A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL (1914-1918)

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

A Grande Guerra foi o nome que lle deron os contemporneos I Guerra Mundial (1914-1918). O nome reflicte a sorpresa ante a magnitude do conflito, involucrando a pases e colonias de tdolos continentes, anda que o seu principal escenario foi Europa. O desastre foi incalculable.

I GM: as causas (alianzas militares e carreira de armentos)

Desde finais do s. XIX as distintas potencias preparbanse para a guerra, establecendo alianzas militares e fabricando mis e mis armas (carreira de armamentos). A guerra pareca ser a sada natural.

Triple Entente

Alianza austro-alem

The Literary Digest, N. York, 1904

I GM: as causas (guerras nos Balcns)

A rexin do Balcns coecida como a 'polvoreira de Europa' polos constantes conflitos que al se teen producido ata hoxe. Desde a segunda metade do s. XIX o Imperio Turco foi perdendo o control da zona que controlara desde o s. XVI. Austria-Hungra e Rusia foron estendendo a sa influencia sobre os pases acabados de constitur. Serbia era a principal aliada de Rusia, enfrontada polo tanto a Austria-Hungra, que en 1908 anexionou Bosnia.

I GM: as causas (asasinato en Saraievo e comezo da guerra)

O asasinato do herdeiro do Imperio Austrohngaro e a sa dona, por parte dun grupo nacionalista bosnio partidario da unin don Serbia, serviu de pretexto para o comezo da Guerra no vern de 1914. O ultimato de Austria-Hungra a Serbia levou s sucesivas declaracins de guerra.

Asasinato do herdeiro austriaco en Saraievo, 28 de xuo de 1914

I GM: as causas (Alsacia e Lorena; rivalidade naval)

A principal motivacin francesa para ir guerra era o desexo de recuperar s rexins de Alsacia e Lorena, perdidas coa derrota na Guerra Franco-Prusiana de 1870. A loita entre Gran Bretaa e Alemaa polo control das rutas martimas foi outra das causas da guerra.

Postal francesa de 1914

O Submarino alemn Deutschland (1916)

I GM: as causas (belicismo da poboacin)

A poboacin dos pases belixerantes pensaba que a guerra era inevitable e que a vitoria sera doada para o seu respectivo pas. A mobilizacin fxose nun ambiente de entusiasmo patritico: a unin sagrada. Ningun quera perderse esa 'aventura' e as oficinas de recrutamento non daban feito. Cos anos todo cambiou.

Recrutamento en Cardiff (Gales, Gran Bretaa), 1914

Mobilizacin en Alemaa (agosto 1914)

I GM: as causas (belicismo da poboacin)

S uns poucos socialistas, anarquistas e pacifistas se opuxeron guerra, sufrindo a represin e a violencia consecuencia do fervor patritico que embargou s nacins ao principio da guerra. O lder socialista francs, Jaurs, foi asasinado seis das despois de pronunciar un discurso contra a guerra o 25 de xullo de 1914.

Mitin de Jaurs (1913)

G. M. Davies, pacifista gals en prisin polos seus escritos contra a guerra

I GM: a propaganda
Os gobernos belixerantes usaron a propaganda (carteis, postais, xornais, revistas, etc.) para desprestixiar ao inimigo e mobilizar a sa poboacin.

Quen falta? Es ti?

A trilla de Europa

I GM: a propaganda (os aliados)

Pap, que fixeches na Grande Guerra? (1915)

Atrocidades alems en Blxica

(1915)

Cartel australiano: o kaiser-montro alemn enche de sangue o Mundo: non podemos facer nada?

I GM: a propaganda (os aliados)

Da das tropas coloniais en Francia

Cumpre co teu deber! Cartel italiano para animar a comprar bonos de guerra (1917)

Cartel patritico ruso, pedindo que se compren bonos de guerra para manter aos soldados na fronte

I GM: a propaganda (os imperios centrais)

Dous contra sete

Cristo bend s tropas alems Os catro nenos na man

I GM: a propaganda (os imperios centrais)

A superioridade alem manifstase cun certo humor neste cartel sobre o recrutamento. A ridiculizacin dos inimigos basase nos tpicos.

