞¢f Ü«∞*Ï˝Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKåe. Jq ѨÓiÎ JÜ«∂ºHõ P ¢QÍ=∂Ö
Jxfl =∞O_»Å ˆHO¢^•ÅÖ’ #=‰õΩO_ô Ü«∞*Ï˝Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKåe. =¸_»= K«~°}OQÍ lÖÏ¡ ˆHO¢^ŒOÖ’
"≥Ú^Œ\˜ ~ÀA 10,000 =∞Ok =∞Ç≤Ïà◊Å`À HõÅâ◊Ü«∂¢`«, Ô~O_»=~ÀA L^ŒÜ«∞O 108 ‰õΩO_ôÅ`À QÍÜ«∞¢u
Ü«∞[˝O x~°fiÇ≤ÏOKåe. D x~åfiǨÏ}‰õΩ ¢Ñ¨u ¢QÍ=∞OÖ’#∞Oz 108 =∞Ok P ¢QÍ=∞OÖ’x h~°∞, =∞\˜ì
fã¨∞‰õΩx ~å"åe. D Ü«∞*Ï˝ÅÖ’ [#‡k#, q"åǨÏk# ã¨O™ê¯~åÅ∞ ™ê=¸Ç≤ÏHõOQÍ `«Ñʨ xã¨iQÍ [~°áêe.
[#‡k#, q"åǨÏk# ã¨O™ê¯~åÅ ¢áêâ◊™êκxfl JO^ŒiH© J=QÍǨÏ# JÜÕ∞ºÖÏ q=iOKåe.
Ü«∞*Ï˝ÅÖ’ áêÅ∞ѨOK«∞‰õΩ#fl ¢Ñ¨u =ºH˜Î [#‡k#, q"åǨÏk# `ÕnÅ∞ `«=∞ =^ŒÌ Éèí¢^ŒÑ¨~°z, PÜ«∂
`ÕnÅÖ’ "åix ã¨OѨ~°¯OKÕã≤ ã¨O™ê¯~åÅ∞ [~°áêe. "å\˜ q=~åÅ#∞ QÍÜ«∞¢u KÕ`«<å ˆHO¢^•xH˜,
Jtfix ǨÏ∫ãπ ^ŒQÆæ~°, ÃÇÏKü.Ñ≤.~À_£, =¸™ê¿Ñ\ò, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500018. á¶È<£:040–23700722,
32986922, 09392506888, E-mail : hyderabad.ap.in@awgp.org, info@aswini.com ‰õΩ
JO^Œ*ËÜ«∞QÆÅ~°∞.
2. „HÍOu^èŒs‡ ™êÇ≤Ï`«º=Ú#∞ (KDS) K«kq, W`«~°∞ÅH˜ K≥Ñ≤Ê, "åiKÕ K«kqOKåe ó
¢HÍOu^èsŒ ‡ ™êÇ≤Ï`«ºO (KDS) Ö’x 20 ѨÙã¨HÎ ÍÅ∞, =ÚYºOQÍ D ¢H˜O^Œ W=fi|_ç# 8 ѨÙã¨HÎ ÍÅ#∞
ÉÏQÍ K«kq, ǨÏ$^ŒÜ«∞OQÆ=∞O KÕã¨∞‰õΩx, =∞~À Ѩk=∞OkH˜ JO^Œ∞Ö’x q+¨Ü«∂Å#∞ K≥Ñ≤Ê, "åi KÕ`«
K«kqOz, Ѩ~°ã¨Ê~°O K«iÛOK«∞HÀ"åe.
1. 21= â◊`åaÌ–L[fiÅ Éèíq+¨º`«∞Î – "≥Ú^Œ\˜ ÉèÏQÆ=Ú – KDS 01
2. 21= â◊`åaÌ–L[fiÅ Éèíq+¨º`«∞Î – Ô~O_»= ÉèÏQÆ=Ú – KDS 02
3. Ü«ÚˆQK«Ûù – ¢Ñ¨uÉèÏ Ñ¨iëê¯~°=Ú – "≥Ú^Œ\˜ ÉèÏQÆ=Ú – KDS 03
4. Ü«ÚˆQK«Ûù – ¢Ñ¨uÉèÏ Ñ¨iëê¯~°=Ú – Ô~O_»= ÉèÏQÆ=Ú – KDS 04
5. Ѩi=~°Î# Ü≥ÚHõ¯ Q˘Ñ¨Ê Hõ∆}=ÚÅ∞ – KDS 06
6. r=# ™ê^èŒ# Ü≥ÚHõ¯ |OQÍ~°∞ ã¨∂¢`«=ÚÅ∞ - KDS 07
7. r=# ^Õ=`« Ü≥ÚHõ¯ ™ê^èŒ# =∞i=Ú P~å^èŒ# - KDS 19
8. Pkâ◊H˜Î QÍÜ«∞¢u ã¨=∞~°÷ ™ê^èŒ# - KDS 14
21 = â◊`å|ÌOÖ’x D =¸_»∞ ã¨O=`«û~åÅ HÍÅOÖ’ YzÛ`«OQÍ QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ K≥ÑÊ≤ # =∂~°∞ÊÅ∞
=zÛf~°∞`å~Ú. J<ÕHõ ÃÑ#∞=∂~°∞ÊÖÁ™êÎ~Ú. Éè∫uHõÜ«∞O„`åÅ∞ =ã¨∞Î=ÙÅ#∞ JOkOz#^•xHõO>Ë
`˘O^Œ~°QÍ =∞x+≤ W`«~°∞ʼnõΩ `«# PÖ’K«#Å#∞ JO^Œ*ËÜ«∞QÆÅ_»∞. HÍ|\˜ì PÖ’K«#ʼnõΩ ã¨O|OkèOz
'„HÍOu^èsŒ ‡ ™êÇ≤Ï`«ºÑ¨Ù— ÉèÏ"åÅ#∞ „Ѩ[ÅO^ŒiH˜ JO^Œ*Ü Ë ∂« e. g\˜^•fi~å ã¨=∂[OÖ’ =∂~°∞Ê =ã¨∞OÎ k.
~åÉ’ÜÕ∞ =∂~°∞Ê Uq∞@O>Ë '"≥·*Ï˝xHõ P^蕺u‡Hõ`—« . nx J~°=÷ Ú Uq∞@O>Ë <Õ_∞» #fl Éè∫uHõ q*Ï˝#=Ú(Ãã·<û£ )
áÈ~Ú P ™ê÷#OÖ’ P^蕺u‡Hõ`Õ q*Ï˝#=ÚQÍ =ã¨∞ÎOk. <Õ_»∞#fl Ãã·<£û Ѩ^•~°÷q*Ï˝#OQÆ∞iOKÕ K≥ѨÙÎ#flk.
HÍh D<å_»∞ "≥∞e¡"≥∞e¡QÍ Ãã·HÍÅr, áê~åÃã·HÍÅr, Ãã·HÀ™⁄=∂\˜H± "≥∞_çã≤<£ "≥Ú^ŒÅQÆ∞ q+¨Ü«∞=ÚÅ∞

