You are on page 1of 89

1

BÖLÜM 4.08

KAYNAK VE KESMENİN
EKONOMİSİ
1.BÖLÜM
2
•Bir işletmenin başarısı, genellikle karlılığı ile
ölçülür, bu da şirketin rekabet ortamındaki satış
fiyatlarına göre kendi maliyetini sınırlama
yeteneğine dayanır.
•Kaynak ve ilgili prosesler ile ilgili maliyetler,
maliyeti etkileyen faktörler ve kullanılacak metot
bilindiği zaman kolayca tahmin edilebilir.
•Kaynak maliyetleri eğer teklif, maliyet düzenlemesi
için ya da rakip prosesle kaynaklı parçayı
karşılaştırmak için başarılı bir tahmin yapılırsa,
doğru bir şekilde belirlenebilir.
3
•Bir ürünün maliyet unsurları, o ürünün
malzemesi, işçiliği ve genel giderleri ile ilgilidir.
Bu bölümde sadece kaynak malzemeleri,
örneğin, ilave metaller, koruyucu gazlar ve
dekapan malzemeler göz önüne alınmış olup
yalnızca kaynak ile doğrudan ilgili işçilik
irdelenmiştir. Bu nedenle şekil verme, montaj ve
diğer metal işleme ile ilgili maliyetlerle ana metal
maliyetleriyle ilgili bilgi içermemektedir.

4
•Genel giderlerle ilgili maliyetler de bu
bölümde detaylı incelenmemiştir; zira genel
gider maliyetleri şirketten şirkete değişkenlik
gösterir ve aynı zamanda genel gider dağıtım
metodu da değişkendir.

5
•Kaynak maliyet standartlarının gelişimini
kolaylaştırmak için, tek tek her işletmeye
uyarlanabilir eksiksiz bilgi ve yönlendirme
sunulmaktadır. Otomatik sistemlerde maliyet
tahmininin öneminden dolayı, direnç nokta
kaynağı ve otomatik ark kaynağı vasıtasıyla
kaynaklı parça imalatındaki çevrim süresi tahmin
metodu hakkında detaylı bilgi sağlanmaktadır.

6
• Özellikle direnç nokta kaynağının üretim maliyeti
tahmini için bir maliyet modeli geliştirilmekte ve
detaylı tanıtılmaktadır.

7
•Kaynak maliyeti tahminini, prosesleri birçok
bakımdan benzer olduğundan, sert lehimleme,
yumuşak lehimleme ve termik (ısıl) püskürtme
maliyet tahminine uyarlamak için birçok
prosedür kullanılmaktadır. Bu proseslere özgü
bilgi ‘Sert lehimleme ve yumuşak lehimlemenin
ekonomisi’ ve ‘Isıl Kesme bölümlerinde
sunulmaktadır.

8
Bu bilginin yararını arttırmak ve geniş
sanayi uygulamalarında mümkün kılmak
için
• Malzeme maliyet birimi pound (lb)
•Kilogram (kg)
• Feet küp (f)
•Metreküp (m3)
•İşçilik maliyet birimi olarak da saat(h)
kullanılmaktadır
9
MALİYET TAHMİNİ

•Maliyet tahmini, ürünün yada bileşenlerinin


üretiminden ya da yeni proses ya da
operasyonlardan kaynaklanan harcamaların bir
tahminidir. İmalat maliyetine ek olarak tipik bir
maliyet tahmini; yönetim, işleme tarzı, depolama
harcamalarını da içerir. Doğru maliyet
tahmininden sağlanan bilgi karar yönetimine
katkıda bulunur. Şöyle ki;