Mapa satrico de Europa en 1914

I GM: as frontes
Alemaa tomou a iniciativa atacando Francia a travs de Blxica. Pero axia se estabilizaron as frontes nunha lia de trincheiras, onde as condicins de vida foron terribles, como reflicte o cadro do pintor alemn Otto Dix, que participou na mesma.

Flanders; Otto Dix, 1934

I GM: as frontes (as armas)

A economa dos pases belixerantes concentrouse na fabricacin de armamento, cada vez mis complexo e mortfero.

Fbrica de municins Krupp en 1914

Tanque britnico

Soldado con obs

Mesopotamia 1914

I GM: as frontes (as armas)

As metralladoras e a artillera foron as armas mis decisivas. Os canns acadaron cada vez maior maior capacidade destrutiva e alcance.

Peza de artillera austrialana

O cann alemn Gran Bertha

Cann alemn

I GM: as frontes (as armas)

Adquiriu un pulo importante a aviacin. A sa eficacia foi limitada pero exaltou a imaxinacin da xente.

Zeppelin derrubado polos franceses

Avin alemn derrubado (1918)

Aeroplano alemn capturado en Salnica (Grecia)

I GM: as frontes (as armas)

Tamn se utilizaron por primeira vez os submarinos e mellorronse os sistemas de comunicacin.

Submarino alemn U-35 dirixndose a un barco ingls que acaba de torpedear

Autobs de Londres adaptado para pombas, 1914

Barco camuflado

Radio na fronte

I GM: as frontes (as armas)

Os gases velenosos, e as mscaras, fixeron anda mis terrible a guerra. As armas qumicas foron introducidas polos alemns en 1915 e, despois, usrono tamn britnicos e franceses. Arredor de 100.000 persoas morreron e mis dun milln foron afectadas polos ataques con gas. O gas mostaza queima a pel, os pulmns e os ollos. O obxectivo era incapacitar mis que matar.

Ataque con gas

Soldados durante o ataque con gas; Otto

Dix 1924

Soldados australianos con mscaras antigs 1917

I GM: as frontes (a axuda espiritual)

As Igrexas nacionais daban cobertura moral aos seus exercitos: todos procuraban crer que tian o apoio divino. En moitas frontes se construron capelas, que comunicaban directamente coas trincheiras. A 30 ou 40 metros rezaban os inimigos antes de disparar. O apoio espiritual non bastou para conter a desesperacin e a rebelin segundo an pasando os anos

Bendicin dunha peza de artillera italiana

I GM: as frontes (1917, o ano decisivo)

Os EE UU mantivranse neutrais, o que lles permitiu obter grandes beneficios subministrando armamento e outras mercadoras aos dous bandos, sobre todo aos aliados. Cando Alemaa lanzou a 'guerra submarina', ameazando aos barcos que comerciasen cos aliados, tres barcos mercantes de EE UU foron afundidos no Atlntico. O 2 de abril de 1917 EE UU entrou na Guerra, cambiando o seu curso, pois supuxo unha considerable axuda en armamento, soldados e capital.. Ese mesmo ano, o trunfo da revolucin sovitica provocou a retirada de Rusia.

O afundimento do Lusitania no que morreron 121 estadounidenses foi decisivo para a sa entrada na guerra, 1915

Qurote a ti para o exrcito de EE UU; James Montgomery Flaggs 1917

I GM: as frontes (as trincheiras: morte e destrucin)

Xa desde 1914 as frontes estabilizronse, sobre todo no Norte de Francia, onde unha lia case continua de trincheiras a desde o Mar do Norte ata Suza). Os soldados soportaban inmbiles nas trincheiras as inclemencias do tempo, nunhas psimas condicins hixinicas, en constante perigo polos bombardeos.

Trincheiras britnicas nos Dardanelos 1915

Trincheiras britnicas en Blxica 1917

I GM: as frontes (as trincheiras: morte e destrucin)

Os soldados s saan das trincheiras para participar en ataques demenciais ordenados pola alto mando, sen posibilidades de xito. As cartas familia, censuradas, eran un dos poucos consolos. En 1916 produciuse a batalla mis mortfera da Guerra: a ofensiva alem en Verdn causou mis de medio milln de mortos nos dous bandos, pero non variou as posicins.