15
‰õÄ_® q*Ï˝# ѨikèÖ’H˜ =ã¨∞Î<åfl~Ú. Wq P^蕺u‡Hõ`«Ö’x "≥Ú^Œ\˜ K«~°}=ÚÅ∞. `«~åfi`« KÕ`«#`«fi
q*Ï˝#=Ú „ѨѨOK«O g∞^Œ PkèѨ`«ºO =Ç≤Ïã¨∞ÎOk.
P^蕺u‡Hõq*Ï˝#=Ú ´ KÕ`«#`«fiq*Ï˝#=Ú { Ѩ^•~°÷ q*Ï˝#=Ú.
g∞@ <˘H˜¯`Õ |Å∞ƒ "≥ÅQÍe. "≥ÅQÆHõáÈ`Õ `«ÃÑÊHõ¯_»∞O^À `≥Å∞ã¨∞‰õΩO\Ï=Ú Hõ^•! J~Ú`Õ
q^Œ∞ºâ◊ÛùH˜Î „Ѩ"åǨÏO ÖËHõáÈ~Ú =ÙO_»=K«∞Û ÖË^• `«Ñ¨C g∞@ <˘H˜¯ =ÙO_»=K«∞Û ÖË^• |Å∞ƒ
=∂_çáÈ~Ú=ÙO_»=K«∞Û. J~Ú`Õ KÕ`«#`«fi=Ú JYO_»OQÍ x~°O`«~°O „Ѩ=Ç≤Ïã¨∞ÎOkQÆ#∞Hõ ֒Ѩ=Ú
JHõ¯_» ÖË^Œ∞. KÕ`«#`«fiâ◊H˜ÎH˜ P^è•~°"≥∞ÿ#q ^Õ"åÅÜ«∞=ÚÅ∞. ^Õ"åÅÜ«∞=ÚÅ∞ KÕ`«#`«fiq*Ï˝#OQÆ∞iOz
K≥ѨʉõΩO_®, HÀiHõÅ∞ f~°∞Û‰õΩ<Õ ˆHO„^•Å∞QÍ =∂iáÈÜ«∂~Ú. KÕ`«#`«fiâ◊H˜Îx =ÙѨÜ≥∂yOK«∞‰õΩx =∞x+≤
`«#‰õΩ HÍ=eû#k `«# ^ŒQÆæ~°‰õΩ `≥Ñ≤ÊOK«∞HÀ"åe. ZÖÏÔQ·`Õ
1. Ѩ^•~°÷ [QÆ`«∞Î ó XˆH ~°H"õ ∞≥ #ÿ Ѩ^•~°=÷ ÚÅ∞ Jhfl XHõ ^ŒQ~æÆ ‰° Ωõ KÕ~∞° `å~Ú(L^•Ç¨Ï~°}‰õΩ Yx*ÏÅ∞).
P ^ŒQÆæ~°‰õΩ KÕˆ~Û KÕ`«#`«fi=Ú#∞ 'Ѩ~°â◊√"Õk— JO\Ï~°∞.
2. =$Hõ∆ [QÆ`«∞Î ó =$Hõ∆[QÆ`«∞ÎH˜ ã¨O|OkèOz# =#~°∞Å∞ ^•x ^ŒQÆæ~°ˆH `≥Ñ≤ÊOKÕ KÕ`«#`«fi=Ú#∞
'HõÅÊ=$Hõ∆=Ú— JO\Ï=Ú.
3. [O`«∞ [QÆ`«∞Î ó [O`«∞[QÆ`∞« Ö Î ’ `«=∞‰õΩ HÍ=Åã≤# =ã¨∞=Î ÙÅ#∞ J"Õ "≥o§ ã¨=∞‰õÄ~°∞Û‰õΩO\Ï~Ú.
nxH˜ ^ÀǨÏ^ŒÑ¨_Õ KÕ`«#`«fi=Ú#∞ 'HÍ=∞^èÕ#∞=Ù— JO\Ï~°∞.
4. ¢Ñ¨*Ï˝ [QÆ`«∞Î ó D =¸_»∞ â◊‰õΩÎÅH© ÃÑ·#∞#fl â◊H˜Îx, ^•x xÜ«∞=∂Å#∞ =∞#=Ú <Õ~°∞ÛHÀ"åe. ¢j
~°=∞} =∞ǨÏi¬ – <Õ#∞ P`«‡x, ™ê~Ú – ¢â◊^Œú–x+¨ª, ¢j~å=∞Hõ$+¨‚ Ѩ~°=∞ǨÏO㨠– ^Õ=`«Å`À ã¨O|O^èŒO
ÃÑ@∞ìHÀ=@O, "Õ∞_»"£∞ ÉÏ¡=\©û¯ – ã¨$+≤ì Ü≥ÚHõ¯ Ѩi}Ï=∞¢Hõ=∞=Ú, ¢j âߺ=∂K«~°} ÖÏÇ≤Ïs =∞Ǩâ◊Ü«∂
P~°∞ ã¨O=`«û~åÅÖ’ ¢H˜Ü«∂ Ü≥∂QÆ=Ú#O^Œ*Ëâß~°∞, J~°qO^À – Ju=∂#ã¨KÕ`«#`«fi=Ú J#fl^•<Õfl
Ѩ~°=∞ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ ѨO_ç`« ¢j~å=∞ â◊~°‡ PKå~°º – ¢Ñ¨*Ï˝ [QÆ`«∞Î J<åfl~°∞† nxfl ™êkèOK«\ÏxH˜
™ê^èŒ# KÕ¿ã =º‰õΩÎÅÖ’ =KÕÛ =∂~°∞Ê<Õ QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ 'qKå~°„HÍOu— J<åfl~°∞.
ÃÑ· =¸_»∞ (Ѩ^•~°÷ [QÆ`∞« ,Î =$Hõ∆ [QÆ`∞« ,Î [O`«∞ [QÆ`∞« )Î HÀ~°∞‰õΩO>Ë, =ºH˜Î P ™ê÷~ÚÖ’<Õ =ÙO\Ï_»∞.
^•xH˜ ÃÑ·#∞#fl '¢Ñ¨*Ï˝— ™ê÷~Úx HÀ~°∞‰õΩO>Ë q∞QÆ`å =¸_»∞ "å@O`«@"Õ ™ê^艌 Ωõ xH˜ ã¨=∞‰õÄ~°∞`å~Ú. P
ã≤÷ux QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ Ü«ÚˆQK«Ûù-„ѨuÉèÏ Ñ¨iëê¯~°O-KDS 3, 4 ѨÙã¨ÎHÍÅÖ’ q=iOKå~°∞.
3. QÍÜ«∞„f [Ѩ J#∞ëêª#=Ú QÍÜ«∞¢f #=~å¢`«∞ÅÖ’ (JO>Ë ¢Ñ¨u <≥ÅÖ’x 1 – 9,11 – 19,21 – 29 `ÕnÅÖ’)ó
QÍÜ«∞¢f =∞O¢`«=Ú KÕ`«#`«fi=Ú Ü≥ÚHõ¯ á¶ê~°∞‡ÖÏ. ã¨∂~°∞º_»∞, h~°∞ Ѩi}Ï=∞¢Hõ=∞=ÚÖ’
c*ÏxH˜ ZÖÏ â◊H˜Îx Jaè=$kú KÕã¨∞ÎO^À `≥Å∞ã¨∞HÀ"åe. Wk ^èŒ~å‡xH˜, P^蕺u‡Hõ`«‰õΩ P^è•~°O HÍ^Œ∞,
ã¨OѨÓ~°‚ *Ï˝<åxflKÕÛk. Wk =∂#=*ÏuH˜ `≥eÜ«∂e. `«# HÍ~°} â◊s~°=Ú (HÍ[Öò ÉÏ_ô) `≥eÜ«∂e.
rqOKÕ q*Ï˝#=Ú JO^ŒiH© `≥eÜ«∂e. "å`å=~°}=ÚÖ’ Z=iH˜ Uk HÍ"åÖ’ ^•xx á⁄O^Œ_®xH˜
Ü«∞[˝q^è•#=Ú#∞ `≥Å∞ã¨∞HÀ"åe. ¢Ñ¨u á⁄e\˜HõÖò Ü«∞*Ï˝ q∞x+¨ì~ü ~å¢ëêìxH˜, Z=iH˜ U Ü«∞[˝=Ú
HÍ"åÖ’ "åiH˜ `«y# Ü«∞[˝–q^è•<åÅ∞ JO^Œ*ËÜ«∂e. QÍÜ«∞¢u #=~å¢`«∞ÅÖ’ ã¨Ç¨Ï¢ã¨ QÍÜ«∞¢u (~ÀA‰õΩ
Ѩk =∂ÅÅ∞) KÕ¿ã"åix ÅHõ∆ =∞Okx `«Ü«∂~°∞ KÕÜ«∂e. "å~°∞ U QÆ∞~°∞=Ù<≥·<å #=∞‡=K«∞Û, Z=Ô~·<å
HÍ=K«∞Û HÍh ~ÀE ¢Hõ=∞=Ú `«Ñʨ ‰õΩO_® [Ѩ=Ú KÕÜ∞« =Öˇ#∞. g~°∞ XHõ ~°∂áê~Ú ÖË^•, "åi XHõ ~ÀA