10
1-İhale, sözleşme ve piyasa fiyatı için ürünün
satış fiyatının belirlenmesinde ,
2-Beklenen rekabet ve mevcut fiyatlar dikkate
alınarak yapılabilirliği ve kar sağlayıp
sağlamayacağının araştırılmasında,
3- Montajın veya parçaların imal edilmesinin mi
gerektiği yoksa dışarıdan alınmasının daha mı
ekonomik olacağı kararının verilmesinde,
4-Bir proses kullanarak ürün yada bileşenlerin
üretilmesi için gerekli alet ve donanımların
temini için gerekli yatırımın belirlenmesinde,
11
5-Ürünün imalatı için en iyi ve en ekonomik metodun,
prosesin ve malzemenin seçiminde,
6-Metot yada prosesler değiştirilerek ya da değer
analiz teknikleri kullanılarak maliyet azaltıcı program
oluşturmakta,
7-Üretim başında işletim maliyetlerini kontrol etmek
için ürün performans standartlarının ön
değerlendirmesinde
8-Otomasyon, mekanizasyon ve seri üretim için
uygun gelişmeler getirmenin sonucu olarak gelecek
karı ile ilgili üretim hacmi değişikliklerinin
öngörüsünde katkıda bulunur.
12
•Eğer üretim yeni bir ürün içeriyorsa, maliyet
tahmininin detayları ilk resmi proses planını
içermelidir. Bu proses planı sonraki kararlar için
bir temel olabilir.Örneğin;

13
1-Gelecek iş planında karşılaşılan personel
gereksinimin tespitinde,
2-İş sonuna kadar gereken malzeme
öngörüsünde,
3-Şirket amaçlarını yerine getirmek için kapsamlı
program yaparken,
4-Zaman sınırlaması içinde ve gereken miktarda
üretilmesi amaçlanan ürün için gerekli araç,
makine ve tesis belirtmek için katkı sağlayabilir.

14
KAYNAĞIN EKONOMİSİ
•Ürün için satış fiyatı saptandığında ya da
maliyet tahmini hazırlandığında şirket tarafından
tüm giderler düşünülmelidir. Yönetim, genellikle
kâr miktarını saptarken, muhasebe departmanı
çoğu kez genel ve idari giderleri saptar. Eğer
imal edilen ürün kaynaklı ya da lehimli parça
içeriyorsa, bunların maliyeti için prosedürler
işletmenin muhasebe uygulamalarına uygun
olmalıdır. Bu nedenle maliyet tahmininde sadece
imalat maliyetleri göz önüne alınır.
15
İmalat Maliyetleri

1) Doğrudan malzemeleri,

2) Doğrudan iş gücünü,

3) Harcanılan araç gereçleri,


4) Şirket genel giderlerini içerir.

16
Doğrudan Malzemeler

•Bitmiş ürünün parçası olan bileşenlerdir.


Doğrudan malzemeler, üretilen ürün başına
tüketilen malzeme açısından kolaylıkla
saptanabilirler. Birim başına düşen maliyeti içeren
doğrudan malzemeler tam olarak tahmin
edilebilirler.

17
Doğrudan İş Gücü

•Üretim için gerekli olan iş, emektir. Bunların


maliyetleri, test performansları ve faaliyet
denetlemelerini içerebilir

18
Harcanılan Araç Gereçleri

Tüketilen araç gereçler küçük el aletleri, fikstürler


ve imalat sürecinde kullanılan aksesuarlardır.

19
Fabrika Genel Giderleri

•Dolaylı iş gücü, malzemeler ve diğer dolaylı imalat


masraflarından ibarettir.Araç gereç, hava, enerji,
kamu hizmetleri ve bakım gibi imalat servisleri bu
maliyetin bir parçası olabilir.