Despois da batalla

Verdn, 1916

Postal dun soldado alemn a sa muller

I GM: as frontes (as trincheiras: morte e destrucin)

A morte e a destrucin, como en tdalas guerras, estendronse polos campos de batalla.

Dixmude, Blxica

Fotografa area do campo de batalla de Verdn

I GM: as frontes (as trincheiras: morte e destrucin)

A morte e a destrucin, como en tdalas guerras, estendronse polos campos de batalla.

I GM: as frontes (as trincheiras: morte e destrucin)

A morte e a destrucin, como en tdalas guerras, estendronse polos campos de batalla.

I GM: as frontes (as trincheiras: morte e destrucin)

Os mandos militares, para facer cumprir as sas absurdas ordes, recorreron a unha disciplina salvaxe. Segundo avanzou a guerra, o entusiasmo dos soldados se trocou en amargura e desesperanza e os motins e os desertores foron en aumento.

Execucin en Verdn dun soldado amotinado, 1917

Fusilado acusado de espionaxe

I GM: as frontes (o xenocidio armenio)

Os armenios que vivan baixo dominio otomano foran duramente reprimidos no s. XIX. Durante a Primeira Guerra Mundial, as autoridades turcas, temerosas dunha quinta columna organizaron o exterminio e deportacin ao deserto da poboacin armenia, o primeiro xenocidio do s. XX.

Nenos armenios nun campo de refuxiados

I GM: as frontes (os servizos sanitarios)

Non se contaba cos medios axeitados para tratar aos millns de feridos. Os mdicos traballaban durante longas xornadas sen descanso e anda que as primeiras intervencins tiveran xito, o risco de infeccin era moi alto. No campo de batalla non haba analxsicos e s haba cloroformo para os feridos mis graves. Os soldados vivan amontoados e a auga adoitaba estar contaminada.

Soldados alemns transportando un ferido

Hospital turco 1915

Oficial mdico colocando unha vendaxe 1918

Soldados feridos na batalla de Gallpoli, nos Dardanelos, trasladados en barcazas

I GM: as frontes (os servizos sanitarios)

Foron millns os feridos, moitos deles mutilados, desfigurados. Placas faciais, ollos e orellas falsos usronse para disimular os terribles efectos das armas na cara. Outras prteses proporcionaban aos soldados un substituto mecnico dos membros que perderan..

Fabricando pernas ortopdicas

Soldados con muletas na festa nacional francesa 14-7-1915

Cura de soldados alemns en Polonia

Sen brazos

Cirurxa plstica

I GM: a retagarda (o pacifismo)

A pesar do entusiasmo patritico e da represin houbo moita xente que se opuxo publicamente guerra, por motivos relixiosos (cuqueros), ideolxicos (parte da militancia socialista, comunista ou anarquista) ou de conciencia. Foron satanizados e ridiculizados polos gobernos e os xornais afns, censurados, represaliados, encarcerados

Europa 1916: A cenoria da vitoria leva ao burro cara o abismo (litografa de Boardman Robinson en The Massess)

Nai, non lle digas aos nenos que estes humanos son os nosos descendentes (1914)

Mdico militar: O ltimo, o soldado perfecto (revista The

Masses, EE UU, antes de 1917)

A Organizacin de Mulleres Americanas a favor da neutralidade conseguiu un milln de sinaturas

I GM: a retagarda (os refuxiados)

Os civs fuxiron das zonas de combate. A maiora dos refuxiados eran mulleres, ancins e nenos. S levaban o que podan cargar e eran confinados en campos sen as mnimas condicins. O medo, o terror, expandiuse desde as trincheiras s poboacins da retagarda.

Mulleres no Norte de Francia 1914

Fuxindo da guerra, Blxica 1914

Campo de refuxiados belgas en Holanda 1914

Refuxiados rusos

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

a retagarda

Tdolos cidadns dos pases belixerantes tiveron que poerse ao servizo da guerra. Recorreuse ao traballo obrigatorio e os alimentos racionronse. Vellos, rapaces e mulleres ocuparon os postos de traballo que abandonaron os homes recrutados polos exrcitos.