16
r`«=Ú, ÖË^• `«=∞‰õΩ `Àz#O`« JOâ◊^•#=ÚQÍ [Ѩ=Ú`Àáê@∞ ѨHõ¯‰õΩ ÃÑ\Ïìe. JOâ◊^•#=Ú
W=fiÖËHõáÈ~Ú<å [Ѩ=Ú XHõ¯>Ë KÕÜ«∞=K«∞Û. WÖÏ KÕ¿ãÎ P Ѩk ~ÀAÅÖ’ 100 HÀ@¡ [Ѩ=Ú Ñ¨ÓiÎ
J=Ù`«∞Ok. WÖÏ Ñ¨k =∂ÅÅ∞ ÖËHõ YzÛ`«OQÍ XHõ QÆO@ (WHõ¯_» [Ѩ ã¨OYº HÍ^Œ∞, HÍÅ=Ú =ÚYº=Ú)
[Ѩ=Ú KÕ¿ã "åi ¿Ñ~°∞, ѨÓiÎ z~°∞<å=∂, á¶È<£ #O|~°∞ "åi "åi ¢áêO`åÅÖ’x \∫<£ Hõhfi#~üʼnõΩ,
"å~°∞ =∞~°Å _ç¢ã≤ìH±ì Hõhfi#~üʼnõΩ, g~°∞ ¿ãì\ò Hõhfi#~üʼnõΩ JO^Œ*ËÜ«∞QÆÅ~°∞. g~°∞ "å\˜ q=~åÅ#∞
QÍÜ«∞¢u KÕ`«<å ˆHO¢^•xH˜, Jtfix ǨÏ∫ãπ ^ŒQÆæ~°, ÃÇÏKü.Ñ≤.~À_£, =¸™ê¿Ñ\ò, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500018.
á¶È<£:040–23700722, 32986922, 09392506888, E-mail : hyderabad.ap.in@awgp.org,
info@aswini.com ‰õΩ JO^Œ*ËÜ«∞QÆÅ~°∞.
4. r=#–^Õ=`å =∞Ok~åÅ x~å‡}O ó ¢HÍOu ^èŒs‡ ™êÇ≤Ï`«º=ÚÖ’x D ¢H˜Ok ѨÙã¨ÎHÍÅ∞ r=#–^Õ=`«
™ê^èŒ<å =∞Ok~åÅ x~å‡}=Ú#‰õΩ P^è•~°O.
1. Ѩi=~°Î# Ü≥ÚHõ¯ Q˘Ñ¨Ê Hõ∆}=ÚÅ∞ – KDS 06
2. r=# ™ê^èŒ# Ü≥ÚHõ¯ ã¨fii‚=∞ ã¨∂¢`åÅ∞ - KDS 07
3. r=# ^Õ=`« Ü≥ÚHõ¯ ™ê^èŒ# =∞i=Ú P~å^èŒ# - KDS 19
4. Pkâ◊H˜Î QÍÜ«∞¢u ã¨=∞~°÷ ™ê^èŒ# - KDS 14
^Õ"åÅÜ«∂Å∞ HÀiHõÅ∞ fˆ~Û ˆHO¢^•Å∞QÍ HÍHõ KÕ`«#`«fiâ◊H˜Îx LѨÜ≥∂yOK«QÆeˆQ ˆHO¢^•Å∞. P
KÕ`#« `«fi â◊HxΘ LѨÜ∂≥ yOK«∞‰õΩx ¢Ñ¨*Ï˝ ™ê÷~ÚH˜ "≥à§◊ QÆÅQÍe. "åi<Õ Ñ¨Ó[‡ QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ∞ ¢Ñ¨*Ï˝ Ѩ٢`«∞Å∞,
Ü«ÚQÆtÅ∞ÊÅ∞ J<åfl~°∞. J@∞=O\˜ â◊HxΘ W=fiQÆeQˆ r=#–^Õ=`« ™ê^è<Œ å =∞Ok~åÅ#∞ ¢Ñ¨u lÖÏ¡Ö’#∂
xi‡OKåe. D ^Õ"åÅÜ«∂ÅÖ’ ѨÙ~ÀÇ≤Ï`«∞Å∞ QÍÜ«∞¢ux XHõ ^Õ=`«QÍ HÍHõ r=#â‹·ex 㨢Hõ=∞ suÖ’H˜
=∂~°ÛQÆeˆQ â◊H˜ÎQÍ K≥ѨÊQÆeˆQ"åÔ~· LO_®e. HÀiHõÅ∞ f~åÅ#∞‰õΩ<Õ"å~°∞ ˆH=ÅO „Ѩ^ŒH˜∆}Å∞ KÕ¿ãÎ KåÅ∞.
Láêã¨# KÕÜ∞« ^ŒÅK«∞‰õΩO>Ë Ñ¨OKÀѨKå~°ÑÓ¨ [ ã¨iQÍæ KÕÜ∂« e. JO>Ë QÆO^ä=Œ Ú, JQÆ~|° fÎ "≥Ú^ŒÅQÆ∞"å\˜
ÅHõ∆}=ÚÅ#∞ rq`«OÖ’ PK«~°}Ö’ ÃÑ@∞ìHÀ"åe. (ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ Láêã¨<å – ã¨=∞~°Ê} Ü≥∂QÆ=Ú
P^è•~°OQÍ)
=∞# 1008 ¢Ñ¨*Ï˝=∞O_»ÖÏÅ∞ ¢H˜Ü«∂jÅ"≥∞ÿ Jq Jhfl r=#–^Õ=`å ˆHO¢^•Å∞QÍ =∂i =ºH˜Îx
#~°Ñ¨â◊√=Ù ™ê÷~Ú #∞Oz #~°<å~åÜ«∞}∞_çQÍ =∂~°\ÏxH˜ `À_»Ê_®e.
¢Ñ¨Ñ¨OK«=∞O`«\Ï ¢Ñ¨ã¨∞Î`«O L#fl Ѷ¨∞’~°Ñ¨iã≤÷`«∞Å#∞ ¢HÍOu ^èŒs‡ ™êÇ≤Ï`«ºÑ¨Ù ÉèÏ"åÅ∞, QÍÜ«∞¢u
=∞O¢`« â◊H,Î̃ r=# ^Õ=`å =∞Ok~åÅ∞ =∂iÛ"Õ™êÎ~Ú. =∞#=Ú KÕÜ∞« =Åã≤#^ŒÖÏ¡ D q+¨Ü∞« O Ѩk=∞OkH˜
`≥eÜ«∞*ËÜ«∞@O.
QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ [#‡ â◊`åcÌã=¨ ∂~ÀǨÏ=Ú#‰õΩ(=ã¨O`«ÑO¨ K«q∞ 2011 Ѷ„≤ |=i 8 #∞O_ç 2012 [#=i
28 =ã¨O`«ÑO¨ K«q∞) =ÚO^Õ =∞#=Ú ã¨fiÜ«∞OQÍ =∂~°∞`«∂ „ѨÑO¨ K«=Ú#∞ =∂~åÛe. ¢Ñ¨Ü∞« `«fl=Ú =∞#k,
â◊H˜Î ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅk. ('^Õ=`«fi=Ú#∞ qHõã≤OѨKÕã¨∞HÀO_ç – HÍÅ<Õ=ÚÅ∞ HÍHõO_ç— J<Õ Ñ¨Ó[º
QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ ã¨O^Õâßxfl =∞m§ =∞m§ K«^Œ=O_ç.) r=#–^Õ=`å ™ê^èŒ# ^•fi~å =∞#=Ú ¢Ñ¨Ñ¨OK«=ÚÖ’
JO^ŒiÖ’ L#fl r=hâ◊H˜Îx ¢Ñ¨Hõ\˜OK«QÆeˆQ "åiQÍ (QÆÜ«∂<£ ¢`åÜ«∞f Wu QÍÜ«∞¢u)QÍ =∂~åe. W^Õ
QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ ÅHõ∆ºO. [#‡ â◊`åcÌ ã¨=∂~ÀǨÏO <å\˜H˜ =∞#O^Œ~°O ã¨q∞+≤ìQÍ QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ P^ÕâßÅ#∞