20
KAYNAK MALİYETLERİNİ TAHMİN ETME

•Kaynak maliyetleri diğer imalat prosesleri ve


faaliyetleriyle ortak temel unsurlar içerir.
Bununla birlikte, kaynakta, bu unsurlar
değişkenlik gösterir. Bazısı kaynak
prosedürüne özgüyken, kimi de şirket için özel
olabilir. Bu değişkenliğin tanımlanması,
mühendislik, metalürji, imalat ve kalite kontrol
disiplinlerine başlı başına aşina olunup
deneyim ve bilgi gerektirir.
21
•Otomasyon ve veri prosesleri maliyet
belirlemede kullanılan önemli araçlardır. Kaynak
maliyeti tahmini için veri toplama ve
değerlendirme, pahalı ve külfetli olabilir. Ancak,
bilgisayar ve uygun uygulanmış yazılım
kullanarak birçok kaynak değişkenlerinin
analizleri hızlı ve kolay
yapılabilir.Örneğin,veritabanı sistemleri; kaynak
prosedürleri, kaynakçı performans yeterliliği,
kaynaklı parça ve kalite kontrol yönetimi için
geliştirilmiştir.
22
•Kaynak prosedür şartnamesi (wps) kaynak
maliyeti hesabı için gereken önemli bilgileri
sağlar. Böylece, kaynak prosedür
şartnamesi,kaynak maliyet tahmininde
başlangıç noktası görevi görür.Buda üretim
tekrarı ve tutarlılığı için bir temel sağlar.Birçok
şirket benzer yapılarla değişken işlerde kaynak
prosedürlerini standart haline getirmiştir.Örnek
bir kaynak prosedür şartname formu şekil 4.08.1
de gösterilmektedir.
23
•Ark kaynak yöntemleri için kaynak
maliyetlerinin tahmininde kullanılan tipik
değişkenler;

24
*Çevrim süresi
*Elektrot veya ilave tel
-Boyut
-Tür
*Elektrot yığma verimi
*Birleşim türü
*Dikiş türü
*Dikiş boyutu
*Koruma türü
*Koruyucu gaz akış hızı
*Dekapan (veya toz) tüketim hızı
*Kaynak akımı
25
*Ark gerilimi
*Akım üretecinin verimliliği
*Kaynak süresi
*Operatör faktörü
*İşçilik oranları
*Genel oranlar
*İlave metal maliyetleri
*Koruyucu gaz maliyetleri
*İşletmeye alma maliyetleri
*Muayene maliyetleri
26
MALZEME TAHMİNİ
•Malzeme maliyetleri, kaynak yaparken tüketilen
malzeme maliyetinden oluşur. Kaynak prosesleri
için, hangi dolgu metali yığılırsa bu yığılan metal
miktarı tüm malzeme masrafları için temel
olabilir. Yığılan dolgu metalinin kilogram başına
toplam maliyeti çalışma saati başına maliyetin
tahmini yerine kullanılır.

27
•Diğer malzeme maliyetleri, prosese özgü çeşitlilik
içerir; örneğin, gazlar, cüruf yapıcı malzemeler,
sıçrama önleyici bileşenler gibi… Gazlar ark
kaynağında ve sert lehimleme operasyonlarında
koruyucu görevi görürler. Genelde, bunlar,
oksiasetilen gaz kaynağı, sert ve yumuşak
lehimlemede yanıcı gaz ve oksijen olarak
kullanılırlar. Cüruf yapıcılar, elektrik ark ve elektro
cüruf kaynağında ve sert ve yumuşak lehimlemede
kullanılırlar.

28
•Üretimi tamamlamak için gerekli olan tüketilecek
malzemenin miktarı ve görev sayısı maliyet
tahmininde esastır. İşçilik saatleri, üretimin her
parçası için gerekli operasyonların bir özeti ve
tam bir malzeme listesinden tahmin edilebilir.
Çoğu imalatçı, standart imalat uygulamalarını
geliştirerek işçilik giderlerini doğrudan malzeme
gereksiniminden belirleyebilir.

29
Malzeme Faturası
•Kaynak maliyet tahmini hazırlamak için,
tahmincinin montaj içindeki her kaynak işleminin
kaynak tipini, boyutunu içeren bir listeye ve
kaynak imalatı için gereken tüm malzeme
listesine ihtiyacı vardır.