Fbrica de armas britnica

Cartel do Canad

Cartel francs 1916

Recollendo metais para armas en Alemaa

Mulleres pintoras, Berln 1916

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

a retagarda

A escaseza, a fame, foi en aumento segundo avanzaban os anos de guerra, sobre todo nos Imperios Centrais. S unha minora de especuladores acumulou grandes fortunas. O entusiasmo patritico mudou en desesperacin.

Viuva cos seus fillos pedindo na ra de Londres

Reparto de comida en Berln 1916

Nenos nunha cocia de guerra alem, 1917

Racins semanais en Alemaa, outubro 1918

Confiscacin e reparto de alimentos en Alemaa, 1917

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL espaola

a gripe

En 1918, unha epidemia de gripe, estendeuse por todo o mundo, provocando mis de vinte millns de mortos, o dobre dos mortos nos campo de morte. A guerra foi decisiva na sa expansin.

Hospital de Texas 1918

Policas de Londres con mascarias

Mortos pola gripe en Ro de Xaneiro 1919

Mortos pola gripe en Bogot

Mecangrafa e carteiro con mascarias en Nova Iork, 1918

A PRIMEIRA MUNDIAL

as mulleres

A maiora das mulleres participou tamn da febre patritica, apoiando aos soldados e colaborando con entusiasmo no esforzo blico. Porn, outras manifestronse en contra da guerra.

A feminista Emmeline Pankhurst facendo campaa a favor do recrutamento 1914 Voluntaria grega Recrutas do Batalln da morte ruso, 1917

Mulleres facendo o xuramento militar, Los ngeles, 1917

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

as mulleres

As mulleres, sobre todo, foron vtimas da guerra, facndose cargo total das familias e sufrindo polos homes ausentes.

Cartel francs

Mulleres francesas agardando o reparto de pan

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

as mulleres

Os gobernos fixeron chamamentos s mulleres para que ocuparan os lugares de traballo abandonados polos homes, deixando claro que era debido s necesidades blicas.

Carteis ingleses

Chamamento s mulleres francesas

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

as mulleres

As mulleres incorporronse, por vez primeira, masivamente ao traballo asalariado.

Mulleres nunha refinera de azucre escocesa Fbrica de municin britnica

Fbrica de municin francesa 1917

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

Tarefas cosideradas masculinas foron desempeadas con xito por mulleres.

as mulleres

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

as mulleres

Ao finalizar a guerra as mulleres perderon os seus traballos. Os gobernos queran que volvesen ao fogar. Pero moitas loitaron por conservar o seu traballo, aumentando a militancia obreira e feminista. En 1918 conseguiron o dereito ao voto en Gran Bretaa.

Clara Zetkin

Rosa Luxemburgo

National American Women, 1919

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

o final da guerra

O final da guerra non se produciu tanto pola vitoria militar dos aliados, senn polo esgotamento da poboacin dos Imperios Centrais. O 11 de novembro de 1918 firmouse o armisticio.

Trofeos de guerra en Pars 1918

Bohemia, a estatua do kaiser derrubada, 1919

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

o final da guerra

Os tratados de paz foron moi duros cos pases derrotados. No Tratado de Versalles fxose a Alemaa responsable da guerra sendo severamente castigada, sobre todo co pago de reparacins de guerra. Nese mesmo tratado creouse a Socieade de Nacins, antecesora da ONU, co fracasado obxectivo de que os Estados chegasen a acordos, sen recorrer guerra.

Debuxo alemn sobre o Tratado de Versalles

O tigre francs atrapa a aguia alem, marzo 1919

A PRIMEIRA GUERRA MUNDIAL

o final da guerra

Como consecuencia da guerra desapareceron os imperios alemn, austro-hngaro, ruso e otomano.

I GM: as frontes (o recordo dos cados)

Na actualidade, nos pases belixerantes, sguese a recordar aos mortos pola patria na Grande Guerra

Monumento aos heroes da I GM en Tata (Hungra)

Placa no castelo de Chaves (Portugal)

Monumento aos cados nas guerras mundiais en Alghero (Italia)

Homenaxe a un soldado francs cado na I GM