17
™êHÍ~°O KÕ^•ÌO.
5. ^Õ=ã¨O㨯$u qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O ó D qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O QÆ∞iOz, JO^Œe É’^èŒ<å q+¨Ü«∞Hõ
q=~åÅ∞ qã¨$Î`«OQÍ ¢Ñ¨Kå~°O KÕã¨∂Î JO^Œ∞Ö’ KÕ~°QÆÅO^Œ∞ʼnõΩ JO^Œih ¢áÈ`«ûÇ≤ÏOKåe.

"Õ∞ XHõ\˜ #∞O_ô H“O\ò _Ò<£ ¢áê~°Oaè¿ãÎ WHõ [#‡ â◊`åcÌã¨=∂~ÀǨÏ=Ú#‰õΩ ("Õ∞ 1st 2008 #∞O_ç
Ѷ≤¢|=s 7th 2011)1013 ~ÀAÖË L#flq. ¢Ñ¨u~ÀE WHõ q∞ye L#fl ~ÀAÅ#∞ QÆ∞~°∞ÎOK«∞‰õΩx
ѨxKÕÜ«∞O_ç.
ѨÓ[º QÆ∞~°∞^Õ=ÙÅ =∞iÜ«Ú =O^ŒhÜ«∞ =∂`år Pjã¨∞ûÅ`À L^Œºq∞^•ÌO
*ˇ· =∞ǨHÍÖò
21= â◊`åaÌ L[fiÅ Éèíq+¨º`«∞Î

18
19
QÍÜ«∞¢f =∞O¢`=« Ú – Kåb™ê – z¢`å=o
FO Éè∂í ~°∞ƒù=ó ã¨fió `«`û« q`«∞~°fi~ˆ }ºO Éè~í Àæ ^Õ=㨺 nè=∞Ç≤Ï kèÜ∂≥ Ü≥∂#ó
¢ÑK¨ À^ŒÜ∂« `ü
HÍ=∞^è#Õ ∞ `«∞=∞ ã¨∞~°`~« ∞° KèåÜ«∂, x~åHÍ~üH© J^è∞Œ Éè∞í `ü =∂Ü«∂
FO Éè∂í ~°∞ƒù=ó ã¨fió `«`û« q`«∞~°fi~ˆ }ºO Éè~í Àæ ^Õ=㨺 nè=∞Ç≤Ï kèÜ∂≥ Ü≥∂#ó
¢ÑK¨ À^ŒÜ∂« `ü
*Ï#`« `«∞=∞Ç≤Ï `«∞=∞Ç≤Ï ÃÇÏ· *Ï~¸, áê~°ã¨ Ѩ~ã° ≤ ‰õΩ^è•`«∞ ã¨∞Ǩ~¸
FO Éè∂í ~°∞ƒù=ó ã¨fió `«`û« q`«∞~°fi~ˆ }ºO Éè~í Àæ ^Õ=㨺 nè=∞Ç≤Ï kèÜ∂≥ Ü≥∂#ó
¢ÑK¨ À^ŒÜ∂« `ü
ã¨$+≤ì c[ [QÆ [#x Éè"í åh, HÍà◊~å¢u =~°^• HõàϺ}©
FO Éè∂í ~°∞ƒù=ó ã¨fió `«`û« q`«∞~°fi~ˆ }ºO Éè~í Àæ ^Õ=㨺 nè=∞Ç≤Ï kèÜ∂≥ Ü≥∂#ó
¢ÑK¨ À^ŒÜ∂« `ü
*ÏѨ~° Hõ$áê `«∞=∂›s Ǩϟ~¸, `åѨ~° Hõ$áê Hõ~ˆ ã¨Éò HÀ~¸
FO Éè∂í ~°∞ƒù=ó ã¨fió `«`û« q`«∞~°fi~ˆ }ºO Éè~í Àæ ^Õ=㨺 nè=∞Ç≤Ï kèÜ∂≥ Ü≥∂#ó
¢ÑK¨ À^ŒÜ∂« `ü
J+¨ì ã≤kú #= xkèHˆ ^•`å ã¨Éò ã¨=∞~°÷ QÍÜ«∞¢f =∂`å
FO Éè∂í ~°∞ƒù=ó ã¨fió `«`û« q`«∞~°fi~ˆ }ºO Éè~í Àæ ^Õ=㨺 nè=∞Ç≤Ï kèÜ∂≥ Ü≥∂#ó
¢ÑK¨ À^ŒÜ∂« `ü

_®.Ü≥∞"£∞. ¢j ~å=∞Hõ$+¨‚ QÍi QÍ¢`O« Ö’ P_çÜ∂≥ ã‘_ô ÅÉèºí =Ú.