30
•Birkaç standart imalat uygulamalarıyla benzer
ürünleri küçük miktarlarda üreten işletmeler için,
tahmincinin malzeme faturası hazırlaması için
daha az tahmin gerekli olur. Ancak, çok çeşitli
üretim yapan şirketler için, tahmincinin pazarda
takip edilen yöntemlerin bilincinde olması gerekir.
Her ürün imalatı için, tahminci pazardaki verimliliği
önceden tahmin etmelidir. Eğer umulan verimlilik
elde edilemezse, tahminci çalışmanın basit ya da
karmaşıklığına dayalı farklı değerler
hesaplamalıdır.
31
•Malzeme tahmini hazırlandığında ve her kaynak
için kaynak prosedürü ve birleşim geometrisi
belirlendiğinde yığılan dolgu metali miktarı her
metre için Tablolardan kolayca elde edilebilir
(Tablo 4.08.2-4.08.10). Çeşitli yaygın metal ve
alaşımların yoğunlukları

32
•Bazı yaygın kullanılan mühendislik alaşımlarının yaklaşık yoğunlukları
33
•Tablodaki veriler çelikler için sunulmuş olmasına
rağmen herhangi yığılan metal için kullanılabilir.
Hesaplamalar, şu eşitliğe göre yapılabilir:

W=ρDV
W=Yığılan metal ağırlığı lb/ft (kg/m)
ρ= Yığılan metalin yoğunluğu lb/ (g/)
DV =Yığılan metal hacmi /ft (/mm)

34
•Yığılan kaynak metal ağırlığı otojen
kaynaklardan başka bütün ark kaynak maliyet
belirlenmesi için gereklidir. Kaynak prosesi ve
kaynak prosedürü, dolgu metali, gaz, cüruf yapan
madde miktarını ve işçilik gereksinimini
etkiler.Bütün bu nitelikler yığılan metal
ağırlığından türetilebilir.

35
•Yığılan metal ağırlığına dayalı dolgu metali, gaz,
dekapan, iş gücü miktarını belirlemek için,
tahminci dolgu metali yığılma oranını, verimliliği
ve operatör faktörünü (tam bir kaynak için toplam
çalışma zamanının ark zamanına oranı)
bilmelidir.

36
•Çelik iç köşe dikişlerinin hacim ve ağırlıkları
37
•Çeliklerde, her iki taraftan kaynak yapılmış I-alın dikişlerinin hacim ve
ağırlıkları
38
• Altlık şerit kullanılarak kaynak yapılan çeliklerdeki kare alın dikişlerin
hacim ve ağırlıkları
39
•Çeliklerde karşı pasolu tek V alın dikişlerinin hacim ve ağırlıkları
40
• Çeliklerde çift-V alın dikişlerinin hacim ve ağırlıkları
41
•Çeliklerde tek U ağızlı alın dikişlerinin hacim ve ağırlıkları
42
•Çeliklerde tek V ağızlı alın dikişlerinin hacim ve ağırlıkları
43
•Çeliklerde tek J ağızlı alın dikişlerinin hacim ve ağırlıkları

44
Dolgu Metali Yığma Oranı

•Yığma oranı, her birim ark uygulandığında


yığılmış dolgu metal ağırlığıdır. Gerekli dolgu
metali miktarı yığma verimliliğine ve yığma
metaline bağlıdır. Her kaynaklı parça için gerekli
dolgu metal ağırlığı şu eşitlik kullanılarak da
hesaplanabilir;

45
FM=

FM=Dolgu metal ağırlığı (kg)


DW= Yığılan metal (kg/m)
L=Kaynak uzunluğu (m)
DE=Yığma verimliliği %

Kaynak akımının fonksiyonu olarak bazı eriyen


elektrot türleri bakımından çeliğin kaynağındaki
tipik yığma oranları şekil 4.08.2’de gösterilmiştir.