20
L^•ú~H° i¢õ Î – [#x
HÍ=∞^è#Õ ∞ `«∞=∞ ã¨∞~°`~« ∞° KèåÜ«∂, x~åHÍ~üH© J^è∞Œ Éè∞í `ü =∂Ü«∂

21
7. L^•ú~°Hõ¢iÎ [#x
rq`«=ÚÖ’ HõëêìʼnõÄ, W|ƒO^Œ∞ʼnõÄ H˘~°`« ÖË^Œ∞. =∞x+≤H˜ ~åÉ’ÜÕ∞ ~ÀAÖ’¡ HõëêìÅ∞
=ã¨∂Î<Õ LO\Ï~Ú. g\˜Ö’ H˘xfl ÉÏ^èŒÅ#∞ =keOK«∞H˘#∞@ J™ê^茺=∞x JxÑ≤™êÎ~Ú. =∞x+≤ `«#
H˘kÌáê\˜ ™ê=∞~°úº=Ú#∞ Ѩiã≤÷`«∞Å ÉèíÜ«∞OHõ~°`«fi=Ú`À áÈÅ∞Û‰õΩ#flѨC_»∞ ^è≥·~°º=Ú *ÏiáÈ`«∞Ok.
Hõà◊§=ÚO^Œ∞ x~åâ◊`À ‰õÄ_ç# JO^èŒHÍ~°=Ú HõxÊã¨∞ÎOk. „ѨѨOK«=ÚÖ’ ã¨Ç¨Ü«∞Ѩ_Õ"å~°∞ Z=~°∂
Hõ#Ѩ_»~°∞. ÉèíÜ«∞OHõ~° Ѩiã≤÷`«∞Å∞ `˘ÅˆQ^•i Hõ#Ѩ_»^Œ∞. J@∞=O\˜ Ѩiã≤÷`«∞ÅÖ’ Z=Ô~·<å ǨÏ$^ŒÜ«∞
ѨÓ~°fiHõOQÍ =∂`«#∞ Ñ≤e¿ãÎ, "≥Úã¨e ÉÏi #∞O_ç QÆ[~åA#∞ ~°H˜∆OK«∞@ÔH· =\˜ì KÕ`«∞Å`À Ѩ~°∞ÔQuÎ
"≥o§# ÉèíQÆ=O`«∞x =ÖË ã¨Ç¨Ü«∞O KÕÜ«Ú@‰õΩ =∂`« `«Ñ¨ÊHõ =ã¨∞ÎOk. „^ÒѨk =∂#=Ú HÍáê_»∞@ÔH·
p~° WKÕÛ â◊H˜Î =∂`« =^ŒÌ L#flk.
„ѨѨOK«=Ú#∞ Éèí=™êQÆ~°=∞x J<åfl~°∞. ^•xÖ’ J^Œ∞#∞K«∂z X_çã≤Ѩ@∞ì‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ ã≤^ŒúOQÍ
L#fl "≥Úã¨à◊√§, uq∞OyÖÏʼnõΩ H˘^Œ=ÖË^Œ∞. J=HÍâ◊O ^˘~°HõQÍ<Õ HÍÅ∞ Ѩ>Ëìã¨∞H˘x, ÉÁ@∞ì ÉÁ@∂ì ~°HõÎO
Ñ‘ÖËÛ™êÎ~Ú. D =∞Ǩ"≥Úã¨à◊§ #∞O_ç ~°H˜∆OK«∞H˘<Õ „Ѩܫ∞`«flO =∞#∞+¨µºÅ∞ KÕ™êÎ~°∞. J<ÕHõ ™ê~°∞¡ `«=∞
„áê}~°Hõ∆} ‰õÄ_® KÕã¨∞‰õΩO\Ï~°∞. XH˘¯Hõ¯™êi U=∞=Ù`«∞O^ŒO>Ë KÕ`«∞Å∞, HÍà◊√§ LaƒáÈ`å~Ú. x~åâ◊,
H˜OHõ~=ΰ º q=¸_è`» « P=i™êÎ~Ú. J@∞=O\˜ ã≤u÷ Ö’ =Úxy áȉõΩO_® =∂`« Ü≥ÚHõ¯ Hõ~∞° } HÍáê_»∞`«∞Ok.
P"≥∞ Éèí∞*ÏÅÖ’ ZO`« ™ê=∞~°úº=Ú#fl^ŒO>Ë Éèí=™êQÆ~°=Ú #∞O_ç `«# Éèí‰õΩÎÅ#∞ |Ü«∞@Ѩ_Õã¨∞ÎOk.
"≥Úã¨à◊√§, uq∞OyÖÏÅ ÉÏi#∞O_ç "åi „áê}ÏÅ#∞ HÍáê_»QÆÅ∞QÆ∞`«∞Ok.
=∞x+≤ |Å=Ú Ñ¨iq∞`«=Ú. ^•x`À J`«_»∞ H˘O`«=~°‰õΩ ѨxKÕÜ«∞QÆÅ_»∞. U^À H˘O`«
™êѶŨ º=Ú#∞ á⁄O^ŒQÅ Æ ∞QÆ∞`å_»∞. HÍh J`«xH˜ QÍÜ«∞„f =∞Ǩâ◊HΘ |Å=Ú „áêÑ≤¿Î ãÎ, ~å=Úx ã¨ÇϨ Ü«∞=Ú`À
ÅOHõ#∞ <åâ◊#O KÕã#≤ "å#~°∞Å =ÖË J`«x ™êǨÏã¨=Ú, |Å=Ú J<ÕHõ ~Ô @∞¡ ÃÑiy ^Œ∞ã¨~Î =° Ú, Hõi#î =Ú
J#^Œy# Ѩx ã¨fiÅÊ „Ѩܫ∞`«flO`À ã¨∞Å∞=ÙQÍ J~ÚáÈ`«∞Ok. ^Õq „Ѩã¨#fl"≥∞ÿ ã¨fiÜ«∞=ÚQÍ `«##∞
X_çÖ’H˜ fã¨∞‰õΩ#flk, PѨ^ŒÅ #∞O_ç HÍáê_çOk Jx J`«xH˜ J#∞Éèí==∞=Ù`«∞Ok.
L^ŒúiOKÕ@@∞=O\˜ =∂`«, `«# Éèí‰õΩÎÅ#∞ =ÚxyáÈx=fi^Œ∞. P"≥∞ â◊~°}∞*ÁzÛ# "åi#O^Œih
X_»∞¤‰õΩ KÕ~°∞ã¨∞ÎOk. ã¨O™ê~° ™êQÆ~°=Ú #∞O_ç ã¨∞Å∞=ÙQÍ `«iOK«∞@‰õΩ =∂`« â◊~°}ÏQÆuH˜ q∞Oz#
=∂~°æ=Ú =∞~˘Hõ\˜ ÖË^Œ∞. Z=~°∞ =∂`« Ü≥ÚHõ¯ KÕ~Ú QÆ\˜ìQÍ Ñ¨@∞ì‰õΩ<åfl~À "å~°∞ Ѩ`«#Ѩ٠QÀuÖ’H˜
Ѩ_»~°∞. J`«_»∞ X_»∞¤ˆH KÕ~°∞‰õΩO\Ï_»∞.

22
L#flu =∂~°=
æ Ú
*Ï#`« `«∞=∞Ç≤Ï `«∞=∞Ç≤Ï Çà Ϸ *Ï~¸, áê~°ã¨ Ѩ~ã° ≤ ‰õΩ^è•`«∞ ã¨∞Ǩ~¸

23
11. L#flu =∂~°æ=Ú
„áê}˜ Ü≥ÚHõ¯ ™êfiÉèÏqHõ ^èŒ~°‡=Ú L#flux á⁄O^Œ∞@, Jaè=$kú K≥O^Œ∞@, ѨÙ~ÀQÆq∞OK«∞@,
qHõã≤OK«∞@. P`«‡ Ü≥ÚHõ¯ PHõe HÍ~°}OQÍ<Õ =∞x+≤ qaè#fl kâ◊ÅÖ’ qHÍã¨O K≥O^Œ∞`å_»∞. PǨ~°=Ú,
=¢ã¨Î=ÚÅ∞, WÅ∞¡, q„âßOu =O\˜ Hõh㨠™œHõ~åºÅ∞ Åaè¿ãÎ U =ºH˜Î J~Ú<å Ǩ~ÚQÍ rq™êÎ_»∞. HÍh
WO`«=∂„`«=Ú`À P`«‡ ã¨O`À+¨=Ú HõÅQÆ^Œ∞. rq`«OÖ’x qaè#fl kâ◊ÅÖ’ L#flu ™êkèOKåÖx
=∞#∞+¨µºÅO^Œ~°∂ JaèÅ+≤™êÎ~°∞. P PHÍOHõ∆ѨÓiÎHÍx^Õ PO`«~°OyHõ âßOu ÅaèOK«^Œ∞.
L`å÷<åxH˜ J<ÕHõ ™Èáê<åÅ∞ L<åfl~Ú. "å\˜x Jkè~ÀÇ≤Ïã¨∂Î „áê}˜ P`À‡`å÷#=Ú =~°‰Ωõ KÕ~∞° `å_»∞.
âßsiHõ, PiúH,õ É∫kúH,õ ‰õΩ@∞O|, ^•OѨ`º« L#flu á⁄O^Œ∞`«∂ =∞x+≤ H©i,Î „Ѩu+¨,ì P^Œ~=° Ú, <Õ`$« `«fi=Ú,
ã¨∞Y™œHõ~åºÅ‰õΩ JkèHÍiHÍQÆÅ_»∞. ^è•i‡Hõ, áê~°=∂i÷H,õ P^蕺u‡Hõ L#flu "≥Ñ· Ù¨ ѨÙ~ÀQÆq∞¿ãÎ ã¨`fi« QÆ∞}=Ú,
k=º`«`fiΫ =ÚÅ „áêÑ≤Î HõÅ∞QÆ∞`«∞Ok. Éè∫uHõOQÍ, Pu‡HõOQÍ ~Ô O_»∞ kâ◊ÅÖ’ =∂#=Ù_»∞ ZѨC_»∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ
"≥àÏÎ_À JѨC_»∞ J`«x L#flu ã¨~åfiOQÆÑÓ¨ ~°=‚ Ú J#|_»∞`«∞Ok. nxH˜ „áêѨOzHõ Ü≥∂Qƺ`«Å∞, ™ê=∞~°ºú O
‰õÄ_® LO_®e. ã¨=∞~°∞_ú ∞» `åºy HÍQÆÅ_»∞. JÉèÏ=„QÆã∞¨ _÷ ∞» , n#∞_»∞–Ç‘Ï#∞_»∞ `åºy HÍÖË_∞» . `åºQÆ=ÚÖ’x
P#O^ŒO á⁄O^ŒÖË_»∞.
„áêѨOzHõ L#fluH˜ =Öˇ<Õ Pu‡Hõ L#fluH˜ ‰õÄ_® J<ÕHõ "≥∞@∞¡ L<åfl~Ú. D =∂~°Oæ Ö’ =ÚO^Œ∞‰õΩ
"≥àı§H˘nÌ J<ÕHõ k=º ã¨OѨ^ŒÅ∞ Åaè™êÎ~Ú. Pu‡Hõ ˆH∆„`«OÖ’x ã¨OѨ^ŒÅ∞ ZO`« Q˘Ñ¨Ê=O>Ë "å\˜`À
áÈeÛ#ѨC_»∞ „ѨѨOK«OÖ’x JxflO\˜HõO>Ë ÃÑ^ŒÌ ã¨∞YO, "≥·Éèí=O ‰õÄ_® `«∞K«Ûù=∞x `≥Å∞ã¨∞ÎOk. P
L#flu Ѩ^=Œä Ú ÃÑ· =∂#=Ù_»∞ `«# |Å=ÚKÕ`<« Õ ™Èáê<åÅ∞ Jkè~ÀÇ≤ÏOK«Ö_Ë ∞» . HÍh =∂`« ã¨Ç¨ Ü«∞=Ú`À
D „âı+¨ì"≥∞ÿ# Ü«∂„`« ã¨~°à◊=∞=Ù`«∞Ok. =∂`«Hõ$Ѩ, ã¨Ç¨Ü«∞=Ú, „¿Ñ~°}`À ™ê^茉õΩx L`åûǨÏ=Ú
ÃÑOá⁄O^Œ∞`«∞Ok. ^•iÖ’ HõëêìʼnõΩ ÉèíÜ«∞Ѩ_Õ |^Œ∞Å∞, "å\˜H˜ Z^Œ∞s^Õ ™êǨÏã¨O L`«Ê#fl=∞=Ù`«∞Ok.
Z`«∞Î Z‰õΩ¯@ Hõ+=ì¨ Ú. xâ◊ÛÜ«∞=ÚQÍ ^•xÖ’ `«y#O`« „â◊=∞ HõÅ∞QÆ∞`«∞Ok. L#flu ™êkèOKåÅO>Ë
ZO`À ^è≥·~°º=Ú, ™êǨÏã¨=Ú =ÙO_®e. D HÍiî<åºxH˜ J<ÕHõ =∞Ok ™ê^茉õΩÅ∞ *ÏiѨ_»`å~°∞. HÍh =∂`«
Z=ix gѨ٠`«_»∞`«∞O^À "åiH˜, ™êѶ¨ÅºÑ¨Ù kâ◊Ö’ ~ÀA~ÀA‰õΩ JkèHõ „ѨHÍâ◊O, ÖHõ∆º„áêÑ≤Î HõÅ∞QÆ∞`å~Ú.
J`«_»∞ „áêѨOzHõ, Pu‡Hõ=∞<Õ Ô~O_»∞ kâ◊ÅÖ’ =ÚO^Œ∞‰õΩ ™êQÆ∞`å_»∞.