46
Yığma
oranı
Kg/saat

Kaynak akımı, A
Not: Yığma oranı, serbest elektrot boyu ile değişebilir
Kaynak proses (yöntem) ve akımının yığma oranına etkisi
47
Dolgu Metali Yığma Verimi

•Yığma verimi yüzde oran (%) olarak ifade edilir


ve kullanılan ilave metal ağırlığının yığılmış metal
ağırlığına oranı şeklinde hesaplanır. Yığma
veriminin azalışı, daha uzun elektrot koçanının
eritilmeden atılışı, ark içinde metal buharlaşması
ve çekirdek tel bileşenlerinin cürufa
dönüşümünün bir sonucu olarak ortaya çıkar.

48
•Birçok kaynak prosesi ve elektrotları için tipik
yığma verimi Tablo 4.08.11’de sunulmaktadır.
Amerikan Kaynak Cemiyeti (AWS)
sınıflandırmasına göre çıplak tel elektrot için
kaynak mm’si başına düşen ilave metal
ağırlığının tahmininde Tablo 4.08.12’ de sunulan
bilgiler kullanılabilmektedir. Örtülü çelik elektrot
kullanılarak ilave metalinin Kg’ı başına düşen cm
tahmini için Tablo 4.08.13 teki veriler kullanılabilir.

49
50
Kaynak Malzemeleri İçin İlave Gereksinimler

•Elektrik ark kaynağı ve kendinden gaz korumalı


özlü telle ark kaynağı yöntemleri ayrı bir sarf
malzemesi gerektirmez. Ancak, tozaltı ark
kaynağı toz (dekapan) gerektirir ve MIG/MAG ve
gaz korumalı özlü telle ark kaynağı koruyucu
gaza ihtiyaç duyar. Dekapan tüketim çeşitliliğine
rağmen ilave metalinin her Kg’ı başına 1 Kg’lık
bir ortalama değerde dekapan (toz) kabul edilen
bir miktardır.
51
•Kullanıcılar uygun dekapan tüketimine karar vermek
için sonuçlarını analiz etmelidirler. MIG/MAG ve özlü
telle ark kaynağı için gaz tüketimi gaza, araç gerece
ve diğer yerel koşullara bağlı olarak yaklaşık olarak
0.28-0.42 /100A.h’dir. Dolgu metalinden 136 kg
yığma için gerekli koruyucu gaz hesaplaması örneği
Tablo4.08.14’te gösterilmektedir.
Gaz tüketimi yığma oranının fonksiyonu olan ark
zamanına bağlıdır. Böylece, elektrik ark kaynak
yönteminin yüksek yığma oranı, MIG/MAG
yönteminden daha az koruma gazı gerektirir.
52
53
•Yığma oranı kaynak ekonomisinde önemli bir
değişkendir. Bu, yaklaşık olarak Şekil 4.08.2’de
gösterildiği gibi, kaynak yöntemine bağlı olmadan
kaynak akımına bağlıdır. Kaynak prosesleri
arasında yığma oranındaki değişkenlik bakımından
en büyük fark, proseslerin yüksek kaynak
akımlarında kullanılırlığı ile ilgilidir. Bununla birlikte,
kaynak prosesi seçiminde tek faktör yığma oranı
değildir. Diğer faktörler, yığma verimliliği, kaynak
pozisyonu, kaynak kalitesi, gerekli nüfuziyet
miktarı, gerekli ekipmanların bulunması ve kalifiye
personeldir.
54
•Yığma oranını verilen bir prosesle geliştirme
metotları ve yüksek yığma oranlı proses seçimini
etkileyen faktörler “proses seçimi” ve “yığma
verimliliği” bölümlerinde tartışılacaktır.

55
56
57
58
59
60
İŞ GÜCÜ MALİYETLERİ

• İşçilik maliyetleri kaynaklı parça üretimindeki


tüm görevlerin farklı uygulanma sürelerine
bağlıdır.Bu farklı zamanlar ark zamanı, arksız
zaman, (bakım zamanı) ve muhtelif işyeri
zamanları ,hazırlık, test,kayıt tutma ve kalite
kontrol.. gibi zamanları içerir.