24
ᢠê~°|úѨi=~°#
Î =Ú
ã¨$+≤ì c[ [QÆ [#x Éè"í åh, HÍà◊~å¢u =~°^• HõàϺ}©

25
13. „áê~°|ú Ѩi=~°Î#=Ú
„áê~°|ú=Ú KåÖÏ „Ѩ|Å=Ú. „|Ǩχ U q^è•#=Ú Z=iH˜ „"åâß_À ^•xx `˘ÅyOK«∞@,
`«∞_çz"ÕÜÚ « @ Z=i =â◊=ÚÖ’#∂ ÖË^∞Œ . áêO_»=ÙÅ∞ NHõ$+¨µx‚ =O\˜ ã¨Ç¨ Ü«∞‰õΩ_»∞ L<åfl rq`«=∞O`å
<å<å„ѨHÍ~°=ÚÖˇ·# ^Œ∞:MÏÅ∞ ã¨Ç≤ÏOK«=Åã≤ =zÛOk. #Å^Œ=∞Ü«∞O`«∞Å∞, ǨÏiâ◊ÛO„^Œ∞_»∞, ^Œâ◊~°^èŒ∞_»∞,
q„Hõ=∂k`«∞º_»∞ "≥Ú^ŒÖˇ·# =∞ǨѨÙ~°∞+¨µÅ∞ Z^Œ∞~˘¯#fl PѨ^ŒÅ#∞ "åi Ü≥ÚHõ¯ |Å=O`«∞Öˇ·#
ã¨Ç¨ Ü«∞‰õΩÅ∞ ‰õÄ_® `˘ÅyOK«ÖHË áõ ÈÜ«∂~°∞. Hõ~‡° ~ˆ Y Ü≥ÚHõ¯ ã≤~÷ `° åfixfl K«∂ã≤ ã¨∂~°^•ã¨∞ WÖÏ JO\Ï_»∞.
Hõ~°=∞QÆu \ψ~ <åOÇ≤Ï@Ô~· I
QÆ∞~°∞ =t+¨ªÑ¨O_ç`« |_» VÍ˝h, ~°z Ѩz ÅQÆ# ^èŒÔ~·I
Ñ≤`å =∞~°} B~° ǨÏ~°} ã≤Ü«∂ HÀ =#–=# qã¨`« ѨÔ~·I
ѨÓ~°fi ã¨Oz`« Hõ~°‡Å HÍ~°}OQÍ U =∞Oz–K≥_»∞ „áê~°|úOQÍ =∂iO^À Jk J#∞ÉèíqOKÕ f~åe.
ZO`«\˜ ™ê^èŒ∞=Ù ã¨`«∞Ê~°∞+¨µ_»∞, ã¨[˚#∞_»∞ â◊√ÉèíHõ~°‡Å∞ KÕ¿ã"å_»∞ J~Ú<å J`«_»∞ QÆ`«OÖ’ KÕã≤#
Hõ~°‡Å∞ „áê~°|ú~°∂ѨOÖ’ Z^Œ∞Ô~·#ѨÙ_»∞ ^•x Ѩi}Ï=∞O J#∞ÉèíqOKÕ f~åe. =~°Î=∂#OÖ’x ѨÙ}º=Ú,
`«Ñ¨ã¨∞û, â◊√ÉèíHõ~°‡Å „ѨuѶ¨Å=Ú =ÚO^Œ∞ =ÚO^Œ∞ ѨiѨHõfi"≥∞ÿ#ѨC_Õ Åaèã¨∞ÎOk.
J~Ú#ѨÊѨ\H˜ © =∂`« Hõ$Ѩ`À Hõi#î „áê~°|=ú ÚÅ∞ ‰õÄ_® ã¨=iOK«|_»`å~Ú. J`«ºO`«^∞Œ ã¨~Î =° Ú,
ã¨ÇÏ≤ OK«ÖxË Hõ+=ì¨ ÚÅ Ü«∂`«# ‰õÄ_® `ÕeHõÜ∞ÿ≥ ã¨∞Å∞=ÙQÍ ^•\˜áÈ`«∞Ok. J<ÕH™õ ê~°∞¡ ^Œ@"ì ∞≥ #ÿ =∞|∞ƒÅ∞
Hõq∞‡ "å\˜Ö’ h~°∞ xO_ç =ÙO@∞Ok. Jq ‰õΩi¿ãÎ [_ç"å#QÍ ‰õΩ~°==K«∞Û, XHõ"Õà◊ U^≥·<å ÃÑ^ŒÌQÍe J^Õ
ã¨=∞Ü«∞OÖ’ g¿ãÎ ^Œ@ìOQÍ =Ù#fl =∞|∞ƒÅ∞ ‰õÄ_® K≥kiáÈ~Ú U"À H˘kÌáê\˜ z#∞‰õΩÅ∞ =∂„`«O
Ѩ_»`å~Ú. =∂#=Ùx J^Œ$+¨ì"Õ∞q∞@O>Ë W^Õ q^èŒOQÍ =∂`« Ü≥ÚHõ¯ Hõ$Ѩ`À J<ÕHõ™ê~°∞¡ ^Œ∞ã¨Î~° ¢áê~°|ú
=â◊=Ú# ZO`À ÃÑ^ŒÌkQÍ Hõ#Ѩ_ç# Hõ+¨ì=Ú ‰õÄ_® `«Ñ≤ÊáÈ~Ú ^•xÖ’ XHõ JOâ◊=Ú =∂„`«"Õ∞
J#∞ÉèíqOK«=Åã≤ =ã¨∞ÎOk.
ã¨OѨÓ~°‚OQÍ „áê~°|úѨi=~°Î# J<Õk Jã¨OÉèí=O, HÍh =∂`« Hõ$Ѩ`À ^•xÖ’ J<ÕHõ =∂~°∞ÊÅ∞
=zÛ Ñ¨i=~°Î# [~°∞QÆ∞`«∞Ok. Jq Éèíq+¨º`«∞ÎÖ’ J#∞‰õÄÅOQÍ, ÉèÏQƺOQÍ =∂~°=K«∞Û. =∂`« ™ê^茉õΩx
#∞^Œ∞@ ÉèÏQƺ~ˆ YÖ’ J=ã¨~"° ∞≥ #ÿ =∂~°∞ÊÅ∞ KÕ~∞° ÊÅ∞ KÕã∞¨ #Î fl@∞¡, =ÚO^Œ∞ x~åúiOK«|_ç# „áê~°|=ú ÚÖ’
Ѩi=~°Î# KÕã¨∞Î#fl@∞¡, „ѨHõ¯#∞#fl z„`«=ÚÖ’ K«∂_»=K«∞Û.

26
J^Œ$â◊º ã¨Ç¨ Ü«∞`«
*ÏѨ~° Hõ$áê `«∞=∂›s Ǩϟ~¸, `åѨ~° Hõ$áê Hõ~ˆ ã¨Éò HÀ~¸

27
19. J^Œ$â◊º ã¨Ç¨Ü«∞`«

=∂#=Ù_»∞ á⁄Ok# L#fluH˜, ã¨∞Y™œÉèÏQͺʼnõΩ HÍ=Åã≤# ã¨Ç¨Ü«∞ã¨Ç¨ÏHÍ~åÅ∞ â◊s~°O ^•fi~å


=∂„`«"Õ∞ HÍHõ, |Ü«∞@#∞O_ç ‰õÄ_® HÍ=Åã≤LO@∞Ok. ÉÏǨϺ ã¨Ç¨Ü«∞=Ú U ™ê÷~ÚÖ’ Åaèã¨∞ÎO^À
JO`Õ `«fi~°QÍ Z`«∞ÎÔH^Œ∞QÆ∞`å_»∞. XO@i=ºH˜Î â◊H˜Î Ѩiq∞`«=∞=Ù`«∞Ok. JO^Œi #∞O_ç Jxfl q^è•ÖÏ
ã¨Ç¨Ü«∞O Åaè¿ãÎ J`«_»∞ ™êѶ¨ÅºÑ¨Ù JOK«∞Å∞ JO^Œ∞‰õΩO\Ï_»∞.
H˘xfl ã¨Ç¨ Ü«∂Å∞ „Ѩ`º« Hõ=∆ ÚQÍ, H˘xfl J„Ѩ`º« Hõ=∆ ÚQÍ JO^Œ∞`å~Ú. „Ѩ`º« Hõ∆ ã¨Ç¨ Ü«∞=Ú `≥eÜ«Ú@
=Å# ã¨Ç¨Ü«∞=Ú KÕã≤# =ºH˜Î qÅ∞=, „áê^è•#º`« JO^Œ~°∂ `≥Å∞ã¨∞‰õΩO\Ï~°∞. ZO^Œ∞HõO>Ë ^•xx
„Ѩ`º« HõO∆ QÍ K«∂âß~°∞ HÍ|\˜.ì HÍh J„Ѩ`º« Hõ∆ ã¨Ç¨ Ü«∞=Ú Hõà§◊ `À K«∂_»Ö=Ë Ú. Jk U^À XHõ HÍ~°}OKÕ`<« À
ÖËHõ ^Õx ^•fi~å<À ÅaèOz =ÙO@∞Ok. =∞#=Ú ^•x qÅ∞=, „áê^è•#º`« `≥Å∞ã¨∞HÀÖË#ѨÊ\˜H© ^•x
=∞ǨÏ`«fi=Ú =∂„`«=Ú J™ê^è•~°}=Ú. ^≥g· ã¨Ç¨ Ü«∞=Ú ÅaèOK«∞@ PyáÈ~Ú#ѨC_»∞ `«=∞‰õΩ J^Œ$+¨=ì Ú
ÖË^Œx „Ѩ|ŠѨÙ~°∞ëê~°ú=Ú ‰õÄ_® x~°~°úHõ"≥∞ÿ áÈ=ÙK«∞#fl^Œx J<ÕHõ=∞Ok P#∞‰õΩO\Ï~°∞. J@∞=O\˜
Ѩiã≤÷`«∞ÅÖ’, J^Õ Ü≥∂Qƺ`«Å`À, J^Õ ™ê÷#OÖ’ J<ÕHõ=∞Ok ZHõ¯_»∞<åfl~À JHõ¯_Õ Ç‘Ï<å=ã¨÷Ö’
Ѩ_ç=ÙO\Ï~°∞.
^≥·g ã¨Ç¨Ü«∞=Ú ÅaèOz#ѨC_»∞ XHõ qz„`« ã¨^Œ=HÍâ◊=Ú „áêÑ≤ÎOz, =∞# „Ѩܫ∞`«fl=Ú Ü≥ÚHõ¯
¢áê=ÚYº`Õ ÖËHõáÈ=\Ïxfl QÆ=∞x™êÎ=Ú. P ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’ XHõ =∞x+≤ qâı+¨ ~°∂ѨOÖ’ ã¨Ñ¶¨Å`«, ÖÏÉèíO,
™œÉèÏQƺO „áêÑ≤ÎOK«∞‰õΩO>Ë (^ÕxHÀã¨"≥∞ÿ`Õ J<ÕHõ =∞Ok J„~°∞Å∞Kåã¨∂Î =ÙO\Ï~À), P ÖÏÉèí=Ú ^≥·g
ã¨ Ç ¨  Ü« ∞ =Ú =Å# „áêÑ≤ Î O zO^Œ x `≥ Å ∞㨠∞ HÀ"åe. JѨ C _» ∞ ^≥ · g J#∞‰õ Ä Å`« = ÙO>Ë =∞>Ë ì
|OQÍ~°=∞=Ù`«∞O^Œ<Õ ã¨∂H˜Î K«i`å~°ú=∞=Ù`«∞Ok.
„áê~°|ú=Ú, ÉèÏQƺ=Ú, qkè q^è•#=Ú, Dâ◊fiˆ~K«Ûù, ^≥·g ã¨Ç¨Ü«∞=Ú W=hfl =∞# =∞Op K≥_»∂
Hõ~°‡Å`À =Ú_çѨ_ç=Ù#flq. QÍÜ«∞„f `«Ñ¨ã¨∞û =Å#, áê`« – H˘`«Î ã¨∞Hõ$`åÅ∞ j¢Ñ¶¨∞OQÍ áêHÍxH˜ =™êÎ~Ú.
`«~°∞"å`« ZѨC_À ÅaèOK«=Åã≤# ÖÏÉèí=Ú JѨÊ\˜HõѨC_Õ Åaèã¨∞ÎOk. `«Ñ¨ã¨∞û Ü≥ÚHõ¯ JyflÖ’ J<ÕHõ
áêáêÅ∞, ^Ò~åƒùQͺÅ∞ =∂_ç =∞Ãã·áÈ`å~Ú. =ÚO^Œ∞‰õΩ"≥à√◊ #Î fl ™ê^艌 Ωõ ʼnõΩ J<ÕH™õ ê~°∞¡ PHõã‡≤ Hõ ã¨Ç¨ Ü«∂Å∞
ÅaèOK«_»O K«∂™êÎ=Ú. J@∞=O@ѨC_»∞ =∂`«ÜÕ∞ Hõ#Ѩ_»x Ö’HÍÅ#∞O_ç P ™ê^èŒ#Å∞, ™œHõ~åºÅ∞
ѨOÑ≤O^Œx `≥Å∞ã¨∞HÀ"åe.