61
•Ark zamanı terimi,kaynak yaparken ark
uygulandığı süredir.Ark zamanı güç kaynağı ve
ilgili ekipman örneğin, elektrot yada dolgu tel
besleme hızı ,ark voltajı ve kaynak akımı , işleme
hızı,kaynağın güç ve polarite türü tarafından
kontrol edilen faktörlere bağlıdır. Ark zamanını
etkileyen ek değişkenler, kaynak ek yeri tasarımı,
elektrot tipi ve kaynak pozisyonudur.

62
•Arksız zaman, tüm atölye fonksiyonları için
hesaplanabilir. Örneğin iş parçalarını toplama,
fikstür içine koyma, tespit işlemi, kaynak öncesi ve
sonrası yerine koyma, son olarak kaynaklanmış
parçayı yerine koyma. Arksız zaman
tekrarlanmayan işlerin zaman gereksinimindeki
değişkenlikten dolayı sadece tekrarlanan bu
operasyonlar için makul bir doğrulukla tahmin
edilebilir. Tekrarlayan ve tekrarlamayan görevleri
tamamlamak için zamanın artışı analiz edildiğinde
bir endüstri mühendisinin müdahalesine ihtiyaç
duyulabilir. 63
•Bir ark kaynağı operasyonu için gerekli arksız zaman
tahmini için iki metot vardır. Birinci metot, operatör
faktöründen yararlanmaktır. Tablo 4.08.15 tipik
operatör faktör değerlerini çeşitli kaynak metotları için
sunmuştur.Önce operatör faktörü belirlenir ve bütün
maliyet tahmini ark süresinin bir fonksiyonu
olur.Operatör faktörü kullandığımızda ,kaynalı parça
üretimi için gerekli işçilik süresi şöyle hesaplanır:

h= h=işçilik süresi h
AT=ark süresi h
K=operatör faktörü %
64
Çeşitli kaynak yöntemleri için operatör faktörü
65
•Diğer metot, arksız sürenin bileşenlerinin ya da
girdilerin analizini içerir. Örneğin; kaynaklı bir
parça üretmek için gereken arksız zamanı
hesaplamak için veriler şöyle olabilirdi:

66
1-Kurulum süresi
2-Yüklenecek parçaların sayısı
3-Bir parçayı yüklemek için gereken ortalama süre
4-Punta kaynak süresi
5-Kaynakların sayısı
6- Kaynaktan kaynağa hareket için zaman
gereksinimi
7-İşlenecek parça için uygun ayarlama için gerekli
süre

67
8-Tükenen malzemeleri değiştirmek için gerekli
zaman
9- Uygun ekipman için gerekli süre
10-Kaynaktan sonraki bitirme işlemleri için gerekli
süre
11-Kontrol süresi
12-Kaynakla ilgili diğer aktivitelerle ilgili süre
gereksinimi

68
Arksız süre hesaplandığında, işçilik süresi şu
şekilde hesaplanır:

h=AT+N
h=işçilik saati, h
AT=ark süresi, h
N=arksız süre, h

69
•Arksız süre faktörleri bulunduğunda, maliyet
tahmini, prosedürde değişiklik gereksinimi ya da
ek ekipman örneğin fikstürler, gibi kaynak çevrim
sürecinde azalışı sağlayacak değişiklikler
gerekebilir.
Muhtelif atölye zamanları birçok tekrarlanmayan
kolayca ölçülmeyen zamanlardır; ancak maliyet
tahmini yapılmalıdır. Presleme, sıçrama önleyici
bileşenler, kaynak geçişlerinde yeniden
yönlendirme gibi görevleri gerçekleştirmek için
gerekli süreleri içerirler.
70
•Kaynak ağız hazırlıkları, kayıt tutma, kaynak
testi ve kontrolü ve kalite kontrolü bu kategoride
yer alabilecek diğer maliyet faktörleridir. İş gücü,
malzeme ve diğer maliyetler içeren kaynak ağız
hazırlıkları, maliyet tahmini içinde yer almalıdır. İş
parçasının kaynak ağız hazırlığı, talaş kaldırma,
alev ya da plazma ark kesme, taşlama ya da
eğme bükme içerebilir. Daha verimli ve maliyet
bakımından etkili yöntem, ürün tasarımının
gereksinimleri ve kaynak prosesinin
gereksinimlerine göre değiştirilmelidir.
71
•Kaynak prosedürleri için hesap kayıtları,
genellikle sözleşme hükümleri ve imalat
prosedürleri kayıtlarına ek olarak gereklidir.
Gerekli kayıtlar, ana malzemenin ve elektrotların
satış sertifikası; şartnameye uyma, uygun
standartlar yada kodlar; tahribatsız kaynak
kontrolu; operatör sertifikaları ve kalite kontrol
dokümantasyonunu içerebilir.

72
Operatör faktörü: İşçilik maliyetlerinin
belirlenmesinde kullanılan operatör faktörü, ark
süresinin ya da gerçek kaynak yığma süresinin,
kaynak operatörü için gerekli toplam iş süresine
oranının hesabıdır. Operator süresi hesabında
kullanılan formül 4.08.3 eşitliğinde gösterilmiştir.
İş örnekleme, operator faktörünün tahmininde
kullanılan veri toplanması da etkili bir yaklaşımdır. Bu
değişkenlerden kararlaştırılan değerlerde, tahminci iş
deneyimine dayalı olarak veri kullanmalıdır. Eğer veri
uygun değil ise ya da kaynak projesi normal atölye
işinden farklı ise tahminci, proje araşırmalı ve her
faktörü yeniden düşünmelidirler. 73
İş gücü saati tahmini:
Belirli bir görev için gerekli iş gücü saati
belirlenmesi için, tahminci çalışmanın
karmaşıklığına karar vermelidir. Eğer çalışma ya
kaynakçının ya da kaynak operatörünün ya da
kaynak ekipmanının sık yer değiştirmesi
gerekiyorsa, düşük bir operatör faktörü
düşünülmelidir. Kaynakçı ya da operatör daha az
ek aktivite gerektiriyorsa, operator faktörü yüksek
olmalıdır. Çünkü kaynakçı ya da operatör daha
fazla kaynak tamamlayabilir.
74
75
•İş gücü gereksinimini belirlemek için örnek bir
hesaplama; 6 mm dolgu kalınlıklı 90 m
uzunluğundaki kaynağın yığılmasıdır. Yatay
pozisyonda Tablo 4.08.16 da gösterildiği gibi
tozaltı ark kaynağı ve örtülü ark kaynağı
kullanılmaktadır. Yığma oranı ve operatör faktörü,
iş gücü gereksinimi tahminine katkıda bulunurlar.
Bu metot, herhangi bir birleşme tipinde işgücü
tahmininde kullanılabilir.

76
Standartların geliştirilmesi:
Ürünlerinde sık kaynak yapan şirketler; birçok
düzenlemeyle standart kaynak prosedürleri
geliştirirler. Her çeşit kaynak için malzeme ve
işçilik gereksinimine karar verirler. Bu standartlar
kaynak maliyetleri tahmini, ürün performansı
ölçümü ve üretime teşvik standartları oluşturmak
için kullanılabilirler.