28
29
30
„HÍOu^èŒs‡ ™êÇ≤Ï`«º=Ú Ü≥ÚHõ¯ 20 ѨÙã¨ÎHõ=ÚÅ∞

1.W~°"≥·XHõ@= â◊`åa Ì– L[˚fiÅÉèíq+¨º`ü – 1 (WH©¯ã‘fiã¨n |<å"£∞ L[fiÅÉèíq+πº–ÉèÏQ∑1)


2.W~°"≥·XHõ@= â◊`åaÌ – L[˚fiÅÉèíq+¨º`ü – 2 (WH©¯ã‘fiã¨n |<å"£∞ L[fiÅÉèíq+πº–ÉèÏQ∑2)
3.Ü«ÚˆQK«Ûù – „ѨuÉèÏ Ñ¨iëê¯~°=Ú – 1 (Ü«ÚQ∑ H© =∂OQ∑ „ѨuÉèÏѨiëê¯~ü–ÉèÏQ∑1)
4.Ü«ÚˆQK«Ûù – „ѨuÉèÏ Ñ¨iëê¯~°=Ú – 2 (Ü«ÚQ∑ H© =∂OQ∑ „ѨuÉèÏѨiëê¯~ü–ÉèÏQ∑2)
5.ã¨`«ºÜ«ÚQÆ Ñ¨Ù#~åQÆ=∞#=Ú (ã¨`üÜ«ÚQ∑ H© "åѨã‘)
6.Ѩi=~°Î# Ü≥ÚHõ¯ Q˘Ñ¨Ê Hõ∆}=ÚÅ∞ (Ѩi=~°Î<£ ˆH =∞Ǩ<£ Hõ∆}ü)
7.r=# ™ê^èŒ# Ü≥ÚHõ¯ |OQÍ~°∞ ã¨∂„`«=ÚÅ∞ (r=<£ ™ê^èŒ<åˆH ã¨fii‚"£∞ ã¨∂„`ü)
8. „ѨuÉèÏ=O`«∞ʼnõΩ =∞ǨHÍÅ∞x Ñ≤Å∞Ѩ٠(=∞ǨHÍÖò HÍ „ѨuÉèÏ"ÀO HÀ P=∞O„`«}ü)
9. „Ѩ*Ï˝=`å~°=Ú Ü≥ÚHõ¯ q™êÎ~°„Ѩ„H˜Ü«∞ („Ѩ*Ï˝=`å~ü H© q™êÎ~ü „Ѩ„H˜Ü«∂)
10. #∂`«# ã¨$+≤ìH˜ =∞ǨHÍÅ∞x ¢Ñ¨}ÏoHõ (#=ã¨$[<£ ˆH xq∞`üÎ =∞ǨHÍÖò H© `≥·Ü«∂s)
11. <Õ\˜ ã¨=∞㨺Å∞ – ˆ~Ѩ\˜ ã¨=∂^è•<åÅ∞ (ã¨=∞™êºÜÕ∞ P*ò H© ã¨=∂^è•<£ HõÖò H©)
12. =∞#óã≤÷u =∂i`Õ Ñ¨iã≤÷`«∞Å∞ =∂~°`å~Ú (=∞#óã≤÷u |^ŒÖË `À Ѩiã≤÷u |^ŒÖË)
13. ã¨$+≤ªHõ~°Î Ѩ~°=∞ ¢Ñ¨™ê^ŒO – „ѨY~° „Ѩ[˝ („ã¨ëêì HÍ Ñ¨~°"£∞ „Ѩ™ê^£ „ѨY~ü „Ѩ*Ï˝)
14. Pkâ◊H˜Î QÍÜ«∞„f ã¨=∞~°÷ ™ê^èŒ# (P^Œºâ◊H˜Î QÍÜ«∞„f H© ã¨=∞~üú ™ê^èŒ<å)
15. K«^Œ∞"Õ HÍ^Œ∞ – q^Œº ‰õÄ_® (tH∆Í Ç‘Ï #Ç‘Ï q^•º cè)
16. ã¨Or=h q^Œº Ü≥ÚHõ¯ q™êÎ~°"≥∞ÿ# ~°∂Ѩ=Ú (ã¨Or=h q^•º HÍ q™êÎ~ü)
17. ÉèÏ=ã¨O"Õ^Œ#Å QÆOQÀ„u (ÉèÏ"£ ã¨O"Õ^Œ<åFO H© QÆOQÀ„f)
18. =∞Ç≤ÏàÏ *ÏQÆ~°}À^Œº=∞O (=∞Ç≤ÏÖÏ *ÏQÆ$u JaèÜ«∂<£)
19. r=# ^Õ=`å ™ê^èŒ# – P~å^èŒ# (r=<£ ^Õ=`å H© ™ê^èŒ<å – P~å^èŒ<å)
20. ã¨=∞Ü«∞ ^•#"Õ∞ Ü«ÚQÆ ^èŒ~°‡=Ú (ã¨=∞Ü«∞^•<£ Ç‘Ï Ü«ÚQ∑ ^èŒ~ü‡)

31
32