Kaynak prosedürleri üretim standartlarını


geliştirebilen veri sağlarlar. Bunlar,sırayla,şu
şekilde başarılabilir: 77
1-Kaynak maliyetlerini tahmin
2-Üretim planlaması yönetimi
3-Tahmin personeli, envanter, ekipman
gereksinimleri
4-Yeni ekipman ayarlamak
5-İş performans analizi
6-maliyet düşürücü program yönetimi
7-Teşvik edici programlar düzenleme

78
•Kaynaklı yapıların imalatçıları, standart uygulamaları
ve prosedürleri geliştirmelidirler. Yığma oranı, yığma
verimliliği ve operatör faktörleri için yayınlanan
değerler bu standartların gelişmi için kullanılabilir.
Bununla birlikte yayınlanan değerlerin maliyet
standartlarının gelişimi için sadece başlangıç
değerleri gibi kullanılan endüstri ortalaması
olduğunun farkında olunmalıdır. Gerçekte, gerçek
imalat maliyetlerini kullandığımızda standart gelişimi
testereyle kesme, delme, montaj ve diğer metal
işleme standartlarını içermek için genişleyebilir.
79
•Bir hesaplama için veriler içeren bir kaynak
maliyet standartları için bir örnek format tablo
4.08.17 de gösterilir.Tablo 4.08.17 de gösterilen
veriler prosedüre uygunluk içinde geliştirildi.Bu
bölümde ve tablo 4.08.4 ve 4.08.5 ten bilgi dahil
edildi.

80
81
ARK KAYNAĞININ DOĞRUDAN
MALİYET TAHMİNİ

•Güncel maliyetlere karşı tahmin için doğru değerler


kullanmak temel muhasebe ilkesidir.Müşteriye teklif
için tahminler,bazen projeye özgü kaynak
detaylarıyla ilgili küçük araştırmalar ile eski çizimler
ve özellikler kullanılarak geliştirilir.Teklif sonuçları
hatalı olabilir, bu yüzden şirket ihale
kaybedebilir.Örneğin teklif çok yüksekse yada çok
düşük olup kar sağlamayacaksa.
82
•Böylece,amaçlanan proje yada ürün için kaynaklı
parçanın gerektirdiği çeşitli maliyet faktörlerinin
araştırılmalıdır ve bilinen ve doğrulanmış
maliyetlerle doğrulanmış olması gerekir.
Her saat başına ve birim pound ağırlık başına
maliyet gösteren gerçek kaynak süresinin veri
analizi ve yığılmış metal ağırlığı her kaynaklı parça
için oluşturulmalı,özetlenmelidir.Tahmini maliyeti
temsil eden son özet rakamlar,gerçek maliyetleri
ve ikisi arasındaki farkı içermelidir.
83
Bir maliyet özeti şu fonksiyonlara yardımcı olacak verileri
sağlar:
1-Kaynaklı parçanın maliyet muhasebesinin geçerliliği
2-Doğru maliyet tahmininin hazırlığı ve uygun teklif sunma
3-Kaynak ve kesme ekipman geliştirmelerinin alımının
gerekçesi
4-Şirketin tarihsel veri tabanını kurmak ve kullanımına
güven oluşturmak
5-Kaynaklı parça üretimi ve maliyet özetleme proseslerini
içeren personel eğitimine katkıda bulunmak
6-Kaynak operasyonları içindeki farklı departmanlar
arasındaki iletişimi geliştirir
84
Tablo 4.08.18 çeşitli maliyet tahminleri için kullanılan
eşitlikleri sunmaktadır.Bu tablo ark kaynak maliyet
tahmininin bir metodu gibi sunulsada, tüm uygulamalar
için bu eşitliklerin doğruluğu garanti
edilemez.Tahmincinin kararı ve giriş verilerinin
doğruluğu tahmini etkiler.Ark kaynağı maliyet
terminolojisi Tablo 4.08.18 ve 4.08.19 da
tanımlanmıştır.
Tablo 4.08.20, yaygın kullanılan beş proses için, çelik
için ark kaynağında yığılma verimliliği ve yüzde olarak
operatör faktör ortalaması değerlerini malzeme
maliyeti için tahmin aralıklarıyla sunmuştur.
85
Ark kaynağın doğrudan maliyetlerinin tahmininde kullanılan eşitlikler
86
Tablo 4.08.19. Ark kaynağı maliyet tanımları
87
Çelik için elle ark kaynak değerleri

88
TEŞEKKÜRLER…

89